Bloggfęrslur mįnašarins, desember 2018

Lélegar fyrirsagnir og ofnotuš, furšuleg og vannżtt orš

Ég leit śt um gluggann og horfši į Esjuna, fęrši mig ķ annan glugga og, jś, žarna var Hengill, Vķfilsfell, Blįfjöll, Žrķhnśkar, Grindaskörš, Hśsfell og Helgafell. Jį, śtsżniš heiman frį er stórbrotiš (nota ekki oršiš sjónarspil). 

Undanfarin tvö įr hef ég veriš aš hnżta ķ mįlfar ķ fjölmišlum. Fer žį vel į žvķ nś ķ lok įrsins aš segja frį žvķ sem ég hef heyrt eša lesiš og settist eitthvaš skakkt ķ hausinn į mér og svo hinu sem mętti nżta betur.

Ķslenska er stórkostlegt tungumįl, fjölbreytt og aušnotaš. Žó gildir žaš sama hér og annars stašar ķ veröldinni. Fįir nį góšum tökum į žjóštungu sinni nema hafa alist um viš lestur frį barnęsku. Žetta mį glögglega sjį ķ fjölmišlum. Vķšlesiš fólk skrifar žróttmikinn texta og hefur śr drjśgum oršaforša aš velja. Ašrir njóta ekki žessara hlunninda en rembast žó viš.

Hér eru żmislegt śr ķslenskum fjölmišlum sem hefur żmist gert mig dapran eša fengiš mig til aš skella upp śr. Loks eru svo nokkur orš sem mętti nota oftar. Žykir leitt aš hafa stundum gleymt aš vitna til heimildar.

Ofnotuš orš og oršasambönd

  1. Gera žaš aš verkum …
  2. Glatt į hjalla
  3. Hafna į …
  4. Heyršu
  5. Ķ sķnu fķnasta pśssi …
  6. Innvišir
  7. Ķtrekaš
  8. Klįrlega
  9. Labba
  10. Mikiš um dżršir
  11. Óhętt aš segja …
  12. Oršręša
  13. Pomp og prakt
  14. Samanstendur af …
  15. Sannkallaš
  16. Sjónarspil
  17. Skartar sķnu fegursta
  18. Stķga til hlišar, stķga nišur, stķga fram
  19. Tķmapunktur
  20. Žaš mį meš sanni segja …

Furšuleg orš og oršasambönd

  • Misvarir,
    • „Ķbśar ķ Grķmsey uršu misvarir viš jaršskjįlftann.“ Stöš2.
  • Persónugallerķ.
    • „Ķ Flatey er žessi lķka fķna leikmynd sem lķtiš hefur žurft aš breyta og žar hitti Jóhanna fyrir įhugavert persónugallerķ …“. Morgunblašiš.
  • Ókjörinn.
    • „Ókjörnir fulltrśar sem styddu 90% af brjįlušum stefnum forsetans …“ visir.is. 
  • Standa meš sjįlfum sér.
    • „MaCain var mašur sem stóš meš sjįlfum sér.“ Rķkisśtvarpiš.
  • Meš sigur į bakinu.
    • „Markmišiš aš allar komi heim meš Evrópuleik į bakinu.“ Morgunblašiš.
  • Öfgavęša.
    • „Tališ er aš honum hafi tekist aš öfgavęša einhver žeirra.“ visir.is. 
  • Spila handbolta ķ fyrirsögnum.
    • „Óšinn spilar handbolta ķ fyrirsögnum.“ Morgunblašiš.
  • Snjóstormur.
    • Rķkisśtvarpiš.

Lélegar fyrirsagnir ķ fjölmišlum

  • „Valtar White aftur į skjįinn?“
    • Morgunblašiš, lesbók bls. 36, 21.07.2018.
  • „Sigraši anor­ex­ķ­una,“
    • mbl.is. 
  • „Valur féll ekki ķ sömu gryfju.“
    • Bls. 2, ķžróttablaš Morgunblašsins 03.08.2018. 
  • „Markmišiš aš allar komi heim meš Evrópuleik į bakinu.“
    • Ķžróttablaš Morgunblašsins 07.08.2018.
  • „Sara vongóš um aš geta leikiš „śrslitaleikina“.
    • Ķžróttablaš Morgunblašsins 07.08.2018.
  • „Ég kom aš konu sem lį viš hliš stķgsins og emjaši śr sįrsauka“.
    • dv.is. 
  • „Spillingarmįl ógnar argentķnskri elķtu – Bķlstjórar voru lįtnir flytja peningapoka į milli staša.“
    • dv.is. 
  • „Lyfjabanni Rśssa lyft: „Mestu svik ķžróttasögunnar“.
    • visir.is. 
  • „Óšinn spilar handbolta ķ fyrirsögnum.“
    • Fyrirsögn bls. 2 ķžróttablaši Morgunblašsins 20. febrśar 2018.
  • „10 salerni gerš til žess aš frķka žig śt.“
    • dv.is. 
  • „Barši konuna sķna į Kvennafrķdaginn.“
    • dv.is.

Vannżtt orš

  1. Minnast; oršasambandiš minnast viš e-n: „kyssa, heilsa eša kvešja meš kossi“, 
  2. Öngvegi; žröngur vegur
  3. Hugrenning; hugsun, žanki
  4. Dagrétting (e. update)
  5. Męnir; hęsti hluti į hallandi žaki
  6. Öndveršur; mótstęšur, sem snżr į móti, snemma, fremstur
  7. Setja ofan, setja nišur
  8. Śtsynningur; sušvestanvindur
  9. Blómi; eggarauša
  10. Bįgrękur; erfišur ķ rekstri
  11. Vogrek; reki į fjöru
  12. Hvinnskur; žjófóttur
  13. Hętta; (stķga nišur, stķga til hlišar)
  14. Fegurš; (sjónarspil)
  15. Ganga; (labba)
  16. ; (tķmapunktur)
  17. Er; (samanstendur af)
  18. Sannarlega; (klįrlega)
  19. Rekast į; (hafna į, klessa į)
  20. Aftur; (ķtrekaš)

 

brosÓska lesendum mķnum glešilegra įra (ég į viš mörg įr en ekki kįtra pśka).


Engir jaršskjįlftar į Hellisheiši

181230 kort jaršskjįlfti bĶ frétt ķ Morgunblašinu segir aš jaršskjįlftar hafi oršiš ķ nótt į Hellisheiši. Žetta er rangt. Žeir uršu fyrir sunnan heišina, raunar sunnan viš Skįlafell sem oft er kennt viš hana.

Į mešfylgjandi loftmynd sem fengin er af map.is eru mörk Hellisheišar gróflega teiknuš. Sé myndin stękkuš sést žetta enn skżrar.

Į töflu Vešurstofu Ķslands um skjįlftanna segir til dęmis um stęrsta skjįlftann sem var 4,4 stig aš hann hafi veriš „2,5 km SSV af Skįlafelli į Hellisheiši“.

Žó svo aš žannig sé tekiš til orša er algjörlega ljóst aš skjįlftinn varš ekki į Hellisheiši.

Annar skjįlfti varš 2,8 km NNA af Raufarhólshelli sem oft er sagšur vera ķ Žrengslum en er talsvert fyrir sunnan žau. Žar af leišir aš skjįlftinn var ekki ķ Žrengslum og allra sķst į Hellisheiši.

Blašamašur Moggans lętur tilvķsunina villa sér sżn. Sušur af Skįlafelli į Hellisheiši žżšir ekki aš skjįlftarnir hafi veriš į Hellisheiši. Žó Hįdegismóar séu gata noršvestan viš Raušavatn žżšir žaš ekki aš hśn sé ķ vatninu ...

Rétt fyrir jól varš mikil jaršskjįlftahrina noršaustan viš Grindavķk, sušvestan ķ Fagradalsfjalli. Margir skjįlftarnir voru stórir, aš minnsta kosti einn var 3,2 stig. Fįtt var sagt af žessari hrinu ķ fjölmišlum. Lķklega eins gott žvķ einhverjir blašamenn kynnu aš hafa sagt aš jaršskjįlftarnir vęru ķ Grindavķk.

Landafręšin skiptir öllu mįli, ekki ašeins fyrir lesendur dagsins ķ dag. Sķšar meir munu fréttir teljast heimildir um žaš sem geršist og žį er illt til žess aš hugsa aš žęr séu ekki įreišanlegar.


mbl.is 25 eftirskjįlftar hafa męlst
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hśn sigraši keppnina, ašrir unnu vinnu og tré sem féll ķ skyndi.

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum.


1.

„Rakel nįlgašist björg­un­ar­sveit­irn­ar meš hug­mynd­ina og sķšan žį hafa hlut­irn­ir gerst hratt en Rót­ar­skot­in verša til sölu į flug­elda­sölu­stöšum björg­un­ar­sveit­anna fyr­ir įra­mót og kosta 3990 krón­ur. 

Frétt į mbl.is.    

Athugasemd: Hvaš er įtt viš? Ķ oršabók segir aš sögnin aš nįlgast merki aš koma nęrri, sękja og einnig aš nį ķ eitthvaš. Meš žetta ķ huga skilst ekki aš Rakel hafi nįlgast einhvern meš hugmynd. Samkvęmt oršanna hljóšan gęti hśn hafa smįtt og smįtt komist ķ „hęfilega“ fjarlęgš og žį annaš hvort kallaš til björgunarsveitar eša hent henni yfir til hennar.

Nei, žetta gengur ekki upp. Blašamašurinn er aš öllum lķkindum aš blanda saman ensku og ķslensku. Į ensku gęti žetta veriš oršaš svona:

Rachel approached the rescue team with the idea …

Įgęti, lesandi. Svona tölum viš ekki į ķslensku.

En flugeldasölustašir …? Er žetta orš ekki of langt? Aušveldlega mį segja sölustašir björgunarsveitanna. Žaš skilst alveg žvķ žęr selja yfirleitt ekkert annaš en flugelda og įlķka varning.

Tillaga: Rakel bar hugmyndina undir björg­un­ar­sveit­irn­ar og sķšan hafa hlut­irn­ir gerst hratt. Rót­ar­skot­in verša til sölu į flug­elda­sölu­stöšum björg­un­ar­sveit­anna fyr­ir įra­mót og kosta 3990 krón­ur.

2.

„Svo oft sigraši hśn keppnina … 

Fréttatķmi Stöšvar2 kl. 18:30, 26.12.2018.  

Athugasemd: Ég skrifaši ekki hjį mér hvert var tilefni žessa beyglušu setningar. Tęknilega śtilokaš er aš einhver sigri keppi. Keppni er kappleikur eša mót žar sem fólk etur kappi hvort viš annaš. 

Geta hśs, verslanir eša mannvirki opnaš? Nei, žęr geta žaš ekki, ekki frekar en lokaš. Mannshöndin žarf aš loka hśsum, verslunum eša mannvirkjum. Veginum yfir Skeišarįrsand er stundum lokaš, lįtum liggja į milli hluti hvers vegna žaš er gert. 

Tillaga: Svo oft sigraši hśn ķ keppninni.

3.

„Enginn er įnęgšari en žessi panda sem rśllaši sér fram og til baka ķ snjónum. 

Fréttatķmi Rķkissjónvarpsins kl. 19:00, 26.12.2018.  

Athugasemd: Į skjįnum birtist mynd af skjóttu, lošnu dżri sem lokaš var inni ķ dżragarši ķ höfušborg Bandarķkjanna. Žulur las ofangreindan texta og žetta allt var svo sętt og fallegt. Žó benti ekkert til aš pandan vęri įnęgšari en einhverjir ašrir, dżr eša menn ķ rimlabśri.

Žį er žaš spurningin. Rśllaši pandan sér eša velti hśn sér? Fréttamenn af yngri kynslóšinni, žeir sem dingla śtidyrabjöllu, fullyrša aš bķlar klessi į ljósastaur og lślla tala enn barnamįl žó žeir eigi aš hafa tekiš śt ešlilegan mįlžroska mörgum įrum en žeir hófu störf viš blašamennsku. 

Hefur einhver séš hest rślla sér? Nei, varla. Žeir velta sér.

Tillaga: Pandan velti sér fram og til baka ķ snjónum ...

4.

„Fyrstu višbragšsašilar sem komu į vett­vang bana­slyss viš Nśpsvötn ķ gęr unnu stór­kost­lega vinnu žrįtt fyr­ir erfišar ašstęšur. 

Frétt į mbl.is.   

Athugasemd: Tali višmęlandi blašamanns slęmt mįl mį hann ekki sżna lesendum žį óviršingu aš hafa žaš óbreytt eftir. Honum ber aš fęra orš annarra til betri vegar.

Ofangreind tilvitnun er hrikalega slęm, enginn vinnur vinnu.

Ķ sömu frétt er haft eftir sama manni:

Žaš var lög­regla, einn mašur, sem komst fyrst į vett­vang og gerši stór­kost­lega vinnu.

Enn heldur blašamašurinn įfram aš skemma fréttina, žetta er nįnast sama villan og fyrir ofan. Menn vinna frįbęrlega, starfa af kostgęfni 

Meš örlķtilli hugsun hefši veriš hęgt aš orša žetta svona:

Starf lögreglumannsins sem kom fyrst į stašinn var ómetanlegt.

Enn og aftur segir ķ sömu frétt: 

„Žess­ir ašilar fram­kvęma al­veg magnaša vinnu įsamt björg­un­ar­sveit­inni,“ bęt­ir hann viš.

Śff ... Varla er ofsögum sagt aš bęši blašamašurinn og višmęlandi hans eru frekar mįlvilltir. Mįtti ekki segja aš žeir sem hjįlpušu žarna til hafi stašiš sig afar vel?

Blašamašurinn skrifar eins og hann vęri aš žżša śr ensku:

„He did a great job“.

Sį sem žżšir žetta beint bżr til mįlfręšilegt stórslys. 

Annars velti ég žvķ fyrir mér hvaš sé višbragšsašili. Er žaš lögreglan, slökkviliš, sjśkraflutningamenn, vegfarendur eša įlfur śt śr hól?

Af hverju žarf aš kalla einhverja višbragšsašila? Mį bara ekki segja hverjir žaš eru ķ hvert skipti?

Blašamanni ber aš hafa ķ huga aš ekki eru allir góšir sögumenn og ekki tala allir rétt mįl. Žess vegna veršur hann aš leišrétta mįlfar žegar žess er žörf. Til žess aš geta žaš veršur blašamašurinn žó aš hafa einhvern skilning į ķslensku mįli.

Tillaga: Žeir sem komu fyrstir aš slysinu viš Nśpsvötn stóšu sig frįbęrlega vel žrįtt fyrir erfišar ašstęšur.

5.

„Drumburinn 3000 įra gamall og féll ķ skyndi. 

Fyrirsögn į ruv.is.  

Athugasemd: Einhvern veginn er ég ekki alveg sįttur viš nafnoršiš skyndi eins og žaš er notaš ķ fyrirsögn į afar fróšlegri frétt į vef Rķkisśtvarpsins. Mér finnst til dęmis ekki sannfęrandi aš segja aš skriša hafi falliš ķ skyndi? Betra er aš segja aš hśn hafi falliš hratt og jafnvel fyrirvaralaust.

Ķ fréttinni er sagt frį trjįdrumbi sem fannst undir Breišamerkurjökli. Višmęlandi ķ fréttinni segir aš jökull hafi „rutt skóginum ķ burtu“.

Flestir sem til žekkja vita aš framrįs jökuls er sjaldnast mjög hröš. Hrašinn byggist į farginu sem žrżstir honum įfram og svo į halla lands. Breišamerkurjökull skreiš til dęmis ekki eins hratt fram og Virkisjökull. Sį sķšarnefndi fellur bratt nišur śr Öręfajökli, gróf sig nišur og myndaši mikla jökulrušninga.

Samkvęmt oršabók merkir oršiš skyndi „flżtir, skynding, hraši: ķ s. [sagnorš] įn tafar, ķ snatri“. Hér įšur fyrr var skundaš į Žingvöll.

Sölvi Sveinsson segir svipaš ķ bók sinni Oršaforši:

Atviksoršiš skyndilega er nś einkum notaš ķ merkingunni allt ķ einu: Skyndilega spratt hśn į fętur o.s.frv. En oršiš getur lķka žżtt snögglega eša hratt žó žaš sé sjaldgęft ķ nśtķmamįli.

Og žarna kviknaši ljós hjį mér. Aušvitaš fer best į žvķ aš nota lżsingaroršiš hratt. Žaš hefur žann kost aš geta tengst viš umręšuefniš. Mašurinn hleypur hratt, bķlnum er ekiš of hratt, flugvélin fer hratt af staš, hesturinn skeišar hratt, eldflaugin fer hratt framhjį tunglinu og svo framvegis. Varla er hęgt aš segja aš mašur, bķl, flugvél, hestur og eldflaug fari jafnhratt vegna žess aš hraši er afstęšur og mišast viš žann eša žaš sem um er rętt.

Jökull sem skrķšur fram og fer yfir skóglendi er į allt öšrum hraša en bķll eša eldflaug. Fer žó allt hratt meš sķnum hętti.

Hins vegar gengur varla upp aš segja aš tré hafi falliš hratt eša ķ skyndi, žaš geršist varla žannig. Fyrirsögnin žarf aš vera meira lżsandi. Vitaš er aš Breišamerkurjökull felldi skóginn fyrir 3000 įrum og žį er žaš spurningin hvort jökullinn hafi fellt tréš eša drumbinn. Ég vešja į tréš.

Meš tillögunni hér fyrir nešan er ekki tekin afstaša til hrašans en lesandinn skilur žaš sem liggur ķ oršanna hljóšan, aš skrišjökullinn hafi veriš į hreyfingu.

Tillaga: Tréš sem jökullinn felldi fyrir 3000 įrum


Borgarstjóri settur ķ nefnd sem į aš hreinsa hann pólitķskt

Borgarstjóri bMér finnst žaš ešli­legt žvķ hann er ęšsti yf­ir­mašur stjórn­sżsl­unn­ar og ęšsti yf­ir­mašur borg­ar­inn­ar og į mešan hann er žaš žį hlżt­ur hann aš njóta ein­hvers trausts til aš fara ķ saum­ana į žvķ sem bet­ur mį fara inn­an stjórn­sżsl­unn­ar. Žannig aš aš svo stöddu finnst mér ekk­ert aš žvķ aš hann taki sęti ķ žess­um hópi.

Žetta segir Lķf Magneudóttir, borgarfulltrśi VG, ķ vištali viš Morgunblašiš. Hśn er ķ meirihlutanum ķ borgarstjórn sem ber įbyrgš į fjįrhagsvanda borgarinnar og mešal annars svoköllušu braggamįli.

Upp undir žrjįtķu alvarlegar įviršingar voru geršar ķ skżrslu innri endurskošunar um braggamįliš. Hér eru tuttugu og fimm nefndar og vantar žó nokkrar.

Nįnast allt žaš sem innri endurskošun nefnir ķ sótsvartri skżrslu sinni mį beint eša óbein rekja til Dags B. Eggertssonar, borgarstjóra, verklag hans og starf. Skżrslan er mikill įfellisdómur um stjórnarhętti hans, athafnir og athafnaleysi.

Nś hefur veriš įkvešiš aš setja į stofn nefnd sem fara į yfir skżrslu innri endurskošunar um braggann. Dagur B. Eggertsson į aš sitja ķ henni. Žetta er ekki einu sinni fyndiš Žetta er eins og ef Gunnar Bragi Sveinsson, alžingismašur, eigi aš sitja ķ sišanefnd Alžingis sem fara į yfir Klaustursmįliš. Hann veit lķklega miklu betur en borgarstjórinn hvar mörkin liggja.

Liv Magneudóttir, borgarfulltrśi meirihlutans, ver aušvitaš borgarstjórann sinn eins og ekkert sé sjįlfsagšara. Enn  og aftur ullar hśn og nś į Reykvķkinga.

Trśir nokkur mašur žvķ aš borgarstjóri hafi ekkert vitaš? 

Gunnar Bragi bašst afsökunar sem fjölmargir taka ekki gilda af pólitķskum įstęšum. 

Dagur B. Eggertsson bašst ekki afsökunar og Liv Magneudóttir, borgarfulltrśi meirihlutans ķ borgarstjórn kokgleypir žaš af pólitķskum įstęšum.

Dagur hlżt­ur aš njóta ein­hvers trausts segir hśn žó svo aš varla sjįist ķ manninn fyrir pólitķskum óhreinindum. Lķklega er žaš eitt markmiš nefndarinnar aš hreinsa borgarstjóra.

Og hvar eru nś Pķratarnir sem segjast sjį spillingu ķ hverju horni? Jś, žeir verja borgarstjórann. Kanntu annan betri?

 

 

 

 


Réttleiki, hlķtni og vęngur sem var ófęr um aš sinna hlutverki sķnu

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum.

 

Nauthólsvegur 1001.

„Eftirlitinu śtvistaši hann til verkefnisstjóra į byggingarstaš en žaš fólst mešal annars ķ žvķ aš stašfesta réttleika reikninga frį verktökum. 

Skżrsla Nauthólsvegur 100, um braggamįliš, śtg. Innri endurskošun Reykjavķkurborgar, bls. 35.   

Athugasemd: Ég kannast ekki viš oršiš nafnoršiš „réttleika“, žaš er žó aušskiljanlegt ķ samhenginu. Oršalagiš lķkist enskri beitingu orša. Ķ staš žess aš segja frį į ešlilegan hįtt er gripiš til žess aš bśa til nafnorš en nafnoršastķll er mjög slęmur fyrir žróun ķslenskunnar. 

Miklu betur fer į žvķ aš orša seinni hlutann eins og segir ķ tillögunni hér aš nešan.

Žetta kynduga orš, „réttleiki“, er aš finna vķša ķ skżrslunni, į blašsķšum 35 (tvisvar), 36, 59 (tvisvar) 65 og 66. Žetta bendir til žess aš höfundur hennar sé nś ekki vanur skrifum. Žaš kemur berlega ķ ljós į blašsķšu 7 er žessi furšulega setning:

Nišurstöšur innri endurskošunar benda eindregiš til žess aš kostnašareftirliti hafi veriš įbótavant og hlķtni viš lög, innkaupareglur, starfslżsingar, verkferla, įbyrgš og forsvar hafi ekki veriš nęgjanleg.

Nafnoršaįst höfundarins er ótrśleg. „Hlķtni“ er ekki til jafnvel žó žaš kunni aš vera rétt myndaš og skiljist žarna. Hins vegar veršur viš aš hafa hugfast aš ķslenskan styšst framar öllu viš sagnorš en til dęmis enskan er elsk aš nafnoršum.

Sögnin aš hlżša er stundum rituš meš ‚ż’. Réttara mun aš notaķ“. Brekkan sem liggur frį rótum fjalls og upp į brśn er yfirleitt kölluš fjallshlķš eša bara hlķš. Svo er einnig meš bęjarnafniš Hlķš. Vęri hęgt aš segja aš kindin sem sękir ķ hlķšina sé haldin „hlķšni“? Eša aš skķšamenn séu hlķšnir ...?

Hvaš į žį aš segja? Ég hefši skrifaš svona:

Nišurstöšur innri endurskošunar benda eindregiš til žess aš lögum hafi ekki veriš hlķtt,  kostnašareftirliti hafi veriš įbótavant, innkaupareglur, starfslżsingar, verkferla, įbyrgš og forsvar hafi ekki veriš nęgjanleg.

Į sömu blašsķšu kemur fyrir oršiš „misferlisįhętta“. Hér brast mér žolinmęšin. Hver ķ fjandanum las próförkina?

Tillaga: Eftirlitinu fól hann verkefnisstjóra byggingarinnar, en žaš felst mešal annars ķ žvķ fara yfir reikninga og stašfesta aš žeir séu réttir.

2.

Žrįtt fyrir aš vera ekki oršinn žrķtugur hefur Aron Einar Gunnarsson, fyrirliši karlalandslišsins ķ fótbolta undanfarin sex įr, veriš į hvers manns vörum ķ um sex įr …“ 

Bókardómur į bls. 44 ķ Morgunblašinu 22.12.2018.   

Athugasemd: Nįstaša er stķlleysa, hśn er eins og lśs ķ hįri, situr žar og fjölgar sér hżslinum til óžęginda nema hann sętti sig viš nit. Svo óskaplega margir sjį hana ekki og žeim er alveg sama. 

Alltaf er aušvelt aš komast hjį nįstöšu, hiš eina sem žarf aš gera er annaš hvort aš skrifa sig framhjį tvķtekningunni eša nota önnur orš eins og gert er ķ tillögunni hér fyrir nešan.

Tillaga: Žrįtt fyrir aš vera ekki oršinn žrķtugur hefur Aron Einar Gunnarsson, fyrirliši karlalandslišsins ķ fótbolta undanfarin sex įr, veriš į hvers manns vörum ...  

181224 mbl įskrift3.

Gefšu mįnašar įskr.ift af Morgunblašinu įn endurgjalds og kynntu vinum žķnum og vandamönnum žaš besta ķ ķslenskr.i blašamennsku.“ 

Auglżsing į bls. 4 ķ ķžróttablaši Morgunblašsins 24.12.2018.   

Athugasemd: Ég dreg ekkert ķ efa um aš į Morgunblašinu starfi góšir blašamenn og vķst er aš blašiš er afar gott. Auglżsingin sem ofangreind tilvitnun er śr er žó meingölluš, hśn er öll śtbķuš af svona villum eins og sjį mį hér aš ofan.

Fyrst er žaš mįlfręšin. Ég er įskrifandi Morgunblašinu, ekki af žvķ. Margir eru ekki vissir į žvķ hvort eigi aš nota af eša aš ķ įkvešnum tilvikum.

Ķ Mįlvķsi, handbók um mįlfręši handa grunnskólum segir:

aš eša af?

Dęmi um hvenęr forsetningin aš er notuš og hvenęr af.

aš įstęšulausu, aš fyrra bragši, brosa aš žessu, dįst aš barninu, aš eigin frumkvęši, gagn er aš bókinni, gera aš gamni sķnu, heišur er aš žessu, hlęja aš honum, aš žessu leyti, aš yfirlögšu rįši, uppskrift aš laxi, gera žaš aš verkum, vitni aš įrekstrinum.

af öllu afli, ekki af neinni sérstakri įstęšu, hafa gaman af handbolta, aš ganga af honum daušum, hafa gagn af nįmskeišinu, gera eitthvaš af sér, af minni hįlfu, eiga heišurinn af žessu, leggja sitt af mörkum, mynd af honum, af įsettu rįši, ķ tilefni af žessu, af fśsum og frjįlsum vilja.

Flestum ber saman um aš erfitt er aš finna įkvešna reglum um hvenęr skuli nota aš og hvenęr af. Mįltilfinningin hjįlpar žó en hśn myndast einkum viš mikinn lestur bóka frį barnęsku. Sé tilfinningin ekki örugg er eiginlega best aš lesa ofangreint og leggja į minniš og finna fleiri heimildir.

Vķkum žį aftur aš tilvitnuninni. Ég er einna helst į žvķ aš žessir punktar séu einhvers konar mistök, jafnvel kunna žeir aš hafa komiš į sjįlfvirkan hįtt, til dęmis žegar villuleišréttingaforritiš tekur völdin af skrifaranum og hann gleymir aš lesa yfir.

Aušvitaš er žaš algjört hneyksli aš svona meingölluš auglżsing skuli hafa komist ķ birtingu. Meš illum vilja vęri hęgt aš segja aš hśn beri ekki gott vitni um fagleg vinnubrögš viš śtgįfuna. Į móti kemur aš svona vitleysur eru afar sjaldgęfar og fagmennskan į Mogganum er miklu, miklu meiri.

Tillaga: Gefšu mįnašar įskrift aš Morgunblašinu įn endurgjalds og kynntu vinum žķnum og vandamönnum žaš besta ķ ķslenskri blašamennsku.

4.

Įreksturinn gerši žaš aš verkum aš vęngurinn var ófęr um aš sinna hlutverki sķnu, vélin hefši žvķ aš lķkindum hrapaš.“ 

Frétt į dv.is.    

Athugasemd: Žetta er tómt bull. Svona er ekki tekiš til oršs, hvorki tölušu mįli né ritušu. Hluti af tęki, byggingu eša öšru gegnir aš sjįlfsögšu įkvešnu hlutverki. Hér vęri sagt aš vęngurinn hafi skemmst og flugvélin hrapaš.

Svo eru žaš oršaklisjurnar; 'gera žaš aš verkum' og 'sinna hlutverki sķnu' sem eru algjörlega ónaušsynlegar og hafa engan tilgang annan en aš lengja skrifin. Mjög lķklegt er aš höfundur žessa texta sé śtlenskur, hugsanlega finnskur og hafi žżtt greinina meš ašstoš Google Translate.

Margt annaš mį gagnrżna ķ fréttinni:

Breskir fjölmišlar greina frį žvķ ķ kvöld aš óvissa rķki um žaš hvenęr flugvöllurinn opnar aftur. 

Žetta er óskiljanlega mįlalengingar. Miklu betur hefši fariš į žvķ aš segja aš fjölmišlar hafi fullyrt aš óvķst sé hvenęr flugvöllurinn verši opnašur į nż. Žess ber aš geta aš flugvöllurinn opnar ekkert, hann er opnašur. Į žessu tvennu er stór munur.

Eftirfarandi mįlsgrein er tómt klśšur: 

Flugi til og frį flugvellinum var żmist aflżst eša beint ķ gęrkvöldi žegar tilkynnt var um tvo dróna viš flugvöllinn.

Betra hefši veriš aš orša žetta svona:

Flugumferš var żmist aflżst eša beint annaš ķ gęrkvöldi eftir aš sést hafši til tveggja dróna viš hann.

Svo er sagt:

Breski herinn hefur veriš kallašur śt og lögregla hefur leitaš į nįšir almennings um upplżsingar um žį sem bera įbyrgš į drónunum. 

Hvaš žżšir aš leita į nįšir einhvers? Ķ malid.is segir aš oršiš merki nįš, , hvķld, vernd, miskunn. Af oršinu er leidd sögnin aš nįša og lżsingaroršiš nįšugur. Og hvaš skyldi nįšhśs merkja?

Af žessu leišir aš lögreglan hefur ekki leitaš į nįšir almenning, hśn mun hins vegar hafa sóst eftir upplżsingum frį almenningi.

Vonlaust er aš eltast viš mįlfarsvillur ķ illa skrifašri grein. Hśn er DV einfaldlega til skammar.

Tillaga: Įreksturinn skemmdi vęnginn og vélin hefši aš öllum lķkindum hrapaš.

5.

„… hefur sś hugsun sótt į margar Žjóšverja aš hópurinn, sem samanstóš af Beate Zschäpe og tveimur körlum Uwe Mundlos og Uwe Böhnhardt, hafi fengiš utanaškomandi ašstoš.“ 

Frétt į dv.is.    

Athugasemd: Undarlegt er aš lesa žessa frétt. Oršalagiš er barnalegt og aš auki er hśn fljótfęrnislega rituš. Żmislegt bendir til aš blašamašurinn hafi ekki lesiš yfir skrifin įšur en hann birti žau eša, og žaš sem verra er, hafi ekki skilning į stķl, stafsetningu eša mįlfari.

Ķ tilvitnuninni er talaš um 'hugsun' og stuttu sķšar heitir hugsunin 'spurning'. Žetta bendir ekki til aš höfundurinn hafi lesiš skrif sķn yfir eša gert žaš gagnrżnislaust.

Strax ķ nęstu mįlsgrein heldur blašamašurinn įfram aš klśšra fréttinni:

Ķ žeim kom aldrei fram hvort NSU hefši notiš ašstošar fleiri.

Hvaš į blašamašurinn viš meš žessu? „… notiš ašstošar fleiri.“ Lķklega į hann viš aš NSU hafi notiš ašstošar annarra. Žetta bendir ekki til aš blašamašurinn sé ekki vel aš sér skrifum og hafi ekki góša mįltilfinningu. 

Tillaga: … hefur sś sótt į marga Žjóšverja aš Beate Zschäpe, Uwe Mundlos og Uwe Böhnhardt, hafi fengiš ašstoš annarra.

6.

„Žegar Akihito lętur af störfum ķ aprķl veršur hann fyrsti japanski keisarinn til žess aš stķga til hlišar sjįlfviljugur ķ nęrri tvęr heilar aldir. 

Frétt į bls. 8 ķ Fréttablašinu 24. desember 2018.    

Athugasemd: Klisjur eru ódaušlegar af žvķ aš svo margir skilja ekki uppruna žeirra. Sį sem lętur af störfum hęttir. Enska ensku oršasamböndin „step aside“ og „step down“ eru bęši žżdd svo ķ Macmillan Ditionary į netinu:

to leave an official position or job, especially so that someone else can take your place

Žetta žżšir aš einhver hęttir ķ stöšu eša starfi til žess aš annar getiš tekiš viš. Oršasambandiš aš stķga til hlišar er ofnotaš og mį beinlķnis nota sögnina aš hętta ķ stašinn.

Sem sagt, Akihito hęttir og er fyrstur keisara sem hęttir … Allir sjį aš žetta er bölvuš stķlleysa sem er afleišing af hugsanaskorti og gagnrżni į eigin skrif.

Blašamašurinn segir aš „ķ nęrri tvęr heilar aldir“. Fróšlegt vęri ef keisarinn vęri sį fyrsti sem segir af sér ķ tvęr hįlfar aldir. Nei, kęri lesandi, svona er ekki hęgt aš skrifa. Blašamenn verša aš vanda framsetninguna. Talmįl hentar ekki alltaf ķ ritušu.

Tillaga: Žegar Akihito lętur af störfum ķ aprķl veršur hann fyrsti japanski keisarinn sem žaš gerir sjįlfviljugur ķ nęrri tvęr aldir.“

7.

„Hundruš fórust ķ harmleik ķ Indónesķu. 

Fyrirsögn į bls. 8 ķ Fréttablašinu 24. desember 2018.    

Athugasemd: Harmleikur merkir samkvęmt oršabók leikverk sem endar illa, sorgarleikur, hryggilegur atburšur eša vįlegur atburšur, oft ķ nįttśrunni. Hugsanleg er hiš fyrst nefnda upprunaleg merking oršsins. Sķšar kann merkingin aš hafa fęrst yfir ķ žaš sem almennt telst afar sorglegt eša hręšilegt.

Ég hefši reynt aš komast hjį žvķ aš nota oršiš harmleikur, og notaš žess ķ staš hamfarir en žaš merkir mikil umbrot og įtök, einkum ķ nįttśrunni.

Vera mį aš žetta sé spurning um smekk, engu aš sķšur žarf žarf aš huga aš stķl og tilfinningu fyrir žvķ sem geršist. Munum aš oršalag getur bent til dżpri hugsunar eša meiri žekkingar į mįlavöxtum heldur en sem nemur yfirboršinu. Blašamenn žurfa aš vera sannfęrandi ķ fréttaskrifum sķnum, annars tapast trśveršugleikinn.

Tillaga: Žegar Akihito lętur af störfum ķ aprķl veršur hann fyrsti japanski keisarinn ķ nęrri tvęr aldir sem gerir slķkt sjįlfviljugur.


Inngangur aš klisjunni

022b

980700-10bTvęr myndir sem minna ekkert į jólin, ekki į įramótin, ekki į Jesśbarniš, ekki į jólaverslunina og sķst af öllu į heimsfriš eša umhverfisvernd … og žó.

Hins vegar mį segja aš jólin geti eiginlega veriš į hverjum sunnudegi allt įriš um kring, lķka į laugardögum og ķ hvert skipti sem įstęša er til aš gera sér dagamun. Góšur matur, gott vķn, góšur félagsskapur er ekki endilega bundinn viš jólin enda mį halda hįtķš įn tilefnis, éta, drekka og vera glašr …

Svo er eitt aš gera sér dagamun eša gera žaš sem Ketill raumur lżsir ķ Vatnsdęla sögu:

En nś vilja ungir menn gerast heimaelskir og sitja viš bakelda og kżla vömb sķna į miši og mungįti og žverr žvķ karlmennska og haršfengi …

Framhaldiš er ekki ótengt hugsun minn hér. Til einskis aš halda hįtķš įn žess aš hafa fariš į fjöllin og haft žau undir. Žį fyrst er tilefni til hįtķšar. Af žessu hef ég stundum haft nokkurt gaman og žvķ minnist ég į žetta hér aš tilefni žarf til hįtķšar įn žess aš žaš sé nafn dags eša annaš ómerkilegt. Žvķ hef ég į stundum haft ęriš tilefni til hįtķšar ...

Hér er leitt aš tilefni jólanna sem er fjarri žvķ aš vera aš strjśka verslunarstarfi og fylla pyngju eigenda žeirra sem hafa eignaš sér jólin til įbata fyrir sjįlfa sig. Žį erum viš komin svo vķšs fjarri fjallstindinum aš ekki tekur nokkru tali. Ķ dalbotninum er ekki sama śtsżni og uppi hversu mikiš sem einhverjir vilja telja okkur trś um žaš.

Žvķ mišur er žaš žannig aš žaš sem einu sinni var svo einkar gott tilefni til hįtķšar er nś svo mörgum tżnt og tapaš og ķ stašinn er gullkįlfurinn strokinn į žeim staš žar sem įšur var annaš tįkn.

Eitt hiš fegursta ljóš sem ort hefur veriš į ķslenska tungu var ort į tólftu öld. Žetta er upphafiš:

Heyr, himna smišur,
hvers skįldiš bišur,
komi mjśk til mķn
miskunnin žķn.

Og endar žannig:

Set, meyjar mögur,
mįls efni fögur,
öll er hjįlp af žér,
ķ hjarta mér.

Um žrjś hundruš įrum eftir aš Kolbeinn Tumason orti žetta ódaušlega og fagra kvęši settist skįldmęltur prestur viš borš, tók fram fjašurpenna sinn og skrifaši kvęši af stallinum Christi og er žetta śr upphafinu:

Nóttin var sś įgęt ein,
ķ allri veröldu ljósiš skein,
žaš er nś heimsins žrautar mein
aš žekkja hann ei sem bęri.
Meš vķsnasöng eg vögguna žķna hręri.

Žegar oršin öšlast vęngi meš söng og undirspili segjast Ķslendingar jafnan aš rykkorn hafi komist ķ auga og bregša upp hönd meš eša įn vasaklśts žvķ hvarmar hafa vöknaš. Enn žann dag ķ dag hefur ljóš Einars Siguršssonar, prests ķ Heydölum žessi įhrif, eru žó lišin tęp fjögur hundruš įr frį andlįti hans.

Enn fetum viš okkur nęr žrjś hundruš įr til vorra tķma. Žį yrkir eitt mikilfenglegasta skįld okkar žetta ljóš, er žaš žó komiš ķ Vesturheim, en męlir žó į móšurtungu sķna:

Žvķ mótmęlt hefši hans eigin öld,
aš afmęliš hans sé ķ kvöld,
og tengt žann atburš įrsins viš,
aš aftur lengist sólskiniš.
Aš aftur fer aš lengja sólskiniš.

Žetta er śr jólakvęši trśleysingjans eftir Stephan G. Stephanson en tęp öld er frį žvķ aš hann lést. Snilldarvel ort og héšan ķ frį lengist dagurinn hratt og ašeins žrķr mįnušir eru ķ jafndęgur aš vori. Viš getum alltaf fagnaš lengri sólargangi.

Žannig lķšur tķminn. Žjóšin į skįld sem hverju sinni lżsa tķšarandanum og ekki er hann sķstur hann Ómar Ragnarsson sem yrkir um kórónu landsins:

Seytlar ķ sįl
seišandi mįl:
Fjallanna firš,
frišur og kyrrš,
ķshveliš hįtt,
heišloftiš blįtt,
feguršin ein
eilķf og hrein.

Og erum viš žį loksins komin aftur aš myndunum mķnum tveimur hér fyrir ofan. Žęr gętu lżst ķshvelinu og heišloftinu blįa žar sem rķkir „feguršin eins, eilķf og hrein“. Žar er aušvitaš best aš vera fyrir kalla eins og mig sem stundum eru kenndir viš fjöllin eša kenndir į fjöllum, man aldrei hvort žaš er.

Jęja, žetta įtti nś bara aš vera örstuttur inngangur aš klisjunni sem allir žekkja og endurtaka, sumir hugsunarlaust, ašrir meš tilfinningu.

Um leiš og ég skrifa žetta man ég eftir žvķ sem haft er eftir söguhetjunni ķ gömlu bókinni sem lesiš var upp śr į fundum KFUM ķ gamla daga en er nś ašeins til brśks į sunnudögum. Žar segir svo fallega:

Allt sem žér viljiš aš ašrir menn gjöri yšur, žaš skuluš žér og žeim gjöra

Žó tęplega 2000 įr séu frį žvķ aš žessi orš voru sögš eiga žó enn viš, žau hafa jafnvel aldrei veriš mikilvęgari. Og hvaš sagši ekki Konfśsķus sem var uppi hįlfu žśsund įrum įšur en fyrstu jólin voru haldin:

Leggšu ekki į ašra menn žaš sem žś vilt ekki aš lagt sé į žig”

Samhljómurinn er ķ oršum tveggja manna er ótrślegur og voru žeir žó algjörlega óskyldir og hvor af sķnu ętterni og žśsundir kķlómetra į milli. Žetta sannar bara žaš sem skilja mį af žvķ sem sagt er į milli lķnanna aš raddirnar kynslóšanna hafa sömu hugsun žó oršalagiš sé doldiš misjafnt.

Aš žessu męltu er ekki śr vegi aš taka upp klisjuna og óska žér og žķnum glešilegra jóla og farsęldar, ekki ašeins į nęsta įri heldur öllum žeim sem ókomin eru.

Žetta var nś jólakvešjan mķn til vina og ęttingja og er hér meš send įfram til allra žeirra sem nenna aš lesa. 


Saušur ķ jólagjafakaupum seint į Žorlįksmessukveldi

DrukkinnGunnar vinur minn sagšist vera saušur og um leiš gall ķ Stķnu: „Get ég fengiš žaš skriflegt og vottaš ...“ Hśn hafši heyrt samtal okkar, lį greinlega į hleri, įrans tófan. Fer ekki nįnar śt ķ žį sįlma. Hins vegar į mašur aldrei aš gefa höggstaš į sér, sķst af öllu skriflega enda hafniš Gunni beišninni. Ef lesendur lofa aš hafa žaš ekki eftir mér žį verš ég aš višurkenna aš tek undir meš honum Gunna. Ég er lķka saušur, stundum, alla veganna.

Jólin hafa alltaf veriš mér erfišur tķmi og žaš sem verra er, enginn vorkennir mér. Enginn fjölmišill tekur viš mig vištal, hvergi hef ég öxl til aš grįta į.

Sko, žetta meš jólin og eru sjįlfsköpuš vandręši sem ég kem mér įrlega ķ. Samfélagiš, verslunin og jólasveinarnir setja į mig, og kannski ašra, óbęrilega pressu. Ég į aš žrķfa allt, laga til, henda ónżtu, fara śt meš rusliš, henda fornum dagblöšum og tķmaritum, fata mig upp og ... kaupa jólagjafir. Žetta sķšast nefnda veldur mér meirihįttar vanda, hitt skiptir mig engu, ég sleppi žvķ bara. En jólagjafirnar. Drottinn minn dżri. Meš žeim veršur til alvarlegur vandi sem venjulega veršur aš heilmiklu klśšri, hamförum af mķnum völdum.

Žegar ég heyri jólalögin spiluš pirrast ég, lįi mér hver sem vill žvķ undarlega er ég geršur aš ég kemst ekki ķ jólaskap ķ september eša október, mér er žaš algjörlega fyrirmunaš. Žį myndast einhvers konar višnįm ķ hausnum į mér, lķklega verš ég bar žverhaus og reynir hvaš ég get aš spyrna gegn jólaundirbśningspressunni sem altekur veikgešja fólk fjórum mįnušum fyrir jól.

Žetta višnįm gerir žaš aš verkum aš ég žrķf ekki ķ kringum mig, laga ekki til, hendi ekki ónżtu, fer ekki śt meš rusliš, hendi ekki fornum dagblöšum og tķmaritum, fata mig ekki upp ... bara af žvķ aš ég er kominn į mótžróaskeiš, sem raunar er frį byrjun janśar til loka desember įr hvert. Žess vegna druslast ég ekki til aš kaupa jólagjafir nógu tķmanlega. Įstęšan er sś aš ég į lķklega svo erfitt meš aš skilja į milli žessara įšurnefndu hśsverkefna og rįfa um verslanir og hamstra jólagjafir.

Nśna er Žorlįksmessa aš nišurlotum komin og viš svo bśiš mį ekki standa. Žrįtt fyrir višvarandi skort į jólastemningu verš ég aš fara śt ķ ösina, trošast og stympast, żta og tuša ... kaupa jólagjafir. Aušvitaš er žaš hrikaleg stašreynd aš ég į eftir aš kaupa fyrir dóttur mķna ķ Noregi og fjölskyldu hennar. Skilst aš DHL sé ekki opiš į sunnudögum žó hann sé heitinn eftir heilögum Žorlįki. Ef til vill get ég faxaš gjafirnar til hennar eša sent ķ tölvupósti. Vona aš hśn Heišrśn mķn lesi žetta ekki.

Jęja, ég ég verš lķklega aš setja undir mig höfšiš, ryšjast śt og kaupa eitthvaš dinglumdall. Ég leit ķ kringum mig ķ morgun er ég hrópaši jólakvešjur af svölunum. Var svona aš vonast eftir žvķ aš jólasveinninn vęri til og myndi taka af mér ómakiš, en nei. Hvaš eru žessir jólasveinar žegar mašur žarf į žeim aš halda?

Eitt er aš fara śt ķ ösina og kaupa jólagjafir annar og miklu alvarlegri hlutur er aš pakka žessu drasli inn. Žį fyrst byrja hamfarirnar og hversu hręšilegar eru žęr ekki. Jólapappķr sem fingur slęmast ķ gegn, lķmbönd sem rifna ekki, kušlast, slitna į versta staš og lķmast svo meš hrukkum į pappķr. Og svo žegar lķmbandiš slitnar og lokast į rśllunni er śtilokaš er fyrir venjulegan karlmann aš kroppa endann upp aftur. Žį veršur mašur aš fara śt aftur og kaupa fleiri lķmbandsrśllur. Hvaš į mašur aš gera? Hjįįįįįlp!

Merkimišar meš englum eša jólasveinu. Varla hęgt aš skrifa į žį nema skipta tvisvar eša žrisvar į milli lķna og stafsetningarvillur verša eiginlega sjįlfkrafa til žegar skrifaš er į žį meš kślupenna. Ekki nota blekpennan, žį slettast klessur śt um allt, į hvķtu skyrtuna og andlitiš. Best er aš nota blżant en žaš žykir nś ekki nógu fķnt. Og aš ydda blżant, hver kann žaš eiginlega nś til dags nema börn?

Ofangreint er bara alveg eins og ķ fyrra, jį og ķ hittešfyrra og įriš žar įšur og ...

Hversu oft hef ég ekki įkvešiš aš byrja nęstu jólagjafainnkaup ķ september. Žį, nįkvęmlega ķ fyrstu vikunna ķ september, žegar ég er alveg aš byrja aš kaupa, hvaš haldiš žiš aš gerist? Jś, į žeirri stundu er ég er aš reima į mig skóna, į leišinni śt, byrja śtvarpsstöšvarnar aš leika jólalög og svo hljóma auglżsingar sem skrumskęla jólalög og sįlma. Ég umhverfist, snżst, tapa mér og verš aš kjaftforum litlum strįk sem hatar jólin ... og fer ekki ķ bśšir fyrr en seint į messu Lįka.

Jęja, ég er farinn śt. Įkvešinn ķ žvķ aš koma viš į nokkrum ölstofum ķ kaupleišangrinum. Śtilokaš er aš komast ódrukkinn ķ gegnum žetta.

Sjįumstustum sķšar ...

 


Žśsund jólakvešjur śt ķ rafręna tómiš ...

kallariĶ morgun gekk ég śt į svalir, eins og ég geri jafnan įrla į Žorlįksmessu, dró nokkrum sinnum djśpt andann og hrópaši sķšan af öllum kröftum:

Sendi ęttingjum og vinum bestu óskir um glešileg jól og heillarķkt nżtt įr. Žakka allt į įrinu sem er aš lķša.

Svo beiš ég ķ dįlitla stund žangaš til svörin bįrust:

Jį, sömuleišis, glešileg jól, kallaši einhver.

Haltu kjafti, helv... žitt. Fók er aš reyna aš sofa hérna, öskraši rįmur kall.

Ha ..., kaseiru? hrópaši skręk kona.

Hundur gelti, annar tók umsvifalaust undir og köttur mjįlmaši. Nagladekk skröltu į ķslausu malbiki.

Ég gekk inn ķ stofu, nennti ekki aš hlusta į hundgį, jafnvel žótt fyrr eša sķšar myndi hundur sonar mķns, hann Fróši (sko hundurinn heitir Fróši ekki sonurinn) hugsanlega gelta, mér eša einhverjum öšrum til įnęgju.

Engu aš sķšur velti ég žvķ samt fyrir mér hvort ekki vęri skynsamlegra aš senda jólakort eša tölvupóst. Žetta hef ég hins vegar gert į Žorlįksmessu frį žvķ ég var barn og meš žvķ sparaš mér ótrślegar fjįrhęšir ķ kaupum į jólakortum og frķmerkjum.

Nś kann įbyggilega einhver aš misskilja mig og halda aš ég sé aš gagnrżna žann hįlfra aldar gamla siš aš senda jólakvešjur į gufunni Rķkisśtvarpsins.

Nei, nei, nei ... Žvķ er nś vķšsfjarri, en śr žvķ aš veriš er aš brydda upp į žessu, man ég aldrei eftir aš hafa heyrt jólakvešju til mķn eša žeirra sem ég žekki. Sendendur eru alltaf einhverjir sem enginn žekkir, til dęmis „Stķna, Barši, börnin“ og fleiri sem ég man ekki hvaš heita enda 3.200 kvešjur žetta įriš.

Nś mį vel vera aš enginn sendi mér jólakvešju ķ śtvarpinu, sem ķ sjįlfu sér er dįlķtiš sorglegt. Hitt kann žó aš vera jafn lķklegt aš śtilokaš sé aš hlusta meš einbeittri athygli į yfir žrjś žśsund jólakvešjur lesnar ķ belg og bišu ķ tvo daga samfleytt og nį aš grķpa žį réttu. Żmsum kann aš finnast žaš įlķka sorglega illa fariš meš tķmann mišaš viš žęr sekśndur sem tekur aš lesa jólakort og kannski eina mķnśtu ķ andakt į eftir hverju. 

Svo mega lesendur lķka hugsa til žess hvort aš žessa jólakvešjur séu ekki bara feik, svona eins og raušklęddi mašurinn meš hvķta skeggiš.

Hitt er nś dagsatt aš Rķkisśtvarpiš gręšir milljónir króna į tiltękinu. Ķ anda samkeppni og žjóšžrifa hyggst ég nś um įramótin bjóša landsmönnum aš hrópa nżįrskvešjur af svölunum heima. Takist vel til mun ég lķka hrópa jólakvešjur af svölunum į nęsta įri. Veršiš er miklu betra en hjį Rķkisśtvarpinu, heilum 17,5% lęgra. Komist ekki til skila fęr kaupandinn 33,9% endurgreišslu. Samkeppnisašilinn getur sko ekki toppaš žetta.

Fyrst veriš er aš misskilja viljandi tilganginn meš žessum skrifum mķnum vil ég nefna žį stašreynd ķ fullkominni vinįttu, kurteisi og viršingu fyrir hefšum fólks aš žaš er įbyggilega ódżrara og markvissara aš hrópa kvešjur af svölunum en aš borga Rķkisśtvarpinu fyrir aš lesa žęr śt ķ rafręna tómiš sem er umhverfislega stórhęttulegt og um sķšir kann žaš aš yfirfyllast. Hvaš žį?

Žį hrekkur žetta eflaust upp śr lesandanum:

En žaš er svo gasalega jólalegt aš hlusta į jólakvešjulesturinn į gufunni.

Jį, žvķ skal ég nś trśa. Žaš er lķka obbbbbošsleeeeega jólalegt aš tala til žjóšarinnar śti į svölum į Žorlįksmessumorgni. 

(Vilji svo til aš einhver glöggur lesandi telji sig hafa lesiš ofangreindan pistil į Žorlįksmessu į sķšasta įri skal tekiš fram aš höfundur fer jafnan śt į svalir žennan dag.)

(Teikningin er bara ansi lķk höfundi.)


25 įviršingar į borgarstjóra og meirihlutann

Skżrsla innri endurskošunar Reykjavķkurborgar um braggamįliš er žungu įfellisdómur yfir meirihluta borgarstjórnar og ekki sķst borgarstjóranum.

Śtilokaš er aš Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri, geti gert hvort tveggja, sagst ekkert vita um geršir nįnustu undirmanna sinn og um leiš hęlt sér af žvķ aš hafa „uppgötvaš“ aš į vegum žeirra var misfariš meš fé viš byggingu braggans.

Draga mį eftirfarandi stašreyndir ķ braggamįlinu af skżrslunni:

  1. Borgarstjóri veit ekki hvaš nįnustu undirmenn hans eru aš gera žrįtt fyrir mikil „samskipti“, og hann leitar ekki eftir upplżsingum
  2. Skipulag skrifstofu eigna og atvinnužróunar er slęmt og henni illa stżrt.
  3. Innra eftirlit er bįgboriš vegna slęms skipulags og lélegrar stjórnunar.
  4. Stjórnandi eigna og atvinnužróunar vissi ekkert hvaš nįnustu undirmenn hans voru aš gera. 
  5. Borgarstjóra og skrifstofustjóra eigna og atvinnužróunar ber ekki saman um įkvaršanir sem teknar voru ķ tengslum viš verkefniš.
  6. Skrifstofustjóri eigna og atvinnužróunar brįst stjórnendaįbyrgš sinni.
  7. Af öllum verkefnum į vegum skrifstofu eigna og atvinnužróunar „gleymist“ aš lįta borgarstjóra vita um uppbyggingu braggans.
  8. Bygging braggans viršist hafa lifaš sjįlfstęšu lķfi įn aškomu annarra er aš honum unnu.
  9. Viš byggingu braggans var markvisst brotiš gegn reglum borgarinnar um mannverkjagerš um įbyrgš og verklegar framkvęmdir.
  10. Ašeins var gerš frumkostnašarįętlun sem byggš var į lauslegri įstandsskošun į rśstum braggans.
  11. Frumkostnašarįętlun var 158 milljónir króna. Raunkostnašurinn varš 425 milljónir.
  12. Verkiš var ekki bošiš śt né heldur einstakir verkžęttir.
  13. Hśsiš var byggt įn kostnašarįętlanir eins og reglur um mannvirkjagerš krefjast.
  14. Fyrstu hugmyndir voru um lķtiš og einfalt kaffihśs eša stśdentakjallara en varš aš fullbśnum veitingastaš meš vķnveitingaleyfi.
  15. Borgarrįš samžykkti aš hśsaleiga braggans yrši 670.125 kr. į mįnuši. Hśn žarf aš vera 1.697.000 kr til aš hśn standi undir kostnaši.
  16. Engir skriflegir samningar voru geršir um byggingu braggans.
  17. Vinavęšing, verktakar voru handvaldir af žeim sem stóšu aš framkvęmdunum.
  18. Arkitekt byggingarinnar var rįšinn sem verkefnisstjóri
  19. Verkefnisstjórinn var lķtiš į byggingastaš og hafši žvķ ekkert eftirlit.
  20. Fariš var fram śr samžykktum fjįrheimildum viš byggingu braggans, enginn fylgdist meš žvķ, ekki verkefnisstjórinn sem lķka var arkitektinn.
  21. Žeir sem samžykktu reikninga vegna braggans könnušu ekki hvort śtgjöldin voru innan fjįrheimilda.
  22. Logiš var aš borgarrįš um byggingu braggans.
  23. Įgreiningur er milli skrifstofustjóri eigna og atvinnužróunar og verkefnisstjóri um įkvaršanir sem teknar voru um byggingu braggans.
  24. Skjalagerš vegna braggans var ófullnęgjandi sem er brot į lögum og reglum borgarinnar.
  25. Ekki hefur veriš stašfest aš um misferli hafa viš aš ręša viš byggingu braggans en innri endurskošun telur vert aš skoša nokkra „įhęttuatburši“.

Af žessu mį sjį aš allt viš endurbyggingu braggans hefur veriš ķ handaskolum. Innri endurskošun borgarinnar segir aš lög hafi veriš brotin, kostnašareftirlit sama og ekkert, fariš į svig viš innkaupareglur, starfslżsingar og verkferla. Rugliš og handarbaksvinnubrögšin eru vķšar um borgarkerfiš sem bendir enn og aftur til žess aš borgarstjóri er ekki starfi sķnu vaxinn.

Öll įbyrgš beinist aš skrifstofustjóra eigna og atvinnužróunar og borgarstjóra. Sį fyrrnefndi var lįtinn fara ķ mars į žessu įri en borgarstjóri ętlar aš sitja sem fastast. 

Sjaldan er ein bįran stök. Borgarstjóri veit ekkert um braggann, ekki frekar en aš hann viti neitt um annaš sem illa fer ķ borgarkerfinu. Hann er alltaf tilbśinn meš sérhönnuš svör, hvort heldur ķ braggamįlinu eša žegar klóakiš lak śt ķ Skerjafjörš.

Sś spurning situr nś eftir hvort borgarstjóri hafi annaš hvort ekkert vitaš neitt um braggann eša hann žagaš um braggann. Hiš fyrra bendir til aš hann sé langt ķ frį góšur stjórnandi. Hiš sķšar er aušvitaš glępsamlegt.

Hvaš sem um borgarstjóra mį segja er greinilegt aš meirihluti borgarstjórnar ętti aš vera sprunginn ef ekki kęmi til reynsluleysi Višreisnar, hentistefnupólitķk Pķrata og įhugaleysi Vinstri gręnna.


Alglešilegt, mašur stašfestur og ašhlynning

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum.

 

Leita lęknis …

Žótt žau į höfušbólinu tali um aš „seek medical help“ žurfum viš hér į hjįleigunni ekki aš verša svo hįstemmd aš „leita lęknisfręšilegrar ašstošar“. Žaš nęgir aš leita lęknis eša lęknishjįlpar. Žżšandi mį ekki lįta frummįliš svķfa um of į sig. 

Mįliš į bls. 38 ķ Morgunblašinu 15.12.2018.

 

1.

„Fimm hlżjustu įr frį žvķ męlingar hófust hafa öll įtt sér staš į žessum įratug … 

Frétt į visir.is.    

Athugasemd: Ķ nokkuš góšri grein um loftslagsbreytingar į jöršinni er ofangreind tilvitnun. Fimm sinnum er žetta ofnotaš oršalag „aš eiga sér staš“ en žvķ er alltof oft er žvęlt inn ķ ritaš mįl ķ staš žess aš nota sögnina aš vera.

Höfundurinn hefši mįtt lesa greinina yfir og breyta į nokkrum stöšum til hins betra. Sumt orkar tvķmęlis eins og žetta:

Vķsindamenn vara viš žvķ aš slķkri hlżnun fylgdi hękkun yfirboršs sjįvar, …

Mér hefši fundist fara betur į žvķ aš segja: Vķsindamenn benda į aš hlżnuninni fylgi hękkun yfirboršs sjįvar … og svo framvegis. Višvörunin er innifalin ķ oršunum.

Blašamašurinn notar oršiš vefengja ķ staš véfengja. Žaš er gott enda segir ķ malid.is:

Bęši hefur tķškast aš rita véfengja og vefengja en męlt er meš sķšari rithęttinum skv. uppruna oršsins.

Ég hef hins vegar vanist žvķ aš véfengja svo ótalmargt og žarf lķklega aš breyta rithęttinum.

Tillaga: Fimm hlżjustu įr frį žvķ męlingar hófust voru öll į žessum įratug …

2.

„Tilefniš var žó ekki alglešilegt 

Frétt ķ kvöldfréttatķma Rķkissjónvarpsins 16.12.2018.   

Athugasemd: Žvķ mišur gleymdi ég aš skrifa hjį mér um hvaš fréttin fjallaši. Žaš er žó ekki höfušatrišiš. Hef aldrei heyrt oršiš įšur. 

Veit ekki heldur til žess aš til sé oršiš „hįlfglešilegt“ né heldur „vanglešilegt“. Hins vegar kann sumum aš žykja mįlfręši hįlfleišinleg og athugasemdir į borš viš žessa jafnvel „alleišinlegar“. Žó mun enginn telja mįlfręši „hįlfskemmtilega og varla „alskemmtilega“ … Hér er nś įn efa komiš fullmikiš af hinu góša. Eša ętti ég aš segja „fullgott“ eša „vangott“?

Svona mį nś skemmta skrattanum meš žvķ aš snśa śt śr eša kroppa ķ orš. Rżr oršaforši er vandamįl sem einna helst hrjįir hrjįir yngri kynslóšir. Viš sem eldri erum gleymdum aš kenna žeim aš lesa bękur.

Tillaga: Tilefni var žó ekki eintóm gleši …

3.

„Börn sendi nektarmyndir į lokaša hópa į Snapchat. 

Fyrirsögn į visir.is.   

Athugasemd: Žessi fyrirsögn er śt ķ hött. Hśn er höfš ķ vištengingarhętti sem gengur ekki upp jafnvel žó hśn geti veriš réttlętanleg. Ķ fréttinni segir:

Dęmi eru um aš börn allt nišur ķ tólf įra taki žįtt ķ leik žar sem žau eru mönuš til aš senda af sér nektarmyndir į lokaša hópa į samskiptaforritinu Snapchat. 

Eftir aš hafa lesiš fréttina mį skilja fyrirsögnina į žann veg aš hśn segi frį žvķ aš börn sendi nektarmyndir. Fyllri frįsögn er aš žau senda myndirnar.

Tillaga: Börn senda nektarmyndir ķ lokušum hópum į Snapchat.

4.

„Ole Gunn­ar Solskjęr var ķ dag stašfest­ur sem nęsti knatt­spyrn­u­stjóri enska śr­vals­deild­arlišsins Manchester United. 

Frétt į mbl.is.   

Athugasemd: Skyldi vera jafnsįrt aš vera stašfestur og krossfestur? Veit aš sį sem er stašfastur er fastur fyrir, stöšugur, óhvikull. Žetta eru žvķ ólķk orš.

Sögnin stašfesta er til og ķ mįlid.is segir eftirfarandi:

segja aš e-š sé rétt, segja aš e-u sé svona hįttaš

hśn stašfesti aš žetta vęri sannleikanum samkvęmt

žetta stašfestir grun yfirvalda um fjįrsvik

Ķ tilvitnuninni hér ķ upphafi er stašfestur lżsingarorš og merkir svipaš og sögnin stašfesta. Ekkert aš žessu oršavali sem slķku.

Hins vegar er tilvitnunin algjör steypa vegna žess aš žvķ fer fjarri aš svona sé talaš.

Miklu betra hefši veriš aš blašamašurinn hefši hugaš aš stķl. Jónas Kristjįnsson (1940-2018), fyrrum ritstjóri, segir į vef sķnum:

Texti er hafšur einfaldur til aš verša spennandi. Fréttatexti į aš vera stuttur, skżr og spennandi. Stuttur texti er skżr. Skżr texti er spennandi. Fréttastķll er bestur stuttaralegur. Žś žarft aš vera góšur ķ ķslensku og skilja mįlfręši og setningafręši.

Mikiš óskaplega vęri nś gaman ef blašamenn hefšu rįš Jónasar ķ huga. Žau eru svo einföld og aušskiljanleg.

Tillaga: Ķ dag var stašfest aš Ole Gunn­ar Solskjęr veršur nęsti knatt­spyrn­u­stjóri enska śr­vals­deild­arlišsins Manchester United.

5.

„Tveir voru fluttir til ašhlynningar į sjśkrahśsi eftir alvarlegt umferšaslys …“ 

Frétt Rķkisśtvarpinu 19.12.2018.   

Athugasemd: Sį sem fęr ašhlynningu getur varla veriš alvarlega slasašur, žaš liggur ķ oršanna hljóšan. Eflaust mį fęra rök fyrir žvķ aš ašhlynning sé žegar mešhöndlunin er skuršašgerš, rannsóknir, blóšgjöf, višgerš į brotnum beinum, mešhöndlun brunasįra, hjartažręšing, lķffęraskipti og įlķka lęknismešferšir. 

Veršur ekki aš vera eitthvaš samhengi ķ fréttunum? Ķ ęsku minni skar ég mig ķ fingur og fékk ašhlynningu heima, plįstur į bįgtiš. Mér finnst ašhlynning vera minni hįttar umönnun.

Slysiš reyndist mjög alvarlegt eftir žvķ sem aš ķtarlegri fréttir bįrust. 

Tillaga: Tveir voru fluttir į sjśkrahśs eftir alvarlegt umferšarslys …

 


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband