Grani er genginn aftur, aldrei grugri, gleymd er Geirrur

enna tma kom t Geirrur, systir Geirrar Eyri, og gaf hann henni bsta Borgardal fyrir innan lftafjr. Hn lt setja skla sinn jbraut vera og skyldu allir menn ra ar gegnum. ar st jafnan bor og matur , gefinn hverjum er hafa vildi. Af slku tti hn hi mesta gfugkvendi.

Svo segir Eyrbyggju. Fr upphafi slandsbyggar var llum heimil fr um landi og hefur a veri lengst af san, me ltils httar takmrkunum.

Fr rfi alda hefur str jara miast fyrst og fremst vi au hagntu not sem hafa mtti af eim og eingngu til bskapar. Utan heimajara hafa menn tt tk skgum til eldviar ea kolagera, strri sva sem afrtti, en um eignir var aldrei um a ra v hver hefi vilja eiga strri lnd en hann ri vi a annast og hver hefi geta selt slk lnd. Varla hefur nokkur maur tt heiarnar, fjllin, mihlendi og jklanna svo eitthva s nefnt.

Getur einhver haldi v fram a eigandi einfaldrar bjarar eigi hreinlega fjalli fyrir ofan binn? Fjall sem er ekkert anna en fljgandi bjrg og skriur ar sem varla sst stingandi str n nokkur maur ea skepna hafi fari um.

a er n efa ekkert anna en forn lygisaga a jrin Reykjahl s svo landmikil a hn eigi land allt suur a eirri mrkum eirrar bjarar er ur var nefnd Skaftafell en er n hluti af samnefndum jgari?

Menn hafa fr upphafi landnms slandi deilt um lnd og landamerki og a er ekki ntt a landeigendur grpi til margvslegra ra til a „stkka" jarir snar. r, lkir og sprnur hafa breytt um farveg, jafnvel orna upp. Jklar hafa gengi fram og eyilagt lnd og hundruum ra sar hrfa. Hver n a land sem ur var huli jkli? Stkkar land aliggjandi jara vi a eitt a jkullinn hrfar ea verur til eitthvert tmarm?

Hvar er steinninn stri sem ur markai lnu til austurs fossinn og hvort a mia vi fossinn ea mija na en ekki ennan ea hinn bakkann? J, steinninn ekkist ekki lengur og fossinn og in eru lngu horfin og til hvaa ra m grpa ef upp sprettur deila?

Ef til vill munar einhverjireftir rksemdum lgmanns Austur-Eyjafjallahrepps sem ht, er rist var me gjafskn dmsmlaruneytisins a feraflaginu tivist fyrir a eitt a endurbyggja ntan skla efst Fimmvruhlsi, 1000 m h yfir sjvarmli. mlflutningi lgmannsins sem n er umbosmaur Alingis var v haldi fram a sklinn sti innan landamerkja tiltekinnar jarar sem var eitt sund metrum near og 18 km fjarlg. Hvernig a gat gerst a jr gti tt „land" ar sem jkull hafi veri hundru ra fkkst aldrei tskrt. Auvita var hreppurinn gerur afturreka me bull sitt.

Landeigendur bera oft fyrir sig inglsingar landamerkjum. mti m spyrja hversu g og byggileg ggn inglsingar eru, srstaklega fornar? Dmi eru til a hr ur fyrr hafi veri inglst brfum sem gamalt flk hafi handskrifa brfsnifsi um landamerki bjara sinna, byggt minni ea sgusgnum og yfirleitt vottfest. annig ggn og fleiri af v tagi geta auvita ekki staist og skiptir engu hversu gamlar inglsingarnar eru,

Menn hafa elilega leita gagna fornbrfasfnum um landamerki en grunur leikur jafnvel a aan hafi ggn veri numin brott til ess eins a koma veg fyrir a snnunarggn finnist um deiluml.

Hugsanlega hefi fjrmlaruneyti geta stai ru vsia krfum snum jlendumlunum, en a er fjarri llu lagi, a runeyti hefi tt a lta hagsmuni landeigenda ra ferinni. a eru meiri hagsmunir hfi en landeigenda, og v er s krafa elileg, a landeigendur fari aeins me a land, sem eir geti frt snnur a eir eigi, - v byggist eignartturinn. a er ekki eignarttur n heldur er a sanngjarnt a Alingi samykki vibtarlandnm mrgum ldum eftir a landnmi lauk.

Breytingar landnotkun hafa ori grarlegar undanfrnum rum. Nm miskonar er ori mjg batasamt, virkjanir, ferajnusta, vegalagning, uppgrsla og fleira og fleira m upp telja. essu sambandi man g eftir bilgjarnri krfu fyrrverandieigenda jararinnar Fells sem tldusig eiga Jkulsrln vi Breiamerkurjkul. eir geru einu sinni krfu til ess a llum myndatkum vi Lni vri htt nema til kmi greislur til eirra!

Hver Heimaklett Vestmannaeyjum, Hamarinn Vatnajkli ea Heljarkamb og Morinsheii? Er til inglstur eigandi a Stapafelli undir Jkli, Stu, Skyrtunnu og Kerlingunni Kerlingarskari. Hver Trllkallinn ea Bllinn vi Ballarva Tungna? Og hver skyldi n eiga Mskarshnka?

jlendulgin eru of mikilvg til ess a rstihpur landeigenda megi f nokkru ri um framgang eirra. stan er fyrst og fremst s a munu eir gira lnd, ganga rtt feramanna og heimt toll.

Hins vegar skipir n mestu mli hver s rttur okkar hinna, okkar landlausu landsmanna. Eigum vi a lta hira af okkur au rttsem landsmenn hafa haft haft stt um slandi fr upphafi byggar? Eigum vi a stta okkur vi a a meintir landeigendur giri lnd sn rtt eins og gert er uppi Hellisheii ar sem giring hefur veri reist yfir forna jlei.

Vera m a sumir landeigendur beri hag nttrunnar sr fyrir brjsti. a var ekki fyrr en fyrir um tuttugu rum a landeigendur fru a sj tekjuvon vegna fjlgunar feramanna. Fram a eim tma voru margar jarir aeins byri eigendum eirra. N vilja fleiri og fleiri loka agangi a nttruminjum, rukka fyrir aganginn, og jafnvel eru eir til sem vilja meina fr flks um byggi og ntt svi nema gegn greislu.

jsgum Jns rnasonar segir:

Sta lduhrygg (Staasta) bj gamla daga bndi s, er Grani ht; var hann bi gjarn og auugur. Alfaravegurinn l um landeign hans eptir endilaungum lduhrygg sem n er kalla Staarholt, og verur enn dag a fara um ennan veg, er ferast er vestur undir Jkul ea aan inn Mrar ea Dali, enda er vegur s mjg fjlfarinn, bi til kauptnanna lafsvkur og Ba, og til skreiarkaupa vestur i „plss", sem kalla er, en a er Hjallasandur, Keflavk, lafsvik, og Brimilsvellir.

Grani bndi ttist n geta n miklu f, ef hann tollai veginn; byggi hann v afar mikinn torfgar nean fr sj og upp Langavatn (Staarvatn). Hli hafi hann garinum, ar sem vegurinn er, en veitti eingum fararleyfi, nema eim, er greiddu Granatoll. ljst er me llu, hve hr hann hefir veri, en illa undu menn tollgreislu essari, enda launuu eir Grana bnda hana "v einhvern morgun fanst hann dauur hangandi vi annan dyrastafinn garshliinu.

Hefir s vegur aldrei veri tollaur san. a er aus garrst eirri, sem eptir er, a hann hefir veri kaflega hr og ykkur, og leingd hans hr um bil 300-400 famar.

Segja m me sanni a n s Grani genginn aftur og illa magnaur.Gleymd er Geirrur Borgardal.


mbl.is Segja rherra skapa fremdarstand
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Jn Valur Jensson

Einstaklega vel skrifa og rkstutt, Sigurur, mjg svo hugavert.

Jn Valur Jensson, 16.3.2019 kl. 16:44

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband