Karlar eru heilladsir, einstaklingar tkum og stofnun bilar

Athugasemdir vi mlfar fjlmilum

Tvtekning, upptugga

Vkverja ykir slttuorf skrti or", og skal enginn l honum a. Finnst honum etta lkt v og menn tali "um kubl, skotbyssu ea nmsskla". Trlega nota samt engir ess konar samsetningar.

erlendum mlum eru slk or nefnd "tutologi", en nefnist tvtekning slenzku. Er tt vi, a sama hugtak s endurteki me samheiti ea ru oralagi. Stundum er etta nefnt upptugga, og ykir aldrei vanda ml.

Glggt dmi um endurtekningu er a, egar tala er um strtisvagnablstjra , enda tt aldrei s tala um strtisvagnabl, heldur strtisvagn. v sambandi er elilegt ml a tala um strtisvagnstjra ea aeins vagnstjra, v a vagn og bll tknar sama hugtaki. v fer illa a nota bi orin smu andrnni. - J.A.J.

Pistill Morgunblainu ri 1998.

1.

Rta hafnai utan vegar undir Inglfsfjalli.

Fyrirsgn visir.is.

Athugasemd: Skrtihvernig lggu-, slysa og happafrttir eru komnar mefyrsta vertt kvenum orum ea orasambndum svo r verur einhvers konar stofnanaml

kutki lendir fyrir slysni t af vegi og er alltaf sagt og skrifa a a hafi hafna utan vegar.

Skriffinnskan ltur ekki a sr ha. Blaamenn ritskoa sjlfa sig svo harkalega a fjlbreytnin verur engin, stllinn steindauur. Lti er sem sagnor eins og a lenda, renna, falla, aka, enda ea lka su ekki til og ess sta alltaf nota sgnin a hafna.

frttum er aldrei sagt fr v a skip ea btar hafi hafna uppi fjru. er a ekki endilega vegna ess a blaamenn viti a sgnin a hafna getur tt a lenda. Forum voru va lendingar og a voru ekki alltaf hafnir.

J, skriffinnskueinokunin minnir kanselstlinn sem frgur er af endemum (ekki eindmum, sem er allt anna).

Lggan telur sig eigafyrsta vertt orasambandinu a vista fangaklefa. Blamenn tra v a etta s umbreytanlegt lgguml.

gamla daga, egar g var sumarlggunni, og sar blamennsku voru eir sem brutu lg einhvernhtt oft settir inn, lokair inni, settir fangelsi ea fangaklefa,varhald og svo framvegis og allir vissu hva var tt vi enginn hafi veri vistaur.

Enn sar kom hmennta en skrifandi flk til starfa hj lggunni og varteki upp v a vista prtti flk geymslum, auvita gegn vilja ess. Fyrir suma er etta erfiari vist en framsknarvist og ekki um neitt lk leiksklavist, og fjarri v a vera neitt lkt vist sveit ea a vista tlvuggn.

Sgnin a hafna getur haft margar merkingar sem ekki m gleyma lggumli s a taka yfir. malid.is segir:

    1. hafna s. vsa fr, taka ekki vi, neita; forast ...
    2. hafna s. lenda, h. sig taka hfn, leggjast vi landfestar. Sj hfn (1).
    3. hafna s. (18. ld) gera barnshafandi; hafnast s. taka vi fangi. Sj hfn (3).

Nafnori hfn:

    1. hfn, ho̢fn kv. skipalgi [] Upphafl. merk. hfn lkl. umluktur staur, geymir e..u.l.
    2. hfn, ho̢fn kv. haglendi, beit; (hefunnin) eign,
    3. hfn, ho̢fn kv. fstur; eiginl. s.o. og hfn (2), sbr. barnshafandi.
    4. hfn, ho̢fn kv. atferli, hegun; dngun; sbr. nno. hovn dngun, vellan. Eiginl. s.o. og hfn (2) (< *ha&#128;e&#132;ni-), sbr. a hafast og hafast a. Af sama toga er -hfn samsetn. eins og athfn, hfn og skipshfn.
    5. hfn, ho̢fn kv. kpa, skikkja; sbr. einnig yfirhfn kv.

Hr hefur veri tpt einhfri mlnotkun frttum sem leiir til ess a r vera hverri annarri lk og oft furulega fjarri raunheimum. stan er einfld. Svo talmargir hafa ekki alist upp vi bklestur, orafori eirra er ltill og einhfur. Slkt flk a lta ara skrifa fyrir sig.

Tillaga: Rta k t af veginum undir Inglfsfjalli.

2.

Hinn 51 rs gamli Steven King var dmdur sj ra og fjgurra mnaa fangelsi.

Fyrirsgn visir.is.

Athugasemd: Gott er til ess a vita a blaamaurinn sem skrifai etta kunni gtlega ensku. Hins vegar er hann lakari slensku, sem er miur.

Heimildin gti veri essi:

The 51-year-old Steven King, of Siddeley Avenue, Coventry, was sentenced to seven years and four months.

vsi stendur etta:

Hinn 51 rs gamli Steven King var dmdur sj ra og fjgurra mnaa fangelsi
Hinn 54 ra gamli Paul Rolston var dmdur sex ra og fjgurra mnaa fangelsi.
Hinn 42 ra gamli Daniel Malone fkk riggja ra og riggja mnaa fangelsisdm.

Svona er ekki gert slensku. Einar rn Thorlacius skrifai um kvena greininn vef Eis Gunasonar, Mola(vefurinn er enn opinn, honum er a finna mikinn frleik):

a skiptir hins vegar fleira mli mlnotkun en rtt og rangt. Mlsmekkur skiptir lka mli. Hann er auvita mismunandi milli mlnotenda.

Ef vi tkum fyrst kvena greininn br slenska vi ann hrylling (t.d. fugt vi ensku) a vera me viskeyttan greini. Vi btist san a slenskan er miki beygingaml. tkoman er ekkert srlega g. Vi ennan vanda m einfaldlega losna me v a stilla notkun kveins greinis hf.

Mr finnst hins vegar notkun kveins greinis vera a aukast miki slensku til ltillar pri fyrir mli.

stan fyrir v a notkun kveins greinis fer vaxandi er uppgjf. Margir kunna ensku prilegaen hafa hvorki skilning n ekkingu slensku mli. egar slkir eru blaamenn stefnir allt eina tt.

Svo virist sem a slenskir fjlmilar hafi ekki teki upp neina gastefnu mlfari og stl. Afleiingin eru skemmdar frttir.

ofangreindri tilvitnun Vsi er kvena greininum ofauki. ensku hefur hannvtkari merkingu en slensku. ar af leiandi er hjktlegt a sj misnotkunina, a blaamenn og arir skrifarar haldi a sama gildi um hann bum tungumlunum.

Jafnvel enskumlandi skrifa ekki eins og blaamaurinn, eir eru hrddir vi fjlbreytnina. etta m greinilega sj ef enski linkurinn hr a ofan er opnaur og greinin lesin.

Tillaga: Steven King, 51 rs, var dmdur sj ra og fjgurra mnaa fangelsi.

3.

Fjrar heilladsir fr Breidalsvk vera meal horfenda

Frtt mbl.is. .

Athugasemd: Hvernig er hgta kalla fjra karlmenn heilladsir? Nei, etta er ekkert grn.

Stlbrot kallast a egar frsgn gjrbreytist vegna sjlfrra mistaka ea vankunnttu hfundar.Sast var hr sagt fr orasambandinu a gefa hesti lausan tauminn. a vri alvarlegt stlbrot a segja a hesturinn hafi fengi frjlsar hendur um leiarval.

Stundum getur hfundur n fram tiltluum hrifum me stlbroti. Hr er skemmtilegt dmi:

Eyru mn fsir a hla mjka og blfagra rdd na, augu mn girnast a vira fyrir mr fegur na og tign, og kjaftinn mr langar til a tilbija ig orum.

Frekar lklegt er a stlbrot blaamannsins s mevita. S svo er hann byggilega a hast a heilldsarkrlunum.

rttadeild Moggans er a lklega talirttaml a kalla karlkyns stuningsmenn heilladsir rtt eins og a ar eru leikmenn lia iulega nefndir lrisveinar jlfarans.

malid.is segir um merkingu kvenkynsorinu heillads:

kvenkyns vera sem frir manni gfu

M vera a ekki s allt rtt sem orabkum stendur. Hins vegar arf skr rk fyrir v a fjrir mialdra karlar geti veri heilladsir.

Blaamaur me fullri mevitund og okkalega lesinn slenskum bkmenntum hefi byggilega flett upp orabk og komi auga hllega ori heillakarl. malid.is segir um a:

Oftast me greini; hllegt varp vi karlmann; til hamingju me afmli, heillakarlinn minn

Me essu er mlileyst. Vandinn er hins vegar essi: Hvernig er hgt a f ann sem hefur rran orafora til askrifa vanda ml?

Tillaga: Fjrir heillakarlar fr Breidalsvk vera meal horfenda

4.

Dyraverir skemmtista miborginni skuu eftir asto lgreglunnar um hlffjgurleyti ntt, en voru eir me einstakling tkum.

Frtt mbl.is.

Athugasemd: Vri einstaklingurinn tkum hj ljsmyndaraerekkert athugunarvert vi mlsgreinina. ar eru teknar ljsmyndir, ljsmyndatkur eru tar og ein ea fleiri fyrirsta tkum.

gamla daga, egar g, vskilslegur strkur rtt kominn yfir tvtugt, var sumarlggunni, voru misyndismenn handteknir, teknir fastir. Fyrir kom a almennir borgarar gripu inn og hldu bfumanga til lgreglan kom og tk vi eim. ht etta borgaraleg handtaka.

Sar, egar g starfai sem blaamaur skrifa g ogfleirium strf lgreglunnar. voru menn handteknir. Aldrei datt okkur hug a skrifa a einstaklingar ea manneskjur hafi veri settir inn.

dag vita yngri blaamenn vart hvorn ftinn eir eiga a stga, m vera a eir skiljiekki a bi karlar og konur eru af tegundinni menn. Lklega halda eir a a s brot jafnrttislgum a gera ekki greinarmun kynjunum. teljast eirblaamenn og skiptir kyni engu mli.

Lggan erfitt me skriftir rtt eins og rttablaamenn. Bar stttirnar ba til eigin mllsku og halda einfeldni sinni a ekkert s a v a gjrbreyta merkingum ora. Lgguml lkist meir hallrislegum stofnanaskrifum ar sem nafnoravingin er randi.

Blaamenn taka oft vi frttatilkynningum fr lggunni og birta, yfirleitt gagnrnislaust, vegna ess a a er fljtlegast. etta kallast kranablaamennska og er ekki hrs.

Tillaga: Dyraverir skemmtista miborginni skuu eftir asto lgreglunnar um hlf fjgur ntt, en voru eir me mann haldi.

5.

Vantar hsflaginu nu asto vi aalfund og ger rsreiknings?

Auglsing bls. 25 Morgunblainu 23.3.2019.

gufallsauglsingAthugasemd: Me strsletri stendur etta i auglsingu blasu 25 Morgunblainu. Um lei og blai kom t var fari a ra um gufallsskina henni samflagsmilunum.

Einhver sagi ru blai ennan sama dag a allt umtal vri gott. Nei, markasfrunumtelst a ekki svo og er hgt a fra mrg rk fyrir v. Slmt umtal skaar vegna ess a slmar frttir berast miklu hraar en r gu.

Hins vegar er hgt atakmarka skaann, en a er allt anna ml og ekki hr til umru.

Sagor stjrna fllum, um a verur ekki deilt. Margir telja gufallsski ekki alvarlegt ml. a m vel vera en sgnin a vanta krefst ess a nafnori s olfalli. v verur ekki breytt.

Tillaga: Vantar hsflagi itt asto vi aalfund og ger rsreiknings.

6.

Hann var undir hrifum fkniefna og framvsai strum hnf vi afskipti lgreglu.

Frtt mbl.is.

Athugasemd: Mlfari lggufrttumfjlmila er stundum spaugilegt, en um lei doldi sorglegt. Dmi um etta er ofangreind mlsgrein. Veit ekki hvernig skpunum hgt er a komast svona a ori; framvsa og vi afskipti. S sem skrifai er eitthva ti a aka.

sta hnfs hefi mtt standa vegabrf og sta afskipta gti komi eftirlit. vri eitthva vit essu. Annars geta lesendur mynda sr svisetninguna me eim Geir og Grana Spaugstofunni viskiptum vi dparann.

Sar frttinni segir:

egar lgregla kom vettvang reyndist ofurlvi maur vera binn a brjta ru og var skorinn hendi.

essi bannsetti vettvangur trllrur llum lggufrttum, orinu m langoftast sleppa, frttum a skalausu. Og ekki leysa vettvanginn af hlmi me stainn, a er nmer tv bannsetta listanum.

Svo er a etta oralag: reyndist ... vera binn a brjta. Ekki flkja mli. egar lggan kom hafi maurinn broti runa. Er eitthva flkiea er etta oflggulegt ml.

Lggan og blaamenn eru blind nstu, essartvtekningar eru frttinni:

Maurinn var fluttur me sjkrabifrei slysadeild til ahlynningar og verur lklega vistaur fangageymslu eftir ahlynningu ar. Maurinn er erlendur feramaur og er ekki vita hvar hann gistir.

g veja a hann gisti fangelsinu. Nei, hann var vistaur geymslu lgreglust. Enn og aftur kemur fyrir etta oralag a vista fangageymslu. M ekki ora etta annan htt ea er lggumli svo stala a ekki megi brega t af v?

Ahlynning kemur arna tvisvar fyrir smu mlsgreininni. Hfundurinn hefi auveldlega geta skrifa sig framhj v.

Orarin flkist fyrir lggunni og blaamnnum:

Einn var fluttur slysadeild eftir tveggja bla rekstur hverfi 111 grkvldi vegna eymsla hendi.

Hva merkir einn? Varla hestur, hann hefur ekki hendur. Api hefur hendur. Hva er hverfi 111? a er ekki til, hins vegar vita margir umpstnmeri 111.

Maur var fluttur slysadeild vegna eymsla hendi og svo framvegis. Raunar kemur a ekki mlinu vi hver meislin voru v eymsli eru sjaldnast meirihttar.

Tillaga: Hann var undir hrifum fkniefna og var me sr stran hnf sem lgreglan tk af honum.

7.

Bila til bja um plss.

Fyrirsgn blasu 2 Frttablainu 22.3.2018.

Athugasemd: Enn og aftursprettur fram dagsljsiblaamaur sem veit ekki hva sgnin a bila merkir. Snautlegt a kallast blaamaur og bera ekki skynbrag slenskt ml.

frttinni er sagt a tlendingastofnun bili til sveitarflaga um a gera jnustusamninga vegna tlendinga sem skja um aljlega vernd.

S sem bilar er biill. Hann biur um hnd konu, vill giftast henni. Aftur mti er sjaldgft er a s sem biur s biill. tlendingastofnun bilar ekki frekar en nnur fyrirtki ea stofnanir. Sj hrog hrog hr.

Sgnin a bilakemur tvisvar fyrir frttinni, er hn ekki er lng. Blaamaurinn semur nu lnur eindlki auk fyrirsagnar.

Rangt ml er algengt fjlmilum, segja m a eir dreifi skemmdum frttum. Ekki er hgt a kalla a anna egar merkingum ora er breytt, anna hvort vegna ekkingarleysis ea af setningi. Matvlaframleiandi sem sendir fr sr skemmda vru fr baukinn hj yfirvldum og raunar lka fjlmilum.

Dmi eru um a fjlmilar hafi gert taf vi matvlafyrirtki vegna skemmdrar vru en hver hefur eftirlit me fjlmilum?

M fjra valdi endalaust framleia og dla yfir landsmenn skemmdum frttum?

Tillaga: Bija til bja um plss.


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Jhannes Laxdal Baldvinsson

Sll Sigurur, akka gtan pistil. En mttir endurskoa afinnslur nar vi notkun blaamanna so. bila.

etta er ekki fyrsta sinn, sem agnast t essa notkun, sem frimenn og orabkarmenn hafa lagt blessun sna yfir.

http://islenskordabok.arnastofnun.is/islob?ord=5455&

Jhannes Laxdal Baldvinsson, 25.3.2019 kl. 16:41

2 Smmynd: S i g u r  u r   S i g u r  a r s o n

Sll,

Vissi af essu slenskri ntmamlsorabk.

orabk menningarsjs stendur segir:

    • Bila: bija (stlku), bija um hnd stlku.

    slenskri orsifjabk malid.is segir:

      • biill k. &#145;s sem biur sr konu; korggn ofan kaffibolla&#146;; sbr. fr. biil, nno. bidel, bl, fs. biil, fd. bedel, fe. bedol, fh. bitil &#145;biill, bijandi&#146;; bila s. &#145;bija stlku, bija um e-&#146;, sbr. nno. bidla, bela, d. bejle. Sk. bija (s..). Um viliinn biill, sj -ill.

      Rtt er a g hef agnast talsvert t misnotkun orinu. Vissi um etta slenskri ntmamlsorabk.

      llum a vera ljst hvernig ori kemur til.

      akka fyrir bendinguna, tla hennar vegna a rfra mig vi mr frari menn. Lt vita sar.

      S i g u r u r S i g u r a r s o n, 25.3.2019 kl. 17:04

      3 Smmynd: S i g u r  u r   S i g u r  a r s o n

      Mlfringur sem g talai vi dag ba mig vinsamlegast a muna eftir uppruna ora, sium og hef. rtt fyrir a sgnin a bila s nefnd slenskri ntmamlsorabk ru sambandi en a bija konu ir ekki a a s viurkennd breyting merkingu.

      S i g u r u r S i g u r a r s o n, 25.3.2019 kl. 23:26

      4 Smmynd: Jhannes Laxdal Baldvinsson

      orabk Sigfsar Blndal er sgnin tskr ennan htt:

      bila (a) til, bejle, gaa paa frierfdder, gre Kur til

      Af v m ra, a merkingin einskoraist aldrei vi kvonbnir. Og hva sem meiningarmun lur a vira mismunandi notkun ora. Yfirleitt er mlnotkun mjg mismunandi milli landshluta og sturnar margar. Sfnun ora og ritstjrnir orabka eru enginn hstirttur um mlnotkun. g man eftir tvarpsttunum um slenzkt ml Gufunni gamla daga. ar var tilgangurinn ekki a kenna rtta mlnotkun heldur safna upplsingum um hve tbreidd mismunandi mlnotkun var. annig a varveita mli a mnu mati. Rs 1 mtti alveg dusta ryki af eim ttum ef eir eru enn til segulbndum.

      Jhannes Laxdal Baldvinsson, 26.3.2019 kl. 04:50

      Bta vi athugasemd

      Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

      Innskrning

      Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

      Hafu samband