Flugfélög sem stķga inn ķ gat, śtsżni yfir fjöll og ganga ķ gegnum įrekstra

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

 

1.

„Mjög gott śtsżni er śr eigninni m.a. Esjunni, Snęfellsjökli og Keili.“

Fasteignaauglżsing į blašsķšu 17 ķ Morgunblašinu 30.3.2019.            

Athugasemd: Betur fer į žvķ aš segja aš śtsżni sé til Esjunnar. Einu sinni stóš ķ fasteignaauglżsingu aš śtsżni vęri yfir Esjuna. Žį hlżtur hśsiš aš hafa veriš ansi hįtt. 

Vķša ķ Breišholti er śtsżni yfir Reykjavķk og jafnvel til Snęfellsjökuls og Akrafjalls.Śr stofuglugganum heima hjį mér er gott śtsżni yfir Ellišavatn, Heišmörk og allt til Vķfilsfells og Blįfjalla, žó ekki yfir žau.

Skrżtiš aš kalla ķbśš eign, ķ žessu tilfelli er engin įstęša til žess. Miklu sölulegra aš tala um ķbśš. Allir vita aš ķbśš er eign en ekki eru allar eignir ķbśšir.

Tillaga: Mjög gott śtsżni er śr ķbśšinni m.a. til Esjunnar, Snęfellsjökuls og Keilis.

2.

„… segir aš ólķklegt sé aš erlend flugfélög stķgi inn ķ žaš gat sem myndast viš gjaldžrot flugfélagsins WOW air hvaš varšar framboš į flugleišum til styttri tķma.“

Fasteignaauglżsing į blašsķšu 18 ķ Morgunblašinu 30.3.2019.            

Athugasemd: Ekki nóg meš aš rįšherra, žingmenn og ašrir „stķgi til hlišar“, „stķgi nišur“ eša upp heldur eru nś flugfélög farin aš stķga inn ķ göt.

Hver fann upp į oršalaginu aš „stķga inn ķ gat“? Hér gatar blašamašurinn.

Wow skildi ekki eftir sig gat nema ef til vill ķ óeiginlegri merkingu, en žį veršur višmęlandi og blašamašur aš vita hvenęr samlķkingunni sé lokiš. 

Śtilokaš er aš segja aš ķ kjölfar verkfalla fljóti atvinnuleysi … eša žar syndi einhver meš launahękkun! Eša aš manni sé laus höndin og tķmi sé kominn aš festa hana. Eša aš söngvarinn hafi veriš klappašur upp į efri hęš og žar hafi hann tekiš aukalag. Eigum viš nokkuš aš halda įfram meš svona vitleysu?

Orštök og samlķkingar eru įgętar en sį sem skrifar veršur aš kunna į žeim skil.

Oršalagiš „hvaš varšar“ er einfaldlega bjįnalegt. Mikilvęgt er aš sį sem höfundur lesi skrif sķn yfir į gagnrżnan hįtt, lagi og bęti. Svona er ekki lesendum bjóšandi.

Tillaga: … segir aš ólķklegt sé aš erlend flugfélög bjóši til skamms tķma upp į sömu flugleišir Wow air var meš.

3.

„Vantar hśsfélagiš žitt ašstoš viš ašalfund og gerš įrsreikninga.“

Auglżsing į blašsķšu 11 ķ Morgunblašinu 31.3.2019.            

Athugasemd: Fyrir um viku (ekki sķšan) varš fyrirtęki žaš į aš birta heilsķšuauglżsingu meš žįgufallsvillu: „

Vantar hśsfélaginu žķnu …

Nś birtir sama fyrirtęki heilsķšuauglżsingu sem er villulaus. Žegjandi og hljóšalaust var auglżsingin lagfęrš. Žetta er til fyrirmyndar.

Tillaga: Tilvitnunin er rétt.

4.

„Žegar Gušlaug hafši ķtrekaš gengiš ķ gegnum įrekstra …“

Vištal į blašsķšu 12 ķ Morgunblašinu 31.3.2019.           

Athugasemd: Hvernig er hęgt aš gagna ķ gegnum įrekstra? Lķklegast į višmęlandinn viš aš hann hafi oft lent ķ įföllum. Fleirtalan bendir žó til žess aš lżsingaroršiš ķtrekaš og jafnvel atviksoršiš oft séu óžörf.

Blašamanni ber skylda til aš lagfęra oršalag višmęlandans. Aš öšrum kosti dreifir hann vitleysu sem er fjarri žvķ aš vera markmiš fjölmišla.

Lżsingaroršiš ķtrekaš er ofnotaš, orš sem er óskaplega vinsęlt en aušveldlega hęgt aš nota önnur. Fyrir alla muni reynum aš sżna fjölbreytni ķ mįlfari og stķl.

Ķ vištalinu stendur:

Ķ gegnum tķšina hef ég alls ekki synt meš straumnum … 

Oft kemur žaš eins og žruma śr heišskķrum lęk žegar fólk fer rangt meš orštök. Mašur flżtur meš straumnum, lętur berast meš straumnum eša fylgir straumnum. Erfitt er hins vegar aš synda į móti straumnum og žeir vita sem reynt hafa aš žaš er einnig erfitt aš synda meš straumnum. Um žessi orštök mį lesa ķ bókinni Mergur mįlsins (blašsķšu 620).

Višmęlandinn į įbyggilega viš aš hann hafi ekki bundiš bagga sķna sömu hnśtum og ašrir (Mergur mįlsins, blašsķša 24).

Tillaga: Žegar Gušlaug hafši lent ķ įföllum …

5.

„Fyrir um įri sķšan gengu börnin mķn ķ gegnum mikiš įfall, en börnin mķn žrjś …“

Vištal į blašsķšu 22 ķ Morgunblašinu 31.3.2019.           

Athugasemd: Les blašamašur aldrei yfir žaš sem hann skrifar eša er hann blindur į nįstöšuna? 

Oršalagiš aš ganga ķ gegnum (d. gå igennem) er oftar en ekki óžarft.

Danir segja:

  For et år siden … 

Hins vegar segjum viš į ķslensku: 

Fyrir įri (ekki sķšan) …

Į malid.is segir:

Žaš er tališ betra mįl aš segja fyrir stuttu, fyrir įri, fyrir žremur dögum o.s.frv. en „fyrir stuttu sķšan“, „fyrir įri sķšan“, „fyrir žremur dögum sķšan“. Oršiš sķšan er óžarft ķ slķku samhengi.

Žetta eiga allir aš vita.

Tillaga: Fyrir įri uršu börnin mķn fyrir miklu įfalli žegar žau …


Marklaust oršagjįlfur, kęruleysi og hrošvirkni

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

1.

„Dóm­ari mun skipa skipta­stjóra yfir bśiš. Heim­ild­ir mbl.is herma aš vegna um­fangs gjaldžrots­ins verši aš minnsta kosti tveir skipta­stjór­ar skipašir yfir bśiš

Frétt į mbl.is.            

Athugasemd: Tvķtekningin er óžörf, kallast nįstaša, sem eyšileggur stķll og yfirbragš fréttarinnar. Aušvelt er aš laga eins og sjį mį hér fyrir nešan.

Tillaga: Dóm­ari mun skipa skipta­stjóra yfir bśiš. Heim­ild­ir mbl.is herma aš vegna um­fangs gjaldžrots­ins verši žeir aš minnsta kosti tveir.

2.

„Tvęr óžekkt­ar flug­vél­ar komu inn ķ loft­rżmis­eft­ir­lits­svęši Atlants­hafs­banda­lags­ins seint ķ gęr­kvöldi …“

Frétt į mbl.is.            

Athugasemd: Af hverju er žetta kallaš „loftrżmiseftirlitssvęši“, fjórsamsett orš? Er ekki hęgt aš stytta žaš og fell śt tvo fyrstu lišina?

Annars er loftrżmi ansi furšulegt orš. Ķ Ķšoršabankanum į malid.is er oršiš skilgreint svo:

Hluti andrśmsloftsins sem afmarkast af įkvešnu svęši į yfirborši jaršar og tiltekinni hęš. 

[skżring] Loftrżmi er skipulagseining į vegum stjórnvalda žar sem żmist er veitt flugstjórnaržjónusta eša ekki. 

[enska] airspace.

Lķklega svarar žetta fyrri spurningunni. Enska oršiš „airspace“ er afar stutt og hnitmišaš, ólķkt „loftrżmiseftirlitssvęši“ sem er svo langt aš viš liggur aš mann žrjóti erindiš (örendiš) ķ framburšinum. Enska oršiš er ekkert annaš en „loftsvęši“ eša „loftrżmi“.

Tillaga: Tvęr óžekkt­ar flug­vél­ar komu inn į eft­ir­lits­svęši Atlants­hafs­banda­lags­ins seint ķ gęr­kvöldi …

3.

„Nżlega varš grjóthrun śr klettabeltinu ofan viš Stein sem fór nišur hlķšina fyrir nešan hann į miklum hraša.“

Tölvupóstur frį savetravel.is.            

Athugasemd: Žessi mįlsgrein er ferlega mikiš klśšur … og órökrétt ķ žokkabót. Žessi svokallaši „Steinn“ undir Žverfellshorni ķ Esju er į aš giska mišja vegu frį Einarsmżri og upp į brśn. 

Almennt hrynur grjót į miklum hraša, veltur žó į brattanum. Žetta vita allir. Žar aš auki geta skrišuföll veriš stórhęttuleg, vart žarf aš taka žaš fram.

Žverfellshorn er bratt og brattast er ķ hömrunum en žar fyrir nešan er lķka afar bratt. Grjót sem hrynur žašan er strax komiš į mikla ferš löngu įšur en žaš kemur aš „Steini“.

Tillaga: Nżlega féll grjót śr hamrabeltinu ķ Žverfellshorni.

4.

„Solskjęr segir žaš vera įnęgjulegt aš fjölskyldan geti loksins byrjaš aš nota hśsiš almennilega einum tólf įrum eftir aš žaš var byrjaš aš byggja žaš.“

Frétt į visir.is.             

Athugasemd: Margir blašamenn og fleiri skrifarar freistast til aš lengja mįl sitt meš gagnslausu oršagjįlfri. Ofangreind mįlgrein er dęmi um slķkt.

„Einum tólf įrum“ er gagnslaust mįlalenging, segir ekki neitt. Žetta oršalag er einna helst žekkt ķ talmįli. 

„Eftir aš žaš var byrjaš aš byggja žaš“, žetta er annar óžarfinn. Nįstašan hefši įtt aš vara blašamanninn viš, žaš er aš segja ef hann hefši lesiš skrifin yfir.

Hvernig „notar“ fólk hśs? Jś, žaš bżr ķ žvķ.

Hér er svo önnur spurning: Hvernig notar fólk hśs „almennilega“? Tja ... nś vefst manni tunga um höfuš. Eru ekki „almennileg“ not af hśsi meš žvķ aš bśa ķ žvķ.? Spyr sį sem ekki veit.

Betri og fyllri frétt um hśs Solskjęrs og bśferlaflutninga hans mį til dęmis lesa hér.

Tillaga: Solskjęr segir žaš vera įnęgjulegt aš fjölskyldan geti loksins bśiš ķ hśsinu tólf įrum eftir aš aš žaš var byggt.

5.

„Var žetta gert til öryggis į mešan lögregla vann aš žvķ aš tryggja vettvang sem er nįlęgt unglingadeild skólans.“

Frétt į blašsķšu 9 ķ Morgunblašinu 29.3.2019.           

Athugasemd: Hvaša tryggingafélög tryggja vettvang. Lķklega gera žau žaš öll, nefna mį „heimilisvettvang“, „sumarbśstašavettvang“ en varla glępavettvang. Munum aš vettvangur er ašeins til ķ eintölu.

Lögguoršalagiš aš tryggja vettvang er bein žżšing śr ensku enda er tķšum sagt ķ amrķskum löggumyndum:

To secured the perimeter.

Sögnin aš tryggja getur žżtt margt, ekki ašeins aš vįtryggja, lķka aš gęta aš öryggi. Ķ fjallamennsku tryggja menn sig, festa sig til dęmis viš berg svo žeir falli ekki missi žeir fót- eša handfestu. 

Einhęfni löggumįlsins er mikiš. Svęši sem lögreglan vinnur į og gętir öryggis fólk er alltaf kallašur vettvangur (e. scene) sem er gott og gilt orš, en einhęfnin mašur lifandi. 

Tillaga: Var žetta gert til öryggis į mešan lögregla gętti öryggis en svęšiš er nįlęgt unglingadeild skólans.

6.

„… en fólkiš er stašsett ķ flótta­manna­bśšum ķ Ken­ķa.“

Frétt į mbl.is.           

Athugasemd: Hefši ofangreind setning breyst eitthvaš ef lżsingaroršinu stašsettur vęri sleppt? Held ekki. Žetta orš er ofnotaš ķ ķslenskum fjölmišlum.

Tillaga: … en fólkiš er ķ flóttamannabśšum ķ Kenķa.

7.

„Besti markvöršurinn sem Gylfi hefur mętt um hvor sé betri Alisson eša Ederson.

Fyrirsögn į visir.is.            

Athugasemd: Fyrirsögnin skilst ekki hversu oft sem hśn er lesin. Śtilokaš er aš lagfęra hana žvķ ekkert vit er ķ henni.

Ķ fréttinni segir:

Ederson og Alisson eiga bįšir mikinn žįtt ķ góšu gengi lišanna og žaš mun örugglega męša mikiš į žeim bįšum į lokasprettinum.

Hvaš er hér įtt viš? Er męšan sś aš žeir hafi stašiš sig vel meš lišum sķnum eša mun mikiš hvķla į žeim ķ sķšustu leikjum mótsins? 

Gylfi valdi ellefu mann liši meš erfišustu andstęšingunum …

Hér er kęruleysiš alls rįšandi. Blašamašurinn les ekki yfir žaš sem hann hefur skrifaš og sżnir žannig okkur neytendum, lesendum, mikla ókurteisi og dónaskap.

BBC Sport fékk Heurelho Gomes til dęma um žaš hvor landa hans sé betri markvöršur. 

Žetta er skemmd mįlsgrein, kęruleysislega skrifaš, enginn yfirlestur. „Til dęma um“ dugar ekki, inn į milli vantar „aš“, til aš dęma ...

Betur hefši fariš į žvķ aš segja aš mašurinn hafi įtt aš meta hvor vęri betri markvöršur. Žeim sem er umhugaš um stķl og mįlfar gerir greinarmun į sögnunum aš dęma og meta.

Hann sé žvķ ekki mikiš į milli žeirra en er samt į žvķ aš Alisson Becker sé betri markvöršur ķ dag.

Enn skilst ekkert af žvķ sem blašamašurinn skrifar, žetta er algjörlega óskiljanlegt. Svona er „fréttin“ öll, illa samin, hrošvirknisleg og sundurlaus.

Tillaga: Engin tillaga gerš.


Wow-leg tķšindi og ekkert annaš aš frétta

Wow var ķ fréttunum. Allur heimurinn stóš į öndinni og fylgdist meš. Rķkisśtvarpiš, Rķkissjónvarpiš, Bylgjan og fleiri mišlar fluttu beinar lżsingar af naušlendingunni. Engu lķkar var en aš Beyonce eša įlķka „celeb“ hefši brotiš nögl. 

Allt féll ķ skuggann af hinum vįlegu atburšum. Glępir stöšvušust, Brexit frestašist, Trump hętti aš tķsta, Kķnverjar hęttu aš žróa Huawei, Rśssar hęttu aš endurvinna almenn tķšindi, gulvestungar hengdu upp vestin sķn, Palestķnumenn geršu hlé į mótmęlum, Ķsraelar hęttu aš skjóta į mótmęlendur og sjįlfur nżtti ég tękifęriš og fór til tannlęknis.

Vonir standa nś til žess aš almenningur į Ķslandi fįi nś fréttir af gangi kjaravišręšna, beinar śtsendingar af verkfallsvörslu, sögur af Trump, fréttir af Brexit og annaš fréttnęmt ķ veröldinni sem heldur vonandi įfram aš snśast um öxul sinn.

Verra er ef formašur Samfylkingarinnar hafi skipt um peysu en Rķkisśtvarpiš ekki nįš aš gera atburšinum skil ķ beinni.

„Mį vera aš viš getum sagt einhverjar ašrar fréttir ķ fréttatķmanum,“ sagši fréttamašurinn dimmraddaši.


Valréttir, rakiš meš öldum, spes og til žriggja įra frambśšar ...

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

Mót eša móti

Hvort er réttara: aš steypa e-š/allt ķ sama mót – eša móti meš i-i? 

Stutt leit sżnir aš flestum er mót tamara. 

Ķ Merg mįlsins er žaš hins vegar móti og rökstutt meš žvķ aš um sé aš ręša kyrrstöšu. Mašur mótar (steypir) e-š ķ móti (formi). En oft vęgir vit fyrir venju.

Mįliš į blašsķšu 28 ķ Morgunblašinu 26.3.2019.

1.

„New York Giants var hins vegar tilbśiš aš lįta žennan vandręšagemling fara fyrir tvo varnarleikmenn og tvo valrétti

Fyrirsögn į visir.is.            

Athugasemd: Skilja mį ofangreinda mįlsgrein svo aš leikmašur ķ bandarķskum fótbolta hafi veriš seldur og fyrir tvo varnarleikmenn og … og hér vandast mįliš. 

Tveir valréttir? Hvaš žżšir žaš. Fékk félagiš sem seldi manninn tvęr mįltķšir į veitingastaš aš eigin vali?

Tillaga: Engin gerš.

2.

„Takk fyrir svörun žķna.“

Forhannaš svar frį Hagstofu Ķslands.           

Athugasemd: Ég hef ķ nokkur įr veriš į skrį hjį Hagstofu Ķslands og fengiš žašan fréttir og upplżsingar ķ tölvupósti. Hef lengi tekiš eftir žvķ aš žegar ég fę loks póstinn hefur efni hans žegar veriš gerš skil ķ fjölmišlum. Sį žar af leišandi ekki įstęšu til aš marglesa žaš sama og sagši skrįningunni upp ķ gęr.

Eins og fleiri fyrirtęki og stofnanir žykist Hagstofan vita hvers vegna mašur vilji ekki lengur fį póstinn. Hęgt er aš velja um fimm kosti; vil ekki fį tölvupóst, skrįši mig aldrei į póstlistann, tölvupóstarnir eru óvišeigandi, tölvupóstarnir eru ruslpóstur og bera aš tilkynna. Sķšasti kosturinn er žessi: „Annaš (fęršu inn įstęšur aš nešan“. Og ég gerši žaš samviskusamlega meš ofangreindum rökum og żtti į „enter“. Žį kom upp žetta: 

Takk fyrr svörun žķna.

Svona skrifa aungvir nema „kontóristar“ sem męla dags daglega į einhverri stofnanamįllżsku. Žetta er ekki beinlķnis rangt en hver notar nafnoršiš svörun en ekki svar? Doldiš fyndiš, ekki satt. Hins vegar žori ég aš vešja aš enginn skošar hvers vegna einhver hęttir į tölvupóstlista Hagstofunnar.

Tillaga: Takk fyrir svariš.

3.

„… kom ķ gęr aš daušu folaldi ķ grjótagaršinum į Granda. Tališ er aš žaš hafi rakiš žangaš meš öldum

Frétt į dv.is.           

Athugasemd: Tvennt er rangt ķ seinni setningunni. Sögnin aš reka hefur hvergi žessa mynd sem žarna er birt. Rétt mynd er rekiš sem er lżsingarhįttur žįtķšar ķ hvorugkyni. Svo er žaš hitt, aš eitthvaš hafi rekiš meš öldum. Žetta er bara vitleysa.

Ķ fréttinni er sagt frį folaldshręi sem fannst ķ grjóthlešslu vestur į Granda ķ Reykjavķk. Żmislegt er įmęlisvert ķ žessari örstuttu frétt sem er ašeins 11 lķnur:

Viš fundum žaš ķ gęr ķ steinveggnum žarna. 

Af myndunum aš dęma er žetta ekki steinveggur heldur grjóthlešsla. Og blašamašurinn heldur įfram:

Ég myndi halda aš žetta hefši trošist meš öldunum, …

Višmęlandinn segir žetta en blašamašurinn gerir enga tilraun til aš laga oršalagiš eins og honum ber. Lķklega er įtt viš aš brimiš hafi lamiš hręiš inn į milli grjóthnullunganna.

Žetta var mjög spes.

Hvaš žżšir spes? Oršiš finnst aš vķsu ķ Ķslenskri nśtķmamįlsoršabók į malid.is sem merkir aš žaš žekkist en er alls ekki višurkenning į žegnrétti ķ mįlinu. 

Ekki žarf annaš en aš „gśgla“ oršiš og žį sést aš žaš er mikiš notaš. Ķ žeirri stöšu sem žaš er hér aš ofan er „spes“ lżsingarorš en žaš getur samt hvorki stigbreyst eša fallbeygst. Hvers vegna? Jś, oršiš fellur ekki aš ķslensku mįli.

Lķklega er oršiš dregiš af enska oršinu „special“. Ķ setningunni hér aš ofan mętti nota ķ stašinn lżsingaroršiš sérstakur eša jafnvel skrżtiš.

Annars er fróšlegt aš lesa žaš hvaš segir um spes ķ Ķslenskri oršsifjabók į malid.is en athugiš žaš er ekki sama „spes“ og ķ frétt DV: 

spes kv. (19. öld) staš- og ęttbundiš višurnefni (um frekar stórvaxiš fólk); spesarlegur l. ‘meš slķku ęttarmóti’. Višurnefniš lķkl. žannig tilkomiš aš sį sem fyrstur bar žaš fór oft meš vķsu um 

Spes er varš kona Žorsteins drómundar. En nafn hennar er lķkl. s.o. og lat. spes <von>.

Žorsteinn drómundur var hįlfbróšir Grettis og fór til Miklagaršs (sem nś nefnist Instanbul) til aš hefna hans. Žar drap hann Žorbjörn öngul Žóršarson,Grettis, banamann Gréttis. Žorsteinn var rķkur og žótti viršingarmašur hinn mesti. 

Ķ Grettis sögu segir:

Žeir sögšu er nęstir stóšu aš sį hefši veriš haršur ķ haus og sżndi hver öšrum. Af žessu žóttist Žorsteinn vita hver Öngull var og beiddist aš sjį saxiš sem ašrir. Lét Öngull žaš til reišu žvķ aš flestir lofušu hreysti hans og framgöngu. Hann hugši aš žessi mundi svo gera en hann vissi öngva von aš Žorsteinn vęri žar eša fręndur Grettis.

Tók Drómundur nś viš saxinu og jafnskjótt reiddi hann žaš upp og hjó til Önguls. Kom žaš högg ķ höfušiš og varš svo mikiš aš ķ jöxlum nam stašar. Féll Žorbjörn öngull ęrulaus daušur til jaršar.

Žetta er hrikaleg myndręn frįsögn. Takiš eftir oršalaginu hann féll „ęrulaus daušur til jaršar“. Óvenjuleg hlutdręgni meš beinum oršum ķ fornriti. Ekki er sķšri lżsingin į žvķ er Spes kynnist Žorsteini. Af žeim er undurfögur og rómantķsk saga sem er frekar óvenjuleg ķ fornritunum. Į vef Snerpu mį lesa Grettis sögu og fleiri fornrit. Ķ 86. kafla byrjar žįttur Spesu og Žorsteins.

Tillaga: Tališ er aš žaš hafi rekiš žangaš. 

4.

„Manchester United grein­ir frį žvķ į vef sķn­um aš Noršmašur­inn Ole Gunn­ar Solskjęr hafi veriš rįšinn knatt­spyrn­u­stjóri fé­lags­ins til fram­bśšar og er samn­ing­ur hans til žriggja įra.“

Frétt į mbl.is.           

Athugasemd: Hér fer ekki saman aš mašurinn hafi veriš rįšinn til frambśšar og aš hann sé rįšinn til žriggja įra. Öšru hvoru er ofaukiš.

Į malid.is segir:

Oršiš frambśš merkir: ending, framtķšarnot. Aš eitthvaš sé til frambśšar merkir žvķ aš eitthvaš sé varanlegt. Athuga aš frambśš merkir annaš en framtķš.

Kjörnir fulltrśar į žingi og ķ sveitarstjórnum eru rįšnir til fjögurra įra og kjörtķmabil forseta Ķslands er fjögur įr. Žessi störf eru bersżnilega ekki til frambśšar.

Tillaga: Manchester United grein­ir frį žvķ į vef sķn­um aš Noršmašur­inn Ole Gunn­ar Solskjęr hafi veriš rįšinn knatt­spyrn­u­stjóri fé­lags­ins og er samn­ing­ur hans til žriggja įra. 


Karlar eru heilladķsir, einstaklingar ķ tökum og stofnun bišlar

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

Tvķtekning, upptugga

Vķkverja žykir slįttuorf „skrżtiš orš", og skal enginn lį honum žaš. Finnst honum žetta lķkt žvķ og menn tali "um ökubķl, skotbyssu eša nįmsskóla". Trślega nota samt engir žess konar samsetningar. 

Į erlendum mįlum eru slķk orš nefnd "tutologi", en nefnist tvķtekning į ķslenzku. Er žį įtt viš, aš sama hugtak sé endurtekiš meš samheiti eša öšru oršalagi. Stundum er žetta nefnt upptugga, og žykir aldrei vandaš mįl. 

Glöggt dęmi um endurtekningu er žaš, žegar talaš er um strętisvagnabķlstjóra , enda žótt aldrei sé talaš um strętisvagnabķl, heldur strętisvagn. Ķ žvķ sambandi er ešlilegt mįl aš tala um strętisvagnstjóra eša ašeins vagnstjóra, žvķ aš vagn og bķll tįknar sama hugtakiš. Žvķ fer illa aš nota bęši oršin ķ sömu andrįnni. - J.A.J.

Pistill ķ Morgunblašinu įriš 1998. 

 

1.

„Rśta hafnaši utan vegar undir Ingólfsfjalli.“

Fyrirsögn į visir.is.            

Athugasemd: Skrżtiš hvernig löggu-, slysa og óhappafréttir eru komnar meš fyrsta vešrétt ķ įkvešnum oršum eša oršasamböndum svo śr veršur einhvers konar stofnanamįl 

Ökutęki lendir fyrir slysni śt af vegi og žį er alltaf sagt og skrifaš aš žaš hafi hafnaš utan vegar. 

Skriffinnskan lętur ekki aš sér hęša. Blašamenn ritskoša sjįlfa sig svo harkalega aš fjölbreytnin veršur engin, stķllinn steindaušur. Lįtiš er sem sagnorš eins og aš lenda, renna, falla, aka, enda eša įlķka séu ekki til og žess ķ staš alltaf notaš sögnin aš hafna.

Ķ fréttum er aldrei sagt frį žvķ aš skip eša bįtar hafi hafnaš uppi ķ fjöru. Žó er žaš ekki endilega vegna žess aš blašamenn viti aš sögnin aš hafna getur žżtt aš lenda. Foršum voru vķša lendingar og žaš voru ekki alltaf hafnir.

Jį, skriffinnskueinokunin minnir į kanselķstķlinn sem fręgur er af endemum (ekki eindęmum, sem er allt annaš).

Löggan telur sig eiga fyrsta vešrétt ķ oršasambandinu aš vista ķ fangaklefa. Blašmenn trśa žvķ aš žetta sé óumbreytanlegt löggumįl.

Ķ gamla daga, žegar ég var ķ sumarlöggunni, og sķšar ķ blašmennsku voru žeir sem brutu lög į einhvern hįtt oft settir inn, lokašir inni, settir ķ fangelsi eša fangaklefa, varšhald og svo framvegis og allir vissu hvaš var įtt viš žó enginn hafi veriš vistašur.

Enn sķšar kom hįmenntaš en óskrifandi fólk til starfa hjį löggunni og žį var tekiš upp į žvķ aš vista óprśttiš fólk ķ geymslum, aušvitaš gegn vilja žess. Fyrir suma er žetta erfišari vist en framsóknarvist og ekki um neitt lķk leikskólavist, og fjarri žvķ aš vera neitt lķkt vist ķ sveit eša aš vista tölvugögn.

Sögnin aš hafna getur haft margar merkingar sem ekki mį gleyma žó löggumįliš sé aš taka yfir. Į malid.is segir:

    1. hafna s. ‘vķsa frį, taka ekki viš, neita; foršast’ ...
    2. hafna s. ‘lenda’, h. sig ‘taka höfn, leggjast viš landfestar’. Sjį höfn (1).
    3. hafna s. (18. öld) ‘gera barnshafandi’; hafnast s. ‘taka viš fangi’. Sjį höfn (3).

Nafnoršiš höfn:

    1. höfn, †hoĢ¢fn kv. ‘skipalęgi’ […] Upphafl. merk. ķ höfn lķkl. ‘umluktur stašur, geymir’ e.ž.u.l. 
    2. höfn, †hoĢ¢fn kv. ‘haglendi, beit; (hefšunnin) eign,…’
    3. höfn, †hoĢ¢fn kv. ‘fóstur’; … eiginl. s.o. og höfn (2), sbr. barnshafandi.
    4. höfn, †hoĢ¢fn kv. ‘atferli, hegšun; döngun’; sbr. nno. hovn ‘döngun, vellķšan’. Eiginl. s.o. og höfn (2) (< *haĘ&#128;eĢ&#132;ni-), sbr. aš hafast og hafast aš. Af sama toga er -höfn ķ samsetn. eins og athöfn, įhöfn og skipshöfn.
    5. höfn, †hoĢ¢fn kv. ‘kįpa, skikkja’; sbr. einnig yfirhöfn kv. …

Hér hefur veriš tępt į einhęfri mįlnotkun ķ fréttum sem leišir til žess aš žęr verša hverri annarri lķk og oft furšulega fjarri raunheimum. Įstęšan er einföld. Svo ótalmargir hafa ekki alist upp viš bóklestur, oršaforši žeirra er lķtill og einhęfur. Slķkt fólk į aš lįta ašra skrifa fyrir sig.

Tillaga: Rśta ók śt af veginum undir Ingólfsfjalli.

2.

„Hinn 51 įrs gamli Steven King var dęmdur ķ sjö įra og fjögurra mįnaša fangelsi.“

Fyrirsögn į visir.is.            

Athugasemd: Gott er til žess aš vita aš blašamašurinn sem skrifaši žetta kunni įgętlega ensku. Hins vegar er hann lakari ķ ķslensku, sem er mišur.

Heimildin gęti veriš žessi:

The 51-year-old Steven King, of Siddeley Avenue, Coventry, was sentenced to seven years and four months.

Į vķsi stendur žetta:

Hinn 51 įrs gamli Steven King var dęmdur ķ sjö įra og fjögurra mįnaša fangelsi
Hinn 54 įra gamli Paul Rolston var dęmdur ķ sex įra og fjögurra mįnaša fangelsi.
Hinn 42 įra gamli Daniel Malone fékk žriggja įra og žriggja mįnaša fangelsisdóm.

Svona er ekki gert į ķslensku. Einar Örn Thorlacius skrifaši um įkvešna greininn į vef Eišs Gušnasonar, Mola (vefurinn er enn opinn, ķ honum er aš finna mikinn fróšleik):

Žaš skiptir hins vegar fleira mįli ķ mįlnotkun en „rétt“ og „rangt.“ Mįlsmekkur skiptir lķka mįli. Hann er aušvitaš mismunandi į milli mįlnotenda.

Ef viš tökum fyrst įkvešna greininn žį bżr ķslenska viš žann hrylling (t.d. öfugt viš ensku) aš vera meš višskeyttan greini. Viš bętist sķšan aš ķslenskan er mikiš beygingamįl. Śtkoman er ekkert sérlega góš. Viš žennan vanda mį einfaldlega losna meš žvķ aš stilla notkun įkvešins greinis ķ hóf. …

Mér finnst hins vegar notkun įkvešins greinis vera aš aukast mikiš ķ ķslensku til lķtillar prżši fyrir mįliš.

Įstęšan fyrir žvķ aš notkun įkvešins greinis fer vaxandi er uppgjöf. Margir kunna ensku prżšilega en hafa hvorki skilning né žekkingu į ķslensku mįli. Žegar slķkir eru blašamenn stefnir allt ķ eina įtt.

Svo viršist sem aš ķslenskir fjölmišlar hafi ekki tekiš upp neina gęšastefnu ķ mįlfari og stķl. Afleišingin eru skemmdar fréttir.

Ķ ofangreindri tilvitnun į Vķsi er įkvešna greininum ofaukiš. Ķ ensku hefur hann vķštękari merkingu en ķ ķslensku. Žar af leišandi er hjįkįtlegt aš sjį misnotkunina, aš blašamenn og ašrir skrifarar haldi aš sama gildi um hann į bįšum tungumįlunum.

Jafnvel enskumęlandi skrifa ekki eins og blašamašurinn, žeir eru óhręddir viš fjölbreytnina. Žetta mį greinilega sjį ef enski linkurinn hér aš ofan er opnašur og greinin lesin.

Tillaga: Steven King, 51 įrs, var dęmdur ķ sjö įra og fjögurra mįnaša fangelsi.

3.

„Fjór­ar heilla­dķs­ir frį Breišdals­vķk verša mešal įhorf­enda …“

Frétt į mbl.is. .            

Athugasemd: Hvernig er hęgt aš kalla fjóra karlmenn heilladķsir? Nei, žetta er ekkert grķn. 

Stķlbrot kallast žaš žegar frįsögn gjörbreytist vegna ósjįlfrįšra mistaka eša vankunnįttu höfundar. Sķšast var hér sagt frį oršasambandinu aš gefa hesti lausan tauminn. Žaš vęri alvarlegt stķlbrot aš segja aš hesturinn hafi žį fengiš frjįlsar hendur um leišarval.

Stundum getur höfundur nįš fram tilętlušum įhrifum meš stķlbroti. Hér er skemmtilegt dęmi: 

Eyru mķn fżsir aš hlżša į mjśka og blęfagra rödd žķna, augu mķn girnast aš virša fyrir mér fegurš žķna og tign, og kjaftinn į mér langar til aš tilbišja žig ķ oršum.  

Frekar ólķklegt er aš stķlbrot blašamannsins sé mešvitaš. Sé svo er hann įbyggilega aš hęšast aš „heilldķsarkörlunum“. 

Į ķžróttadeild Moggans er žaš lķklega tališ „ķžróttamįl“ aš kalla karlkyns stušningsmenn heilladķsir rétt eins og aš žar eru leikmenn liša  išulega nefndir „lęrisveinar“ žjįlfarans.

Į malid.is segir um merkingu į kvenkynsoršinu heilladķs:

kvenkyns vera sem fęrir manni gęfu

Mį vera aš ekki sé allt rétt sem ķ oršabókum stendur. Hins vegar žarf skżr rök fyrir žvķ aš fjórir mišaldra karlar geti veriš heilladķsir.

Blašamašur meš fullri mešvitund og žokkalega lesinn ķ ķslenskum bókmenntum hefši įbyggilega flett upp ķ oršabók og komiš auga į hlżlega oršiš heillakarl. Į malid.is segir um žaš:

Oftast meš greini; hlżlegt įvarp viš karlmann; til hamingju meš afmęliš, heillakarlinn minn

Meš žessu er mįliš leyst. Vandinn er hins vegar žessi: Hvernig er hęgt aš fį žann sem hefur rżran oršaforša til aš skrifa vandaš mįl?

Tillaga: Fjór­ir heillakarlar frį Breišdals­vķk verša mešal įhorf­enda …

4.

„Dyra­veršir į skemmti­staš ķ mišborg­inni óskušu eft­ir ašstoš lög­regl­unn­ar um hįlf­fjög­ur­leytiš ķ nótt, en žį voru žeir meš ein­stak­ling ķ tök­um.“

Frétt į mbl.is.            

Athugasemd: Vęri „einstaklingurinn“ ķ tökum hjį ljósmyndara er ekkert athugunarvert viš mįlsgreinina. Žar eru teknar ljósmyndir, ljósmyndatökur eru tķšar og ein eša fleiri fyrirsęta ķ tökum. 

Ķ gamla daga, žegar ég, vęskilslegur strįkur rétt kominn yfir tvķtugt, var ķ sumarlöggunni, voru misyndismenn handteknir, teknir fastir. Fyrir kom aš almennir borgarar gripu inn ķ og héldu bófum žangaš til lögreglan kom og tók viš žeim. Žį hét žetta borgaraleg handtaka.

Sķšar, žegar ég starfaši sem blašamašur skrifaš ég og fleiri um störf lögreglunnar. Žį voru menn handteknir. Aldrei datt okkur ķ hug aš skrifa aš „einstaklingar“ eša „manneskjur“ hafi veriš settir inn.

Ķ dag vita yngri blašamenn vart ķ hvorn fótinn žeir eiga aš stķga, mį vera aš žeir skilji ekki aš bęši karlar og konur eru af tegundinni menn. Lķklega halda žeir aš žaš sé brot į jafnréttislögum aš gera ekki greinarmun į kynjunum. Žó teljast žeir blašamenn og skiptir kyniš engu mįli.

Löggan į erfitt meš skriftir rétt eins og ķžróttablašamenn. Bįšar stéttirnar bśa til eigin mįllżsku og halda ķ einfeldni sinni aš ekkert sé aš žvķ aš gjörbreyta merkingum orša. Löggumįl lķkist ę meir hallęrislegum „stofnanaskrifum“ žar sem nafnoršavęšingin er rįšandi.

Blašamenn taka oft viš fréttatilkynningum frį löggunni og birta, yfirleitt gagnrżnislaust, vegna žess aš žaš er fljótlegast. Žetta kallast kranablašamennska og er ekki hrós.

Tillaga: Dyra­veršir į skemmti­staš ķ mišborg­inni óskušu eft­ir ašstoš lög­regl­unn­ar um hįlf­ fjög­ur ķ nótt, en žį voru žeir meš mann ķ haldi.

5.

„Vantar hśsfélaginu žķnu ašstoš viš ašalfund og gerš įrsreiknings?“

Auglżsing į bls. 25 ķ Morgunblašinu 23.3.2019.           

ŽįgufallsauglżsingAthugasemd: Meš strķšsletri stendur žetta i auglżsingu į blašsķšu 25 ķ Morgunblašinu. Um leiš og blašiš kom śt var fariš aš ręša um žįgufallssżkina ķ henni į samfélagsmišlunum. 

Einhver sagši ķ öšru blaši žennan sama dag aš allt umtal vęri gott. Nei, ķ markašsfręšunum telst žaš ekki svo og er hęgt aš fęra mörg rök fyrir žvķ. Slęmt umtal skašar vegna žess aš slęmar fréttir berast miklu hrašar en žęr góšu.

Hins vegar er hęgt aš takmarka skašann, en žaš er allt annaš mįl og ekki hér til umręšu.

Sagorš stjórna föllum, um žaš veršur ekki deilt. Margir telja žįgufallssżki ekki alvarlegt mįl. Žaš mį vel vera en sögnin aš vanta krefst žess aš nafnoršiš sé ķ žolfalli. Žvķ veršur ekki breytt.

Tillaga: Vantar hśsfélagiš žitt ašstoš viš ašalfund og gerš įrsreiknings.

6.

„Hann var und­ir įhrif­um fķkni­efna og fram­vķsaši stór­um hnķf viš af­skipti lög­reglu.“

Frétt į mbl.is.            

Athugasemd: Mįlfariš ķ löggufréttum fjölmišla er stundum spaugilegt, en um leiš doldiš sorglegt. Dęmi um žetta er ofangreind mįlsgrein. Veit ekki hvernig ķ ósköpunum hęgt er aš komast svona aš orši; framvķsa og viš afskipti. Sį sem skrifaši er eitthvaš śti aš aka.

Ķ staš hnķfs hefši mįtt standa vegabréf og ķ staš afskipta gęti komiš eftirlit. Žį vęri eitthvaš vit ķ žessu. Annars geta lesendur ķmyndaš sér svišsetninguna meš žeim Geir og Grana ķ Spaugstofunni ķ „višskiptum“ viš dóparann.

Sķšar ķ fréttinni segir:

Žegar lög­regla kom į vett­vang reynd­ist ofurölvi mašur vera bś­inn aš brjóta rśšu og var skor­inn į hendi. 

Žessi bannsetti vettvangur tröllrķšur öllum löggufréttum, oršinu mį langoftast sleppa, fréttum aš skašlausu. Og ekki leysa vettvanginn af hólmi meš „į stašinn“, žaš er nśmer tvö į bannsetta listanum.

Svo er žaš žetta oršalag: reyndist ... vera bśinn aš brjóta. Ekki flękja mįliš. Žegar löggan kom hafši mašurinn brotiš rśšuna. Er eitthvaš flókiš eša er žetta of „ólöggulegt mįl“.

Löggan og blašamenn eru blind į nįstöšu, žessar tvķtekningar eru ķ fréttinni:

Mašur­inn var flutt­ur meš sjśkra­bif­reiš į slysa­deild til ašhlynningar og veršur lķk­lega vistašur ķ fanga­geymslu eft­ir ašhlynn­ingu žar. Mašur­inn er er­lend­ur feršamašur og er ekki vitaš hvar hann gist­ir. 

Ég vešja į aš hann gisti ķ fangelsinu. Nei, hann var vistašur ķ geymslu į lögreglustöš. Enn og aftur kemur fyrir žetta oršalag aš vista ķ fangageymslu. Mį ekki orša žetta į annan hįtt eša er löggumįliš svo stašlaš aš ekki megi bregša śt af žvķ?

Ašhlynning kemur žarna tvisvar fyrir ķ sömu mįlsgreininni. Höfundurinn hefši aušveldlega getaš skrifaš sig framhjį žvķ.

Oršaröšin flękist fyrir löggunni og blašamönnum:

Einn var flutt­ur į slysa­deild eft­ir tveggja bķla įrekst­ur ķ hverfi 111 ķ gęr­kvöldi vegna eymsla ķ hendi. 

Hvaš merkir einn? Varla hestur, hann hefur ekki hendur. Api hefur hendur. Hvaš er hverfi 111? Žaš er ekki til, hins vegar vita margir um póstnśmeriš 111.

Mašur var fluttur į slysadeild vegna eymsla ķ hendi … og svo framvegis. Raunar kemur žaš ekki mįlinu viš hver meišslin voru žvķ eymsli eru sjaldnast meirihįttar.

Tillaga: Hann var undir įhrifum fķkniefna og var meš į sér stóran hnķf sem lögreglan tók af honum.

7.

„Bišla til bęja um plįss.“

Fyrirsögn į blašsķšu 2 ķ Fréttablašinu   22.3.2018.         

Athugasemd: Enn og aftur sprettur fram ķ dagsljósiš blašamašur sem veit ekki hvaš sögnin aš bišla merkir. Snautlegt aš kallast blašamašur og bera ekki skynbragš į ķslenskt mįl. 

Ķ fréttinni er sagt aš Śtlendingastofnun „bišli“ til sveitarfélaga um aš gera žjónustusamninga vegna śtlendinga sem sękja um alžjóšlega vernd.

Sį sem bišlar er bišill. Hann bišur um hönd konu, vill giftast henni. Aftur į móti er sjaldgęft er aš sį sem bišur sé bišill. Śtlendingastofnun bišlar ekki frekar en önnur fyrirtęki eša stofnanir. Sjį hér og hér og hér.

Sögnin aš bišla kemur tvisvar fyrir ķ fréttinni, žó er hśn ekki er löng. Blašamašurinn semur nķu lķnur ķ eindįlki auk fyrirsagnar.

Rangt mįl er algengt fjölmišlum, segja mį aš žeir dreifi skemmdum fréttum. Ekki er hęgt aš kalla žaš annaš žegar merkingum orša er breytt, annaš hvort vegna žekkingarleysis eša af įsetningi. Matvęlaframleišandi sem sendir frį sér skemmda vöru fęr į baukinn hjį yfirvöldum og raunar lķka ķ fjölmišlum.

Dęmi eru um aš fjölmišlar hafi gert śtaf viš matvęlafyrirtęki vegna skemmdrar vöru en hver hefur eftirlit meš fjölmišlum?

Mį „fjórša valdiš“ endalaust framleiša og dęla yfir landsmenn skemmdum fréttum?

Tillaga: Bišja til bęja um plįss.


Lausi taumurinn, bišla til gušs og erindi eša örendi,

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

Fótbolti eša knattspyrna

Žegar fótboltaleikur fluttist hingaš til Ķslands, bįšu menn lęršan mįlhreinsunarmann aš bśa til ķslenzkt orš yfir žennan leik, og žannig var oršinu knattspyrna naušgaš inn ķ mįliš.

Ķ žessum leik er ekki leikiš meš knött, heldur hlut, sem fer įgętlega į aš haldi heitinu bolti. Knöttur er gagnžéttur og žungur, žaš heyrir hver mašur meš óspillta heyrn į hljómi oršsins; bolti er léttur, žaš er loft innan ķ honum, žaš er lķka aušheyrt į hljómi oršsins.

Og ķ žennan bolta er ekki spyrnt, heldur sparkaš – žaš er ekki spyrnt ķ hlut nema hann veiti višnįm. Fótbolti er žvķ įgętt orš. Vonandi į mįltilfinning žjóšarinnar eftir aš śtrżma oršinu knattspyrna...

Kristjįn Albertsson ķ Skķrni 1939. Birt į Vķsindavefnum.

1.

„Voru eigendur verslana ķ nįgrenninu sagšir ęvareišir žar sem mótmęlendum var gefinn laus taumur til žess aš brjóta og bramla.“

Frétt į blašsķšu 17 ķ Morgunblašinu 19.3.2019.           

Athugasemd: Góš regla er aš nota ekki mįlshętti eša orštök nema kunna į žeim skil. Betra er aš sleppa žeim frekar en aš eiga į hęttu aš fara rangt meš.

Ķ žessu tilviki passar orštakiš ekki og mįlsgreinin missir merkingu sķna.

Taumur er „sį hluti  beislisins sem haldiš er ķ“, segir ķ ķslenskri nśtķmamįlsoršabók. 

Reišmašurinn stjórnar hestinum meš taumnum. Žegar taumurinn er lagšur nišur, er laus, fęr hesturinn aš stjórna feršinni sjįlfur. Hér vęri algjört stķlbrot aš segja aš hesturinn hafi fengiš „frjįlsar hendur“ til aš gera žaš sem honum sżnist.

Jafnmikil stķlleysa er aš segja aš mótmęlendum hafi veriš gefinn laus taumurinn vegna žess aš žaš gefur til kynna aš einhver, lķklega lögreglan, hafi fylgst nįiš meš, rétt eins og reišmašurinn sem gaf hestinum lausan tauminn.

Samkvęmt fréttinni missti lögreglan stjórn į mótmęlendum og tóku sumir upp į žvķ aš ręna fyrirtęki. Afleišingin af öllu žessu varš enda sś aš lögreglustjórinn var rekinn. Žetta geršist ķ Parķs (ekki segja; „įtti sér staš“ ķ Parķs).

Tillaga: Eigendur verslana ķ nįgrenninu voru sagšir ęvareišir žar sem mótmęlendum gįtu brotiš allt og bramlaš enda lögreglan fjarri.

2.

„Hrósaši fyrst og sķšast leikmönnum fyrir aš stķga upp ķ samręmi viš gildi félagsins og berjast fyrir hver annan.“

Grein į blašsķšu 12 ķ višskiptablaši Morgunblašsins 20.3.2019.           

Athugasemd: Žetta er óskiljaleg mįlsgrein ķ annars góšum pistli. Ķ įgętri bók segir aš Jesś hafi stigiš upp til himna. Allir skilja hvaš įtt er viš. Vart hafa leikmennirnir fariš aš dęmi hans. Lķklegast er žó aš žeir hafi stigiš upp į stól, upp į tröppu į leiš sinni į nęstu hęš eša eitthvaš svoleišis.

Furšuleg er sś įrįtta margra mętra manna aš skrifa ensku meš ķslenskum oršum. Slķkt var framandi og illskiljanlegt en žykir nś svalt og flott, merki um aš menn hafi komiš til śtlanda.

Viš hin, žessi heimsku ķ upprunalegri merkingu žess oršs, hvįum žvķ viš erum engu nęr. Nokkrar lķkur eru žį į žvķ aš einhver sem horft hefur į amrķskar sakamįlamyndir manni sig upp (ekki segja „stķgi upp“) og spyrji trśr enskunni:

„Did they really step up or are you just kidding?“

Žetta sķšasta er greinilega śtidśr.

Tillaga: Hrósaši fyrst og sķšast leikmönnum fyrir aš taka sig į, berjast ķ samręmi viš gildi félagsins, hjįlpast aš.

3.

„Skömmu įšur en flugvélin brotlenti žagši flugstjórinn, sem var frį Indlandi, en flugmašurinn, sem var frį Indónesķu, bišlaši til gušs.“

Frétt į visir.is.            

Athugasemd: Žetta er ekki góš mįlsgrein, aušvelt er aš laga hana. Lķklega hefur indverski flugstjórinn žagnaš žó ekki sé rangt aš segja aš hann hafi žagaš, ekki sagt neitt, hętt aš tala. 

Indónesķski flugmašurinn bišlaši ekki til gušs. Blašamašurinn sem skrifaši fréttina veit ekki hvaš oršiš žżšir.

Ķ malid.is segir aš bišla merkir aš bišja um hönd stślku, sį sem bišlar er bišill. Žetta vita aušvitaš allir sem alist hafa upp viš lestur bóka og žvķ ósjįlfrįtt safnaš drjśgum oršaforša. Nįnar er fjallaš um sögnina aš bišla hér og einni ķ žessum pistli.

Ķ staš tvķtekningarinnar, nįstöšunnar; „sem var frį“, hefši blašamašurinn įtt aš orša žaš svo aš flugstjórinn vęri indverskur og flugmašurinn indónesķskur. Lżsingaroršin sem dregin eru aš landaheitum eru oft žęgileg ķ notkun.

Heimild fréttarinnar er Reuters fréttamišlunin. Žar er fréttin miklu ķtarlegri. Tilvitnunin hér aš ofan er śr žessari mįlsgrein frį Reuters fréttamišuninni:

The Indian-born captain was silent at the end, all three sources said, while the Indonesian first officer said „Allahu Akbar”, or “God is greatest”, a common Arabic phrase in the majority-Muslim country that can be used to express excitement, shock, praise or distress.

Tveir ęšrulausir menn, annar žegir og hinn įkallar Guš.

Tillaga: Skömmu įšur en flugvélin brotlenti žagnaši indverski flugstjórinn en indónesķski flugmašurinn baš til gušs.

4.

„28 įra įstralskur žjóšernisöfgamašur, sem skaut 50 manns til bana ķ moskum ķ borginni Christchurch į Nżja-Sjįlandi, …“

Frétt į blašsķšu 34 ķ Morgunblašinu 21.3.2019.           

Athugasemd: Žrautreyndur blašamašur Moggans byrjar mįlsgrein į tölustöfum. Hvergi ķ heiminum, aš minnsta kosti ekki ķ vestręnum fjölmišlum, tķškast slķkt. Žetta hefur margoft veriš nefnt į žessum vettvangi.

Hér er įgęt skżring į fyrirbrigšinu:

A number is an abstract concept while a numeral is a symbol used to express that number. “Three,” “3” and “III” are all symbols used to express the same number (or the concept of “threeness”). 

One could say that the difference between a number and its numerals is like the difference between a person and her name.

Ég hef įšur nefnt žetta en nśna įkvaš ég aš koma meš erlendar tilvķsanir til aš sżna aš žetta į ekki ašeins viš ķslensku. Hér er önnur tilvķsun valin af handahófi ķ oršasafni Google fręnda.

You should avoid beginning a sentence with a number that is not written out. If a sentence begins with a year, write "The year“ before writing out the year in numbers.

Getur žaš veriš rétt hjį mér aš fleiri og fleiri blašamenn og skrifarar séu farnir aš byrja setningar į tölustöfum? Sé svo er žaš slęm žróun. Tölustafir stinga oft ķ augun į prenti.

Tillaga: Tuttugu og įtta įra įstralskur žjóšernisöfgamašur, sem skaut …

5.

„Aušvitaš er Jón Gnarr rétti mašurinn til aš hefja į loft fįna fįrįnleikans ķ leikhśsinu, taka upp žrįšinn žar sem Ionesco žraut erindiš.“

Leiklistargagnrżni į blašsķšu 55 ķ Morgunblašinu 21.3.2019.           

Athugasemd: Gagnrżnandinn er eflaust aš snśa į lesendur. Sumir žeirra kunna aš segja aš žarna eigi aš standa örendi. Hvort tveggja er rétt. Į malid.is segir:

erindi, erendi, †ųrendi, †eyrendi h. ‘bošskapur, skilaboš; verkefni, hlutverk; mįlaleitan; fyrirlestur; vķsa (ķ kvęši)’; sbr. fęr. ųrindi, nno. ęrend, sę. ärende, d. ęrende; sbr. fe. ęĢ&#132;rende ‘bošskapur, sżslan’, 

Erindi ķ tilvitnuninni er hins vegar allt annaš en skilaboš eša sżslan, žó žaš sé nįtengt. Ķ Ķslenskri oršsifjabók į malid.is segir:

1 örendi, †ųrendi h. † ‘erindagerš, skilaboš,…’.

2 örendi, †ųrendi h. † ‘sś stund sem unnt er aš halda nišri ķ sér andanum, bil milli aš- og śtöndunar’; eiginl. ‘śtöndun’. Af ör- (4) og andi (1). Sjį örendur.

Örendi er sem sagt augnablikiš į milli aš- og śtöndunar. Hvaš gerist žį žegar einhvern žrżtur örendiš eša erindiš.

Gķsli Jónsson, ķslenskukennari, sagši ķ žęttinum Ķslenskt mįl ķ Morgunblašinu 16.9.1989 og byrjar į žvķ aš vitna ķ Snorra Eddu:

„Žór lķtur į horniš og sżnist ekki mikiš, og er žó heldur langt. En hann er mjög žyrstur, tekur aš drekka og svelgur allstórum og hyggur aš eigi skal žurfa aš lśta oftar aš sinni ķ horniš. En er hann žraut erindiš og hann laut śr horninu og sér hvaš leiš drykknum, og lķst honum svo sem all-lķtill munur mun vera aš nś sé lęgra ķ horninu en įšur.“ [Hversu mikiš sem Žór reyndi aš drekka žaš sem var ķ horninu tókst honum žaš aldrei, reyndi žrisvar. innskot SS]

žrjóta erindi (eldra örendi) merkir žarna aš geta ekki lengur andaš frį sér, žurfa aš anda aš sér og neyšast žar meš til žess aš hętta aš drekka.

Oršiš örendi var skrifaš nokkuš mismunandi fyrrmeir. Ķ žeirri merkingu, sem hér um ręšir, er žaš nįttśrlega skylt lżsingaroršinu örendur = daušur. Ég held aš ör sé žarna neitunarforskeyti og örendur žvķ ķ raun sama sem andlaus, hęttur aš anda.

Sögnin aš žrjóta (žraut, žrutum, žrotinn; 2. hljóšskiptaröš) er žrįsinnis ópersónuleg meš žolfalli: mig žrżtur eitthvaš = mig skortir eitthvaš, ég hef mist eitthvaš, sbr. hluta śr įgętu kvęši Siguršar Žórarinssonar nįttśrufręšings.

Žar viš mig žrżtur minni,
žašan af veit ei par,
aš viš eigrušum śt į stręti
ętlandi į kvennafar …

Frekari mįlalengingar eru hér meš óžarfar. Hins vegar hefši höfundur mįlsgreinarinnar aš skašlausu mįtt nota eldri śtgįfuna, örendi, vegna žess aš erindi hefur ašra merkingu ķ dag en į tķmum Snorra. Hins vegar er žaš dįlķtiš svalt aš nota erindi, athygli lesandans vaknar.

Dįlķtiš athyglisvert er aš velta fyrir sér aš örendi sé biliš milli aš- og śtöndunar. 

Į Breišafirši og vķšar žaš kallašur liggjandi biliš milli aš- og śtfalls. Žar siglu menn strauma į liggjandanum sem var hęttuminna.

Eitthvaš er žaš kallaš žegar storminn lęgir, lęgšamišjan gengur yfir, og svo hvessir aftur af annarri įtt.

Loks mį nefna aš aš ķ heita pottinum žagna stundum allir óvęnt. Vera mį vera aš einhverjir hugsi sig um (sem er alltaf jįkvętt). Nokkrum augnablikum sķšar, hefst orrahrķšin aftur. Žetta getur kallast kjaftstopp.

Tillaga: Engin tillaga gerš enda ekkert aš mįlsgreininni.


Fullyršing getur veriš žvert į sannleikann

Sveitarfélög geta hvorki veriš hamingjusöm né óhamingjusöm. Hins vegar mį gera rįš fyrir žvķ aš Grindvķkingar męlist hamingjusamari en ķbśar annarra sveitarfélaga, ašrir eru žó sķst óhamingjusamari žó einkun žeirra sé lakari.

Ekki gengur aš fullyrša Eyjamenn óhamingjusömustu ķbśa landsins. Tęplega 10% žeirra telja sig ekki hamingjusama en „ašeins“ 3% Grindvķkinga. Žżšir žetta aš heildin, allir ķbśar ķ Vestmannaeyjum, sé óhamingjusamari en žeir ķ Grindavķk? Nei, hér er of mikiš fullyrt, langt umfram nišurstöšu skošanakönnunarinnar.

Męling į hamingju er afar vandasöm žó ekki sé nema vegna žess aš erfitt er aš gera greinamun į hamingju eša gleši, dagsforminu. Žį er oft aušvelt aš ruglast og telja žaš óhamingju žegar eitthvaš bjįtar į ķ dag en nęsta dag muna hugsanlega fįir hvaš olli. Oft žarf fjarlęgš til aš sjį hvort hamingja hafi rķkt. Lķti mašur yfir farinn veg sést oft skżrar hvernig lķšanin var. Hugsanlega er best aš męla hamingjuna yfir lengri tķma en enn dag.

Um daginn var fullyrt aš Ķsland vęri „spilltasta“ žjóšin į Noršurlöndunum. Aušvitaš er žaš ekki rétt žó svo aš męlingar ķ könnun hafi sżnt aš samkvęmt įkvešnum forsendumsé stašan ķ hinum löndunum skįrri.

Ķ śrslitum ķ 4000 m hlaupi į Ólympķuleikunum keppa hugsanlega sextįn menn. Sį sem lendir ķ sextįnda sęti er ekki lélegasti hlauparinn. Hinir voru betri ķ žessu hlaupi. Gleymum žvķ ekki aš fjöldi manna komst ekki ķ śrslitahlaupiš vegna žess aš tķmi žeirra var lakari, žeir féllu śr leik ķ undanśrslitum.

Valnefnd um dómara ķ Landsrétt tilnefndu į Excel-skjali fimmtįn manns sem hśn taldi hęfa til aš gegna stöšu dómara. Litlu munaši į milli manna og žar af leišandi er vart hęgt aš fullyrša aš sį sem var ķ fimmtįnda sęti į listanum yrši lélegri dómari en sį ķ fyrsta sęti.

Fullyršing er įkaflega vafasöm enda eru mįlin oft ekki einföld. Žess vegna eru Eyjamenn ekki óhamingjusamastir landsmanna. Ķsland er ekki spilltasta Noršurlandažjóšin, hlauparinn ķ sextįnda sęti er ekki lélegri en hinir og fimmtįn dómarar voru metnir hęfir, enginn var sagšur lélegri en hinir.

Fullyršing bitnar svo ęši oft į sannleikanum.


mbl.is Grindvķkingar hamingjusamastir
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nefnifallssżki, skammstafanir og auškenni

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

Nafnoršastķll

Ķ nafnoršastķl eru innihaldsrķkustu oršin ķ setningu nafnorš en frekar valin sagnorš sem hafa almenna merkingu.

Ef valin eru sagnorš sem hafa nįkvęma eša sértęka merkingu žį verša setningar lķflegri og kraftmeiri. Dęmi: 

Ķsabella tók įkvöršun um aš kaupa bķlinn. > Ķsabella įkvaš aš kaupa bķlinn. 
Aukning sölunnar varš mikil. > Salan jókst mikiš.

Mįlvķsir, handbók um mįlfręši handa grunnskólum. Góš bók sem ętti aš vera į boršum allra įhugamanna um ķslenskt mįl, ekki sķst blašamanna.

1.

„Žórarinn žykir žó leitt aš sjį Eyžóri gerš skil į afar neikvęšan mįta …“

Frétt į dv.is.           

Athugasemd: Skaši er aš žvķ aš blašmenn hafi ekki skilning į fallbeygingu nafnorša og sérnafna. Žórarinn er žarna ķ röngu falli, ętti aš vera žįgufalli. Nafniš beygist svona:

ef. Žórarinn
žf. Žórarin
žgf.Žórarni
ef. Žórarins

Blašamašurinn framleišir skemmda frétt, hann er haldinn nefnifallssżki en skilur ekki heldur hvaš nįstaša er:

… Eyžóri Žorlįkssyni ķ vinsęla söngleiknum Elly sem hefur veriš sżnd viš fįdęma vinsęldir ķ Borgarleikhśsinu undanfarin tvö įr.

Mikilvęgt er aš lesa frétt yfir įšur en henni er skilaš śt į vefinn. Žaš hefur blašamašurinn ekki gert eša, sem er verra, hann hefur ekki skilning į mįlinu. Söngleikurinn Elly hefur veriš sżndur.

Og žaš er fleira ašfinnsluvert ķ fréttinni:

Žessi lżsing sé ekki rétt og Žórarinn telur sig ķ góšri stöšu til aš leggja mat į sannleiksgildi lżsingarinnar žar sem hann žekkti Eyžór nįiš ķ meira en hįlfa öld.

Žessi mįlsgrein er klśšur. Ruglingsleg frįsögn, tafs og ekki hjįlpar nįstašan. Betra hefši veriš aš orša žetta svona:

Žórarinn telur lżsinguna į Eyžóri ranga, hann žekkti manninn og viti aš lżsingin er röng.

Eftirfarandi er ekki vel oršaš:

Eyžór hafi lķka mešal annars veriš fyrstur Ķslendinga …

Žetta er slęmt klśšur, stķlleysiš er algjört. Sé atviksoršinu lķka sleppt veršur setningin skįrri.

Tillaga: Žórarni žykir žó leitt aš sjį Eyžóri gerš skil į afar neikvęšan mįta …

2.

R. e-n til e-s

Frétt į dv.is.           

Athugasemd: Skammstafanir eru oftast ljótar. Žetta er mķn skošun. Sś kenning er uppi aš žęr hafi komiš til ķ prentušu mįli svo hęgt sé aš spara plįss ķ blżsetningu. Sś tękni er śrelt žvķ nś žarf aldrei aš spara plįss, ašrar leišir eru betri. Ég hallast aš žessari kenningu.

Įšur fyrr var tališ aš stytta mętti algeng orš eša oršasambönd og gat munaš nokkru žegar góšir setjarar vildu ekki lįta mįlsgrein enda į öroršum og punkti ķ nżrri lķnu (į, ę, aš, til og svo framvegis (ekki „o.s.frv.“).

Samfellda hugsun į aš tjį ķ setningu eša mįlsgrein, helst įn žess aš punktur eša tölustafir brjóti hana upp. Undantekningar eru dagsetningar, įrtöl og hugsanlega stęrri tölur.

Einstaklega stķllaust og hjįkįtlegt er aš lesa svona:

Hérna gekk 1 mašur hverja 1 klukkustund nema um kl. 6 žį voru žeir 7.

Aldrei aš byrja setningu į tölustaf eins og hér sést og foršast nįstöšu:

    1. Aprķl tķškast aprķlgöbb ķ 4 fjölmišlum og 3 vefsķšum.

Hęgt er aš spinna upp klśšurslega frįsögn meš skammstöfunum, dęmi (žetta er spaug):

Sr. Jón las skv. venju bls. 2 og sķšan e.k. frįsögn frį u.ž.b. 10 f.Kr. ķ a.m.k 1/2 klst. 7 mķn. og 2 sek. eša u.ž.b. til kl. 12.

Žetta er aušvitaš ólęsilegt og frekar óskemmtilegt. Į svipašan hįtt veršur manni um og ó žegar fyrir augu ber svona skżringar į malid.is (žetta er ekki spaug):

2 reka, †vreka (st.)s. ‘hrekja burt eša į undan sér, vķsa burt; slį, hamra jįrn; starfrękja; žvinga, neyša: r. e-n til e-s; hefna: r. e-s; óp. hrekjast (fyrir straumi, vindi)’; sbr. fęr. og nno. reka ķ svipašri merk., sę. vräka ‘kasta burt, hafna’, fsę. räka ‘hrekja į braut’, sę. mįll. räka ‘berast fyrir straumi; flękjast um’; sbr. ennfremur fe. wrecan ‘hrekja burt, hefna,…’, fhž. rehhan, fsax. wrekan ‘hegna, hefna,…’, gotn. wrikan ‘ofsękja’. Lķkl. ķ ętt viš lat. urgeĢ&#132;re ‘žrengja aš, knżja, żta į’, fi. vrįjati ‘rįfar, reikar’ og e.t.v. fsl. vragÅ­ ‘fjandmašur’, lith. varĢ&#131;gas ‘neyš, eymd’; af ie. *uĢÆreg- (*uĢÆerg-) ‘žjarma, žrżsta aš, knżja, ofsękja’ (ath. aš baltn. og slavn. oršin gętu eins veriš ķ ętt viš vargur og virgill). Sum merkingartilbrigši so. reka ķ norr. gętu stafaš frį föllnum forskeytum, sbr. t.d. reka ‘hrekja burt’ e.t.v. < *fra-wrekan, sbr. fe. forwrecan; ‘hefna’ < *uzwrekan, sbr. fe. aĢ&#132;wrecan (s.m.). Sjį rek (1 og 2), -reka (1), rekald, reki, rekinn (1 og 2), rekja (4), rekning(u)r (1 og 2), rekstur (2) og rakstur (1), rétt kv., rétt(u)r (3), rękindi, rękja (3) og rękur (1); ath. rökn (1) og raukn (1).

Er ekki hęgt aš gera betur ķ svona afbragšsgóšum vef? Ķ tilvitnuninni er mikill fróšleikur og žvķ betra aš lesa hęgt og rólega til aš allt skiljist. Greinaskil eru yfirleitt gott hjįlpartęki en ekki notuš.

Tillaga: Reka einhvern til einhvers.

3.

„Ķ sam­ręmi viš vinnu­regl­ur banda­lags­ins flugu tvęr orr­ustužotur ķt­alska flug­hers­ins til móts viš vél­arn­ar til aš auškenna žęr.“

Frétt į mbl.is.           

Athugasemd: Hvaš er nś žetta? Ekki var žaš svo aš óžekktu vélarnar žyrftu auškenningar viš heldur var ętlunin sś aš bera kennsl į žęr.

Nafnoršiš auškenni merkir žaš sem greinir eitt frį öšru, sérkenni eša einkenni af einhverju tagi. Jurtir hafa auškenni sem greinir žęr frį hverri annarri.

Auškenni lögreglumanna er fatnašurinn sem žeir klęšast (leynilöggan er undantekning). Auškenni fjallamannsins er til dęmis gönguskórnir sem sķst af öllu eru samkvęmisklęšnašur.

Žį er žaš sagnoršiš, aš auškenna. Į malid.is segir um oršiš:

setja sérstakt mark į (e-š) til ašgreiningar eša einkennis

eiganda hunds er skylt aš auškenna hund sinn
allar götur bęjarins eru auškenndar meš skilti
ég auškenndi nokkur atriši textans meš gulum lit

Hér ętti aš vera ljóst aš ķtalski flugherinn ętlaši sér ekki aš „aukenna“  flugvélarnar. Žaš hefši hefši veriš alvarlegt mįl žvķ žęr reyndust vera rśssneskar. 

Lķklegast er aš blašamašurinn hafi lįtiš enska nafnoršiš „identification“ og sagnoršiš „to identify“ rugla sig ķ rķminu. Hvorugt žeirra dugar hér.

Mjög mikilvęgt er aš blašamašur hafi góš tök į ķslensku žvķ įbyrgšin er mikil. Röng oršanotkun ķ fjölmišlum ruglar lesendur og žį er hęttan sś aš sumir skilji hreinlega ekki žegar oršin eru notuš ķ réttu samhengi.

Žegar ofangreint hafši veriš skrifaš birtist frétt um sama mįl į visir.is og oršalagiš er svipaš. Ķ henni segir aš ętlunin hafi aš auškenna óžekktu flugvélarnar.

Af žessu mį draga žį įlyktun aš oršalagiš er ekki komiš frį blašamönnunum sem skrifušu fréttirnar heldur frį Landhelgisgęslunni. Žar žurfa žeir aš taka sig į sem skrifa fréttatilkynningar, žetta er einfaldlega óbošlegt.

Blašamenn Morgunblašsins og Vķsis hefšu aš sjįlfsögšu įtt aš umorša textann įšur en hann var birtur. „Kranablašamennska“ er ekki mešmęli fyrir fjölmišil. Žeir eiga aš vita betur en hugsunarleysiš er algjört.

Tillaga: Ķ sam­ręmi viš vinnu­regl­ur banda­lags­ins flugu tvęr orr­ustužotur ķt­alska flug­hers­ins til móts viš vél­arn­ar til aš bera kennsl į žęr.


Óžekktir yfirburšir, eftirköst og drasla til

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

Žżša er ekki žķša

Sé mašur ekki alveg smekklaus finnst manni sögnin aš affrysta ljót en sögnin aš žķša falleg. 

Ķ staš žess aš „affrysta“ mat skulum viš žķša hann. Hann žišnar žį, ķ staš žess aš „affrystast“ (affrjósa?) og veršur žišinn ķ staš žess aš verša „affrosinn“ (affrešinn?). 

En žķšum hann alltaf meš ķ-i.

Mįliš į blašsķšu 52 ķ Morgunblašinu 14.3.2019.

 

1.

„Žingiš hefur nś tvisvar fellt meš óžekktum yfirburšum „eina samninginn sem völ er į“.“

Leišari Morgunblašsins 14.3.2019          

Athugasemd: Žetta er skrżtiš. Höfundur er aš segja frį vandręšum bresku rķkisstjórnarinnar vegna Brexit, brottför landsins śr ESB. Breski forsętisrįšherrann į ķ miklum vandręšum ķ žinginu. Hann segir aš samningurinn hafi veriš felldur meš „óžekktum yfirburšum“.

Hvaš er óžekkt? Atkvęšagreišslan ķ breska žinginu žann 10. mars fór žannig aš 391 greiddi atkvęši gegn og 242 meš. Ekkert er žarna óžekkt nema óžekktin ķ žingmönnum rķkisstjórnarflokkanna sem greiddu ekki atkvęši eins og rķkisstjórnin vildi.

Žegar leišarahöfundur talar um „óžekkta“ yfirburši į hann viš aš žeir hafi veriš meiri en įšur hafa žekkst. Oršalagiš er śt ensku. Enskumęlandi segja: „Something is unheard of“. Viš tölum į annan veg hér į landi nema ętlunin sé aš śtbreiša „ķsl-ensku“. Ekki mį samt nota lżsingaroršiš „óheyrilegur“ ķ žessu sambandi.

Žaš sem er óžekkt er ekki žekkt. Danmörk sigraši Ķsland meš fjórtįn mörkum gegn tveimur og er fįtķtt aš liš vinni meš slķkum yfirburšum ķ fótbolta (ekki „óžekktum“ yfirburšum).

Tillaga: Žingiš hefur nś tvisvar fellt „eina samninginn sem völ er į“ meš meiri yfirburšum en žekkst hafa ķ atkvęšagreišslum ķ breska žinginu.

2.

„Eftirköst Christchurch-įrįsarinnar rétt aš byrja.“

Frétt į blašsķšu 15 ķ Morgunblašinu 18.02.2019.         

Athugasemd: Hér eru stuttar vangaveltur um merkingu fyrirsagnarinnar, sérstaklega nafnoršsins eftirköst. Er ekki alveg viss um hvort blašamašurinn įtti sig į oršinu. Af efni fréttarinnar mį rįša aš ekki er vķst aš eftirköstin séu öll slęm.

Ķ hugum flestra merkir oršiš neikvęšar afleišingar. Til dęmis er hausverkur oft eftirköst of mikillar įfengisdrykkju. Setji ég dķsil į bensķnbķl veršur hann ógangfęr, žaš eru slęm eftirköst. 

Sį sem kaupir lottómiša myndi aldrei oršaš žaš sem svo aš vinningurinn sé eftirköst kaupanna. Ekki heldur eru žaš eftirköst aš fį afslįtt viš kaup į vöru.

Aš žessu sögšu vęri skįrra aš nota oršiš afleišingar. Til dęmis telja margir aš takmarkanir į byssueign séu naušsynleg ašgerš en ašrir eru ósammįla.

Tillaga: Afleišingar įrįsanna ķ Christchurch eru margvķslegar.

3.

„Hann draslar til – rķfur kjaft og hundsar allt sem hann er bešinn um

Frétt į dv.is.         

Athugasemd: Sögnin aš drasla er alžekkt. Žegar einhver draslar žarf hinn sami eša ašrir aš taka til. Žannig gerast hlutirnir į bestu heimilum, vinnustöšum og jafnvel śti ķ sjįlfri nįttśrunni. Annars er žetta skemmtileg frétt į DV, fjallar um unglinginn sem į aš vķsa śt af heimilinu žvķ hann draslar svo mikiš. Og unglingurinn er köttur.

Stundum renna sama orš og oršasambönd. Sį sem tekur til segist gera žaš vegna žess aš einhver „draslaši til“. Žetta sķšasta er aušvitaš bull. 

Į malid.is segir: 

‘draga meš erfišismunum, róta e-u til; slarka, svalla’ … so. drasla viršist auk žess nafnleidd af *drasil-, sbr. drösla af drösull (2) (s.ž.). Sjį drasa og dręsa.

Gaman er aš sjį žarna tenginguna viš drösul, žį glašnar yfir mörgum. Į malid.is segir um žaš orš:

‘hestur; †hestsheiti’. Uppruni óljós. Oršiš hefur veriš tengt viš gr. (lesb.) thérsos ‘hugrekki’, sbr. gotn. gadaursan ‘dirfast’. Vafasamt. E.t.v. fremur sk. drösla og eiginl. s.o. og drösull (2). 

Żmsir hafa haft žaš į móti žessari ęttfęrslu aš hestsheitiš hljóti aš vera hrósyrši, en slķku er valt aš treysta, nöfn af žessu tagi eru oft tvķhverf og heitiš hefur e.t.v. ķ upphafi merkt taumhest, beislisfįk eša jafnvel stašan hest.

Mį vera aš Jónas Hallgrķmsson hafi ekki haft gęšing ķ huga er hann orti:

Drottinn leiši drösulinn minn,
drjśgur veršur sķšasti įfanginn.

Žetta er aušvitaš śr ljóšinu Sprengisandur. Furšulegt er annars hvaš mann rekur langt ķ spjalli um orš. 

Tillaga: Hann draslar, rķfur kjaft og hundsar allt sem hann er bešinn um.

 


Grani er genginn aftur, aldrei grįšugri, gleymd er Geirrķšur

Ķ ženna tķma kom śt Geirrķšur, systir Geirröšar į Eyri, og gaf hann henni bśstaš ķ Borgardal fyrir innan Įlftafjörš. Hśn lét setja skįla sinn į žjóšbraut žvera og skyldu allir menn rķša žar ķ gegnum. Žar stóš jafnan borš og matur į, gefinn hverjum er hafa vildi. Af slķku žótti hśn hiš mesta göfugkvendi.

Svo segir ķ Eyrbyggju. Frį upphafi Ķslandsbyggšar var öllum heimil för um landiš og hefur žaš veriš lengst af sķšan, žó meš lķtils hįttar takmörkunum.

Frį örófi alda hefur stęrš jarša mišast fyrst og fremst viš žau hagnżtu not sem hafa mįtti af žeim og žį eingöngu til bśskapar. Utan heimajarša hafa menn įtt ķtök ķ skógum til eldvišar eša kolagerša, stęrri svęša sem afrétti, en um eignir var aldrei um aš ręša žvķ hver hefši viljaš eiga stęrri lönd en hann réši viš aš annast og hver hefši getaš selt slķk lönd. Varla hefur nokkur mašur įtt heišarnar, fjöllin, mišhįlendiš og jöklanna svo eitthvaš sé nefnt. 

Getur einhver haldiš žvķ fram aš eigandi einfaldrar bśjaršar eigi hreinlega fjalliš fyrir ofan bęinn? Fjall sem er ekkert annaš en fljśgandi björg og skrišur žar sem varla sést stingandi strį né nokkur mašur eša skepna hafi fariš um.

Žaš er įn efa ekkert annaš en forn lygisaga aš jöršin Reykjahlķš sé svo landmikil aš hśn eigi land allt sušur aš žeirri mörkum žeirrar bśjaršar er įšur var nefnd Skaftafell en er nś hluti af samnefndum žjóšgarši? 

Menn hafa frį upphafi landnįms į Ķslandi deilt um lönd og landamerki og žaš er ekki nżtt aš landeigendur grķpi til margvķslegra rįša til aš „stękka" jaršir sķnar. Įr, lękir og spręnur hafa breytt um farveg, jafnvel žornaš upp. Jöklar hafa gengiš fram og eyšilagt lönd og hundrušum įra sķšar hörfaš. Hver į nś žaš land sem įšur var huliš jökli? Stękkar land ašliggjandi jarša viš žaš eitt aš jökullinn hörfar eša veršur til eitthvert tómarśm?

Hvar er steinninn stóri sem įšur markaši lķnu til austurs ķ fossinn og hvort į aš miša viš fossinn eša mišja įna en ekki žennan eša hinn bakkann? Jś, steinninn žekkist ekki lengur og fossinn og įin eru löngu horfin og til hvaša rįša mį žį grķpa ef upp sprettur deila? 

Ef til vill munar einhverjir eftir röksemdum lögmanns Austur-Eyjafjallahrepps sem žį hét, er rįšist var meš gjafsókn dómsmįlarįšuneytisins aš feršafélaginu Śtivist fyrir žaš eitt aš endurbyggja ónżtan skįla efst į Fimmvöršuhįlsi, ķ 1000 m hęš yfir sjįvarmįli. Ķ mįlflutningi lögmannsins sem nś er umbošsmašur Alžingis var žvķ haldiš fram aš skįlinn stęši innan landamerkja tiltekinnar jaršar sem žó var eitt žśsund metrum nešar og ķ 18 km fjarlęgš. Hvernig žaš gat gerst aš jörš gęti įtt „land" žar sem jökull hafši veriš ķ hundruš įra fékkst aldrei śtskżrt. Aušvitaš var hreppurinn geršur afturreka meš bull sitt.

Landeigendur bera oft fyrir sig žinglżsingar į landamerkjum. Į móti mį spyrja hversu góš og įbyggileg gögn žinglżsingar eru, sérstaklega fornar? Dęmi eru til aš hér įšur fyrr hafi veriš žinglżst bréfum sem gamalt fólk hafši handskrifaš į bréfsnifsi um landamerki bśjarša sinna, byggt į minni eša sögusögnum og yfirleitt óvottfest. Žannig gögn og fleiri af žvķ tagi geta aušvitaš ekki stašist og skiptir engu hversu gamlar žinglżsingarnar eru,

Menn hafa ešlilega leitaš gagna ķ fornbréfasöfnum um landamerki en grunur leikur jafnvel į aš žašan hafi gögn veriš numin į brott til žess eins aš koma ķ veg fyrir aš sönnunargögn finnist um deilumįl.

Hugsanlega hefši fjįrmįlarįšuneytiš getaš stašiš öšru vķsi aš kröfum sķnum ķ žjóšlendumįlunum, en žaš er fjarri öllu lagi, aš rįšuneytiš hefši įtt aš lįta hagsmuni landeigenda rįša feršinni. Žaš eru meiri hagsmunir ķ hśfi en landeigenda, og žvķ er sś krafa ešlileg, aš landeigendur fari ašeins meš žaš land, sem žeir geti fęrt sönnur į aš žeir eigi, - į žvķ byggist eignarétturinn. Žaš er ekki eignaréttur né heldur er žaš sanngjarnt aš Alžingi samžykki višbótarlandnįm mörgum öldum eftir aš landnįmi lauk.

Breytingar į landnotkun hafa oršiš grķšarlegar į undanförnum įrum. Nįm żmiskonar er oršiš mjög įbatasamt, virkjanir, feršažjónusta, vegalagning, uppgręšsla og fleira og fleira mį upp telja. Ķ žessu sambandi man ég eftir óbilgjarnri kröfu fyrrverandi eigenda jaršarinnar Fells sem töldu sig eiga Jökulsįrlón viš Breišamerkurjökul. Žeir geršu einu sinni kröfu til žess aš öllum myndatökum viš Lóniš vęri hętt nema til kęmi greišslur til žeirra!

Hver į Heimaklett ķ Vestmannaeyjum, Hamarinn ķ Vatnajökli eša Heljarkamb og Morinsheiši? Er til žinglżstur eigandi aš Stapafelli undir Jökli, Sįtu, Skyrtunnu og Kerlingunni ķ Kerlingarskarši. Hver į Tröllkallinn eša Böllinn viš Ballarvaš ķ Tungnaį? Og hver skyldi nś eiga Móskaršshnśka?

Žjóšlendulögin eru of mikilvęg til žess aš žrżstihópur landeigenda megi fį nokkru rįšiš um framgang žeirra. Įstęšan er fyrst og fremst sś aš žį munu žeir girša lönd, ganga į rétt feršamanna og heimt toll.

Hins vegar skipir nś mestu mįli hver sé réttur okkar hinna, okkar landlausu landsmanna. Eigum viš aš lįta hirša af okkur žau rétt sem landsmenn hafa haft haft sįtt um į Ķslandi frį upphafi byggšar? Eigum viš aš sętta okkur viš žaš aš meintir landeigendur girši lönd sķn rétt eins og gert er uppi į Hellisheiši žar sem giršing hefur veriš reist yfir forna žjóšleiš.

Vera mį aš sumir landeigendur beri hag nįttśrunnar sér fyrir brjósti. Žaš var žó ekki fyrr en fyrir um tuttugu įrum aš landeigendur fóru aš sjį tekjuvon vegna fjölgunar feršamanna. Fram aš žeim tķma voru margar jaršir ašeins byrši į eigendum žeirra. Nś vilja fleiri og fleiri loka ašgangi aš nįttśruminjum, rukka fyrir ašganginn, og jafnvel eru žeir til sem vilja meina för fólks um óbyggši og ónżtt svęši nema gegn greišslu.

Ķ žjóšsögum Jóns Įrnasonar segir:

Į Staš į Ölduhrygg (Stašastaš) bjó ķ gamla daga bóndi sį, er Grani hét; var hann bęši įgjarn og aušugur. Alfaravegurinn lį um landeign hans eptir endilaungum Ölduhrygg sem nś er kallaš Stašarholt, og veršur enn ķ dag aš fara um žennan veg, er feršast er vestur undir Jökul eša žašan inn į Mżrar eša ķ Dali, enda er vegur sį mjög fjölfarinn, bęši til kauptśnanna Ólafsvķkur og Bśša, og til skreišarkaupa vestur i „plįss", sem kallaš er, en žaš er Hjallasandur, Keflavķk, Ólafsvik, og Brimilsvellir.

Grani bóndi žóttist nś geta nįš miklu fé, ef hann tollaši veginn; byggši hann žvķ afar mikinn torfgarš nešan frį sjó og upp ķ Langavatn (Stašarvatn). Hliš hafši hann į garšinum, žar sem vegurinn er, en veitti eingum fararleyfi, nema žeim, er greiddu Granatoll. Óljóst er meš öllu, hve hįr hann hefir veriš, en illa undu menn tollgreišslu žessari, enda launušu žeir Grana bónda hana "žvķ einhvern morgun fanst hann daušur hangandi viš annan dyrastafinn ķ garšshlišinu.

Hefir sį vegur aldrei veriš tollašur sķšan. Žaš er aušséš į garšrśst žeirri, sem eptir er, aš hann hefir veriš įkaflega hįr og žykkur, og leingd hans hér um bil 300-400 fašmar.

Segja mį meš sanni aš nś sé Grani genginn aftur og illa magnašur. Gleymd er Geirrķšur ķ Borgardal.

 

 


mbl.is Segja rįšherra skapa ófremdarįstand
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hętti Sigrķšur eša steig hśn til hlišar ....?

Ég er aš velta žvķ fyrir mér hvort Sigrķšur Andersen dómsmįlarįšherra hafi „stigiš til hlišar“ eša hętt sem rįšherra.

Mér finnst lįgmarkiš aš žingmenn, rįšherrar og ekki sķst fjölmišlamenn tali ķslensku en grķpi ekki til enskuskotinnar ķslensku sem fęstir skilja.

Žaš er ekkert til sem heitir aš „stķga til hlišar“ ķ žeirri merkingu aš hętta. Sį sem gerir hiš fyrrnefnda er aš vķkja sem žżšir ekki aš hętta. Ķ malid.is segir:

‘žoka sér, fara, hörfa; halda til, stefna aš; veita, gefa,…’

Žetta oršasamband er oršiš frekar žokukennt og enginn veiti eiginlega hvaš žaš žżšir. Į ensku er tķšum sagt „to step down“ eša „to step aside“. Af samhenginu mį žį stundum skila aš einhver hafi hętt. Viš höfum orš į ķslensku yfir flest sem til er. Engin įstęša er til aš gefa einhvern afslįtt af tungumįlinu okkar.

Undantekningin eru glķmumenn er dómarinn kallar „stigiš“ og žeir stķga til hlišar, aftur eša fram til aš nį hęlkrók eša einhverju öšru bragši.

Sjį nįnar um žetta hér.

 


mbl.is Dómsmįlarįšherra stķgur til hlišar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Kynvķxl, nęstefstudeildarliš og met fyrir hrašasta róšur

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

 

1.

„Žį sagšist hśn vęri hętt aš reka nuddstofur og vęri aš flytja til Washington DC. Yang segist žar aš auki ekki žekkja Trump persónulega. Hann hafi bara starfaš sem sjįlfbošališi į kosningatengdum višburšum og hafi sótt einhverja višburši ķ klśbbum hans.“

Frétt į vķsir.is.          

Athugasemd: Fljótfęrni blašamanna fer illa meš fréttir į Vķsi. Hér fyrir ofan eru žrjįr mįlsgreinar. 

Ķ žeirri fyrstu er ķ óbeinni ręšu sagt frį žvķ aš kona nokkur Cindy Yang vęri aš flytja til höfušborgar Bandarķkjanna. 

Ķ nęstu mįlsgrein er sagt aš frś Yang žekki ekki Donald Trump, forseta, persónulega.

Ķ žrišju mįlsgreininni er frś Yang oršin karlmašur nema žvķ ašeins aš žaš sé forsetinn sem hafi starfaš sem sjįlfbošališi į „kosningatengdum“ višburšum (hvaš sem žaš nś žżšir). Mį vera aš žetta geti kallast kynvķxlun.

Žar sem ég skildi ekki fréttina og fletti ég upp ķ heimildinni sem er vefśtgįfa Miami Herald. Žar segir:

Yang told the Miami Herald she doesn’t know the president personally, and that she doesn’t work for him, other than to volunteer for campaign events.

Hér meš er ljóst aš blašamašurinn klśšraši žżšingunni, las greinilega ekki yfir textann sinn įšur en hann var birtur. Skipta gęši frétta blašamanninum engu mįli eša stjórnendum vefsins? Er markmišiš bara aš freta śt oršum įn skiljanlegs samhengis.

Svona lagaš kallast skemmdar fréttir.

Tillaga: Engin tillaga gerš

2.

„Valsmenn lentu ķ kröppum dansi viš nęstefstudeildarliš Fjölnis en sluppu meš skrekkinn ķ framlengingu.“

Undirfyrirsögn į blašsķšu 2 ķ ķžróttablaši Morgunblašsins 9.3.2019.          

Athugasemd: Af hverju geta ķžróttablašamenn ekki talaš venjulegt mįl? Og hafa žeir engan skilning į stķl?

Nżyršiš „nęstefstudeildarliš“ er brįšskemmtilegt en tóm žvęla. Meš žetta ķ huga mętti bśa til fleiri įlķka. Dęlmi: „Žrišjuefstudeildarkvennavarališ“ eša „fjóršuefstudeildarkarlavaramannabekkjaržaulsetuunglingar“. Jś, brįšfyndiš er enn meiri žvęla.

Ašalatrišiš er aš skrifa skiljanlegt mįl, ekki bjóša lesendum upp į mįlalengingar eša dellu.

Tillaga: Valsmenn sluppu naumlega śr kröppum dansi viš Fjölni śr 2. deild.

3.

„Sló met fyr­ir hrašasta róšur yfir Atlants­haf.“

Fyrirsögn į mbl.is. 

Athugasemd: Žetta er biluš fyrirsögn. Fréttin fjallar um mann sem réri yfir hafiš į 36 dögum. Enginn einn hefur róiš hrašar.

Fréttin er frekar illa skrifuš. Skrżtiš žetta oršalag aš „slį met fyrir …“. Hef aldrei heyrt um spjótkastara sem „slęr met fyrir spjótkasti“ eša hlaupara sem „slęr met fyrir 5000 m hlaupi“. Žannig er ekki tekiš til orša į ķslensku.

Afreksmenn slį met ķ spjótkasti eša 5000 m hlaupi. Einfętt ręšarinn sló met ķ róšri yfir Atlantshafiš.

Ķ fréttaskrifum er yfirleitt reynt aš komast aš kjarna mįlsins sem fyrst. Žetta į viš alla mišla. Mjög slęmt žykir žegar blašamašurinn rekur frįsögn ķ beinni tķmaröš og endar sķšasta af öllu į žvķ sem öllu mįli skiptir. Lesandi eša hlustandi nennir ekki bķša eftir kjarna mįlsins.

Mešróšurinn var ašalatrišiš. Hitt sem mįli skiptir er aš ręšarinn var einfęttur. Svo mį vel vera aš hann hafi veriš meš suš ķ eyrum eša kartnögl į vinstri hendi.

Stķllaus fréttaskrif eru oršin afar algeng. Margir blašamenn fįlma śt ķ loftiš, sjį ekki ašalatrišin, skrifa orš įn nokkur samhengis, reyna ekki aš skrifa samhangandi frįsögn. Enginn viršist leišbeina nżlišum ķ blašamennsku og afleišingin er agaleysi og skemmdar fréttir.

Tillaga: Sló hrašamet ķ róšri yfir Atlantshaf.

4.

„Tug­ir góšra hjarta hętt­ir aš slį.“

Fyrirsögn į mbl.is. 

Athugasemd: Žetta er ekki rétt žvķ tugur góšra hjartna hęttu aš slį.

Hjarta beygist eins ķ öllum föllum eintölu: Hjarta, hjarta, hjarta hjarta. 

Ķ fleirtölu er beyging žessi: Hjörtu, hjörtu, hjörtum, hjartna.

Žar sem hjörtun er sagnorš ķ fleirtölu hęttu žau aš slį.

Fyrirsögnin er algjörlega ómögulegt. Jafnvel žó hśn sé leišrétt veršur hśn įfram hallęrisleg. 

Skįldlegt, rómantķskt eša hįfleygt oršalag veršur einfaldlega ljótt ef höfundinum hlekkist į ķ mįlfręšinni. Žess vegna fer betur į žvķ aš blašamenn skrifi einfalt og skiljanlegt mįl. Mįlskrśš į sjaldnast viš ķ fréttum.

Tillaga: Tugir fólks ķ mannśšarmįlum létust ķ flugslysi.


Garšar um Garšar, borgarstjóri, borgarritari, borgar žetta og borgar hitt

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

 

Mįlvilla og rangt mįl

Ég nota hér blygšunarlaust hiš gildishlašna hugtak mįlvillu, tala um rangt mįl, rangt val falla o. s. frv.

En aušvitaš neita ég ekki vandkvęšunum sem į žvķ eru aš śrskurša um rétt og rangt ķ mįli; žar geta į endanum oršiš aš gilda gešžóttadómar žeirra sem tekst aš fį sig višurkennda sem smekkmenn ķ mįlsamfélaginu į hverjum tķma. 

Helst er gerręšissvipur į fordęmingu hinna reglubundnu mįlvillna; žęr eru sjaldnast aš neinu ótvķręšu leyti betri né verri en ašrar mįlbreytingar sem višurkenningu hafa hlotiš, en brjóta aš vķsu gegn žvķ markmiši aš mįliš breytist sem hęgast. 

Aušveldara er aš fordęma óreglulegu mįlvillurnar žvķ aš fyrir žęr veršur mįlnotkun manna sjįlfri sér ósamkvęm og beiting žeirra į reglum mįlsins flóknari en vera žyrfti.

Helgi Skśli Kjartansson, Eignarfallsflótti uppįstunga um nżja mįlvillu, nešanmįlsgrein į blašsķšu 90 ķ Ķslensk og almenn mįlfręši 1979.

Örnefni

Helgi er karlmannsnafn og Helga kvenmannsnafn. Til er sögnin aš helga, nafnoršiš helgi og lżsingaroršiš helgur. 

Flestir žekkja fjalliš Helgafell sem er į Žórsnesi, skammt frį Stykkishólmi. Sjö fjöll til višbótar bera nafniš Helgafell, sjį hér. 

Til eru sjötķu og fjögur örnefni į landinu kennd viš helgi eša Helga. Til dęmis er til Helgabakki, Helgadalur, Helgafellsdalur, Helgaflóš, Helgagil, Helgagöngur, Helgahausmżrar, Helgaleiši, Helgamelur og Helgastašaslż.

Įttatķu og sjö örnefni eru kennd viš Helgu. Žar af eru til tuttugu og įtta sem nefnast Helguhóll og tvö Helguhólar. Önnur dęmi eru Helgubrekka, Helgusneišar, Helguhólanibbur, Helguhvammar, Helgukvķsl, Helgulįg, Helguhólaflói, Helguskarš og Helgusker.

 

1.

„Śt śr įrsreikningunum mį mešal annars lesa hvaš bankarnir höfšu ķ žjónustutekjur (einnig kallaš žóknanatekjur) į sķšasta įri en žjónustutekjurnar, sem bęši eru innheimt af einstaklingum og fyrirtękjum, koma mešal annars til vegna gjalda sem innheimt eru vegna greišslukorta og af lįnum og vegna innheimtu- og greišslužjónustu.“

Frétt į vķsir.is.          

Athugasemd: Žetta er illa skrifuš og allof löng mįlsgrein, 47 orš, 326 įslęttir. Ķ tillögunni hér fyrir nešan eru ašeins 27 orš og 208 įslęttir. 

Annaš hvort mį draga žį įlyktun aš blašamašurinn hafi ekki lesiš fréttina sķna yfir eša hann kunni ekki betur til verka. Hvort tveggja er afar slęmt.

Žolmyndin getur ķ sumum tilvikum skapaš rugling. Žarna er sagt aš žjónustutekjurnar séu innheimtar af einstaklingum og fyrirtękjum. Aušvitaš er žaš rangt, žeir greiša gjöldin, innheimta žau ekki. Mį vera aš blašamašur eigi viš aš bankarnir innheimti gjöld af einstaklingum og fyrirtękjum. Sé svo er oršalagiš klśšur.

Tafsorš og mįlalengingar einkenna oft skrif byrjenda. Ekki eru allir góšir sögumenn. Dęmi um slķkt er oršalagiš „mį mešal annars lesa“. Hér dugar aš nota sögnina aš vera.

Blašamašurinn skilur ekki nįstöšu. Žetta langa orš žjónustutekjur kemur tvisvar fyrir. Einu sinni er nóg ķ einni mįlsgrein. Hér kemur žaš fyrir ķ sömu setningunni sem er furšulegt, mį vera aš žaš sé einhvers konar afrek.

Svo er žaš oršalagiš; „koma mešal annars til“. Žvķ er ofaukiš, segir ekkert.

Forsetningin vegna sem kemur žrisvar fyrir ķ mįlsgreininni. Žaš kallast nįstaša. Eitt skipti er nóg, fleiri skipti teljast ekki blašamanni til hróss.

Hęgt er aš gera athugasemdir viš fjölmargt ķ fréttinni. Hér skal lįtiš nęgja aš nefna sundurlausa frįsögn, aragrśa af nįstöšu, tafsi, hugsunarlausa notkun į aukafrumlaginu „žaš“, of langar mįlgreinar og fleira. 

Fréttin er stórskemmd og ekki bjóšandi neytendum.

Tillaga: Ķ įrsreikningunum sķšasta įrs eru birtar žjónustutekjur bankanna (einnig nefndar žóknanatekjur). Žęr eru gjöld sem višskiptavinir greiša vegna greišslukorta og lįna sem og innheimtu- og greišslužjónustu.

2.

„Garšar er tķu įrum yngri en Garšar fetaši sķna braut, var seinn til enda tók hann seint śt fullan žroska.“

Frétt į dv.is.         

Athugasemd: Blašamašur sem hvorki les yfir skrif sķn og getur ekki sagt skammlaust frį ętti aš starfa viš eitthvaš annaš en fréttaskrif.

Ķ fréttinni er sagt frį fótboltamanni sem į eldri bręšur og ķ beinu framhaldi af žvķ kemur tilvitnaša mįlsgreinin sem er einfaldlega hlęgilega vitlaus.

Nįstöšurnar drepur frįsögn. Skilja mį upphafiš svo aš mašurinn sé tķu įrum yngri en hann sjįlfur.

Spyrja mį hvaš žroski mannsins komi frįsögninni viš. Ekkert styšur viš žessi orš og žvķ hefši veriš betra aš sleppa žeim.

Blašamašurinn veit ekkert hvenęr į aš setja punkt eša hver tilgangurinn er meš honum.

Męli meš žvķ aš sem flestir lesi fréttina ķ DV. Hśn er stórskemmd og vefmišlinum til skammar en žjónar žó žeim tilgangi aš vera vķti til varnašar.

Tillaga: Engin tillaga gerš.

3.

„Borgarritari er ęšsti embęttismašur borgarinnar aš borgarstjóra undanskildum og stašgengill ķ fjarveru borgarstjóra. Hann į žvķ aš sjįlfsögšu sęti į fundum borgarrįšs og er žaš ķ samręmi viš verklagsreglur um fundi borgarrįšs žar sem segir aš skrifstofustjóri borgarstjórnar, borgarlögmašur og borgarritari sitji fundi rįšsins.“

Frétt į dv.is.         

Athugasemd: Jęja, nś veršur manni eiginlega oršfall. Ķ frétt į vef DV er birt bókun meirihlutans ķ borgarstjórn Reykjavķkur. Viš liggur aš finna megi lykt af nįstöšinni, svo stęk er hśn. Um leiš er bókunin doldiš hlęgileg. Borgar hitt og borgar žetta.

Fram kemur aš borgarritari er stašgengill borgarstjóra en allir vita aš žaš gerist aldrei nema žegar sį sķšarnefndi er fjarverandi. En til aš allir skilji nś hvaš stašgengill žżšir žurftu höfundarnir endilega aš taka žaš fram aš ritarinn vęri stašgengill ķ fjarveru yfirmanns sķns. Var žaš nś ekki of mikiš?

Tvisvar er tekiš fram aš borgarritari sitji fundi borgarrįšs. Žaš kallast óžarfa mįlalenging. Nóg er af žeim žarna.

Viš fyrstu sżn fannst mér žaš dįlķtil įskorun aš reyna aš skrifa betri bókun en meirihlutanum tókst. Hins vegar ber aš geta žess aš pólitķskar bókanir eru oft skrifašar ķ flżti og śtkoman getur žį oršiš bölvaš torf. Betra er aš fara sér hęgt og vanda sig. 

Į tveimur mķnśtum tókst mér samt aš einfalda bókunina og gera hana markvissari. Mį vera aš žetta sé annaš hvort mont eša įdeila į meirihlutann nema hvort tveggja sé.

Tillaga: Borgarritari er nęstęšsti embęttismašur borgarinnar og stašgengill borgarstjóra. Samkvęmt verklagsreglum skal skrifstofustjóri, borgarlögmašur og borgarritari sitji fundi rįšsins.


Tķmapunktur, gśgś og manneskjur

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

Öryggi

Oršiš öryggi ber fyrir augu og eyru oft į dag og telst svo aušskiliš aš viš leišum ekki hugann aš žvķ hvernig žaš sé til komiš. Žó er žaš varla gagnsętt öllum. 

Ör- er neitandi forskeyti og uggur er ótti; öruggur merkir »eiginl[ega] laus viš ótta« segir Oršsifjabók, og af žvķ er leitt öryggi.

Mįliš į blašsķšu 28 ķ Morgunblašinu 6.3.2019.

Örnefni

Į Hornströndum, milli Fljótavķkur og Rekavķkur bak Lįtur, er fjalliš Hvesta. Oršiš er framandlegt en hljómmikiš og fallegt.

Nokkrir stašiš bera žetta nafn aš hluta til:DSCN7247b

    1. Hvestuskįl er skįl eša dalur fremst į fjallinu Hvestu sem įšur var nefnt. Žar er lķka Hvestutį.
    2. Hvestudalir nefnast dalverpi noršan ķ fjallinu Hvestu og horfa žeir śt į Fljótavķk.
    3. Hvesturdalur er viš sunnanveršan Arnarfjörš og žar er samnefndur bęr. Į korti eru skrįš ķ dalnum Nešrihvesta og Fremrihvesta, į sem heitir Hvestuį, fjalliš vestan įr heitir Hvestunśpur
    4. Hvestuholt  er ķ Ekkilsdal sem er inn af Önundarfirši. Ķ dalnum er Hvestur, sem lķklega er fjall eša fjallsbrśn.
    5. Hvestulękur er ķ Vķšidal ķ Vestur-Hśnavatnssżslu. Skammt frį honum er laut sem heitir Hvesta og nįlęgt er önnur sem nefnist Hvest. Žar fyrir ofan er Hvestarmelur.

Hvašan skyldi nś oršiš Hvesta vera komiš. Ķ Ķslenskri oršsifjabók segir:

hvesta kv. (18. öld) ‘hringmynduš lęgš; smįlaut meš hvössum brśnum, t.d. viš stein ķ leirflagi, ķ snjólagi viš stein eša hśs eša ķ lęgš,…’. 

Oršiš kemur einnig fyrir ķ örn.[örnefnum], einkum fjallsheitum, og sżnist eiga žar viš hvilftir eša hvassar brśnir, sbr. fjallsnafniš Hvesta. 

Einnig kemur fyrir hvest kv. ā&#138;&#153; ‘hryggskafl, aflöng, brśnhvöss snjórįk’.

Myndin er af fjallinu Hvestu sem er į milli Fljótavķkur Rekavķkur bak Lįtur. Lengst til vinstri er Kögur en myndin er tekin af Straumnesfjalli. Stękka mį myndina meš žvķ aš smella į hana.

1.

„Forrįšamenn ensku śrvalsdeildarinnar hafa veriš Tottenham skilningsrķkir en nś er komiš aš žeim tķmapunkti žar sem įkveša žarf hvar sķšustu fimm heimaleikirnir verša leiknir.“

Frétt į vķsir.is.          

Athugasemd: Žessi mįlgrein er klśšur, hśn er löng og illa samin. Blašamašurinn heldur aš „tķmapunktur“ sé nothęft orš en svo er ekki. Žar aš auki veit hann varla ekki hvernig į aš nota punkt til aš skila į milli efnisatriša ķ frįsögn.

Oršleysan „tķmapunktur“ er gjörsamlega óžarft ķ ķslensku mįli. Varla žarf aš rökstyšja žaš nįnar nóg er aš lesa tillögunar hér fyrir nešan.

Tillaga: Stjórn ensku śrvalsdeildarinnar hefur sżnt ašstęšum hjį Tottenham skilning. Nś žarf hins vegar aš įkveša hvar sķšustu fimm heimaleikirnir verša leiknir.

2.

„Hvers vegna eru ķs­lensk­ir menn gśgś?“

Frétt į mbl.is.           

Athugasemd: Ekki veit ég hvaš žetta orš, gśgś, žżšir? Ekki finnst žaš ķ ķslenskum né erlendum oršabókum. Mį vera aš žetta sé eins konar śtfęrsla į slanguryršinu gaga, sem žżšir tóm vitleysa, heimska eša dómgreindarleysi.

Į malid.is segir um gaga:

‘spotta, hęša’; sbr. nno. gag ‘aftursveigšur’, gaga ‘reigja sig aftur į bak, teygja fram höfušiš’, …

Af samhenginu ķ „fréttinni“ mį lķklega rįša aš konan sem um ręšir telji sig hugsanlega vera skrżtna į einn eša annan hįtt. Hins vegar į ķslenskan orš um flest og engin įstęša aš dreifa rugli sem lķklega fęstir skilja. Lįgmarkiš er aš nota gęsalappir og gefa sķšan skżringu.

Svo er žaš hitt, žaš konan sem um ręšir telur sig vera „gśgu“ en fyrirsögnin segir aš menn, žaš er karlar, séu „gśgś“. Žetta er varla hrósyrši.

Tillaga: Hvers vegna eru ķslenskir menn skrżtnir?

3.

„Lögregla ķ Danmörku hefur įkvešiš aš įkęra fjórtįn manneskjur fyrir aš deila myndbandi, …“

Frétt į visir.is.            

Athugasemd: Į dönsku er til oršiš „menneske“. Ķ gamla daga var manni innrętt aš manneskja vęri sletta og ętti ekki aš nota. Samt lifir oršiš enn góšu lķfi. Merkingin getur veriš mašur, žaš er karl og kona, eša žį eingöngu kona.

Danir nota ekki manneskja eins og viš. Vefur danska rķkisśtvarpsins er heimild fréttarinnar og žašan er tilvitnunin hér aš ofan er fengin. Žar segir:

Politiet har besluttet at sigte 14 personer for at dele en video, …

Žarna er talaš um „personer“, ekki „mennesker“. Persóna er oršiš gott og gilt ķslenskt orš. Mjög sjaldgęft er aš žaš sé notaš um fólk, karla og konur. Flestir myndu telja žaš rangt mįl.

Best er aušvitaš aš nota menn, en margir setja žaš fyrir sig.

Įriš 1992 rökręddu žingmenn um frumvarp um almenn hengingarlög og žį sagši Hjörleifur Guttormsson og eru žessi orš af vef Alžingis:

Žaš į aš sjįlfsögšu aš nota karl og kona sem andheiti og mašur sem samheiti yfir tegundina mašur, en oršiš manneskja er alveg hręšilegt oršskrķpi samkvęmt minni mįltilfinningu og ég vona aš menn geti sameinast um aš żta frį ķ ķslensku mįli og nota sem allra minnst.

Hins vegar er alveg greinilegt aš żmsir eru farnir aš bera sér žetta orš ķ munn vegna žess aš žeim finnst žaš eitthvaš hlutlausara gagnvart konum en oršiš mašur og segja žį manneskja. 

Hins vegar er ekki innifališ ķ oršinu manneskja aš žaš žurfi aš vera kona frekar en karl śt af fyrir sig heldur er žaš einhver śtvötnun į heitinu yfir tegundina mašur. 

Löngu sķšar, 6. maķ 2018, segir į vef Mįls og sögu, félags um söguleg mįlvķsindi og textafręši: 

Aš nota manneskja ķ samhengi žar sem mašur var įšur notaš brżtur vitaskuld ekki ķ bįga viš ķslenska mįlstefnu, bęši oršin eru til ķ merkingunni ‘mannvera’. En bent hefur veriš į aš breytinguna megi skilja žannig aš eitthvaš sé athugavert viš oršiš sem var skipt śt (oršiš mašur įtti sér žarna įratuga sögu). Žannig sé hętta į aš menn taki aš foršast aš nota žaš um bęši kynin.

Įstęša er til aš hverja lesendur til aš kynna sér nįnar žessa grein, hśn er ekki löng en vel skrifuš.

Lķklega hefur lögreglan ķ Danmörku įkvešiš aš įkęra bęši karla og konur fyrir aš deila myndbandinu. Óhętt er žvķ aš segja aš löggan įkęri fjórtįn menn enda eru bęši karlar og konur menn.

Tillaga: Lögregla ķ Danmörku hefur įkvešiš aš įkęra fjórtįn menn fyrir aš deila myndbandi, …


Eftirsótt gönguleiš, sušaš samžykki og róa įstandiš

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

 

Strendur og strandir

Strönd er til ķ tveimur śtgįfum ķ fleirtölu: strendur og strandir. 

Sś seinni er miklu sjaldséšari. Hśn blasir žó viš ķ örnefni sem oft bregšur fyrir nś į feršamanna- og śtivistaröld: Hornstrandir. Žaš er hreinlega ekki til ķ hinni śtgįfunni. 

Žolfalliš er lķka strandir, en sķšan frį ströndum, til stranda.

Mįliš į blašsķšu 24 ķ Morgunblašinu 4.3.2019.

Hér mį żmsu bęta viš. Skagaströnd viš Hśnaflóa žekkja allir, einnig Įrskógsströnd viš Eyjafjörš. Höfšaströnd er til į tveimur stöšum; viš sunnanverša Jökulfirši og sama nafni hefur sveitin viš austanveršan Skagafjörš.

Til er eyja sem heitir Strönd og er hśn ķ Svefneyjum. Ķ žeim eyjaklasa er Strandahólmi en nafniš lķklega dregiš af strandi frekar en strönd. 

Strönd žarf ekki aš vera viš sjó, hśn getur veriš viš vatn eša į. Stundum geng ég viš strönd Ellišavatns. Strönd nefnist graslendi viš Laxį ķ Lóni, ęši langt frį sjó og ekkert stöšuvatn ķ nįnd. Ķ Ķslenskri oršsifjabók segir mešal annars um strönd: 

landsvęši viš sjó eša vatn; įrbakki; brśn eša jašar į e-u

Stundum hef ég heyrt talaš um noršurströnd Ķslands. Žaš er aušvitaš rangt. Į Noršurlandi og raunar um allt Ķsland eru ótal strandir enda kemur berlega fram ķ nafni Strandasżslu aš žęr eru žar margar.

Margt getur skiliš strandir aš ... byrjaši ég aš skrifa. Žetta var ósjįlfrįtt, hefši getaš skrifaš strendur. Hiš fyrrnefndara er mér lķklega tamara eftir ótal feršir į Hornstrandir. Jś, margt getur skiliš standir aš ... og svo gleymdi ég žvķ sem ég ętlaši aš segja.

Hér mį spyrja lesandann; hvort segir hann strendur Ķslands eša strandir Ķslands. Alltaf forvitnilegt aš rżna ķ oršaforša sinn.

 

1.

„Ein eftirsóttasta gönguleiš ķ Bandarķkjunum.“

Frétt į mbl.is.          

Athugasemd: Fyrirsögnin fer dįlķtiš ķ bįga viš mįlkenndina eša hugsanlega ešli mįls. Blašamašurinn hlżtur aš hafa haft ķ huga aš gönguleišin sé ein sś vinsęlasta.

Į malid.is segir um eftirspurn:

žaš magn af vöru og žjónustu sem einstaklingar og fyrirtęki vilja kaupa.

Hvaš er žaš sem er eftirsótt? Svariš hlżtur aš vera žaš sem hęgt er aš fį upp ķ hendurnar.

Til dęmis eru bękur eftir Arnald Indrišason afar vinsęlar žvķ eftirsóttar fyrir jólin. Sama er meš miša į undanśrslitaleiki ķslenska landslišsins fyrir HM sķšasta sumar, žeir voru eftirsóttir, fęrri fengu en vildu. Mišarnir voru hins vegar ekki vinsęlir. Er rétt aš segja aš leikirnir, sem mišarnir voru įvķsun į, hafi veriš vinsęli? Ķ spurningunni er gildra. Eru atburšir vinsęlir jafnvel žó žeir eigi aš vera nęsta sunnudag, ķ nęsta mįnuši eša nęsta įri?

Gönguleišin į Žverfellshorn ķ Esju er vinsęl en ekki er hęgt aš fullyrša um eftirspurnina vegna žess aš enginn takmörk eru į žvķ hversu margir mega ganga žarna į fjalliš.

Hins vegar er mikil eftirspurn ķ Laugavegshlaupiš, sem er įrlega milli Landmannalauga og Žórsmerkur. Ašeins fį um 500 manns aš taka žįtt. Allir geta gengiš (eša hlaupiš)  milli Landmannalauga og Žórsmerkur į öšrum tķma en į keppnisdeginum, og leišin er vinsęl enda engin kvóti į fjölda göngumanna … ennžį.

Sama er meš gönguleišina ķ Bandarķkjunum, enginn kvóti er į fjölda žeirra sem hana ganga. Hśn er mešal žeirra vinsęlustu en varla hęgt aš segja aš hśn sé eftirsótt frekar aš hśn sé vinsęl.

Tillaga: Ein vinsęlasta gönguleišin ķ Bandarķkjunum.

2.

„… en žaš er naušsynlegt aš fólk geri sér grein fyrir žvķ aš sušaš samžykki er ekki samžykki.“

Frétt į visir.is.         

Athugasemd: Žetta frekar asnalegt oršalag, svona viš fyrstu sżn. Hér er fjallaš um fręšslu fyrir ungmenni og koma ķ veg fyrir kynferšisofbeldi undir slagoršinu „Ég virši mķn mörk og žķn“.

Ķ framhaldi af tilvitnašri mįlsgrein segir ķ fréttinni:

Ef ég hef sagt nei tķu sinnum, žżšir ekki aš mig langi til žess ef ég gefst upp į žér ķ ellefta skipti.

Uppgjöfin er žarna kölluš sušaš samžykki sem hugsanlega getur talist rétt mįl. Ķ žaš minnsta er oft talaš um upplżst samžykki, žó ķ öšru samhengi. Ķ ķslenskri oršsifjabók segir:

suš … daufur nišur, lįgt hvķslhljóš; kvabb, žrįbeišni

Ķ ljósi žessa mį tślka ofangreinda tilvitnun sem svo, aš samžykki sem fęst fyrir žrįbeišni sé ekki samžykki. Hér ekki ekki lagt mat į fullyršinguna, hvort hśn sé rétt eša röng, en tekiš fram aš oršunum er beint aš unglingum og žeir hvattir til aš hugsa sinn gang. Ekki lįta undan žrįbeišni, suši eša stöšugu kvabbi, heldur standa fast į sķnu. Tillöguna hér fyrir nešan ber aš skoša ķ žessu ljósi.

Tillaga: … en naušsynlegt er aš fólk geri sér grein fyrir žvķ aš sé lįtiš er undan žrįbeišni eša suši telst žaš ekki samžykki.

3.

„Aš lok­um žurfti Ole aš koma til aš róa įstandiš,“ sagši heim­ildamašur­inn.“

Frétt į mbl.is.          

Athugasemd: Vonandi hefur įstandiš sętt sig viš oršinn hlut og hętt aš rķfast. 

Nei, įstand er ekki persóna og žvķ er ekki hęgt aš róa žaš. Hins vegar getur mannvirki veriš ķ góšu eša slęmu įstandi. Hęgt er aš bęta įstandiš en meš ašgeršaleysi getur žaš versnaš.

Tilvitnunin er śr frétt um fótboltališiš Manchester United og tvo leikmenn sem voru ekki į eitt sįttir, žeir deildu eša rifust. Žjįlfarinn, Ole Gunnar Solskjęr, žurfti aš róa žį, ganga į milli eša sętta. 

Heimildin er śr vefśtgįfu enska blašsins The Sun en žar segir:

It needed Ole to calm the situation down.

Žarna fellur blašamašurinn ķ gryfju beinnar žżšingar śr ensku meš oršalagi sem gengur ekki upp į ķslensku. Óli žjįlfari róaši leikmenn sem deildu og lķklega hefur įstandiš skįnaš eftir žaš. 

Į vefmišlinum fobolti.is segir:

Ole Gunnar Solskjęr, brįšabirgšastjóri United, žurfti aš stķga į milli žeirra eftir leikinn til aš róa įstandiš en bįšir hafa veriš frįbęrir frį žvķ Solskjęr tók viš. 

Žetta er algjörlega óbošleg mįlsgrein. Blašamašurinn žekkir ekki oršalagiš aš ganga į milli og bżr til annaš; aš stķga į milli. Notar žaš bókstaflega rétt eins og žjįlfarinn hafi tekiš sér stöšu į milli leikamannanna vegna žess aš žeir voru aš slįst. Um žaš segir ekkert ķ fréttinni né ķ heimildinni.

Skrifarinn į fótboltavefnum er viš sama heygaršshorniš og blašamašurinn į Moggavefnum. Žeir hafa ekki góša tilfinningu fyrir ķslensku mįli žó žeir telji sig skilja ensku.

Tillaga: Aš lokum žurfti Ole aš róa leikmennina, sagši heimildamašurinn.


Įkaft sśkkulaši, nafnoršasżkin og nafnhįttarsżkin

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum.

Gaupnir er ķhvolfur lófi

Horfa/lķta ķ gaupnir sér: hafast ekki aš, vera aušgeršalaus. Keppinautarnir eru ķ stöšugri sókn mešan forrįšamenn fyrirtękisins horfa ķ gaupnir sér - Hann situr bara og horfir ķ gaupnir sér mešan hann er hafšur aš fķfli. 

Svipaš oršafar er kunnugt śr fornu mįli: lśta ķ gaupnir sér ķ merkingunni „lįta ķ ljós sorg“ (Sturl.II 100).

Śr sķšari alda mįli er kunnugt afbrigšiš sjį ķ gaupnir sér; ķhuga e-š.

Mergur mįlsins, Jón G. Frišjónsson.

 

1.

„Sśkkulašiš er afar sérstakt į bragšiš og ólķkt žvķ sem viš eigum aš venjast en žvķ er best lżst sem dökku og įköfu

Frétt į mbl.is.          

Athugasemd: Žeim sem er įkafur er lżst žannig aš hann er afar įhugasamur, kappsfullur, spenntur og jafnvel ęstur.

Į malid.is segir aš į- gęti mešal annars veriš heršandi forskeyti leitt af sögninni kafa į meš eftirįsettri forsetningu. Viš endurtekinn lestur og smį hugsun er  hęgt aš skilja žetta.

Af įkafur er leitt nafnoršiš įkefš og įkafi.

Žessi einfalda lżsing į sśkkulaši sem sagt er įkaft leišir hugann aš vķnsmökkun sem žykir afskaplega fķn išja sérstaklega ef sį sem hana iškar kyngir ekki vķninu. Ašrir stunda vķnsmökkun og kyngja žvķ og kallast žaš almennt vķndrykkja. Žaš žykir lķka fķnt, veltur žó į magninu.

Engin žversögn er talin ķ žvķ aš kyngja ekki vķnsopanum og aš kyngja honum. Hvaš um žaš, lżsing į bragši vķns er stundum broslegur oršaleikur sem fjölmargir vilja taka žįtt ķ en śtkoman veršur stundum furšuleg og jafnvel óskiljanleg. Sérstaklega į žaš viš lżsingar į erlendum tungumįlum.

BRAGŠLŻSING: Ljóssķtrónugult. Mešalfylling, ósętt, fersk sżra. Pera, litsķ, blómlegt, vanilla.

Žessi lżsing af vef Vķnbśšarinnar (sem einu sinni hét ĮTVR) skilst vel, lķklega vegna žess aš vķninu er ekki „lżst sem įköfu“.

Hér til hlišar er brįšfyndin en żkt ensk Vķn lżsing 3lżsing į bragši vķns. Žvķ mišur hef ekki getu eša tķma til aš žżša hana. Smella į myndina og hśn stękkar.

Ég vona aš lesendur fyrirgefi mér žennan śtidśr. Get mér žess til aš brįšlega verši lżsing į bragši sśkkulašis įlķka hįleit og óskiljanlegt og ķ enska textanum.

Hins vegar er alltaf best aš bķta ķ sśkkulašiš og ef bragši hugnast manni žį kaupir mašur žaš aftur. Skiptir engu hversu „įkaft“ sśkkulašiš er. Aftur į móti eru éta margir „sśkkulöš“ af įkefš (sthugiš aš sśkkulaši er eintöluorš).

Mig langar til aš bęta žvķ hér viš aš ég ólst upp viš aš borša sśkkulaš. Mašur beit ķ sśkkulaš. Žegar mamma bauš upp į sśkkulaši žį var žaš drukkiš. Oršiš var haft um heitan sśkkulašidrykkur, brętt sśkkulaš, blandaš viš vatn og stundum rjómi meš. Ég žori samt ekki aš fullyrša aš žetta sé rétt, systur mķnar kunna aš vita betur (raunar žykjast žęr vita allt betur en ég enda eldri og reyndari).

Tillaga: Engin tillaga.

2.

„Barcelona var ķ gęr aš ganga frį nżjum langtķmasamningi viš spęnska bakvöršinn Jordi Alba.“

Frétt į visir.is.         

Athugasemd: Flestir žekkja žįgufallssżkina sem žó er engin sżki lengur, heldur „ešlileg“ tjįning žó hśn gangi ķ bįga viš „rétt“ mįl. Fęrri žekkja nefnifallssżkina en hśn sękir mjög į og birtist ķ žvķ aš fólk beygir nafnorš, lętur nefnifalliš duga.

Nżjasta nżtt er nafnhįttarsżkin. Hśn grķšarlega lśmsk og er žannig aš sagnorš ašeins ķ nafnhętti en ekki notuš ķ til dęmis žįtķš. Hoppaši veršur var aš hoppa og hugsaši veršur var aš hugsa. Ég er bśin aš hoppa, ég var aš hoppa. Dęmin eru ķ sjįlfu sér ekki röng en athugasemdin byggir į samhenginu. Ķ tilvitnuninni segir aš félagiš var aš ganga frį, ķ staš žess aš žaš gekk frį.

Sķšar ķ fréttinni segir:

Ętli félag aš kaupa upp nżjan samning Jordi Alba žį žarf viškomandi félag aš borga 500 milljónir evra eša 68 milljarša ķslenska króna.

Hęgt er aš orša žetta į einfaldari mįta:

Kaup į nżjum samningi Jordi Alba kostar 500 milljónir evra eša 68 milljarša ķslenska króna.

Gera mętti athugasemdir viš margt annaš ķ žessari stuttu frétt.

Tillaga: Barcelona gekk ķ gęr frį nżjum langtķmasamningi viš spęnska bakvöršinn Jordi Alba.

3.

„Efnavopnastofnunin notašist viš sżni śr umhverfi, vitnaskżrslur og önnur gögn sem aflaš var af rannsóknarteymi sem heimsótti staši ķ Douma tveimur vikur eftir įrįsina.“

Frétt į visir.is.         

Athugasemd: Mikilvęgt er aš beygja nafnorš, annars fęr mašur nafnoršasżkina. Réttara er aš segja aš teymiš heimsótti stašinn tveimur vikum eftir įrįsins.

Mörgum kann aš finnst žessi athugasemd vera algjört smįatriši. Jęja, en „smįatrišin“ ķ mįlinu skipta grķšarlega miklu. Frétt sem er til dęmis ekki meš réttum fallbeygingum er skemmd frétt. Ekkert minna enn žaš. Skemmdar fréttir smitar śt frį sér og ķslenskunni hrakar žar til fallbeygingin heyrir sögunni til aš mįliš veršur eins og svo mörg önnur tungumįl.

Žess vegna skiptir svo öllu aš blašamenn séu vel lesnir į ķslenskri tungu, hafi alist um viš bóklestur og hafi stundaš hann alla tķš. Blašamašur sem hefur aldrei veriš fyrir bókin skrifar yfirleitt lélegt mįl og hefur rżran oršaforša.

Enginn fylgist meš žvķ hvort fjölmišlar fari rétt meš ķslenskuna, öllum viršist andsk... sama. Nema aušvitaš į tyllidögum.

Annars er žessi mįlsgrein hér aš ofan torf og hefši mįtt einfalda aš mun. Hśn er greinilega žżšing, lķklega įferšarfalleg į ensku en ómöguleg į ķslensku.

Tillaga: Engin tillaga gerš.

 

 

 


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband