Bloggfęrslur mįnašarins, jślķ 2019

Umgengin nįma, tķmabundinn forseti og Gummi Ben bar

Oršlof

Ķslenska er ólķk ensku

„She is just being impatient“ į ekki aš verša: „Hśn er bara aš vera óžolinmóš“ heldur: „Hśn er bara óžolinmóš.“

Og „Ég er ekki aš nį žessu“, um skilningsleysi, leišir hugann aš „ I“m not getting this“ – sem ętti aš žżša „Ég nę žessu ekki.“

Mįlin falla ekki hvort aš öšru eins og flķs viš rass.

Mįliš ķ Morgunblašinu 22. jślķ 2019.

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

1.

„Nįman er snyrtilega umgengin og algjörlega falin žeim sem fara um fjölfarinn Vesturlandsveginn.“

Myndatexti ķ Morgunblašinu į mbl.is.     

Athugasemd: Er ekki betra aš segja aš snyrtilega sé gengiš um nįmuna? Svo er žaš tvķtekning aš tala um žį sem fara um fjölfarinn veg. Betur fer į žvķ aš sleppa öšru hvoru oršinu. Ķ žrišja lagi fer betur į žvķ aš nota ekki įkvešinn greinir meš veganöfnum, en lķklega fer žaš eftir smekk hvers og eins.

TillagaSnyrtilega er gengiš um nįmuna og hśn sést ekki frį fjölförnum Vesturlandsvegi.

2.

„Stein­unn Žóra Įrna­dótt­ir, žingmašur Vinstri gręnna og tķma­bund­inn vara­for­seti Alžing­is, stašfest­ir žetta ķ sam­tali viš mbl.is.“

Frétt į mbl.is.       

Athugasemd: Önnum kafinn forseti sem mį varla vera aš neinu, leyfši sér žó aš stašfesta žetta ķ samtali viš Moggann. Nei, hśn var lķklega ekki tķmabundinn, hśn leysir forseta Alžingis af og er žvķ varaforseti, tķmabundiš.

Tķmabundinn er sį sem er hefur takamarkašan tķma, er vant viš lįtinn. Žaš sem er tķmabundiš varir ašeins ķ takmarkašan tķma. Nżtt er aš sį sem leysir af ķ skamman tķma sé tķmabundinn. 

Embęttismenn eru flestir skipašir en sumir eru žó settir. Ķ sķšarnefnda tilvikinu eru žeir ašeins ķ embętti sķnu ķ skamman tķma, hugsanlega žangaš til žeir eru rįšnir eša einhver annar.

Į vefsķšu Alžingis kemur fram aš Steinunn Žóra Įrnadóttir er sjöundi varaforseti. Sį įttundi er Haraldur Benediktsson, žingmašur Sjįlfstęšisflokksins. Žau tvö voru kjörin til starfans til įkvešins tķma og hafa ašeins eitt verkefni, aš meta skżrslu um Klausturmįliš žvķ ašrir forsetar voru vanhęfir. Žau eru žvķ bókstaflega settir varaforsetar.

Žó veršur aš segjast eins og er žó forsetar geti stundum veriš ķ miklum önnum geta žeir varla veriš tķmabundnir žingforsetar. Žaš gengur ekki mįlfarslega upp. Ekki ķ oršsins fyllstu merkingu. Miklu betra er aš segja Steinunni Žóru settan varaforseta eša hśn gegni starfinu tķmabundiš. 

Tillaga: Stein­unn Žóra Įrna­dótt­ir, žingmašur Vinstri gręnna og settur varaforseti Alžing­is, stašfest­ir žetta ķ sam­tali viš mbl.is.

2.

„Eftir aš hśn yfirgaf Hollywood hętti hśn aš drekka og hefur notaš tķmann til aš uppgötva sig.“

Frétt į visir.is     

Athugasemd: Manni veršur orša vant viš lestur mįlsgreinarinnar. Hvernig getur žokkalega vanur blašamašur skrifaš svona rassbögu. Hśn er ķ ętt viš oršalagiš „aš standa meš sjįlfum sér“ og ašrar vitleysur sem žżddar hafa veriš beint śr ensku.

Uppgötva merkir samkvęmt oršabókinni aš finna, finna upp eša bśa til, jafnvel aš grafast fyrir um, komast aš einhverju. 

Kenningar eru uppi um aš götva žżši žaš sem grafiš viš götu. Sjį į mįlid.is:

götva, †goĢ¢tva s. † “greftra“. Tępast sk. gata og upphafl. merk. “aš grafa viš veginn“, sbr. “bautasteina brautu nęr“; fremur ķ ętt viš goĢ¢tvar “bśnašur“ og upphafl. merk. “aš bśa til greftrunar“ og e.t.v. to. śr fe. geatwan “śtbśa“. Af so. goĢ¢tva er leitt no. goĢ¢tvašr k. “banamašur“ og (nķsl.) götva (upp), uppgötva “grafa upp, komast aš, finna“.

Tillaga: Sjśkrališar og lögregla hlśšu aš manni sem į umferšareyju.

4.

„Gummi Ben bar.“

Frétt į flestum fjölmišlum landsins.       

Athugasemd: Ensk įhrif į ķslenskuna eru hręšileg. Nś ętlar fótboltasérfręš-ingurinn Gušmundur Benediktsson og fleiri aš opna bar sem į aš bera nafn hans. Hann į ekki aš heita Barinn hans Gumma Ben eša Bar Gumma Ben. Nei, hann į aš heita Gummi Ben bar.

Ķ Bretlandi og Bandarķkjunum vęri barinn kallašur Gummi Ben’s Bar, žaš er meš eignarfalls essi. Sumum finnst skaši aš oršalagiš gangi ekki mįlfręšilega upp į ķslensku. Žį er bara gripiš til žess rįšs aš naušga žvķ inn ķ mįliš.

Eigi Gummi Ben hest vęri įbyggilega talaš um hest Gumma Ben eša hestinn hans Gumma Ben, ekki Gummi Ben hestur. Žannig er žaš oršaš meš allt ķ lķfi Gumma og okkar hinna:

  • Kona Gumma Ben, ekki Gummi Ben kona.
  • Börn Gumma Ben, ekki Gummi Ben börn.
  • Bķllinn hans Gumma Ben, ekki Gummi Ben bķll.
  • Hśs Gumma Ben, ekki Gummi Ben hśs.

Er markhópur barsins hans Gumma Ben er śtlendir feršamenn? Varla enda vita fęstir śtlendingar hver mašurinn er. Feršamenn vita hins vegar um flugvélina į Sólheimasandi, Kirkjufell ķ Grundarfirši, Gullfoss, Geysir og  Ayyahfyahlahyerkuhdl.

Tillaga: Bar Gumma Ben.

Smęlki

Stķlleysa

„Samhliša žvķ kristallašist naušsyn žess aš dómstólar veittu löggjafanum ašhald, m.a. til aš hindra hvers kyns misnotkun og misbeitingu valds.“ Ašsend grein į blašsķšu 21 ķ Morgunblašinu 27.7.2019.

Athugasemd: Oršalagiš „naušsyn žess“ hefur breišst śt og veršur aš teljast stofnanalegt og stķllaust. Hęgur vandi er aš sneyša hjį oršalaginu.

Betra: Um leiš var tališ naušsynlegt aš dómstólar veittu löggjafanum ašhald, mešal annars til aš hindra hvers kyns misnotkun og misbeitingu valds.

Félegt

„Almenningur į sišferšilega heimtingu į aš vita nišurstöšur söfnunar og rįšstöfun fjįrs.“ Fyrirsögn, hluti, į dv.is

Athugasemd: Lesendur eiga sišferšilegan rétt į žvķ aš blašamenn kunni aš fallbeygja nafnoršiš .

Rétt: Almenningur į sišferšilega heimtingu į aš vita nišurstöšur söfnunar og rįšstöfun fjįr.


Tekur fanga aftur af lķfi, flugvél hvolfir į jöršu nišri og sekt eša sök

Oršlof

Ašal

Nafnoršiš ašal (hk.) merkir ešlisfar, einkenni; jįkvęšur eiginleiki eša einkenni, t.d.: 

    • ašal hvers hįskóla į aš vera ....; 
    • prśšmennska og drengskapur ętti aš vera ašal góšs ķžróttamanns og 
    • Mįl er mannsins ašal, 

sbr. einnig samsetninguna ašalsmerki. 

Ķ nśtķmamįli er žvķ stundum ruglaš saman viš ašall (kk.) en žaš styšst ekki viš mįlvenju. Ķ Konungsskuggsjį segir t.d.: 

žaš er kaupmanna ašal aš kaupa jafnan og selja sķšan skyndilega 

og ķ Hįvamįlum stendur: 

*fimbulfambi heitir, 
sį er fįtt kann segja, 
žat er ósnotrs ašal.

Morgunblašiš, Ķslenskt mįl, 114. žįttur, Jón G, Frišjónsson.

Til višbótar: Snotur merkir žarna vitur mašur, snjall, skynugur. Ósnotur er andheitiš. Af snotur er dregiš sögnin aš snotra sem merkir aš gera vitran, fręša.  Af oršinu eru dregin oršin snyrtir, snyrting, snyrtilegur og snyrta. Sjį nįnar į malid.is. 

103. Heima glašur gumi
og viš gesti reifur,
svinnur skal um sig vera,
minnugur og mįlugur,
ef hann vill margfróšur vera.
Oft skal góšs geta.
Fimbulfambi heitir
sį er fįtt kann segja:
žaš er ósnoturs ašal.

Fimbulfambi merkir mjög heimskur mašur.

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

1.

„Solskjęr skipar Woodward aš nęla ķ Maguire og žaš sem fyrst.“

Fyrirsögn į visir.is.     

Athugasemd: Žetta er afar lķtiš upplżsandi fyrirsögn nema fyrir žį fįu sem eru vel aš sér ķ nöfnum ķ enskum fótbolta. Fyrsta nafniš er kunnuglegt og vķsar ķ fótbolta. Hin nöfnin eru flestum ókennileg.

Ķ stuttu mįli eru žjįlfari fótboltafélagsins Manchester United og stjórnarformašur aš fjalla um leikmann sem sé fyrrnefndi vill lįta kaupa. Kjįnalegt er aš nota sögnina aš „nęla“ ķ žessu tilviki.

Goggunarröšin er hins vegar į žann veg aš žjįlfari er upp į nįš stjórnar félagsins kominn og formašurinn er afar valdamikill enda hugsanlega meirihlutaeigandi hlutafélagsins.

Allt bendir til žess aš žjįlfarinn hafi óskaš eftir žvķ aš félagiš kaupi leikmanninn sem heitir Harry Maguire. Ķ fréttinni sjįlfri segir:

Ole Gunnar Solskjęr, stjóri Manchester United, hefur gefiš Ed Woodward, stjórnarformanni félagsins, žau skilaboš aš hann vilji fį varnarmanninn Harry Maguire til lišsins og žaš strax.

Hvort skipaši Solskjęr stjórnarformanninum eša „gaf“ honum skilaboš? Blašamašurinn er oršinn tvķsaga ķ örstuttri frétt. 

Rétt er aš vekja athygli į enskuskotnu oršalaginu. Į ķslensku „gefur“ enginn öšrum skilaboš heldur sendum viš skilaboš, bišjum fyrir žau eša įlķka. 

Svo segir ķ fréttinni:

Woodward hefur ekki veriš meš United ķ ęfingaferš sinni um Įstralķu og Asķu til žess aš vinna ķ kaupunum en hefur žó ekki enn nįš samkomulagi viš Leicester um kaupverš.

Var žetta ęfingaferš Woodwards eša United. Oršalagiš getur bent til žess aš sį fyrrnefndi hafi veriš ķ eigin ęfingaferš. Raunar er žessi mįlsgrein tóm žvęla og skilst varla. Woodward var ekki meš félaginu ķ ęfingaferšinni „til žess aš vinna ķ kaupunum …“ Bull.

Fréttin er sex lķnur į vefnum og fįtt rétt. Enginn les yfir og öllum er sama žó viš neytendur fįum skemmda frétt.

Tillaga: Engin tillaga.

2.

„Taka fanga aftur af lķfi eftir įralangt hlé.“

Fyrirsögn į visir.is.     

Athugasemd: Stundum verša illa samdar fyrirsagnir tilefni til skemmtunar į kaffistofunni eša viš kvöldveršarboršiš. Ekki er erfitt aš skilja žessa fyrirsögn į žann veg aš nś eigi aftur aš taka sama fangann af lķfi, aš minnsta kosti reyna žaš.

Žį kemur ósjįlfrįtt upp ķ hugann nišurlagiš į Passķusįlmi nr. 51 eftir Stein Steinar. Hrein snilld ķ einfaldleika sķnum:

Į Valhśsahęšinni
er veriš aš krossfesta mann.
Og fólkiš kaupir sér far
meš strętisvagninum
til žess aš horfa į hann.

Žaš er sólskin og hiti,
og sjórinn er sléttur og blįr.

Žetta er laglegur mašur
meš mikiš enni
og mógult hįr.

Og stślka meš sęgręn augu
segir viš mig:

Skyldi manninum ekki leišast
aš lįta krossfesta sig?

Lķklega leišist fanganum aš lįta taka sig af lķfi ...

Mun betur fer į žvķ aš hafa fyrirsögnina eins og segir ķ tillögunni hér fyrir nešan.

Tillaga: Aftökur hefjast eftir įralangt hlé.

3.

„Óhapp varš žegar einshreyfils flugvél kom til lendingar į Haukadalsflugvelli į Rangįrvöllum į sjötta tķmanum ķ gęr. Vélin snerist ķ lendingunni og stöšvašist į hvolfi į jöršu nišri

Frétt į visir.is.     

Athugasemd: Svona er hęgt aš hnošast meš einfalt mįl. Óhappiš varš ekki er flugvélin kom til lendingar, hśn var lent. 

Eins gott aš taka fram aš hśn hafi stöšvast „į jöršu nišri“. Hugsa sér ef hśn hefši stöšvast ķ lofti. Žaš hefši žį veriš frétt.

Blašamašur hefši mįtt skipuleggja frįsögnina, hętta hnoši, segja frį stašreyndum og setja punkt. Hann segir of mikiš, til dęmis hér:

Flugsviši rannsóknarnefndar samgönguslysa var gert višvart og hefur mįliš nś į sinni könnu.

Nóg hefši veriš aš segja:

Rannsóknarnefnd samgönguslysa var tilkynnt um slysiš.

Lesendur vita aš nefndin rannsakar slysiš sem flugslys, ekki bķlslys eša skipsstrand. Tilgangslaust er aš segja aš žaš sé į hennar könnu, žaš liggur ķ augum uppi.

Ekki er vitaš um tjón į flugvélinni en Oddur Įrnason yfirlögreglužjónn į Sušurlandi gerši rįš fyrir aš vélin vęri töluvert skemmd.

Flugvélin snérist ķ lendingu og lenti į hvolfi. Lesendur geta įbyggilega ķmyndaš sér aš hśn sé skemmd. Engu aš sķšur er vitnaš ķ lögreglumann sem veit žó ekkert um skemmdirnar og hann fullyršir žaš sem lesendur hafa fengiš į tilfinninguna, žaš er aš vélin sé skemmd. Žetta er engin blašmennska, bara óskipulagt hnoš meš orš.

Aldeilis furšulegt er hversu margar fréttir į Vķsi eru gallašar, jafnvel skemmdar. Greinilegt aš ritstjórinn hefur ekkert eftirlit meš žvķ sem birt er og ber enga įbyrgš į slęmu mįli sem er dreift mešal lesenda. Matvęlafyrirtęki sem uppvķst eru aš žvķ aš framleiša skemmda vöru er skipaš aš taka hana śr dreifingu.

Tillaga: Óhapp varš žegar einshreyfils flugvél lenti į Haukadalsflugvelli į Rangįrvöllum į sjötta tķmanum ķ gęr. Vélin snerist ķ lendingunni og hvolfdi.

4.

„Konan heitir Sherra Wright og višurkenndi sekt sķna ķ réttarsal ķ Memphis ķ gęr.“

Frétt į visir.is.     

Athugasemd: Talsveršur munur er į sekt og sök. Samkvęmt oršabókinni er sekt sś fjįrhęš sem greidd er ķ bętur eša sem refsing, samanber fésekt.

Sekur er hins vegar sį sem hefur višurkennt sök eša er dęmdur sekur. Oršiš merkir misgerš sem getur veriš af żmsu tagi. Blašamašurinn er annaš hvort fljótfęr eša žekkir ekki muninn og segir konu sem višurkenndi morš į fyrrum eiginmanni sķnu hafa višurkennt „sekt“. Um žaš var ekki aš ręša.

Fyrirsögn fréttarinnar er svona:

Fyrrum eiginkona NBA-leikmanns į leiš ķ 30 įra fangelsi fyrir moršiš į honum.

Tilhneigingin hér er aš nota nafnoršiš morš en ekki sögnina aš myrša. Žetta ber öll einkenni slakrar žżšingar śr ensku og žaš sem verra er slakrar žekkingu į ķslensku.

Meš öšrum og einfaldari oršum sem henta betur ķ fyrirsögn:

Fyrrum eiginkona NBA leikmanns dęmd ķ 30 įra fangelsi fyrir aš myrša hann.

Ķ fréttinni segir ennfremur:

Hann endaši ferilinn meš Cleveland Cavaliers tķmabiliš 2008-09.

Enskan er undirliggjandi. Į ķslensku er sagt aš hann hafi lokiš ferli sķnum.

Nęsta mįlsgrein er svona:

Rśmu įri sķšan yfirgaf Lorenzen heimili sitt en sįst ekki į lķfi aftur.

Enn skķn enskan ķ gegn. Hvaša tilgangi žjónar atviksoršiš „sķšan“? Ętlaši blašamašurinn aš skrifa: Rśmu įri sķšar …? Mįlsgreinin er hins vegar hnoš. Betur fer į žvķ aš segja:

Rśmu įri sķšar hvarf Lorenzen frį heimili sķnu og sįst ekki framar.

Fréttin er hrošvirknislega samin og višvaningsleg. Ķ henni er nįstaša og endurtekningar.

Tillaga: Konan heitir Sherra Wright og višurkenndi sök sķna fyrir rétti ķ Memphis ķ gęr.

 

 

Smęlki

Hrun?

„Hrundi nišur stiga į skemmtistaš.“ Fyrirsögn į visir.is.

Tillaga: Datt ķ stiga į skemmtistaš.

Fróšleikur

Žorskur

Samheiti; auli, blóšseiši, bśtungur, bżri, fiskur, fyrirtak, golžorskur, kastfiskur, kóš, maurungur, murti, nęli, sęringur, sį guli, seiši, smįžyrsklingur, sprotafiskur, stśtungur, styttingur, žyrsklingur.

[norskt bókmįl] gjedd,
[enska] Atlantic cod,
[danska] torsk,
[franska] cabillaud,
[latķna] Gadus morhua,
[žżska] Dorsch,
[spęnska] bacalao,
[fęreyska] toskur,
[portśgalska] bacalhau 

Sjį Oršabanka ķslenskrar mįlstöšvar og malid.is

 


Lį liggjandi, gera śt af viš śtsżni og sękjast eftir örlögum

Oršlof

Nįkvęmlega

Atviksoršiš nįkvęmlega hefur fram til žessa veriš notaš sem įkvęšisorš meš sagnoršum eša öšrum atviksoršum, t.d.: Klukkan er nįkvęmlega įtta; Mér er nįkvęmlega sama žótt hann komi ekki og Eitthvaš er nįkvęmlega eins og eitthvaš annaš.

Umsjónarmašur hefur veitt žvķ athygli aš ķ talmįli er nįkvęmlega ķ tķma og ótķma notaš eitt sér ķ merkingunni “einmitt“, t.d.: Žeir [“drengirnir“] verša aš sękja meira. Nįkvęmlega! (3.9.07). Skyldi hér gęta įhrifa frį ensku exactly?

Morgunblašiš, Ķslenskt mįl, Jón G. Frišjónsson 114. žįttur. 3.11.2007.

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

1.

„Ei­rķk­ur Tóm­as­dótt­ir, formašur hęfis­nefnd­ar, …“

Frétt į mbl.is.     

Athugasemd: Fljótfęrnin er alveg hręšileg. Eirķkur Tómasson, žekktur lögmašur og formašur hęfisnefndar, er sagšur Tómasdóttir. Svona finnst ekki meš villuleitarforriti og allt bendir žvķ til aš enginn hafi lesiš fréttina yfir, allir aš flżta sér ķ kaffi. 

Fréttin birtist kl. 14:30 žann 24.7.2019. Nįkvęmlega sólarhring sķšar var ekki bśiš aš leišrétta hana. Eirķkur er enn sagšur dóttir föšur sķns. 

Ķ hverju felast störf blašamanna, ritstjórnarfulltrśa og ritstjórar į Mogganum ef enginn žeirra les vefsķšuna? Fyrir vikiš fį villur aš standa langtķmum saman. Traust į fjölmišli veltur talsvert į śtliti, stafsetningu, mįlfari og ekki sķst mešferš frétta og fréttaskżringum.

TillagaEi­rķk­ur Tómasson, formašur hęfis­nefnd­ar, …

2.

„Sjśkrališar įsamt lögreglu voru aš hlśa aš manni sem lį liggjandi į umferšareyjunni eftir slysiš.“

Frétt į dv.is.      

Athugasemd: Óvķst er hvort blašamašurinn sem skrifaši fréttina sé fljótfęr eša óvanur skriftum. Hvort tveggja er slęmt en alltof algengt. Hvernig stendur į žvķ aš śtgefandi og ritstjóri gera ekki neinar kröfur til blašamanna? Geta allir sem kunna į tölvu oršiš blašamenn?

Tillaga: Sjśkrališar og lögregla hlśšu aš manni sem į umferšareyju eftir slysiš.

3.

„Framkvęmdirnar myndu gera śt af viš śtsżni ķbśanna til Empire State byggingarinnar.“

Frétt į dv.is.       

Athugasemd: Lķklega į blašamašurinn viš aš framkvęmdirnar loka fyrir śtsżniš, žaš muni hverfa. Oršalagiš aš gera śt af viš hefur nokkrar merkingar, til dęmis aš drepa ķ eiginlegri og óeiginlegri merkingu. Samanber žetta: Leikritiš var svo leišinlegt aš žaš var aš gera śt af viš mig.

Ķ tilvitnuninni śr fréttinni er oršalagiš aš gera śt af viš notaš nokkuš kęruleysislega vegna žess aš hęgt er aš orša hugsunina miklu betur.

Fréttin er žar aš auki ónįkvęm. Fyrirsögnin er žessi:

Greiša milljónir fyrir loftiš yfir hśsi nįgrannans.

Vera mį aš žetta megi til sanns vegar fęra en loft getur žżtt svo margt. Til dęmis andrśmsloft, efsta hęš ķ hśsi eša ris, loftflötur ķ hśsi (öndvert viš gólf), vitleysa eša fįnżti, mont, rżmiš fyrir ofan jöršu, tóm og fleira.

Einnig segir ķ fréttinni:

Ķbśarnir sem um ręšir bśa ķ gömlu pakkhśsi …

Fleiri og fleiri blašamenn skjóta alltof oft inn žessu žarflausa oršalagi „sem um ręšir“. Žaš skiptir engu fyrir lesandann, hefur hins vegar slęm įhrif į stķlinn. 

Loks er žaš žetta hnoš:

Ķbśarnir ķ pakkhśsinu bušu žvķ eiganda hins hśssins aš kaupa loftiš fyrir ofan hśsiš svo hann gęti ekki byggt neitt žar. Tilbošiš var upp į 11 milljónir dollara og var samžykkt.

Žetta er nś meiri vitleysan og leišinleg nįstaša ķ žokkabót. Hér er tillaga:

Eigendur pakkhśssins samžykktu ellefu milljón króna tilboš gegn žvķ aš žeir byggšu ekki ašra hęš.

Žetta er mun skįrra og skilst betur. Žó veršur aš geta žess aš DV getir śt į furšulegar fyrirsagnir til aš fį lestur. Į ensku er žetta kallaš „click bait“ og vķsar til mśsarsmells, žaš er aš lesendur smelli į forvitnilega fyrirsögn til aš fį aš lesa meira. Svona mśsargildrur eru algengar ķ erlendum slśšurfjölmišlum.

Į Urban dictionary segir:

The "bait" comes in many shapes and sizes, but it is usually intentionally misleading and/or crassly provocative. Clicking will inevitably cause disappointment. Clickbait is usually created for money. Er žetta ekki alveg rétt?

Viš žetta er engu aš bęta.

Tillaga: Framkvęmdirnar myndu loka fyrir śtsżni ķbśanna til Empire State byggingarinnar.

4.

„Óttast aš sonur sinn sękist eftir skelfilegum örlögum.“

Fyrirsögn į visir.is.        

Athugasemd: Enginn talar svona. Hvaš merkir oršiš örlög? Lķklega žaš sem fyrirfram er įkvešiš eša eins og segir ķ oršabókinni, sköp, forlög, endalok. 

Fęstir sjį örlög sķn fyrir, endalokin og enginn sękist eftir örlögum. Žau einfaldlega verša, gerast ķ fyllingu tķmans.

Ķ sjįlfu sér er ekki rangt aš orša žaš žannig aš einhver sękist eftir įkvešnum örlögum, en žannig er ekki talaš. 

Stundum eru örlögin persónugerš: Örlögin virtust ekki hafa ętlaš honum aš flytja aftur heim ķ sveitina eins og dęmiš hljóšar į malid.is.

Grķmur Thomsen orti um Heimi žann sem flutti Įslaugu dóttur Siguršar Fįfnisbana og Brynhildar Bušladóttur sem frį segir ķ Völsungasögu. Hann gerši hörpu og faldi Įslaugu ķ henni. Žetta fallega erindi er kvęšinu sem nefnist Heimir:

Örlaganornin afréš mį
allt hennar göfga kyn,
og svo er komiš, aš hśn į
mig einan fyrir vin.

Örlaganornirnar ķ norręnu gošafręšinni heita Uršur, Veršandi og Skuld og merkja fortķš, nśtķš og framtķš. Žęr spinna öllum mönnum örlög, spį fyrir um lķfshlaup. Sjį til dęmis nįnar į Vķsindavefnum.

Ķ grķsk/rómversku gošafręšinnar voru lķka örlaganornir en höfšu ekki alveg sömu verkefni en žęr norręnu. Klóžś spann žrįš lķfsins. Kakkesis męldi lengd žrįšsins. Atropos skar į lķfsžrįš žegar tķmi var kominn fyrir hvern og einn.

Hér er ekki śr vegi aš nefna Örlagasymfónķuna („Schicksals“ į žżsku) stórkostlegu eftir Beethoven sem er žekktasta tónverk sem um getur. Óendanlega fögur og mikilfengleg tónlist. 

Tillaga: Óttast aš sonur hans lįti lķfiš į skelfilegan hįtt.

Smęlki

Nafnoršavęšing

„Vegavinnuflokkur sżndi skjót višbrögš.“ Fréttir ķ Rķkisśtvarpinu kl. 18, 24.7.2019.

Tillaga: Vegavinnuflokkur brįst skjótt viš.

Sagnorš ķ framtķš

„Veitur leggja nżja lögn nešanjaršar, undir Ellišaįrdal og kvķslar Ellišaįnna.“ Fréttir į visir.is. 

Athugasemd: Ekki er veriš aš vinna verkiš heldur er ętlunin aš rįšast ķ žaš.

Tillaga: Veitur munu leggja nżja lögn nešanjaršar … (ętlar aš leggja …)


Moka upp afla, ósnortu vķšernin og Sślur Vertical

Oršlof

Aš og af

„She is just being impatient“ į ekki aš verša: „Hśn er bara aš vera óžolinmóš“ heldur: „Hśn er bara óžolinmóš

Og „Ég er ekki aš nį žessu“, um skilningsleysi, leišir hugann aš „ ĢIm not getting this“ – sem ętti aš žżša „Ég nę žessu ekki.“

Mįlin falla ekki hvort aš öšru eins og flķs viš rass.

Mįliš, blašsķšu 21 ķ Morgunblašinu 22. jślķ 2019.

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

1.

„Ef svo fęri myndi Sįnchez fį tvo mįnuši ķ višbót til aš semja viš ašra flokka įšur en Filippus sjötti, konungur Spįnar leysir upp žingiš og kallar til nżrra kosninga.“

Frétt į visi.is.     

Athugasemd: Allt er nś „kallaš“. Ólķklegt er aš kóngur Spįnar „kalli“ til nżrra kosninga. Miklu heldur er aš hann boši til kosninga. 

Blašamenn sem eru betri ķ ensku en ķslensku žżša oft beint. „To call for something“ žżša žeir aš „kallaš“ sé eftir einhverju. Sérstakan vara ber aš hafa į sér meš „einföld“ orš eša oršalag į ensku. Freistingin er svo rosaleg aš žżša „to call for“ sem svo „aš kalla eftir“. Stašreyndin er hins vegar sś aš žetta getur žżtt svo margt, til dęmis óska eftir, krefjast, heimta og įlķka.

Žegar bošaš er til kosninga eru žęr ókomnar, eru hvorki „nżjar“ né „gamlar“. Žannig er ekki tekiš til orša į ķslensku og enginn ruglast į kosningunum sem voru og žeim sem eru ķ vęndum.

Ķ lok fréttarinnar segir:

Ķ kjölfariš kallaši hann til kosninga.

Ekki er žetta gott. 

Ķ fréttinni segir:

Stór vika er framundan fyrir Pedro Sįnchez, starfandi forsętisrįšherra Spįnar og leištoga Sósķalistaflokksins, sem mun į nęstu dögum leitast eftir stušningi žingsins fyrir myndun rķkisstjórnar.

Žetta er rangt. Hann mun leita eftir stušning žingsins viš nżja rķkisstjórn.

Sįnchez fęr tvö tękifęri ķ vikunni til žess aš tryggja sér meirihlutann ķ nešri deild spęnska žingsins, en hefur enn sem komiš er enga tryggingu fyrir žvķ aš umbošiš fįist.

Nįstašan er meinleg. Žar aš auki ętlar Sįnches aš tryggja sér meirihluta ķ žinginu. Ekki meirihlutann. Į žessu tvennu er talsveršur munur.

Sósķalistaflokkur hans vann flest žingsęti ķ kosningum sem fram fóru fyrir žremur mįnušum en nįši ekki meirihluta į žinginu. Forsętisrįšherrann žarf aš tryggja stušning 176 žingsęta af alls 350, en flokkur hans er meš 123 sęti į žinginu.

Aftur nįstaša. Blašamašurinn hnošast meš oršalagiš „į žinginu“. Les hann ekki fréttina yfir eftir aš hafa skrifaš hana?

Žetta er skemmd frétt. Gera mętti athugasemdir viš margt fleira og žó sérstaklega aš śtgįfan leyfir nżlišum aš birta fréttir įn žess aš lesa žęr yfir og ķ žokkabót fį žeir engar leišbeiningar.

Slęmt er aš fį žaš į tilfinninguna aš sį sem skrifaši viti lķtiš um efni mįlsins. Žį veršur til vantraust og neytendur og draga śr eša hętt lestri fjölmišilsins. Žį er stutt ķ endalokin.

Tillaga: Ef svo fęri myndi Sįnchez fį tvo mįnuši til aš semja viš ašra flokka ella mun Filippus sjötti, konungur Spįnar leysa upp žingiš og boša til kosninga.

2.

„Lokušu kerskįlanum ķ heild sinni.“

Fréttir ķ Rķkissjónvarpinu kl. 19, 22.7.2019.     

Athugasemd: Hver er munurinn į aš loka skįlanum eša loka honum ķ heild sinni? Lķklega er enginn munur į žessu oršalagi. Lokašur skįli er einfaldlega lokašur hvaš svo sem um heildina mį segja.

Fréttamanninum varš žetta aš orši žrisvar eša fjórum sinnum ķ fréttinni. Lķklega hafa hlustenduš įttaš sig į žvķ aš skįlanum hafi veriš lokaš eftir aš žetta var sagt ķ annaš sinn.

Svona mį kalla nįstöšu ķ talmįli.

Tillaga: Lokušu kerskįlanum.

3.

„Žaš er lķka nóg af makrķl viš höfnina og fólk mokaši upp afla

Frétt į visir.is.      

Athugasemd: Samkvęmt oršabókinni er afli fiskur hefur veriš veiddur, kominn upp ķ bįt, skip eša į land. Aflinn getur veriš einn fiskur eša milljónir. 

Žar af leišandi er varla hęgt aš nota oršalagiš „moka upp afla“. Margir mokveiša. Lķkingin er fólgin ķ žvķ aš fiskurinn er svo mikill aš sé hęgt aš moka honum meš skóflu.

Margar villur eru ķ fréttinni, hśn var ekki lesin yfir. Žetta er haft eftir višmęlanda:

Undanfarin įr höfum viš ekki veriš byrjašir įžessum tķma og žegar viš höfum veriš byrjašir įžessum tķma, ķ samanburši viš magniš sem er aš veišast nśna er žetta mjög gott,“ 

Žetta er illskiljanlegt. Nįstašan drepur frįsögnina. Blašamašurinn mokar oršum višmęlandans ķ fréttina en gerir enga tilraun til aš lagfęra oršalagiš, eins og honum ber žó skylda til. Ekkert bendir til žess aš blašamašurinn hafi lesiš fréttina yfir aš skrifunum loknum. Eru žó tveir blašamenn skrįšir fyrir henni.

Žetta er skemmd frétt.

Tillaga: Nóg er af makrķl viš höfnina og žar er honum mokaš upp.

3.

„Hann spilar ekki ķ deildinni į nęsta tķmabili eša žaš sem eftir lifir ęfi sķnar

Frétt į visir.is.      

Athugasemd: Žessi tilvitnun er skrżtin enda śr stórskemmdri frétt. Fótboltamašur missti vinstri hönd ķ umferšarslysi. Blašamašurinn hnošar saman nokkrum oršum sem eru tóm endaleysa. Einhentur mašur mun ekki leika amerķskan fótbolta, hvorki į nęsta tķmabili eša öšrum. Žarna hefši atviksoršiš aldrei komiš ķ góšar žarfi ķ staš hnošsins.

Mį vera aš blašamašurinn hafi óvart misritaš sķšasta oršiš, afturbeygša fornafniš sem žarna ķ kvenkyni fleirtölu. Stafsetningavillur eiga ekki aš sjįst ķ fjölmišlum. Nota į villuleitarforritiš.

Svo segir:

Hann gaf sitt fyrsta vištal eftir slysiš …

Hann „gaf“ ekkert vištal. Žetta er enskt oršalag. Į ķslensku veita menn vištal.

Norton gerir sér fulla grein fyrir žvķ aš draumurinn um aš spila sem atvinnumašur er dįinn. 

Blašamašurinn žżšir beint śr ensku og fyrir vikiš er frįsögnin undarleg, svo ekki sé meira sagt. Hann gat ekki sagt aš ferlinum vęri lokiš.

Hann missti vinstri höndina ķ slysinu en ętlar sér aš nį sem mestu śt śr sķnu lķfi …

Lķfiš er ekki eins og tannkremstśpa sem er nęstum tóm en hęgt er aš kreista afganginum śt śr henni. Fróšlegt er aš bera saman frétt Vķsis og heimildina, hér. Blašamašurinn hefši getaš vanda sig og til dęmis lesiš yfir fréttina fyrir birtingu.

Žetta er skemmd frétt, illa samin, full af villum. Svona frétt hlżtur flesta frįhuga fjölmišlinum.

Tillaga: Hann leikur aldrei aftur körfubolta.

4.

„Ķ Stranda­sżslu er aš finna stęrstu ósnortu vķšern­in į land­inu.“

Myndatexti į į mbl.is.      

Athugasemd: Fallbeygin lżsingaroršsins ósnortinn kann aš viršast dįlķtiš snśin. Sé skrifari ekki fullkomlega klįr į henni er aušvelt aš kalla fram oršiš į malid.is og velja žar beygingarlżsinguna.

Stęrstu ósnortin vķšernin beygjast svona ķ veikri beygingu, kvenkyni fleirtölu:

Hér eru stęrstu ósnortnu vķšernin
Um stęrstu ósnortnu vķšernin
Frį stęrstu ósnortnu vķšernunum
Til stęrstu ósnortnu vķšernanna

Eins ķ öllum föllum fleirtölu, og öllum kynjum. 

Fallbeygingin er önnur ef viš tölum um stór ósnortin vķšerni, žį er oršiš ķ sterkri beygingu, fleirtölu, hvorugkyni:

Stór ósnortin vķšerni
Um stór ósnortin vķšerni
Frį stórum ósnortnum vķšernum
Til stórra ósnortinna vķšerna

Snortinn er lķka lżsingarorš. Ķ oršabókinni segir:

Snortinn: sem hefur oršiš fyrir tilfinningalegum įhrifum, gagntekinn. Vera djśpt snortinn <af ręšu prestsins>

Snortinn tengist sögninni aš snerta sem merkir aš koma viš, žreifa į, strjśkast viš, varša …

Tillaga: Ķ Stranda­sżslu er aš finna stęrstu ósnortnu vķšern­in į land­inu.

5.

„Meš annan fótinn styttri og varš tveggja barna fašir sextįn įra en er nś oršinn sį dżrasti

Fyrirsögn į visir.is.      

Athugasemd: Fyrirsagnir į Vķsi slaga stundum hįtt upp ķ lengd fréttatextans. Aš minnsta kosti segir žessi fyrirsögn eiginlega allt sem segja žarf, lķtil įstęša til aš lesa fréttina.

Ekkert samhengi er ķ fyrirsögninni. Nokkur list er aš semja fyrirsagnir og alls ekki į allra fęri.

Ķ fréttinni segir:

Wesley Moraes, sem heitir fullu nafni Wesley Moraes Ferreira da Silva, er Brasilķumašur en hefur spilaš …

Ekki er öllum gefinn hęfileikinn aš segja skipulega frį. Žarna er fullt nafn fótboltamanns og svo kemur „en …“, eins og skrattinn śr saušaleggnum, hefur žarna engan tilgang. Nęr hefši veriš aš hafa punkt enda er nęst fariš śt ķ allt annaš sem kemur nafninu ekkert viš.

Svo kemur žetta sem seint veršur tališ til gullkorna ķ ķslenskri blašamennsku:

Žegar menn fóru aš skoša leiš Wesley Moraes upp ķ ensku śrvalsdeildina žį komust menn aš žvķ aš hann hefur ekki įtt aušvelt lķf sķšan aš hann fęddist įriš 1996 ķ litlum bę 200 kķlómetrum frį Rķó.

Hvaša menn er blašamašurinn aš tala um? Svo er sagt aš fótboltamašurinn hafi ekki „įtt aušvelt lķf sķšan hann fęddist …“. Svona tekur enginn til orša. Skįrra hefši veriš aš sleppa „sķšan hann fęddist“. Til lķtils er aš lagfęra hnoš, betra aš endurskrifa alla fréttina.

Svo kemur žessi furša:

Fašir Moraes fékk heilaęxli og dó žegar hann var ašeins nķu įra gamall. 

Faširinn hlżtur aš hafa veriš meš yngstu fešrum sem um getur.

Žessi frétt er hręšileg endaleysa og hnoš. 

Tillaga: Engin tillaga.

 

Smęlki:

Nafnoršavęšing: „Menn slógust hér įšur fyrr viš og hnżttu ķ menn śr nįgrannasveitarfélögum – hötušust og stundušu sķgildan hrepparķg.“

Grein ķ Morgunblašinu 24.7.2019. Skrżtiš oršalag aš stunda hrepparķg. Varla segist nokkur mašur stunda ķžróttaęfingar, stunda fyrirlestrahald, stunda umtalsillsku … Betra aš umorša.

Hnoš: „… žar sem rauš spjöld fóru į loft og grķpa žurfti til vķta­spyrnukeppni til žess aš fį fram sig­ur­veg­ara.“

Klśšurslegt oršalag. Er ekki žetta einfaldara: Sjö leikmenn fengu rautt spjald og śrslitin réšust ķ vķtaspyrnukeppni.

Enskuįrįttan: „Sślur Vertical“ er opinbert heiti į hlaupi į Akureyri. Forrįšamenn žess halda aš svona heiti sé ķ lagi. Stašreyndin er hins vegar sś aš endalok ķslenskunnar sem lifandi tungumįls felst ķ örsmįum skrefum žar sem mįlinu er mešal annars blandaš saman viš ensku. Žegar yfir lżkur er hefur alheimsmįliš tekiš yfir og öllum žykir žaš sjįlfsagt. 

Er enginn metnašur til ķ žeim sem reka fyrirtęki? 

 


Konunöfn karla og skopteikning er misskilin

Skopmynd

Teiknari Moggans nęr nżjum hęšum ķ višbjóši ķ dag.

Svo tķstir einhver į Twitter ķ dag. Trumpistar hafa ekki fyrir žvķ aš skżra mįl sitt, ekki frekar en sjįlfur forsetinn ķ amrķkunni. Tilefniš var skopmynd ķ Morgunblašinu, reglulega góš.

Nżlega var nafnalögum breytt og geta nś karlar tekiš sér kvenmannsnafn. Ķ ljósi žessa mį brosa aš teiknušu myndinni. Mį vera aš žarna hafi einhver Jón komist inn ķ bśningsklefa kvenna vegna žess aš hann breytti nafni sķnu ķ Jóna ķ žjóšskrį. Hafši žó ekkert annaš gerst.

Twitteristinn var of fljótur į sér og bętir viš:

Žaš er ekki gaman aš dreifa hatrinu hans žannig aš ég lęt andlitiš hans fylgja meš.

Og hann birtir mynd af laglegum manni sem hingaš til hefur ekki gert neinum mein, ališ börnin sķn upp ķ góšum sišum og į žaš til aš hlęgja ķ góšra vina hóp. Hśmorslausa Trumpistanum į Twitter er žetta ekki nóg og hann birtir spurningu sem teiknarinn lagši einhvern tķmann fram opinberlega:

Helduršu aš Ķslendingar sem žjóš eigi eftir aš lśta ķ lęgra haldi fyrir straumi innflytjenda sem leggjast į velferšarkerfiš eins og er aš gerast į Noršurlöndum og vķša ķ Evrópu?

Meš žetta ķ farteskinu er teiknarinn dęmdur og tekinn af lķfi. Fyrir hvaš veit enginn en sönnunargögnin teljast skotheld. Svoleišis gerir sjįlfur Trump sem fullyršir aš allir sem koma ólöglega inn til Bandarķkjanna séu glępamenn, hyski, óžjóšalżšur. Trumparar veita engan afslįtt af fullyršingum sķnum: Žś ert vķst višbjóšur af žvķ aš ég segi žaš. Kannast lesandinn viš oršbragšiš?

Venjulegt fólk brosir śt ķ annaš en lętur ekki segja sér hvaš žvķ į aš finnast. Sumum finnst myndin fyndin, öšrum ekki. Žaš žarf hins vegar sérstaka innrętingu til aš misskilja teikninguna. Og enn lakari er sį sem finnur hjį sér žörf til ausa nįunga sinn auri fyrir žaš eitt aš vera listamašur og gera ekki žaš sem góša fólkinu finnst aš hann eigi aš gera? 

Heiftin er alltof mikil ķ žjóšfélaginu, hśn er sjśkdómur sem viš öll veršum aš varast žvķ fyrr en varir tekur fasisminn yfir, enginn žorir aš andmęla hįvašasömu tķsti į Twitter og smįm saman er óžverralegt oršbragš oršiš sannleikurinn. Ķ amrķkunni er jafnvel til fólk sem trśir Trump og tślkar orš hans svo aš allir ašrir en hvķtt fólk séu óalandi og óferjandi.

Rökin vķkja fyrir dólgshętti og hatri og žeir sem enn standa eru einfaldlega sagšir mešvirkir. Verra getur žaš varla veriš.

Hversu aumlegt er ekki aš skilja ekki brandara? Jś, aumlegra er aš misskilja hann. Aumast af öllu er žó aš leggja śt af honum į versta hugsanlegan veg.


Innanhśsslögmašur og tré ķ annarlegu įstandi,

Oršlof

Aš og af

Ķ žjóšsögum Jóns Įrnasonar segir frį ummęlum kerlingar um gušspjöllin: Ekki er gaman gušspjöllunum, enginn er ķ žeim bardaginn. 

Sķšari hluti ummęlanna vķsar til žess aš kerlingu žótti gušspjöllin daufleg hjį tröllasögum og lygasögum sem hśn var vanari aš heyra og henni žótti meiri mergur ķ. 

Heimildir sżna aš sagan er miklu eldri en žjóšsagnasafn Jóns en įvallt er myndin óbreytt: gaman er einhverju, einnig: henda gaman einhverju. 

Eftirfarandi dęmi samręmist žvķ ekki mįlvenju: Menn geta rétt ķmyndaš sér hvernig verjandi getur hent gaman af hundi sem fann nįlykt (10.9.07).

Hins vegar geta menn haft gaman af einhverju. “Reglan“ er einföld: Ef vķsaš er til kyrrstöšu (hvar) er notuš forsetningin (einkum meš sögninni vera) en ef vķsaš er til hreyfingar (hvašan) er notuš forsetningin af (einkum meš sögninni hafa). 

Žannig getum viš sagt: Mér er įnęgja (heišur, gleši …) žvķ aš fį tękifęri til žess. 

Hins vegar segjum viš: Ég hef įnęgju (heišur, gleši) af žvķ aš sjį/heyra eitthvaš. Aušvelt er aš prófa žessa “reglu“, hver og einn leiti ķ huga sér.

Ķslenskt mįl ķ Morgunblašinu, Jón G. Frišjónsson 114. žįttur

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

1.

„Arna McClure, innanhśsslögmašur Samherja, stašfestir viš Vķsi …“

Frétt į visi.is.     

Athugasemd: Lögfręšingar sérhęfa sig ķ öllu mögulegu. Sumir eru rukkarar, ašrir eru hérašsdómslögmenn, enn ašrir eru dómarar og svo eru til „innanhśsslögmenn“. Žeir starfa vķst ekki utanhśss, eru bara til heimabrśks.

Hins vegar hef ég aldrei įšur heyrt aš til vęru „innanhśsslögmenn“.

Tillaga: Engin tillaga.

2.

„Reyndi aš saga nišur tré ķ annarlegu įstandi

Frétt į visi.is.     

Athugasemd: Śtilokaš er aš sleppa svona fyrirsögn. Ég sį hana ekki fyrr en ég las innlegg frį Magnśsi Gušlaugssyni, lögmanni, sem skrifaši į Facebook og vķsaši žar til fréttarinnar og spurši:

Hafiš žiš séš tré ķ annarlegu įstandi?

Nei, en lögguna hefur įbyggilega grunaš żmislegt en ekki vitaš hvernig ętti aš taka blóšprufu.

Fleira furšulegt er ķ fréttinni. Til dęmis örsagan um konuna sem var grunuš um žjófnaš. Hśn neitaši aš gefa upp nafn og kennitölu og var žvķ handtekin og flutt į lögreglustöšina:

Žegar žangaš var komiš fengust upplżsingar um konuna og įtti žį aš lįta hana lausa. Hśn er žó sögš hafa veriš treg til aš yfirgefa lögreglustöšina og var žvķ fęrš žašan.

Žarna hló ég upphįtt. Óskaplega viršist nś vera erfitt aš gera löggunni til hęfis?

Lżsingaroršiš annarlegur merkir samkvęmt oršabókinni undarlegur, sérkennilegur. Annarlegt įstand er vera ķ vķmu, undir įhrifum fķkniefna.

Blašamenn nota oršasambandiš til aš fullyrša žaš sem žeir vita ekki, žaš er hvor einhver sé fullur eša dópašur. Fyrir vikiš veršur til hjįoršatal ķ staš žess aš segja fullum fetum hvaš geršist, aš einhver sér grunašur um aš vera fullur eša dópašur.

Svona er hjįoršin ķ hjaršmennsku fréttaskrifa um löggumįl:

    • Enginn er settur ķ fangelsi, frekar vistašur ķ fangageymslu
    • Fangelsi eru oršin aš fangageymslum
    • Enginn er fullur, frekar sagšur ķ annarlegu įstandi
    • Enginn er dópašur, frekar sagšur ķ annarlegu įstandi
    • Slys verša aldrei, slys eiga sér staš
    • Slysstašur er aldrei nefndur, ķ dag heitir hann vettvangur
    • Löggan dregur sig aldrei ķ hlé, hśn afhendir slökkvilišinu vettvanginn

Fleira mętti nefna.

Tillaga: Kona ķ annarlegu įstandi reyndi aš saga nišur tré.

3.

„65 mįl komu inn į borš lög­regl­unn­ar į höfušborg­ar­svęšinu ķ gęr­kvöldi og nótt og fengu žrķr aš gista ķ fanga­geymslu.“

Frétt į mbl.is.     

Athugasemd: Tvęr fréttir į vefsķšu Moggans byrja meš tölustöfum. Fyrir utan ofangreinda tilvitnun er žaš žessi:

45 eru sęršir, žar af einn lķfs­hęttu­lega eft­ir aš hóp­ur manna vopnašur bar­efl­um réšst į mót­męl­end­ur į lest­ar­stöš ķ Hong Kong ķ gęr­kvöldi. 

Žetta er aušvitaš ekki bošlegt. Einhver veršur aš segja nżlišum ķ blašamennsku til. Undarlegt er žó aš blašamašurinn eša blašamennirnir skrifa ekki allar tölur meš tölustöfum, bara sumar. Hvaš veldur?

Afar aušvelt er aš komast hjį žvķ aš byrja setningu į tölustöfum. Annaš hvort ętti aš skrifa tölurnar meš bókstöfum eša umorša. Hér er tilaga um sķšarnefndu mįlsgreinina:

Einn er ķ lķfshęttu og fjörutķu og fimm ašrir sęršir eftir aš …

Hvers vegna er ólķklegt aš blašamašurinn myndi skrifa svona en ętti žó aš hafa gert žaš samhengisins vegna:

1 er ķ lķfshęttu og 45 ašrir sęršir eftir aš …

Skiptir talan mįli?

Einnig mį umorša setninguna:

Hóp­ur manna vopnašur bar­efl­um réšst į mót­męl­end­ur į lest­ar­stöš ķ Hong Kong ķ gęr­kvöldi og er einn ķ lķfhęttu og fjörutķu og fimm ašrir sęršir.

Į vķsir.is er fréttin į annan hįtt. Žar byrjar hśn svona:

Aš minnsta kosti 45 eru sęršir, žar af einn lķfshęttulega, eftir aš …

Blašamašur Vķsis kann vel til verka.

Hvers vegna byrjar enginn ķ öllum heiminum setningu į tölustöfum, hvorki blašamenn né ašrir sem stunda skriftir? Įstęšan er afar einföld og hefur oft veriš nefnd hér. Męlt er meš žvķ aš „gśggla“, til dęmis į ensku: „Numbers in beginning of sentence“ eša „Can a sentence start with numbers?“

Svo mį velta fyrir sér hvort eša hvenęr er rétt aš skrifa tölur meš tölustöfum eša bókstöfum. Veraldarvefurinn veitir góša fręšslu um įlitamįliš.

Tillaga: Lögreglan į höfušborgarsvęšinu sinnti sextķu og fimm mįlum ķ gęr­kvöldi og nótt og fengu žrķr aš gista ķ fanga­geymslu.

3.

„Męšgur, sem fund­ust lįtn­ar ķ ķbśš ķ Anchorage ķ Alaska-rķki ķ Banda­rķkj­un­um, höfšu veriš lįtn­ar ķ nokkr­ar vik­ur įšur en žęr fund­ust. Elva Salaz­ar og tveggja įra göm­ul dótt­ir henn­ar, Thalia Sever­ance, fund­ust lįtn­ar ķ ķbśš sinni į föstu­dag.“

Frétt į mbl.is.     

Athugasemd: Nįstaša er eitt žaš leišinlegasta og raunar ljótasta sem sést og heyrist ķ fjölmišlum. Žį er klifaš į sama oršinu rétt eins og höfundurinn haldi aš lesandi eša hlustandi hafi tapaš samhenginu ķ frįsögninni. Lķklegra er žó aš skrifarinn sé stķllaus.

Ķ ofangreindri tilvitnun eru tvęr mįlsgreinar og žrisvar sinnum eru tönglast į sama oršinu. Raunar er fréttin mjög stutt en til višbótar žurfi blašamašurinn endilega aš bęta žvķ viš ķ fjórša skiptiš aš męšgurnar hafi fundist lįtnar. 

Tillaga: Móšir og tveggja įra dóttir hennar fund­ust lįtn­ar ķ ķbśš sinni ķ Anchorage ķ Alaska ķ Banda­rķkj­un­um, tveim vikum eftir aš žęr létust.


Er Morinsheiši į Fimmvöršuhįlsi?

DSC_0185 110827 Brattafönn, Morinsheiši, til noršu

Nż žyrla Land­helg­is­gęslu Ķslands, TF-GRÓ, fór ķ sitt fyrsta śt­kall ķ dag er hśn sótti slasašan göngu­mann į Fimm­vöršuhįls. [...]

Įšur hafši borist til­kynn­ing frį Lands­björg um aš björg­un­ar­sveit­ir į Sušur­landi vęru farn­ar af staš til žess aš sękja mann­inn žar sem hann var stadd­ur of­ar­lega į Morinsheiši.

Žetta segir į mbl.is. Į visir.is segir:

Žyrla landhelgisgęslunnar var kölluš śt ķ dag žegar hśn sótti mann į Fimmvöršuhįls sem var slasašur į fęti.

Mašurinn var staddur ofarlega į Morinsheiši viš Heljarkamb įsamt samferšafólki.

Į dv.is segir:

Rétt upp śr klukkan žrjś ķ dag voru björgunarsveitir į Sušurlandi kallašar śt vegna göngumanns į gönguleišinni yfir Fimmvöršuhįls, en mašurinn er slasašur į fęti. Hann er staddur ofarlega į Morinsheiši viš Heljarkamb og hjį honum er samferšafólk.

Takiš eftir oršalaginu. Įn efa mį rekja žaš til Landsbjargar en fjölmišlarnir birta fréttatilkynninguna athugasemdalaust.

Hér kemur spurning dagsins: Er Morinsheiši į Fimmvöršuhįlsi?

Svör skal skal senda ritstjórum fjölmišlanna sem hér hefur veriš vitnaš til sem og til formanns Landsbjargar. Žeir munu veita veršlaun viš hęfi sem lķklega er landakort.

Myndin er tekin ķ noršurhlķšum Bröttufannarfells. Stóra sléttan fyrir mišri mynd er Morinsheiši. Śtigönguhöfši er lengst til vinstri og Hrunagil er hęgra megin viš heišina.


Fjalliš sem breyttist ķ hrśgu

910322-30Žaš vekur athygli leikmanna eins og mķn hversu višvarandi jaršskjįlftar, žó frekar litlir, eru viš upptök Tungnakvķslajökuls.

TungnakvķslaŽetta skrifaši ég hér 2. jśnķ 2011. Žį hafši ég tekiš eftir jaršskjįlftum ķ Tungnakvķslajökli  ķ nokkur misseri og ekki getaš įttaš mig į žvķ hvaš var aš gerast žar. Nokkrum sinnum hef ég komiš į svęšiš žó žaš sé frekar afskekkt. Žarna heita Teigstungur, ekki Žórsmörk eins og sums stašar er haldiš fram. 

Frį žvķ aš ég skrifaši žennan pistil hef ég mörgum sinnum tjįš mig um atburši ķ Tungnakvķslajökli, sjį hér, hér, hér, hér, hér, hérhér, hér, hérhér, hér, hér og hér. Žrįtt fyrir aš hafa žetta į heilanum grunaši mig aldrei aš skjįlftarnir gętu veriš afleišing af berghruni enda er ég ekki jaršfręšingur og hef sįralitla žekkingu į fręšunum. 

Um sķšustu helgi birtust fréttir af vķsindamönnum sem komu auga į skrišur sem falliš hafa į Tungnakvķslajökul. Įstęšan er einföld. Žegar jöklar rżrna minnkar stušningur žeirra viš hlķšar sem žeir liggja viš og žęr gefa ešlilega eftir. Žetta žekkist alls stašar og er mešal annars įstęšan fyrir sprungunni stóru į Svķnafellsheiši ķ Öręfum.

Eftir öll žessi skrif er mašur svolķtiš hissa į žvķ aš aldrei hafi neinum dottiš berghlaup ķ hug. Af minni hįlfu er žetta žekkingarleysi.

Tungnakvķsla2Ķ pistli 30. janśar 2012 birti ég grein śr Morgunblašinu um jaršfręšing sem var ķ doktorsnįmi og rannsakaši skjįlfta ķ vesturhluta Mżrdalsjökuls. Žeir eru ķ greininni kallašir Gošabunguskjįlftarnir eftir hęsta hluta jökulsins sem er skammt frį Tungnakvķslajökli. Ķ greininni segir:

Frį žvķ męlingar į jaršskjįlftum hófumst ķ nįgrenni Mżrdalsjökuls hafa fręšimenn tekiš eftir sérkennilegum skjįlftum sem eiga žaš sameiginlegt aš eiga upptök sķn ķ vesturhluta Mżrdalsjökuls.

Og:

Fyrstu nišurstöšur benda eins og įšur segir til aš skjįlftarnir séu enn grynnri en įšur hefur veriš tališ. Auk žess eiga flestir žeirra upptök ofarlega ķ Tungnakvķslarjökli frekar en ķ Gošabungu.

Sķšan hef ég ekkert frétt af žessum rannsóknum. Stašreyndin er žó sś aš stór hluti jaršskjįlfta er utan viš Kötluöskjuna og žaš sem merkilegast er, žeir eru ķ vestanveršum Mżrdalsjökli, einna helst ķ Tungnakvķslajökli. Ķ sannleika sagt hélt ég aš žarna vęri veriš aš tala um skjįlfta vegna ķshruns ķ jöklinum.

Į nįmskeiši um jaršfręši sagši Pįll Einarsson, jaršfręšingur, ašspuršur, aš skjįlftarnir gętu veriš vegna hreyfing ķss en kenningar vęru lķka um aš žarna undir vęri ķsśr gśll aš žrżsta sér upp į yfirboršiš, hęgt og rólega.

Pįll segir svo ķ vištali viš Fréttablašiš 16. jślķ 2019:

„Žetta er sérstakt žvķ žetta er viš eldstöšina Kötlu,“ segir Pįll. „Ein tilgįta til aš skżra skjįlftana į žessum staš er aš mķnu mati nokkuš sennileg. Žaš er aš žetta stafi af rķsandi svoköllušum leynigśl, žaš er kvikugśll sem er į hęgri hreyfingu til yfirboršs. Žetta er fyrirbrigši sem er žekkt vķša ķ śtlöndum og er tengt ķslenskri jaršfręši lķka en viš höfum ekki séš gerast į landinu įšur eša sķšan męlitęki komu til sögunnar.“

Af öllu er žó ljóst aš jaršskjįlftar ķ og viš Tungnakvķslajökul eru ekki nęrri žvķ allir tengdir berghlaupi. 

Į mbl.is birtist ķ vikunni heldur rżr frétt um berghruniš. Vištal er viš Žorstein Sęmundsson jaršfręšing sem segir žó:

„Hlķšin hef­ur skrišiš nišur um alla vega 180 metra. Viš erum aš leita or­saka fyr­ir žvķ og um leiš vilj­um viš meta hvenęr hreyf­ing­in hef­ur įtt sér staš, į hve löng­um tķma og hvort hśn hafi komiš ķ rykkj­um eša hafi stašiš jafnt ķ ein­hvern tķma,“ seg­ir Žor­steinn.

Hann seg­ir aš skriš sem žetta geti veriš af mörg­um įstęšum og žar komi sterk­lega til greina jök­ul­hörf­un, sem žekkt er aš hafi oršiš į žessu svęši og aš geti valdiš af­lög­un į hlķšum und­an jökli. Žį get­ur annaš oršiš til žess aš hlķšin skrķši nišur, und­angröft­ur hvers kon­ar til dęm­is eša aš hreyf­ing­ar žess­ar teng­ist skjįlfta­virkni ķ grennd­inni.

Meš fréttinni er birt mynd sem tekin er śr Google Maps og er sannleika sagt verri en engin. Hśn er teygš og toguš svo landslagiš birtist ekki ķ réttum hlutföllum.

Fęstir gera sér grein fyrir žeim hamförum sem žarna hafa oršiš. Engar almennilegar myndir hafa birst sem sżna landslag fyrir og eftir žęr. Ég hef gert daušaleit ķ myndasafni mķnu og ašeins fundiš tvęr nothęfar myndir og birti žęr hér.

Sś efri er tekin į Eyjafjallajökli ķ mars 1991. Ég tók myndina af Óla Žór Hilmarssyni félaga mķnum į nišurleiš af Hįmundi, efsta tindi jökulsins. Hringur er um fjalliš sem seig saman nišur į Tungnakvķslajökul.

Hin myndin er tekin ķ byrjun október 2011 og er klippt śr annari. Ég hef dregiš hring um fjalliš sem seig. Žar sem įšur var hįlendisslétta er nś hrśgald. Fjalliš hefur gjörbreyst og er ekki svipur hjį sjón.

Į žrišju myndinni sést bertur hvar berghlaupiš varš.

Ég vona aš lesendur nįi aš įtta sig į hamförunum meš žvķ aš skoša myndirnar og stękka žęr.

 


Hratt hlé, höfnun og fyrir einhverju sķšan

Oršlof

Hljóšur

Gįta dagsins. Hvar eru mįlglöpin ķ žessu: „Fólk setti hljóšan viš žessa fregn?“ Lżsingaroršiš hljóšur žżšir hér žögull. 

Konu setur hljóša
Karl setur hljóšan
Barn setur hljótt – og fólk sömuleišis. 
Žęr setur hljóšar
Žį setur hljóša
Žau setur hljóš

Merkir: aš žagna, verša oršfall.

Mįliš, blašsķšu 21 ķ Morgunblašinu 17. jślķ 2019.

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

1.

„Višbragšsašilar į Sušurlandi eru nś aš sinna fjórhjólaslysi sem var viš Geysi ķ Blįskógarbyggš.“

Frétt į Facebook sķšu lögreglunnar, birt į mbl.is.     

Athugasemd: „Višbragšsašilar“ er eitt af žessum furšulegu oršum sem nżlega hafa oršiš til ķ fréttum af óhöppum, slysum og nįttśruhamförum. 

Viš vitum aš lögreglan bregst viš mörgu, sama er meš slökkviliš, sjśkraflutningamenn, björgunarsveitir, Landhelgisgęsluna, hśsverši, gangbrautarverši, meindżraeyši og jafnvel žį sem ryšja snjó af žjóšvegum og hafa žį ašrir vegfarendur eša žeir sem eru nęrri veriš nefndi. Allt eru žetta višbragšsašilar. 

Hvašan kemur žetta orš, „višbragšsašili“. Mį vera aš blašamenn žekki enska oršalagiš „response team“ og žżši žaš sem „višbragšsašili“ sem er lélegur kostur.

Į vef Wikipediu segir:

An incident response team or emergency response team (ERT) is a group of people who prepare for and respond to any emergency incident …

Algjör óžarfi aš kalla björgunarsveit annaš er žvķ nafni eša öšru sem žaš ber. Sama er meš lögreglu, slökkviliš, landhelgisgęslu og sjśkraflutningamenn.

Į malid.is segir:

Oft eru til góš og gegn orš ķ mįlinu sem fara mun betur en żmsar samsetningar meš oršinu ašili.

T.d. fer mun betur į aš segja įbyrgšarmašur, dreifandi, eigandi, hönnušur, innheimtumašur, seljandi, śtgefandi en „įbyrgšarašili“, „dreifingarašili“, „eignarašili“, „hönnunarašili“, „innheimtuašili“, „söluašili“, „śtgįfuašili“.

Ķ upptalninguna vantar letioršiš „višbragšsašili“ sem mį alveg hverfa śr mįlinu vegna žess aš aušvelt er aš nefna žį sem koma aš óhöppum, slysum eša nįttśruhamförum sķnum réttu nöfnum.

Tillaga: Lögregla, sjśkrališ og björgunarsveitir į Sušurlandi eru nś aš sinna fjórhjólaslysi sem var viš Geysi ķ Blįskógarbyggš.

2.

„Red Bull meš hrašasta žjónustuhlé ķ sögu Formślu 1.“

Frétt į visir.is.   

Athugasemd: Hvernig getur hlé veriš hratt? Ķ oršabókinni segir aš hlé sé stutt stund sem rżfur verk eša athöfn. Af žvķ leišir aš verkiš er stöšvaš žegar hlé veršur. Aš sjįlfsögšu mį vera aš verši hlé į akstri leiši žaš til žess aš annaš verk hefjist.

Hvaš er žjónustuhlé ef ekki hlé į žjónustu? 

Blašamašurinn er aš fjalla um žaš sem nefnt er „the world’s fastest pit stop“.

Til aš įtta mig nįnar į formślu kappakstri žurfti ég aš leita į netinu. 

„Pit stop“ er stašur žar sem kappakstursbķlarnir aka inn į af keppnisbrautinni. Žar eru starfsmenn višbśnir. Žeir hlaupa til og laga žaš sem žörf er į svo hraši bķlarnir komist sem fyrst aftur śt į keppnisbrautina, klukkan tifar. Oftast er skipt er um dekk žvķ žau slitna grķšarlega ķ keppni og verša lakari ķ notkun eftir žvķ sem lengra er ekiš į žeim. Tķminn skiptir mįli og žvķ er mikilvęgt aš unniš sé hratt og bķllinn komist sem fyrst śt į brautina.

Ķ Ķslenskri oršsifjabók segir:

Pyttur k. djśp hola meš vatni, t.d. ķ mżrlendi; žröngur hylur; sbr. nno. pytt, putt, sę. pytt, d. pyt ķ svipašri merk., sbr. og sę. mįll. putta, smįhola ķ jörš, fe. pytt jaršhola, brunnur,…

Lķklega eru žetta nįskyld orš, pyttur og „pit“ į ensku.

Sé žetta rétt žį er „pit stop“ oršrétt „gryfjustopp“. Oršabókin segir okkur żmislegt um „pit“. Gryfjuna į smurstöš bķla žekkja allir og vķša śt um heim er hśn kölluš „pit“ į ensku. Ķ leikhśsum, mešal annars ķ Žjóšleikhśsinu er gryfja sem enskir kalla „pit“ en viš nefnum hljómsveitargryfju. Ķ bandarķskum hafnarbolta er gryfja, „pit“, stašur sem er lęgri en leikvangurinn og stendur žvķ undir nafni.

Žó talaš sé um „pit“ ķ formślunni er ekki lengur įtt viš gryfju heldur afmarkašan staš žar sem veita mį kappakstursbķlum og ökumönnum žjónustu samkvęmt įkvešnum reglum. Hugsanlega mį nefna hann žjónustusvęši eša višgeršarsvęši. Hiš sķšara er lķklega skįrra svo oršalagiš „žjónusta į žjónustusvęši“ komi ekki fyrir.

Tillaga: Red Bull meš höršustu žjónustuna į višgeršarsvęšinu.

2.

„Vildi heita žaš sama og uppįhalds lišiš sitt en fékk höfnun.“

Frétt į dv.is.    

Athugasemd: Hver er munurinn į oršunum neitun, höfnun og synjun? Viš fyrstu sżn gętu žau žżtt nįkvęmlega žaš saman. Tilfinning fyrir mįlinu segir okkur aš munurinn getur veriš mikill.

    • Umsókn er frekar synjaš, sķšur hafnaš eša neitaš.
    • Bónorši er frekar neitaš en varla hafnaš eša synjaš.
    • Frambjóšanda er oft hafnaš, en varla neitaš eša synjaš.

Mašurinn sótti um aš fį aš heita Tottenham. Honum var neitaš um žaš, umsókninni var synjaš. 

Tillaga: Vildi heita žaš sama og uppįhalds lišiš sitt en var neitaš.

3.

„… eft­ir aš til­kynn­ing barst um aš bif­reiš sem stoliš var ķ Reykja­vķk fyr­ir ein­hverju sķšan vęri stödd į Skaga­strönd.“

Frétt į mbl.is.     

Athugasemd: Žetta er frekar kęruleysilegt oršalag. Réttara er aš segja aš bifreišinni hafi veriš stoliš fyrir nokkru. Sleppa danska oršalaginu „sķšan“ (d. siden), žaš hefur ekkert aš segja og bętir aungvu viš skilning lesandans.

Blašamašurinn segir aš bifreišin sé „stödd į Skagaströnd“. Skżrara er aš segja: Bifreišin er į Skagaströnd.

Hvaš merkir eiginlega aš bifreišinni hafi veriš stoliš fyrir „einhverju sķšan“. Oršalagiš er ósköp lošiš. Um žessar mundir er vinsęlt aš segja einhverju sķšan, einhverjum dögum, eitthvaš af fólki, einhverjar milljónir, einhverjir hestar og įlķka ķ staš žess aš nota nokkur eša nokkrum.

Einhver og nokkur eru hvort tveggja fornöfn, sjį nįnar hér (fjórši lišur).

Tillaga: … eft­ir aš til­kynn­ing barst um aš bif­reiš sem stoliš var ķ Reykja­vķk fyr­ir nokkru vęri į Skaga­strönd.

4.

„Veitingastašnum Essensia lokaš

Frétt į visir.is.      

Athugasemd: Vel gert hjį blašamanninum. Hann fellur ekki ķ žį gryfju eins og svo margir ašrir aš segja aš „veitingastašurinn hafi lokaš“.

Fyrirtęki og hśs geta ekki opnaš eša lokaš neinu. Ašeins fólk getur žaš.

Tillaga: Engin tillaga.

5.

„… kom ķ veg fyrir aš fjįrveitingar ķ sjóš sem greišir fyrir heilbrigšisžjónustu višbragšsašila sem glķma viš veikindi eftir …“

Frétt į visir.is.      

Athugasemd: Hér er enn fjallaš um atriši sem frį er sagt ķ fyrsta liš hér aš ofan. Hverjir eru višbragšsašilar? Ķ heild er mįlsgreinin sem vitnaš er til svona:

Rand Paul, öldungadeildaržingmašur Repśblikanaflokksins, kom ķ veg fyrir aš fjįrveitingar ķ sjóš sem greišir fyrir heilbrigšisžjónustu višbragšsašila sem glķma viš veikindi eftir störf sķn į vettvangi eftir įrįsirnar į Tvķburaturnana ķ New York yršu tryggšar til įrins 2090.

Heimildin fyrir fréttinni er thehill.com. Žar segir:

Sen. Rand Paul (R-Ky.) on Wednesday blocked an attempt by Democrats to pass an extension of the September 11th Victim Compensation Fund. 

Žarna er talaš um fórnarlömb įrįsanna.

Sķšar ķ ensku fréttinni segir:

McConnell said after a meeting with 9/11 first responders that it was his plan to bring the bill up before the recess. 

Žarna er talaš um „first responers“ sem margir ķslenskir blašamenn hafa žżtt sem višbragšsašilar en oršrétt eru žaš žeir sem svara śtkalli. Hins vegar er algjörlega óljóst hverjir slķkir eru hér į landi jafnvel žó žaš kunni aš vera slökkvilišsmenn og lögregla ķ Amerķkunni.

Alhęfingin meš višbragšsašilar er eins og aš tala um ķžróttaašila, įn nokkurrar frekari skilgreiningar į oršinu. Og hvers vegna erum viš aš gera oršinu ašili svona hįtt undir höfši?

Tillaga: Engin tillaga.

 


Kjölur og Kjalvegur, einhverjir og nokkrir

Oršlof og annaš

Eitt eša tvö “n“

Ég hef tekiš eftir žvķ aš stundum er eins og įkvešin orš eša oršasambönd komist ķ tķsku, žau tröllrķša žį fjölmišlum ķ skamman tķma en sķšan dregur śr notkun. Ég minnist žess aš fyrir einum 17-20 įrum žótti mér żmiss konar ‘pakkatal’ ofnotaš og svo er enn, sbr.:

    • bjóša upp į allan pakkann bjóša upp į alhliša žjónust;
    • pakkaferš ferš, allt innifališ ķ verši;
    • Valur hafi ekki treyst sér ķ launapakkann [um kaup į leikmanni] (17.7.08);
    • žetta veršur erfišur pakki [Ólymp.l. ķ Peking] (17.7.08);
    • samžykkja žennan pakka [yfirrįš ESB yfir orku fallvatna] (15.8.18, 8);
    • Viš Ķslendingar höfum .... nįkvęmlega enga žörf fyrir hinn žrišja evrópska orkupakka (3.9.18, 17 (SighvBj));
    • Rökin gegn innleišingu orkupakkans, sem höggvin eru ķ stein og rakin hafa veriš hér, eru nęgileg ... (3.9.18, 17);
    • tveggja įra žjónustupakki fylgir meš Taris (22.9.18, 3).

Žetta mun eiga rętur sķnar ķ ensku: package deal; package tour; package holiday o.fl. 

Vel mį vera aš einhverjum kunni aš žykja pakkatal fagurt, um smekk manna veršur ekki deilt, en žaš hlżtur aš blasa viš flestum aš merking pakkanna er ķ flestum tilvikum óskżr, ef ekki lošin og teygjanleg.

Mįlfarsbankinn, 256. pistill, Jón G. Frišjónsson.

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum

1.

„Lög­regl­an stöšvaši bif­reiš sem var į ferš um Mosfells­bę rétt fyr­ir klukk­an nķu ķ gęr­kvöldi, en ökumašur bifreišar­inn­ar er grunašur um akst­ur und­ir įhrif­um vķmu­efna eša lyfja. Ķ bif­reišinni voru auk öku­manns žrjś börn …“

Frétt į mbl.is.     

Athugasemd: Nįstašan er hér eins og lśsmż og fréttin er oršin nęr blóšlaus, vart meira nema upptugga sömu orša. Komi fréttin frį lögreglunni er žaš į įbyrgš fjölmišilsins aš lagfęra oršalag.

Sķšar segir:

Til­kynnt var um um­feršarslys ķ Höfšahverfi ķ Reykja­vķk um klukk­an hįlf nķu en žį hafši mašur ekiš śt af vegi į vespu og endaš į staur, meš įverka į höfši. Var hann flutt­ur meš sjśkra­bķl į slysa­deild en er grunašur um aš hafa veriš ölvašur į mešan akstr­in­um stóš.

Takiš eftir oršalaginu, hnošinu. Mašurinn ók śt af vegi, lenti į vespu og endaši į staur sem er meš įverka į höfši. Hverjum bregšur ekki viš aš sjį staur meš įverka į höfši? Svo er sagt aš aumingjans mašurinn hafi veršiš ölvašur mešan į akstrinum stóš. Lķklega hefur snarrunniš af manninum er hann fór frį stżrinu.

Stundum er veriš aš lżsa ašstęšum ķ alltof miklum smįatrišum og hnošaš saman alls kyns lżsingum sem lengja mįlsgreinar. Śtkoman er svona rugl sem er ekkert annaš en hnoš, leirburšur. Löggan veršur aš rįša til sķn skriffęrt fólk. Žangaš til verša fjölmišlar aš umskrifa žaš sem frį henni kemur.

Žetta telst vera stórskemmd frétt.

Tillaga: Lög­regl­an stöšvaši bif­reiš ķ Mos­fells­bę rétt fyr­ir klukk­an nķu ķ gęr­kvöldi, en ökumašurinn var meš žrjś börn į ferš. Hann er talinn hafa ekiš und­ir įhrif­um vķmu­efna eša lyfja.

2.

„Hjónin sem leitaš var aš į Kjalvegi fundin heil į hśfi.“

Frétt į visir.is.      

Athugasemd: Hjónin tżndust ekki į Kjalvegi. Ekki var leitaš aš žeim į Kjalvegi. Žau fundust ekki į Kjalvegi.

Aušvelt er aš leita į Kjalvegi en mun flóknara aš leita į Kili.

Tillaga: Hjónin sem leitaš var aš į Kili fundin heil į hśfi.

3.

„Bśist er viš žvķ aš hlaupiš ķ Mślakvķsl verši žaš stęrsta ķ įtta įr en žó ekki stęrra en hlaupiš sem varš įriš 2011 og hreif meš sér brśnna yfir Žjóšveg 1.“

Frétt į visir.is.      

Athugasemd: Brś beygist svo ķ eintölu meš greini: 

Brśin, brśna, brśnni, brśarinnar.

Af žessu leišir aš oršiš er rangt skrifaš ķ tilvitnuninni.

„Žjóšvegur 1“ er ekki til žó margir telji svo vera. Vegageršin nefnir hann „hringveg“, meš litlum staf. Hins vegar skilst žetta hjį blašamanninum. Betra hefši žó veriš aš skrifa „žjóšvegur 1“, žaš er meš litlu žorni. Ašeins ein brś er į Mślakvķsl.

Eflaust hefur blašamašurinn tekiš upp vištališ viš lögregluna:

Žaš eru svona svęšin sem viš erum aš horfa į,“ segir Siguršur Sigurbjörnsson, varšstjóri hjį Lögreglunni į Sušurlandi.

Blašamašurinn hefši mįtt sleppa feitletrušu oršunum og skrifaš ķ stašinn: Žetta eru svęšin … Aušvelt er aš gera orš višmęlandans skżrari meš žvķ aš lagfęra žau. Žaš var hins vegar ekki hęgt ķ sjónvarpsfréttum Stöšvar2, žar gildir talmįliš.

Sķšar ķ fréttinni talar višmęlandinn um „grķšarlega mikinn massa feršamanna“. Réttara er aš tala um fjölda feršamanna.

Tillaga: Bśist er viš žvķ aš hlaupiš ķ Mślakvķsl verši žaš stęrsta ķ įtta įr, žó ekki stęrra en hlaupiš sem varš įriš 2011 og hreif meš sér brśna.

4.

„Kaup­endurnir sett sig ķ sam­band viš ein­hverja af lykil­starfs­mönnum WOW air.“

Fyrirsögn į visir.is.      

Athugasemd: Mjög oft kemur fyrir aš ķ fréttum er talaš um einhverja ķ merkingunni nokkra. 

Ķ Mįlfarsbankanum eru įgętar leišbeiningar:

Ķ stašinn fyrir oršiš einhver fer oft betur t.d. į oršunum nokkur og fįeinir. Hann var ķ burtu ķ fįeina daga. (Sķšur: „hann var ķ burtu ķ einhverja daga“.) Žetta kostar nokkrar milljónir. Kostnašurinn skipti milljónum. (Sķšur: „žetta kostaši einhverjar milljónir“.)

Einhver og nokkur eru bęši óįkvešin fornöfn en talsveršur munur er samt į merkingu žeirra eins og ofangreind dęmi sżna.

Tillaga: Kaup­endurnir sett sig ķ sam­band viš nokkra af lykil­starfs­mönnum WOW Air.

 


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband