Bloggfrslur mnaarins, nvember 2020

sar myndir, jlakvizz og labba framhj kistu Maradona

Orlof

Jja

Jja er til margra hluta nytsamlegt ef svo m a ori komast. rauninni er erfitt a festa hendur merkingu orsins v hn felst ekki sst v hvernig a er sagt – herslum og tnfalli. etta gildir gjarnan um upphrpanir tt far eirra su lklega jafn fjlhfar og jja. a getur lst olinmi, undrun, hvatningu til athafna, efasemdum og fleiru.

Gaman er a leika sr a v a setja „jja“ mismunandi merkingarsamhengi og heyra hvernig hljmblrinn breytist.

a er t.d. mikill munur jja eftir v hvort sagt er

„Jja, vi skulum drfa okkur“ (hvatning)

ea

„Jja, er a virkilega“ (efi).

Mlsgreinar, Oraborgarar.

Athugasemdir vi mlfar fjlmilum

1.

„ur sar feramyndir af Dnu talu.“

Fyrirsgn mbl.is.

Athugasemd:Hva er „s“ ljsmynd? Lklega blaamaurinn viljsmynd sem ekki hefur ur veri birt.

Heimildin er hugsanlega vefur Daily Mail og ar segir:

Giancarlo Giammetti shared two never-before-seen photographs of Diana on Instagram

A gamni leyfi g fyrirbrinu Google-Translate a a essa setningu. Niurstaan var essi:

Giancarlo Giammetti deildi tveimur ljsmyndum af Dnu sem aldrei hefur ur sst Instagram

Og viti menn, ingin er margfalt betri en fyrirsgnin sem vitna er til(sgnin a hafa tti a vera arna fleirtlu).

„Unseen photographs“ er tt sem ljsmyndir sem aldrei hafa ur sst. Tlvuforriti sem margir hast a fyrir snautlegar ingar slensku, stendur sig betur en blaamaurinn,ir nstum v afinnanlega.

Tillaga: ur birtar feramyndir af Dnu talu.

2.

Jlakvizz.“

Fyrirsgn tlvupsti fr Ols/b.

Athugasemd: Finnst flki lagi a skrifa „jlakvizz“ sta ess a nota slensku? Ng er til af slenskum orum um spurningaleiki og v skiljanlegt hvers vegna veri er a troa „kvizzi“ upp landsmenn.

Psturinn er Ols/b ekki tilsma.

Tillaga: Engin tillaga.

3.

11 greindust innanlands gr …“

Frtt visir.is.

Athugasemd: Jafnvel eir sem eiga a teljast reyndir blaamenn byrja setningar tlustfum. Slkt er hvergi gert og alls staar mlt gegn essu. S sem skrifai ofangreint er enginn byrjandi og sr varlaafskun.

upphafi frttarinnar segir:

Tuttugu greindust me krnuveiruna gr. 18 hj slenskri erfagreiningu og 2 hj Skla- og veirufrideild Hskla slands.

etta er illa skrifa. Punktur er settur mija mlsgrein sem sltur fyrri hlutannr samhengi vi ann seinni. arna hefi tt a vera komma. Tlurnar hefu tt a vera ritaar me bkstfum.

frttinni segir:

15. gst sastliinn slapp stofn, sem hefur fengi ljsblan litaka ragreiningarferlinum …

Hr hefur margoft (ekki treka) veri vakin athygli tlustafarttu blaamanna.

Enginn gur skrifari byrjar setningu tlustfumvegna ess a eli bkstafa og tlustafa er lkt.

Eftir punkt ea byrjun skrifa a nota stran bkstaf, kallaur upphafsstafur. Hvernig er annars upphafsstafur tlustafs? Hann er ekki til. v er talan anna hvort skrifu bkstfum ea skrifarinn umorar setninguna.

essu til vibtar m nefna a venjulega eru lgri tlur ritaar me bkstfum. a er a segja vilji skrifarinn gta a stl. Hrikalega kjnalegtvri a segja (skrifa) a1 hafi greinst me veiruna ea byrja setningu tlustafnum einum

Tillaga: Ellefu greindust innanlands gr …

4.

20 greindust me krnuveiruna gr.“

Frtt ruv.is.

Athugasemd: Jafnvel Rkistvarpi sem er me mlfarsrgjafa, klikkar illilega. ar byrjar frttamaurinn frttina tlustaf sta ess a byrja bkastfum.Er ekkert mark teki mlfarsrgjafanum?

Verstu andskotinn er samt s a frttamaurinn skrifar gtlega lsilega frtt og v varla hgt a saka hann um byrjendamistk ea vivaningsskap. m mislegt finna a textanum sem er ekkitunda hr.

Tillaga: Tuttugu greindust me krnuveiruna gr.

5.

„sundir f a labba framhj kistu Maradona og kveja hann dag.“

Frtt dv.is.

Athugasemd: Aumlega er etta ora, a heira ann sem er ltinn me v a labba framhj kistu hans.

frttinni segir:

… og er lng bir til a kveja Maradona.

myndatexta segir:

Flk streymir inn og kastar sustu kvejunni Maradona.

Engin reisn yfir essum skrifum, enginn stll. Halda mtti a Maradona vri flugvellinum lei r landi.

Allir ekkja oralagi a ganga til prestsins. Vissulega er hgt a labba til hans en a er anna ml og skylt fermingarfrslunni. fornum sgum segir a menn gangi fyrir konung. DV myndu blaamenn ora a a menn „labbi fyrir“ konung. Ekki mikil reisn yfir v.

Egilssgu segir:

lvir talai langt og snjallt, v a hann var orfr maur. Margir arir vinir lvis gengu fyrir konung og fluttu etta ml.

Konungur litaist um; hann s, a maur st a baki lvi og var hfi hrri en arir menn og skllttur.

"Er etta hann Skalla-Grmur," sagi konungur, "hinn mikli maur?"

Andstur essara tveggja manna eru greinilegar. Annar var skllttur og konungurinn ht Haraldur og hafi viurnefni hinn hrfagri.

Tillaga: Engin tillaga.

6.

„Einkum hefur a ori berandi adraganda kosninganna og hkkandi radda sem bentu aldur hans.“

Fr degi til dag blasu 22 Frttablainu 27.11.20.

Athugasemd: etta skilst illa.S sem hkkar rddina talar hrra en ur. Hvernig er hgt a skilja tilvitnunina annan veg en ann a eir sem benda aldur mannsinshafi auki raddstyrk sinn?

arna er veri a ra um aldur verandi forseta Bandarkjanna. Vera kanna hfundurinn eigi vi a eim hafi fjlga sem benda aldur forsetans verandi. S svo skilst oralagi. Ef ekki er a skiljanlegt.Illt er a urfa a giska a sem blaamaurinnskrifar.

Tillaga: Engin tillaga.


Brjta jlahef, Covid test og Vir afkvai sig

Orlof

Bratti

A eiga brattann a skja ir a mta mtstu; eiga erfitt uppdrttar; lenda rengingum.

arna er trlega, segja frir menn, nafnori bratti, og lkingin dregin af fjallgngu, ekki lsingarori brattur, og v eru n-in tv. etta rttast hr, v enn skja sumir „brattan“.

Mli, blasa 19 Morgunblainu 25.11.20.

Athugasemdir vi mlfar fjlmilum

1.

„Breytt nafn hugsanlegt.“

Fyrirsgn mbl.is.

Athugasemd: Mikill munur er v a breyta nafni og breyta um nafn. Frttin er um hi sarnefnda og v er fyrirsgnin rng.

Umruefni er tungubrjturinn „Iceland air connect“, flugflag sem ht lengi v lagleganafni Flugflag slands. Svo kvu gfumenn a breytaum nafn og san hefur leiin legi fjrhagslega niur vi v aeins rfir af alukyni gtu bori afram og enn frri muna a. Fra m rk fyrir v a nafnbreytingin hafi veri ger til a knast flki sem ekki talar slensku sem segir allt um vihorfi til heimamanna.

Eigandi flugflagsins er flugflagi sem einu sinni ht v gta nafniFlugleiir. Sar kvu afar klrir gfumenn a breyta nafninu „Icelandair“. ar sem enginn hrgull er gfumnnum slandi tku eir sig til og bttu vi einhverju um„group“ ensku og tti flott a tengja vi ensk fyrirtkjanfn. Og n Icelandair group flugflagi Icelandair sem Iceland air connect.

Samkvmt frttinni er tlunin a setja innanlandsflugflagi beint undir utanlandsflugflagi. Ekki er a efa a hinir aljlega enkjandi stjrnendur „slandsflugs“ hljti a geta komi me enskt nafn fyrir innanlandsflugi, nafn sem verulegt brag er af fyrir tlendinga og vi ala manna getum hvorki bori fram ea fest okkur minni. „Iceland air domestic most lovely connection“, „Iceland air clean“ ea eitthva svoleiis. Ktast gfumenn t um alla ma.

Tillaga: Breyta hugsanlega um nafn.

2.

„Rflega tuttugu ra jlahef brotin“

Fyrirsgn mbl.is.

Athugasemd: Lklegraer a hefi hafi verirofin sem er auvita allt anna en a hn hafi veri brotin.

Stundum finnst mr a blamenn mttu hafa meiri orafora. frttum segir stundum a eitthva s verra en ur. Auvita veltur a umfjllunarefninu en oft fer betur v a segja a eitthva s lakara. Nmsrangur barna getur veri verri en ur, en ef til viller hannlakari. Nema hann s betri og kann a vera a hann s skrri.

Blbrig slenskunnar geta veristrkostleg s oraforinn fyrir hendi og skrifarar kunni a beita honum.

Tillaga: Rflega tuttugu ra jlahef rofin.

3.

„eir urfa san a panta tma fyrir ig Covid test.“

Fyrirsgn mbl.is.

Athugasemd: Aragri frtta fjalla um heimsfaraldurinn en afar sjaldgft er a reyki ea arir sletti. vallt er tala um sttkv, smit, snatku, smitrakningar og svo framvegis og er a afskaplega gott og til eftirbreytni. Engin hrgull er gum slenskum orum sem tlka a sem skra arf.

Vi urfum ess vegna ekki „Covid test“, getum fari snatku nstu heilsugslu.

Tillaga: eir urfa san a panta tma fyrir ig Covid snatku.

4.

„Annir kalla aukna innvii.“

Fyrirsgn blasu 2 viskiptablai Morgunblasins 25.11.20.

Athugasemd: Innviir eru samkvmt orabkinni mttarviir hsi ea skipi. yfirfrri merkingu er hagfrinni sagt a eir su undirstur efnahagslfs, nefna mfjarskipta- og samgngumannvirki, skla, sjkrahs og lka. Enskir tala hr um „infrastructure“.

Allur andskotinn er n orinn a „innvium“ og sfellt er tnglast orinu rtt eins og til a gefa skrifum gfulegra yfirbrag. Samlkingin er orin a leiigjarnri klisju. ar a auki gengur hn ekki alltaf upp. Svo marga innvii m setja eitt hs a ekki veri lengur komist inn a.

Frttin fjallar um mlefni slenska fyrirtkisins me furunafni Isavia og Keflavkurflugvallar og ar er tala um „innviauppbyggingu“. Lesandinn veltir hjkvmilega fyrir sr hva su „innviir“ Keflavkurflugvallar. Lklega flugbraut, flugstin, flughla og anna sem nausynlegt m teljast. lok frttarinnar segir:

ll okkar verkefni sna a v a geta btt vi afkastagetu og hafa hana sem hagkvmasta.

Er etta ekki kjarni mlsins? sta hinnar ljsu klisju „innviuppbygging“ gti komi hagkvmni ea afkastageta. Ea bara telja upp a sem teljast burarsar starfseminni. Allt anna eru afleidd verkefni og v hvorki burarsar n innviir.

Tillaga: Annir kalla meiri uppbyggingu.

5.

„Enginn annar teyminu en Vir urfti a fara sttkv, v Vir brst fljtt vi og afkvai sig.“

Frtt ruv.is.

Athugasemd: Beinast liggur vi a skilja etta svo a maurinn hafi htt kvnni, sttkvnni. M vera a sagnori „afkva“ s tilbningur blaamannsins, a finnst a minnsta kosti ekki orabkinni sem g fletti upp .

Af er arna forskeyti og getur merkt breytingu sem dregur r einhverju. Nefna m afboa, egar htt er vi eitthva sem boi hefur veri . Svipa er me or eins og aflsa, aftengja, afha, aflfa og fleiri. Allir vita hva au merkja og hvernig upp bygg. ljsi essa hltur s sem er afkvaur a vera farinn r kvnni, sttkvnni. En varla getur s afkva sig sem ekki hefur egar fari kv. Dau kind verur ekki aflfu og varla verur sama epli afturafhtt.

Mlsgreinin er illskiljanlegog ekki velskrifu.

Svona getur fariegar blaamenn lta ekki einhvern lesa yfir fyrir sig.

Tillaga: teyminu urfti enginn nema Vir a fara sttkv og var hann fljtur a v.


Bygging stkku me framkvmdum og teyg lagark

Orlof

Gamaldags

Ef slenska verur ekki nothf ea notu llum svium samflagsins gti hn fengi sig ann stimpil a vera gamaldags og hallrisleg. a gti dregi r huga flks a tileinka sr hana vel og leitt til ess a flk leggi meiri herslu ensku vegna ess a a telji hana gefa meiri mguleika. […]

a arf samt a gta ess a barttafyrirslenskunni snist ekki upp barttugegnenskunni. Enska er ekki vinurinn – enska er aljlegt samskiptaml sem mikilvgt er a hafa gott vald . vinurinn er andvaraleysi mlnotenda og metnaarleysi fyrir hnd slenskunnar. Gegn v arf a vinna.

Eirkur Rgnvaldsson, vefsa.

Athugasemdir vi mlfar fjlmilum

1.

„Krnan opna Austurveri.“

Fyrirsgn frettabladid.is.

Athugasemd: Fyrirsgnin er kruleysisleg oghn er kolvitlaus. Sumir myndu segja a arna vantai einn staf. myndi standa arna „Krnan opnai …“. Engu a sur opnai Krnan ekki neitt. Hn var hins vegar opnu.

Sar frttinni segir:

Matvruverslun Krnunnar opnai Austurveri dag …

Ekki er vi ru a bast. Enginn leibeinir blaamanninum. Hann er hvattur til a setja frttir inn vefinn, enginn les yfir.Vera m a oralagi hafi n ftfestu mlinu en a er ekkert skrra fyrir v vegna ess a auveldlega m gera betur.

Tillaga: Krnan opnu Austurveri.

2.

„… en flugstvarbyggingin var stkku verulega me framkvmdum sustu r.“

Frtt mbl.is.

Athugasemd: Lklega hefi a heyrt til tinda hefi flugstin veri stkku n framkvmda.

Blaamenn og raunar fleiri skrifarar notastundum of mrg or egar frri duga.

Tillaga: … en flugstvarbyggingin hefur veri stkku verulega sustu rin.

3.

„ess sta hefu lgfringar frambosins sett fram „tteyg lagark sem ekki stust skoun og sakanir byggar giskunum“.“

Frtt blasu 13 Morgunblainu 23.11.20.

Athugasemd: egar g las etta var g fyrst hissa en svo hl g (vandralega teygur). gamla daga var g lagadeild en htti eftir tv r, sem g tti ekki a gera. Hins vegar veit g fyrir vst a „teyg rk“ eru ekki til lgfrinni. Veit svosem hva ori teygur merkir en fletti v upp svona til vonar og vara:

teygur er s sem er me tst augu.

Og … hva me a?

Lklega er etta ing einhverju amerskuorasambandi sem g ekki ekki enda fr g ekki ensku Hsklanum. Hins vegar vri reglulega frlegt a vita ensku hva dmarinn sagi.

Tillaga: Engin tillaga.

4.

er Biden sagur tla a skipa Lindu Thomas-Greenfield embtti sendiherra Bandarkjanna gagnvart Sameinuu junum.“

Frtt visir.is.

Athugasemd: Enginn er sendiherra „gagnvart“ ru rki ea aljlegum samtkum. Rttara er a segja a maur s sendiherra hj Sameinuu junum. sland er me sendiherra Bretlandi og hj Sameinuu junum.

Eftir a hafa skrifa etta ggglai g „sendiherra gagnvart“. Stjrnarri notar etta oralag, Morgunblai, forsetaembtti, slandsstofa og fleiri merkar stofnanir. Engu a surgengur agegn mltilfinningu minni. Veit ekki me ara.

arfi er a byrja mlsgreinina atviksorinu„“. a hjlpar ekkert en er samt oft gert fjlmilum.

Ofnotair frasar eru leiigjarnir. frttinni segir:

Hann er ar a auki vinur Bidens til margra ra

Af hverju er sjaldan sagt?

Hann hefur veri vinur Bidens mrg r

etta oralag getur varla veri mjg gamalt. S a a var gagnrnt Morgunblainu hr:

etta oralag er mjg tzku um essar mundir og hefur heyrzt og einnig szt prenti, ekki veit g hversu lengi. Einhver hefur fundi upp essu og arir svo teki a upp og tt eitthva vi a.

Sagt er sem svo: Maurinn hefur gegnt embttinu til margra ra.

Heldur finnst mr etta tilgerarlegt og szt til bta fr v a tala einungis um, a maurinn hafi gegnt embttinu mrg r, eins og margir segja lka.

ar sem mr finnst etta tzkuoralag fara vxt, vil g vekja athygli , a engin rf er fyrir a slenzku mli.

etta skrifar JAJ sem er lklega Jn Aalsteinn Jnsson (1920-2006) slenskufringur og skrifai hann fjlda mlfarspistla Morgunblai og var me tti um slenskt ml Rkistvarpinu.

Tuttugu r eru n san Jn Aalsteinn gagnrndioralagi „til margra ra“ og dag er a ekki lengur frumlegt en erennjafn tilgerarlegt og a var.

Tillaga: Biden er sagur tla a skipa Lindu Thomas-Greenfield embtti sendiherra Bandarkjanna hj Sameinuu junum.

Screenshot 2020-11-19 at 12.15.555.

„ nei, ekki enn einn alheimsfaraldurinn“

Skopmynd Morgunblainu.

Skop er halvarlegt ml og btanlegur skai af v a vivaningar sji um a fjlmilum.

Faraldur er ensku „pandemic“ og a skrir brandarann ensku en slensku er hannsem galtm skyrtunna.

Hver er annars munurinn alheimsfaraldri og heimsfaraldri?


Forseti Pers, minningar sem eiga sr sta og sitjandi dmarar

Orlof

Tmapunktur

Ef „hringt hafi veri einhverjum tmapunkti um kvldi“ er lklegast a hringt hafi veri einhvern tma um kvldi. Hringingin hefur vissulega hafist kvenu andartaki og hgt er a sj ann tmapunkt nkvmlega smkerfinu. A ru leyti er hann arfur og jafnvel hlf-asnalegur.

Mli, blasu 23 Morgunblainu 17.11.20.

Athugasemdir vi mlfar fjlmilum

1.

„… a hn hafi fengi hita, hausverk og verki lkamanum eftir fyrsta skammtinn af bluefninu.“

Frtt dv.is.

Athugasemd: Eftir a hafa nefnt hita, hausverk og verki er ofauki a heimfra etta upp lkamann. Verkir eru ekki verkir nema eir su lkamlegir, a vita allir (ltum hr vera slrna verki).

Raunar talar enginn um „verki lkamanum“.

Tillaga: … a hn hafi fengi hita, hausverk og ara verki eftir fyrsta skammtinn af bluefninu.

2.

„Forseti Pers, Manuel Merino, sagi af sr dag …“

Frtt mbl.is.

Athugasemd: Sum landaheiti eru eins llum fllum. Hjktlegt er a hafa Per me essi eignarfalli. Enginn fer til „Kuala Lumpurs“ ea „Sles“.

Tillaga: Forseti Per Manuel Merino sagi af sr dag …

3.

„Prinsinn hefur ur lst v yfir a hans bestu minningar af stangveii hafi tt sr sta Hofs.“

Frtt frettabladid.is.

Athugasemd: Allt virist „eiga sr sta“. Ofnotkun essu oralagi er mikil. etta kom t r „hragggli“:

    1. Samtal sem verur a eiga sr sta innan rttaflaganna.
    2. G run a eiga sr sta samsetningu nskrra bla …
    3. Undarlegir atburir a eiga sr sta Tnlistarskla Sandgeris.
    4. Heimsk hnnunarmistk sem ttu ekki a eiga sr sta
    5. Loftslagsbreytingar eiga sr sta
    6. trleg endurbt er a eiga sr sta.
    7. … fjldauppsagnir munu ekki eiga sr sta aftur.
    8. Telja samsri eiga sr sta skalandi.
    9. Kulnun arf ekki a eiga sr sta.
    10. Viskipti sem eiga sr sta augliti til auglitis.

Og svona heldur etta fram tuga-, hundraa-ef ekki sundavs. llum essum tilvikum er hgt a nota sagnor eins og a gerast, vera, vera og svo framvegis.

A sjlfsgukann a vera rf v a nota oralagi a eiga sr sta enllu m n ofgera.

talmli segjum vi bestu minningar hans, en blaamenn skrifa margir hverjir „hans bestu minningar“. etta er ekki er rangt, n heldur a segja mnar bestu minningar eru af fjllum, kemur sama sta niur og segja a bestu minningarmnar eru af fjllum. er essu nokkur munur. Furu vekura sumir kjsi a breyta einfldu talmli stirt ritml.

Tillaga: Prinsinn hefur ur sagt a hann eigi bestu minningar snar fr stangveii vi Hofs.

4.

„Verkefni, sem ber heiti ODEUROPA, felst a kanna, lsa og endurskapa hvern ann keim sem Evrpubar fyrri alda kunna a hafa efa uppi.“

Frtt blasu 11 Morgunblainu 19.11.20.

Athugasemd: Oralagi a efa uppi merkir a finna einhvern ea eitthva me v a ganga lyktina. Merkingin er ekki s sem fr segir tilvitnuninni, heldur a flk fyrri ldum hafi me kvena lykt umhverfi snu sem tlunin er a greina.

vef Odeurpa segir fr essu verkefni. fljtu bragi er ekki hgt a sj a a gangi t a endurskapa lykt. vefnum segir:

Amongst the questions the Odeuropa project will focus on are: what are the key scents, fragrant spaces, and olfactory practices that have shaped our cultures? How can we extract sensory data from large-scale digital text and image collections? How can we represent smell in all its facets in a database? How should we safeguard our olfactory heritage? And — why should we?

etta tleggst lei a tlunin er a segja fr eim ilmi ea lykt sem varalgeng, hvernig lykt var hblum flks, lykt af v sem var skemmt og hvernig etta hefur mta menninguna. tlunin er a setja essar upplsingar gagnabanka og er a vandamli hvernig merkja eigi einstakalykt. Og tala er um „lyktararf“. etta er allt mjg hfleygt en byggilega mjg gagnlegt.

Tillaga: Engin tillaga.

5.

„Aukin tni heilabilunar hj knattspyrnuflki er rakin til ess a boltinn er skallaur og eru hfuhgg leiknum sg spila strt hlutverk.“

Frtt dv.is.

Athugasemd: Ekki bara flk spilar hlutverk heldur lka dauir hlutir. Blaamaurinn hefi hglega geta ora etta annan veg, til dmi a hfuhgg valdi skaa, au geti haft slmar afleiingar og svo framvegis.

Me gggli m finna trlega margar mttlausar setningar me essu oralagi. Engu lkar en a blaamenn og arir skrifarar kunni ekki anna:

  1. Gjaldeyrishftin spila strt hlutverk
  2. sland getur spila strt hlutverk
  3. Fallegir fylgihlutir spila strt hlutverk
  4. Kna spilar strt hlutverk
  5. Gen spila strt hlutverk frjsemi …
  6. Frystikista spilar strt hlutverk
  7. Rki spilar strt hlutverk sem lnveitandi …
  8. Sinfnsk tnlist spilar strt hlutverk teiknimynd
  9. Vegglistaverk spilar str hlutverk gari …
  10. Galdrar spila strt hlutverk lfi flks …

Held a hr s ng komi, ekki bara hr heldur er essi frasi orinn heldur merkingarlaus og um lei ri mttlaus. Og loks m spyrja ljs ess sem segir li nmer tv:Jlin eiga sr sta lok desember og spila strt hlutverk lfi flks. vlk della.

Tillaga: Engin tillaga.

6.

Sitjandi dmarar vi Hstartt hafa grarmikla dmarareynslu.“

Leiari Frttablasins blasu 14, 18.11.20.

Athugasemd: Hva merkir „sitjandi dmari“ Hstartti? Getur veri a leiarahfundur telji a ekki dugi a vera dmari heldur urfi a bta v vi a hann s „sitjandi“?

Nei, etta er mikill misskilningur. Anna hvort er maurinn dmari ea ekki, skiptir engu hvort hann sitji, standi, gangi ea hlaupi. Eftir atvikum m ora a annig a hann s starfandi dmari egar hann er ekki fri ea veikur.

Ori sitjandi btir engu vi, er bara enskt bull sem ekki heima slensku.

Vera m a sitjandi ritstjri Frttablasins haldi a sitjandi leiaraskrifari s eitthva skrri en sitjandi blaamaur tgfunnar. a er hins vegar mikill misskilningur rtt eins og a kalla maka einhvers sitjandi maka vegna ess a skilnaur er yfirvofandi.

Tillaga: Dmarar vi Hstartt hafa grarmikla dmarareynslu.


Eiga samtal, silfurskei heimanmund og kviss

Orlof

Appelsnugulur

N vita lklega allir hvaa lit er tt vi egar sagt er a eitthva s appelsnugult.

etta or er ekki gamalt mlinu, og virist ekki fara a breiast t fyrr en eftir 1960 egar appelsnur fru a vera algengari sjn hr landi.

Liturinn var vitaskuld ekktur ur, en var kallaur raugulur.

Mlfar.

Athugasemdir vi mlfar fjlmilum

1.

„Herra forseti, g hlakka til a eiga samtal vi ig.“

Frtt mbl.is.

Athugasemd: Stundum er mlinu skrtilega beitt. arna hefi til dmis fari betur v a nota sgnin a ra frekar en nafnori samtal.

frttinni er sagt fr verandi forseta Bandarkjanna sem vill ra vi nverandi forseta en s sarnefndi gefur ekki fri v.

Oralagi a eiga samtal ber er dlti enskt, eiga fund, eiga samrur, eiga tal. Svo fletti g upp enskum fjlmilum. Sky er haft eftir Biden:

Mr President, I look forward to speaking with you.

Blaamaurinn arf a vera smitaur af nafnoraski til a a etta annan veg ensegir tillgunni.

slensku mli er meginhersla lg a notkun sagnora. Enskan er nafnoraml. Fyrir alla muni ekki vera svo miki kafi ensku a gta ekkia einkennum slenskunnar ingum.

Tillaga: Herra forseti, g hlakka til a ra vi ig.

2.

„Vincent Tan er fddur ri 1952 og hlaut ekki silfurskei munni heimanmund.“

Frtt blasu 12 Morgunblainu 13.11.20.

Athugasemd: Heimanmundur er samkvmt orabkinni:

megjf sem brur fr me sr a heiman egar hn gengur hjnaband

ljst er hva tt er vi me oralaginu. Einna helst m ra a fjlskylda hans hafi veri ftk. S svo hefi veri grupplagt a ora a annig.

Svo er a etta me silfurskeiina. Yfirleitt er tala um a fast me silfurskei munni, ekki a henni s troi upp brn sar lfsleiinni.

bkinni Mergur mlsins segir um oralagi.

Hljta gott atlti (allt) fr fingu; eiga vel sta foreldra. […] Lkingindregin af v er brnum (vel stra foreldra) er gefin silfurskei fingargjf.

Hr hefur greinilega eitthva misskilist hj blaamanninum.

Tillaga: Vincent Tan er fddur ri 1952, fjlskyld hans var ftk.

3.

„Hann kljist einnig vi fjlda annarra heilsubresta.“

Frtt mbl.is.

Athugasemd: Sgnin a kljst vi merkir a berjast vi. ori komi svolti ankannalega fyrir sjnir essu samhengi er ekkert a v. Einfaldara er samt a segja a maurinn hefi barist vi, tt vi a etja og svo framvegis.

Allt anna er me nafnori heilsubrestur sem er eintkuor og v ekki til fleirtlu. Hins vegar er nafnori brestur til bi eintlu og fleirtlu.

Tillaga: Hann tti einnig vi margvslegan annan heilsubrest a etja.

4.

„A auki ber Bjrn byrg tveimur grarvinslum spilum sem landsmenn hafa slegist um en etta eru a sjlfsgu Pbbkviss og Krakkakviss

Frtt mbl.is.

Athugasemd: lkt hafast menn a. eir eru til sem halda a allt sem rt sna a rekja enskt ml s best llum heimi. Viringin fyrir slenskunni er engin og um a gera a eiga tt v a geta t af vi hana.

Hugmyndaflugi takmarkast vi „kviss“ en ekki gtur, getraunir, spurningaleiki, giskun, rautir og svo framvegis. Nei, „kviss“ skal a vera. Abara.

Fyrir sem ekki vita getur forvitinn ensku veri „inquisitive“. Af v er leitt ori „quiz“ sem meal annars ir spurningakeppni og er miki nota enskumlandi lndum. Eftir a orinu hefur veri nauga inn slensku er a skrifa „kviss“ sem er lka slenskt eins og „sjitt“.

Svo eru a hinir sem nota tungumli af list og nmleika sem er raunar einkenni eirra sem va hafa rata en kjsa a tala slensku vi viskiptavini sna.

Um etta flk segir frettabladid.is:

a hefur veri mikil umra um slaka stu slenskunnar og minnkandi lestrarfrni. Oragull er einmitt tla til a efla bi mlroska og lsi.

J, lk er nlgunin.

Tillaga: Engin tillaga.


Standa herum eirra, alvarleiki verka og sigra vntingar

Orlof

„staraldin“

Nori m sj verslunum msa torkennilega vexti sem heita margvslegum nfnum. Einn essara vaxta ber heiti ’passion fruit’ ensku og rmantskir verslunareigendur gfu honum hi fallega nafn staraldin.

essi ing mun ekki vera krrtt, v ’passion’ enska heitinu vsar pslarsguna, um daua og upprisu Jes Krists (sbr. Passuslmana).

staraldini tti v me rttu a heita ‘pslarpera’ ea eitthva ttina.

Mlfar.

Athugasemdir vi mlfar fjlmilum

1.

„„g stend herum eirra,“ sagi hn.“

Frtt mbl.is.

Athugasemd: etta er mguleg ing orum Kamila Harris sem er nkjrinn varaforseti Bandarkjanna. Hn er ekki a tala um fimleika heldur arfleif sem hn byggir hinni nju stu.

ensku er sagt: „stand on their shoulders“. etta ir enska orabkin sem svo:

benefit from the previous experience of (a predecessor in your field).

etta tleggst annig a njta reynslu og ekkingar forvera sinna, eirra sem rutt hafa brautina ea genginna kynsla.

Blaamenn vera a varast beinar ingar. a er hreinlega trlegt egar eir a eins ogGoogle Translate. Beinni ingu fylgir svo hrileg uppgjf fyrir utan ann skaa egar sum or ea oralag festast mlinu. tal dmi eru um slkt; „kalla eftir“ er eitt eirra.

Tillaga: g nt reynslu eirra sem ruddu brautina.

2.

Alvarleiki verka flksins liggur ekki fyrir a svo stddu …“

Frtt visir.is.

Athugasemd: arna hefi veri betra a ora etta eins og segir tillgunni. Engin sta er a kla frtt einhvern kansellstl. Einfalt oralag er best.

Tillaga: Ekki er vita hversu miki flki er slasa

3.

„50 milljnir smita heimsvsu.

Frtt mbl.is.

Athugasemd: Er skrara og betra a tala um „heimsvsu“ ea heiminn? Blaamenn ofnota or og oratiltki. Einfaldleikinner bestur. Berum saman fyrirsgnin og tillguna hr fyrir nean. Hvort er elilegra?

Tillaga: 50 milljnir smita heiminum.

4.

„Strax kosningantt var ljst a Trump hafi sigra vntingar …“

Frtt dv.is.

Athugasemd: Blaamenn tala oft um a einhver sigri keppi, sigri mt, sigri kosningar og a njasta er a sigra vntingar. etta er varla tilviljun. Hver getur stan veri? Er flk ekki betur a sr? Vonlaust er a sigra keppni. Hgt er a sigra keppni, mti og kosningum.

frttinni segir:

a breytir engu um rslitin, enda Biden a gjrsigra bi rkin.

hverju sigrai frambjandinn essi rki. Ekki kosningum v au voru ekki framboi. Blaamaurinn gleymdi forsetningunni ’’ ea taldi hann sig ekki urfa henni a halda, lesendur ttu bara a giska hva hann tti vi. Maurinn sigrai kosningunum bum rkjunum.

frttinni segir:

eru rslit ljs Georgu, ar stefni vissulega Biden sigur.

Hann vntanlega vi sigur Bidens sem er elilegra oralag.

Ennfremur segir frttinni:

Lklegast ykir a Biden taki Georgu og Arizona af eim rkjum hvers rslit eru enn ljs.

Er ekki betra a segjaen eim eru rslitin ekki a full kunn?

Nstaan er hryggileg frttinni:

a er strri sigur en Trump sigrai me ri 2016 og strri en bir sigrar George W. Bush. Reyndar m benda a engin forseti sem sigrai me milli 300 og 309 kjrmnnum sat tv full kjrtmabil.

arna er ori „sigur“ arflega oft endurtekinn. Annar staar er sgnin a vinna lka oft notu a arflausu. Ritstjrar lesa aldrei frttir yfir fyrir birtingu en hefu tt a gera a og bija blaamanninn um a endurskrifa hana, vanda sig betur.

Og loks segir blaamaurinn og heita ma hann hggvi enn sama knrunn:

Kosi verur n um tv sti Georgu ldungadeildinni janar. Sigri Demkratar hana

Sigri kosninguna? Svona skrif eru alls ekki g.

Tillaga: Strax kosningantt var ljst a Trump hafi stai sig betur en bist var vi …


Maur me annmrkum, hn stgur til hliar og sigra kapphlaup

Orlof

Eftir einhverja daga

kvena fornafni einhver stendur oft me nafnori og merkir ’tiltekinn’, t.d. egar sagt er „a kom einhver maur og stti bggulinn“.

N eru sumir farnir a nota etta or nstrlegan htt og segja t.d.

„g kem eftir einhverja fimm daga“

ea

„Launin hkkuu um einhver rj prsent“.

dmum af essu tagi merkir einhver v ’um a bil, hr um bil’.

Enn virist essi notkun einskorast vi talml og fornafni kemur undarlega fyrir sjnir essu samhengi. Mtti lta sr detta hug a arna gtti hrifa fr ensku v ar getur fornafni some ’einhver’ stai svipuu umhverfi.

[ess ber hr a geta a ori er fyrir lngu komi inn ritml, srstaklega fjlmilum. SS.]

Mlfar.

Athugasemdir vi mlfar fjlmilum

1.

burur k. ’a a bera; byri; fing; fstur, afkvmi; tterni,…’; sbr. fr. burur, nno. bur(d), s. brd, d. byrd, fe. gebyrd, fh. giburt, ne. birth, nh. geburt, gotn. gabaurs ’fing, tterni’. Sbr. fi. *bhr̥t- ’a a bera’, fr. breth, brith ’burur, fing’. Sk. byri (1) og so. bera; burur ’fing, afkvmi, tterni’ af bera ’fa, ala afkvmi’ < *ga-beran.

slensk orsifjabk.

Athugasemd: etta er n meiri grauturinn og varla fyrir ara eninnvga a skilja. Vi hinhrkklumst brott. M vera aeir sem eru rir og me einhvern bakgrunn gtu lagt a lesa og jafnvel skilja.

Mlfrilegar skringar hafa lengst af veri skrifaar me fjlda skammstafana. tlvuld eru r jafnslmar ef ekki verri en slettur sem margir brega fyrir sig ru og riti slensku sr til upphafningar.

Fyrir tlvuld voru skammstafanir miki notaar prentuu mli; r spruu plss, auveldara var a jafna lnur til hgri.N tmum urfum vi ekki a spara plss, ng er af v.

Vissulega eru skammstafanir ekki alltaf slmar. Nefna m fjlmargar sem komin er hef . Til dmis hf. (hlutaflag), ehf (einkahlutaflag), kl. (klukkan), kr. (krna) og lka.

En llu m n ofgera. Eftirfarandi gtu geta lesendur reynt a leysa sr til gamans faraldrinum.

Umr. stj. vkf. Framsknar var ss. a p. ritstj. tmarits rslm. njsnai um vmf. Rvk. og Vl. etta voru nk. persnuofsknir, mo. lrislegar agerir sem hrl. stafesti og sagist kavs. eftir a keypt hljv. fh. annars. Var etta fskj. snnun. Vkf. sam. a efoar. a kra hrl. fyrir aths. nmgr. fksj. fyrn. hrl. sem hrpai lkt og Hos. gsl. a etta var ekki kgsrsk. me ls. heldur

Hgt er a ra bulli me v a nta sr skammstfunarlykla hr. Athygli vekur a ettaer ltt lsilegra entextinn sem vitna er .

Samkvmt orabkinni merkir or or sem tilheyrir kvenu srsvii, frior, fagor. Miki og vel hefur veri unni aorum og sfn eirra eru orin mikil a vxtum. Skyldi vera kominn tmi til a mlfringar tkju sig til a byggu sitt eigi orasafn svo vi hin getum skili ?

g bi lesendur afskunar v a hafa enga tillgu fram a fra sem s skrri en tilvitnunin. Vissulega reyndi g mig vi inguna en gafst upp.

Tillaga:Engin tillaga.

2.

ar er Corbyn sakaur um „alvarlega annmarka“ leitogastli og …

Frttaskring blasu 14 Morgunblainu 30.10.20.

Athugasemd: Hva er annmarki? orabkinnier sagt a ori merki fyrirstaa, galli. lgfri er annmarki sagur galli mlatilbnai og getur hann veri ess elis a dmari vsi v fr ea a minnsta kosti eim hluta rkfrslunnar.

Nst er sjlfsagt a spyrja hvort maur getur veri haldinn annmrkum. Dmi eru um a ftlun s sg annmarki, einnig andleg veikindiog anna sem tengist heilsufari. Draga m strlega efa a as rtt notkun orinu.

Mogganum er tala um annmarka Corbyns. Ekki er ljst hvaa or hfundurinn er a reyna a segja, hugsanlega er hann a a ensku orin „flaw“ ea „fault“.

Betrahefi veri a tala um dmgreindarbrest ea anna sem bendir til a maurinn hafiekki stai sig sem skyldi.

Tillaga: Engin tillaga.

3.

„Elsabet Englandsdrottning mun stga til hliar innan sex mnaa og

Frtt mbl.is.

Athugasemd: Blaamaurinn ttar sig ekki alveg v hva Englandsdrottning muni gera. Hann segir rttilega megintexta a hn muni afsala sr krnunni. a fer ekki saman vi a a „stga til hliar“. Hva hn a gera arnatil hliar er ekki ljst.

vef Express segir fyrirsgn:

Queen abdication: Monarch’to STEP DOWN’next year …

Enska ori „abdiction“ er arna konungleg afsgn. Express segir a konan muni „step down“ sem ir a htta. Blaamaur Moggans ir „step down“ me„stga til hliar“. etta er eins ogdans.

Brn barnaskla lra og syngja essa vsu:

Tv skref til hgri
og tv skref til vinstri.
Beygja arma, rtta arma,
klappi, klappi, klapp.

arna stga brnin tv skref til beggja hlia og enda sama sta. Vera m a konan hstinu stgi niur og svo aftur upp og klappi san hndum. Hver veit? Ekki g. Og varla blaamaurinn.

Tknilega er ekkert v til fyrirstu a s sem stgi niur, til dmis r trppu, stgi jafnframt til hliar, a er vi trppuna.

En etta skiptir engu mli. Blamaurinn hefi bara geta sagt a drottningin muni htta.Allir skila hva tt er vi.

Tillaga: Elsabet Englandsdrottning mun htta innan sex mnaa og

4.

„A sama skapi Biden 90 prsent sns a vera forseti.“

Frtt ruv.is.

Athugasemd: Gaman era sletta ensku. Hef tr a allir haldi a g s afar vitur og klr, vel a mr ensku. Gu hjlpi mr ef allir vissu hi sanna um gfur mnar.

„Sns“ er afskaplega g og falleg sletta. ensku er ori skrifa „chance“. Miklu betra en slensku orskrpinlkur, mguleiki, kostur, horfur og lka.

Slettustefna Rkistvarpsins er byggilega me vitund og vilja mlfarsrgjafa ess. Arir fjlmilar njta ekki samskonar rgjafar sem veitti ekki af enda er ar slett og sulla gjrsamlega stefnulaust. Slkter gfusamlegt og ltt til farsldar falli.

Tillaga: A sama skapi eru nutu prsent horfur a Biden veri forseti.

5.

„Enn er ljst hver sigrar kapphlaupi a Hvta hsinu …“

Frtt visir.is.

Athugasemd: Enginn sigrar kapphlaup. Aftur mti geta allir reynt a sigra kapphlaupi. essu er grundvallarmunur.

Hlauparinn Hlynur Andrsson hljp mars sastlinum tu km 29:49 mntum og er a slandsmet. Margir vilja sigra Hlyn og jafnvel bta slandsmeti. Engum er mgulegt a sigra 10 km hlaupi vegna ess a hlaupi tekur ekki tt.

Mr finnastklisjur frttum ansi leiinlegar og sjaldnastgera r frttirnar auskiljanlegri. Blaamaurinn fer ekki einu sinni rtt me klisjuna. tti a vera kapphlaupi umHvta hsi vegna ess a etta er sagt eiginlegri merkingu. Betra hefi veri a tala einfalt ml og segja:

rslitin forsetakosningunum Bandarkjunumeru enn ljs

Allir skilja einfalt ml.

Tillaga: Enn er ljst hver sigrar kapphlaupinuumHvta hsinu …


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband