Bloggfćrslur mánađarins, ágúst 2023

Barbie ţenađi - lofthelgi yfir landi - vel tókst ađ tímasetja gos

Orđlof

Minna starfshlutfall

Ekki hefi ég ákveđnar skođanir á ţví hvort ţađ var rétt ákvörđun ađ loka sendiráđinu í Moskvu. Ţađ hefđi kannski mátt draga úr starfseminni eins og hin norrćnu löndin gerđu í sínum sendiráđum. 

Ţađ var líklega erfiđara fyrir okkur ađ gera ţađ ţví ţađ eru bara fáar hrćđur starfandi í okkar sendiráđi. En samt hefđi mátt draga úr umfanginu, t.d. međ ţví ađ láta sendiherrann sofa til hádegis annan hvern dag. 

Ţórir S. Gröndal rćđismađur í Ameríku í grein í Morgunblađinu 8.8.823. 

Athugasemdir viđ málfar í fjölmiđlum

1.

Ađ sögn Magnús­ar Tuma Guđmunds­son­ar, jarđeđlis­frćđings, er óró­inn ekki enn kominn niđur í bak­grunns­gildi.“

Frétt á mbl.is. 

Athugasemd: Hvađ er átt viđ međ „bakgrunnsgildi“? Af hverju skýrir blađamađurinn ekki orđiđ út fyrir lesendum? Blađamađur ţarf ađ vera gagnrýninn í störfum sínum. Spyrja, spyrja og spyrja.

Tillaga: Engin tillaga.

2.

Kallar eftir lengri frest fyrir Níger.“

Frétt á mbl.is. 

Athugasemd: Orđalagiđ „kalla eftir“ skilst ekki. Er veriđ ađ biđja um lengri frest, óska eftir honum, krefjast, heimta eđa álíka. Tillagan miđast viđ efni fréttarinnar.

Líklega er heimild blađamannsins fréttveitan Reuters en ţar stendur í fyrirsögn: 

Italy calls on West African states (ECOWAS) to extend Niger ultimatum.

Ţýđing blađamannsins verđur ađ teljast frekar hrađsođin enda ţýđir enska orđalagiđ „calls on“ ekki ađ einhver hafa kallađ eđa kallađ eftir. Líklega hefur utanríkisráđherrann skorađ á Afríkuríkin ađ veit lengri frest.

Tillaga: Vilja lengri frest fyrir Niger.

3.

Barbie ţénađi meira en millj­arđ.“

Frétt á ruv.is. 

Athugasemd: Ţetta skilst en kvikmyndin Barbie ţénar ekki neitt frekar en bíll eđa ađrir dauđir hlutir. Framleiđendur myndarinnar hafa hins vegar ţénađ á henni og ţađ allvel. Ţó verđur ađ viđurkenna ađ í fljótu bragđi er nokkuđ snúiđ ađ orđa ţetta á annan hátt en segir í tillögunni.

Blađamenn sem hafa ekki alist upp viđ lestur skilja stundum ekki orđin sem ţeir grípa til. Sögnin ađ ţéna er fallegt orđ og merkir ađ vinna sér inn pening. 

Ţađ er skylt orđinu ţjóna, ţénari og ţénasta. Stundum er sagt ađ ţénustan hafi veriđ góđ og er ţá átt viđ ađ ţjónustuna, til dćmis á veitingahúsi. Í dönsku finnst orđiđ „tjenlig“ einni „tjene“ og svipuđ orđ í öđrum norđurlandamálum 

Tillaga: Meira en milljarđur í tekjur af Barbie.

4.

Herstjórnin í Níger hefur lokađ lofthelgi yfir landinu vegna …“

Frétt á ruv.is. 

Athugasemd: Alkunna er ađ lofthelgi landa er hvergi annars stađar en yfir ţeim eins og orđiđ bendir til. Til ađ ekkert misskiljist tekur blađamađurinn ţađ fram ađ hún sé yfir landinu. Ţađ er góđra gjalda vert.

Tillaga: Herstjórnin í Níger hefur lokađ lofthelgi landsins vegna …

5.

Allt ţýfi var endurheimt úr nćturráni í Skerjafirđi.“

Frétt á dv.is. 

Athugasemd: Orđaröđin skiptir máli. Tillagan er skárri.

Tillaga: Allt ţýfi úr nćturráni í Skerjafirđi hefur veriđ endurheimt.

6.

Telja má jákvćtt viđ nýafstađiđ gos hve vel tókst ađ tímasetja ţađ.“

Forystugrein Morgunblađsins 8.8.23.

Athugasemd: Ţetta er óskiljanlegt. Í orđunum felst ađ mannlegur máttur hafi komiđ gosinu af stađ. Flest bendir til ađ svo sé ekki.

Tillaga: Engin tillaga.


Ferđafrelsiđ og löggan á Suđurnesjum

Úlfar Lúđvíksson, lögreglustjóri á Suđurnesjum, segir slćma hegđun gesta á gossvćđinu á föstudagskvöld hafa haft áhrif á ţá ákvörđun sína ađ gönguleiđum ađ gosstöđvum verđi framvegis lokađ klukkan 18.

Svo segir í frétt í Morgunblađinu 24.7.23. Er svona stjórnsýsla í lagi? Stenst hún lög? Getur bara löggan lokađ á ferđafrelsi almennings vegna ţess ađ nokkrir göngumenn fóru í taugarnar á henni? Eru refsingar af ţessu tagi líđandi?

Ţetta er álíka gáfulegt og ađ loka vínbúđum vegna ţess ađ einhverjar fyllibyttur brjóta rúđu. Banna akstur á Reykjanesbraut vegna ţess ađ nokkrir aka of hratt. Er ţá ekki ástćđa til ađ banna lögreglumönnum ađ hafa afskipti af fólki vegna ţess ađ nokkrir hafa fengiđ dóma fyrir ofbeldi. Já, og banna björgunarsveitina ţví einn velti fjórhjólinu sínu og handleggsbrotnađi (hver gćtti öryggis björgunarmannsins?).

Forvarnir?

Stjórnsýsla lögreglunnar á Suđurnesjum er farin ađ snúast um verklag hennar, vinnutíma og meintan skort á starfsmönnum. Allt tal um öryggi göngufólks er auđsjáanlega yfirvarp. Suđurnesjalöggan heldur ađ verkefniđ sé forvarnir sem er rangt. Hún er einfaldlega ađ skipta sér af ţví sem hún á ađ láta ađ mestu leyti vera.

Víđa um land er hćttulegra en viđ Litla-Hrút, lengra ađ fara til ađstođar og ađstćđur erfiđari. Hvergi er ţó landi lokađ. Furđulegt.

Enn fćr fólk ađ ganga óáreitt um Hornstrandir og Vonarskarđ, klífa Herđubreiđ og Botnsúlur, leggja leiđ sína upp í Hveradal í Kverkfjöllum og arka um Fögrufjöll og fara á jökla svo örfá dćmi séu tekin.

Hver gćtir ađ öryggi ţessa fólks?

Jú, ţađ sjálft.

Er ţví treystandi?

Varla ađ mati löggunnar á Suđurnesjum.

Hvađ gerist ţegar óhöpp verđa í ţessum gönguferđum? Jú, mikiđ rétt. Kallađ er á ađstođ björgunarsveita, lögreglu og jafnvel Landhelgisgćslu. Allir ţessir koma til ađstođar, margir um langan veg. Til ţess er nú leikurinn gerđur. Af hverju er ekki sami háttur hafđur á viđ Litla-Hrút?

Hvađ myndi nú gerast ef lögreglustjórar um allt land fćru ađ fordćmi löggunnar á Suđurnesjum og byrjuđu ađ skipta sér af göngufólki?

Líklega yrđi fyrst yrđi hlegiđ ađ ţeim; vel, lengi og innilega. Ekki nokkur mađur myndi taka mark á ţeim. Síđan yrđu ţeir kćrđir fyrir embćttisafglöp.

Loka Meradalsleiđ

Hafđi löggan á Suđurnesjum öryggi fólks í huga ţegar hún lét ţađ ganga Meradalsleiđ á móti reyk af brennandi mosa og eiturgasi í upphafi gossins? Ţegar hún loksins áttađi sig höfđu ţúsundir höfđu fariđ ađ gosstöđvunum, vađiđ nćrri ţví eld og eimyrju, gengiđ í brunnum mosa upp ađ ökkla. Ţá var gönguleiđinni lokađ í marga daga og beđiđ eftir ađ hvassri norđanáttinni linnti. Á međan mátti til ekki ganga reyklausa leiđ ađ gosstöđvunum frá Krókamýri viđ Vigdísarvallaveg. Honum var lokađ og skrökvađ til um ástćđuna.

Hvers vegna fer fólk hćttulega nćrri gígnum? Einfaldlega vegna ţess ađ löggan smalar ţví ađ honum eftir lögguleiđinni, Meradalsleiđ. Hún endar vestan viđ Hraunsels-Vatnsfell ţar sem mosi er brunninn og ađeins askan eftir. Vćri löggunni annt um öryggi ferđamanna myndi hún loka Merardalsleiđ og hćtta ađ áreita fólk.

Nú er gönguleiđum ađ gosstöđvunum lokađ klukkan 18 dag hvern. Nóg er ţó ađ koma einni mínútu áđur og ţá er hćgt ađ dvelja viđ gíginn alla nóttina. Ćtlar löggan ekki ađ gćta öryggis ţessa fólks? Sem sagt lokađ en ekki lokađ. Gáfulegt.

Nýr dómsmálaráđherra virđist ekkert gera annađ en ađ tala um erfiđu gönguleiđina frá Vigdísarvöllum en nefnir ekki Krókamýri. Er hún sátt viđ bjánaskapinn í löggunni? Er hún á móti ferđafrelsi?

Ferđafrelsi

Vesturleiđin yfir Fagradalsfjall er góđ ţó löng sé. Frábćr útsýnisstađur er viđ Litla-Hrút og einnig af toppi hans.

Hér er loksins komiđ ađ ađalatriđinu. Í lögum um náttúruvernd nr. 60/2003 segir:

c. tryggja rétt almennings til ađ fara um landiđ og njóta náttúrunnar og stuđla ţannig ađ almennri útivist í sátt viđ náttúruna, landsmönnum til heilsubótar og velsćldar.

Viđ hvađ styđst Lögreglustjórinn á Suđurnesjum ţegar hann lćtur sem ofangreind lög séu ekki til. Ađ minnst kosti er honum ekki umhugađ um heilsubótarţáttinn og velsćldina ţegar hann lćtur fólk arka Meradalsleiđ á móti reyk og gasi úr eldgígnum.

Líkur benda til ađ eldgosiđ viđ Litla-Hrút muni ekki endast lengi. Engu ađ síđur ćttu yfirvöld ađ auđvelda fólki ađ komast ađ gosstöđvunum. Í stađ ţess ađ ţykjast vita allt og kunna, finna upp hjóliđ af eigin takmörkuđu hyggjuviti, ćtti löggan ađ leita ađstođar hjá reyndum fjallamönnum til dćmis í Ferđafélagi Íslands, Alpaklúbbnum, Toppförum og öđrum snillingum međ áratuga reynslu í skipulagningu gönguferđa. Ţó fyrr hefđi veriđ.


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband