Fęrsluflokkur: Stjórnmįl og samfélag

Ólafur Jóhann Ólafsson er einn besti rithöfundur žjóšarinnar

Um daginn hlustaši ég į afar vel skrifaša bók og varš svo hrifinn aš ég hef varla nįš mér ennžį. Žetta var Höll minninganna eftir Ólaf Jóhann Ólafsson. Hann er tvķmęlalaust einn af mestu rithöfundum samtķmans. Žaš get ég fullyrt eftir aš hafa hlustaš į fleiri eftir hann.

Oftast geri ég tvennt ķ einu, geng langar leišir og hlusta um leiš į sögur. Geršist įskrifandi aš „Storytell“ fyrir rśmu įri og hef į žeim tķma lokiš viš aš hlusta į meira en eitt hundraš bękur samkvęmt talningu vefsķšunnar. Einn og hįlfur til tveir og hįlfur tķmi į dag ķ göngu og hlustun.

Bękur hafa veitt mér mikla įnęgju. Stundum get ég veriš ęši fordómafullur, treysti ekki ķslenskum rithöfundum, hręddur um aš verša fyrir vonbrigšum. Hins vegar hef ég gaman af öllu, sagnfręši, spennusögum, glępasögum og svo framvegis.

Į tķmabili fannst mér ég vera kominn ķ žrot, fann ég engar bękur sem mig langaši til aš hlusta į. Horfši į bękurnar hans Ólafs Jóhanns į skjįnum og įkvaš aš lįta slag standa. Hafši ašeins lesiš eina bók eftir hann įšur en žaš var Endurkoman en var ekkert sérstaklega hrifinn. Nś veit ég aš sökin er mķn en ekki sögunnar. Ég las hana ekki rétt. Žorvaldur Davķš les hana einstaklega vel į Storytell.

Höll minninganna er stórkostleg bók. Hógvęr upplestur og tślkun Siguršar Skślasonar leikara į sögunni eykur į įhrifin. Ķ bókarlok er mašur žvķ sem nęst agndofa yfir örlögum ašalsöguhetjunnar og annarra ķ lķfi hennar. Svo slyngur rithöfundur er Ólafur Jóhann aš honum tekst aušveldlega aš tvinna saman nokkrum sögum ķ eina heild aš engin missmķš sést og lesandinn į mjög aušvelt meš aš fylgja sögužręšinum. Höfundurinn hefur mikinn og góšan oršaforša og beitir honum į lesandann sem kemst ekki undan ęgivaldi sögunnar.

Ašrar sögur Ólafs Jóhanns eru meš sömu skįldlegu einkennum. Skiptir engu hvort hann segi sögu karls eša konu ķ fyrstu persónu eša žrišju. Allt leikur ķ höndunum į honum. Vissulega sprettur  engin saga alsköpuš śt śr höfši neins manns, vinnan er grķšarleg.

Ég įkvaš aš hlusta į fleiri sögur eftir Ólaf Jóhann og žęr ollu ekki vonbrigšum, Snerting, Sakramentiš, Endurkoman og ekki sķst Aldingaršurinn, safn smįsagna. 

Miklu skiptir hver les. Žorvaldur Davķš Kristjįnsson les Sakramentiš og Endurkomuna. Žaš tók mig nokkrar mķnśtur aš venjast honum en verš aš segja aš lestur hans er afskaplega góšur, tekur ekkert frį höfundinum en ljęr sögunni vęngi svo bįšar sögurnar eru ķ seinn heillandi og angurvęrar.

Aš sjįlfsögšu er hęgt aš finna aš stöku oršavali Ólafs Jóhanns og gagnrżna hann fyrir żmislegt sem žó skiptir engu mįli žegar upp er stašiš. Sagan er allt og svo óskaplega fįtt truflar hana žó margbrotin sé.

BókStundum er hlašborš matar girnilegt. Mašur į žaš til aš gleypa allt ķ sig, gleyma aš njóta og upplifa. Bękur eru allt annaš, žęr žurfa sinn tķma. Góš bók gerir kröfur til lesandans sem žarf einbeitingu og nęši. Žannig man ég eftir barnęsku minni rétt eins og svo margir af minni kynslóš. Į kafi ķ bókum og ótal feršum į bókasafninu. Lķfiš er margbrotiš en bókin eru besti uppalandi sem til er og ęvilangur vinur.

Žó er eitt sem svo margir hafa sagt vera žaš versta og žaš er aš ljśka viš aš lesa góša bók. Hana mį žó lesa aftur og aftur og aftur.


Žrjįr gönguleišir aš gosstöšvunum viš Litla-Hrśt

IMGL0081_IMGL0083 Neo

Žegar byrjaši aš gjósa viš Litla-Hrśt missti löggan og almannavarnir alla skynsemi. Halda aš fólk muni bruna į stašinn og hlaupa beint ķ glóandi kvikuna eša jafnvel ofan ķ eldsprungu. Langflestir fara varlega og kunn fótum sķnum forrįš hvort sem um er aš ręša eld eša gasmengun.

Löggan og almannavarnir viršast ekki vita margt um śtiveru og gönguferšir. Žegar gaus į Fimmvöršuhįlsi gekk fólk upp og nišur į einum degi, meira en žrjįtķu km. Önnur leiš var ekki ķ boši. Uppi į Hįlsinum strengdi löggan gula borša hér og žar, žóttist vera aš vara viš einhverri hęttu. Žeir fuku aušvita og margir fundust löngu sķšar samankušlašir ķ hrauninu. 

Žegar gaus ķ fyrra skiptiš viš Fagradalsfjall lokaši löggan beinlķnis öllum stystu leišunum og hvatti fólk til aš ganga frį Grindavķk eša Blįa lóninu. Įstęšan var einföld, löggan vissi ekkert hvaš skyldi taka til bragšs. Atti fólki śt ķ ófęrur.

Nś gżs viš Litla-Hrśt og žį lokar löggan leišinni aš Höskuldarvöllum og veginum um Móhįlsadal, lokar ašgengi aš Vesturhįlsi en af honum er engu aš sķšur besta śtsżniš til gosstöšvanna. Margir žurfa ekki aš fara lengra. Žar er engin hętta į gasmengun, eiturgufum af neinu tagi. En aušvitaš veit löggan ekkert um žaš.

Löggan vill frekar aš fólk gangi enn lengri leiš en žörf er į en gerir sér ekki grein fyrir hęttunni. Allur almenningur veit aš žegar vindurinn er ķ bakiš er engin hętta į gasmengun, löggan įttar sig ekki į žvķ.

Fólk er ekki fķfl jafnvel žó löggan haldi žaš.

Litli-Hrútur leiširĮ mešfylgjandi korti eru teiknašar žrjįr skįstu leiširnar aš gosstöšvunum.

Ég męli meš žeirri sem er blįlituš, aš minnsta kosti mešan vindur er ekki vestlęgur. Gallinn viš žessa leiš er aš fara žarf um Móhįlsadal en žar er vegurinn talsvert grófur, žó er fjórhjóladrif ekki naušsynlegt. Gengiš er frį Krókamżri og upp į Vesturhįls. Gömlum jeppavegi er fylgt til aš byrja meš en snśiš af honum og haldiš vestur yfir Hįlsinn. Sjį nįnar ljósmyndina. 

Screenshot 2023-07-11 at 13.23.39Litla myndin sżnir gróflega ómerkta gönguleiš frį Krókamżri og yfir Vesturhįls aš Skolahrauni.

Ķ Skolahrauni eru vķša trošningar yfir hrauniš. Gott er aš skoša landkort į netinu įšur en lagt er ķ gönguna.

Sķšast gekk ég yfir Vesturhįls daginn įšur en gaus. Sunnan viš Krókamżri er Hįlsinn mjög brattur vestan megin og getur žar veriš mörgum erfišur. Frį Krókamżri og upp į Hraunsels-Vatnsfell eru um fimm km gangur.

Nęst besti kosturinn er aš ganga eftir jeppaveginum (gul punktalķna į kortinu) sem liggur austan viš „gömlu“ eldstöšvarnar. Hann er įgętur fyrir gangandi og hjólandi. Ég hef nokkrum sinnum fariš žessa leiš į rafhjóli sem er frįbęrt. Leišin er um įtt km löng, en mjög aušveld, frekar slétt alla leišina.

Lakasti kosturinn er A leiš löggunnar, jaršżtuleišin frį bķlastęšunum og upp į Fagradalsfjall (merkt meš gręnum lit). Leišin er um tķu km löng, tuttugu alls. Munurinn į žessari leiš og jeppaveginum er aš sį sķšari er mun sléttari, enginn bratti. Kosturinn viš leišina er aš hśn er mjög greinileg og varla möguleiki į aš villast. Hęgt er aš ganga jeppaveginn til baka.


Handarbaksvinnubrögš löggunnar og Almannavarna

Žegar gaus ķ fyrra skiptiš viš Fagradalsfjall varš Sušurnesjalöggan og Almannavarnir sér til skammar vegna handarbaksvinnubragša og žekkingarleysis. Bęta mį Vegageršinni viš sem lét hafa sig ķ aš ganga erinda löggunnar. Sušurstrandavegur frį vegamótunum viš Kleifarvatnsveg og allt vestur aš Grindavķk var lokašur um heila helgi og žvķ boriš viš aš skemmdir vęru į veginum vegna jaršskjįlfta. Žaš var fyrirslįttur.

Žśsundir manna vildu sjį eldgosiš en löggan og Almannavarnir létu žaš aš ganga frį Grindavķk eša jafnvel Blįa lóninu. Mörgum reyndist žaš erfitt, meira en 20 km bįšar leišir yfir ógreišfęrt hraun.

Ķ upphafi var meš öllum rįšum reynt aš tįlma för fólks aš gosstöšvunum. Allt fór ķ flękju žangaš til einhverjum datt ķ hug aš bśa til bķlastęši svo ekki žyrfti aš skilja bķla eftir į vegkanti. 

Fullyrt var aš eldgosiš vęri öllum hęttulegt. Žaš var rangt. Jaršfręšingar og allir žeir sem eitthvaš žekkja til jaršfręši vissu frį upphafi aš engin hętta var į feršum. Žetta var sprungugos meš stefnuna sušvestur-noršaustur eins og flest önnur eldgos hafa veriš į Reykjanesi. 

Ašeins ein eldsprunga opnast śr hverjum kvikugangi, ekki tvęr og aldrei samsķša. Hins vegar getur sprungan veriš slitrótt, ekki löng og samfelld.

Jaršešlisfręšingur sagši gosiš vera ręfil sem reyndist rétt žó svo aš fjölmišlar og fleiri reyndu aš gera grķn aš honum fyrir vikiš.

Löggan į Sušurnesjum og Almannavarnir įkvįšu seint og um sķšir aš ryšja ekki gönguleiš um Nįtthagadal sem žó var einfaldasta og besta leišin aš gosstöšvunum. Fullyrt var aš kvikugangur  vęri undir dalnum. Žaš var sķšar dregiš til baka.

Gönguleiš A reyndist torsótt fyrir flesta. Hśn var löng og ógreišfęr. Versti farartįlminn var löng og brött brekka sem var afar erfiš fyrir flesta. Žį var brugšiš į žaš rįš aš setja langan kašal ķ brekkuna til aš göngufólk gęti handstyrkt sig upp. Enginn fjallamašur hefši męlt meš žvķ. Skynsamlegra hefši veriš aš setja upp nokkra styttri kašla. Margir misstu takiš į kašlinum er hann sveiflašist til og frį.

Svo datt löggunni og Almannavörnum žaš snjallręši ķ hug aš sneiša framhjį kašalbrekkunni og fara upp gil skammt austan viš hana. Vissu žeir ekki af gilinu, fóru žeir aldrei į stašinn, lįsu žeir ekki landakort? Uppferšin reyndist žar ašeins skįrri, engan kašal žurfti. Loks datt sófaköllum ķ huga aš nota jaršżtu til aš ryšja leišina, gera sneišing framhjį žessum tveimur įšurnefndu bröttu brekkum. Žaš var skynsamlegt.

IMGL7154Aldrei flögraši aš žeim ķ löggunni og Almannavörum aš gera gönguleiš um Nįtthagadal. Žess ķ staš var fólk žvingaš um leišir sem nefndar voru A, B og C. Svo voru sett skilti hingaš og žangaš sem įttu aš vara fólk viš žvķ aš slasa sig. Hvergi var neitt gagn af žessum skiltum og óskiljanlegt hvernig žeim var valinn stašur.

Varla hefur nokkur mašur ķ löggunni eša Almannavörnum neina reynslu af fjallamennsku. Einfaldast hefši veriš aš tala viš Feršafélag Ķslands og bišja félaga žar um aš marka bestu leišir aš gosstöšvunum. Ķ žvķ er mikil reynsla af feršalögum og gerš gönguleiša. Aušvitaš datt engum ķ hug aš tala viš žį sem hafa žekkingu eša reynslu. Žess ķ staš remmdust žeir sófališinu ķ löggunni og Almannavörnum aš finna upp hjóliš. Žaš tókst illa.  

Tvęr gönguleišir į gosstöšvum reyndust bestar. Ókunnugir žurftu ašeins aš skoša landakort og žį sįst aš Nįtthagadalur og Langihryggur hentušu best. Löggan og Almannavarnir virtust ekki kunna į landakort.

Um sķšir rann hraun yfir allar gönguleišir löggunnar og einnig ķ Nįtthagadal. Ašeins Langihryggur hefur enst. Leišin žar upp var unnin meš jaršżtu og var skynsamlega aš verki stašiš.

Önnur gönguleiš varš óvart til. Meš jaršżtu voru geršir sneišingar upp kašalbrekkuna sem nefnd var hér į undan. Įstęšan var sś aš gera žurfti ryšja leišigarša žar fyrir ofan. Dugšu žeir vel, stżršu hrauni ofan ķ Nįtthagadal.

IMGL7288Löggan žurfti samt aš setja gula plastborša fyrir leišina svo fólk fęri sér ekki aš voša. Fęstir létu žį trufla feršir sķnar. Um sķšir fuku žeir śt ķ vešur og vind. Sprękir göngumenn gengu upp į Fagradalsfjall og fengu žašan frįbęrt śtsżni aš gosstöšvunum. Žegar gaus ķ Meradal fóru margir žessa leiš. Löngu sķšar kom löggan į eftir meš jaršżtuna sķna og ruddi leišina. Žaš var žakkarvert žó stutt vęri ķ goslok. Sem sagt, fólk markaši leišina og löggan elti.

Svo įkvešin var löggan og Almannavarnir ķ žvķ aš bjarga fólki frį heimsku sinni aš bannaš var fyrir börn innan tólf įra aš fara aš gosstöšvunum ķ Meradal. Ekki reyndist lagastoš fyrir žeirri įkvöršun. Žegar kvešiš var upp śr meš žaš var gosiš löngu bśiš en fjöldi barna hafši engu aš sķšur fariš meš sķnu fólki til aš sjį žaš. Fólk viršir bjįnalegar skipanir aš vettugi.

Nś viršist sem aš aftur muni gjósa viš Fagradalsfjall. Vera mį aš sófakallarnir ķ Sušurnesjalöggunni og Almannavörum hafi lesiš sér til ķ fjallamennsku. Žaš dugar hins vegar ekki. Menn lęra af reynslunni. 

Sófakallarnir ęttu aš hringja ķ Feršafélagiš og bišja žį sem žar stjórna um aš skipuleggja leišir aš nżjustu gosstöšvum. Vit er ķ aš fį ašstoš, vitleysa aš ana įfram. 

 


Eru lķkur į eldgosi viš Fagradalsfjall innan tveggja vikna?

Žrišja lota elda į Reykjanesi er hafin meš mikilli jaršskjįlftahrinu noršvestan viš Faradalsfjall. Skjįlftarnir eru įn efa vegna kvikugangs sem liggur sušaustur frį Keili og ķ įttina aš gossvęšinu frį įrunum 2021 og 2022.

Samkvęmt lauslegri athugun į jaršskjįlftunum į vefum Vešurstofnunnar og map.is viršast upptök skjįlftanna vera dżpri rétt sušvestan viš Keili, į aš giska fimm km, og žar eru žeir snarpastir. Nęr gosstöšvunum ķ Meradal veru žeir fęrri en grynnri, upptökin nęr fjórum km į dżpt.

Žetta er svipaš og fyrir gosiš viš Fagradalsfjall įriš 2021. Fęršust žį upptökin ę nęr svoköllušum Geldingadal žar sem loksins gaus. Jaršskjįlftahrinan įriš 2021 nįši til sjįvar og undir hafsbotninn.

Ķ yfirgnęfandi fjölda tilfella eru jaršskjįlftar ekki undanfari eldgoss. Žetta hafa jaršfręšingar margoft sagt. Hins vegar geta jaršskjįlftar veriš undanfari eldgosa. Įstęšan er einföld. Kvika sem trešst upp ķ gegnum jaršskorpuna ryšur frį sér bergi og viš žaš męlast skjįlftar. Žeir eru žó frekar litlir oftast ķ kringum eitt stig. Litlir skjįlftar geta žvķ samkvęmt žessu veriš fréttaefni. En fįir gefa žeim gaum nema jaršfręšingar sem skoša žį vandlega, og aš auki żmislegt annaš eins og óróa, lyftingu lands og margt fleira sem getur bent til aš gos sé aš hefjast.

Jaršfręšingar hafa ķ fréttamišlum sagt aš skjįlftavirknin milli Fagradalsfjalls og Keilis sé svo ofsafenginn aš miklar lķkur séu til žess aš jörš sé aš bresta og eldur komi upp į yfirboršiš. Mišaš viš reynsluna af sķšustu gosum er ekki ólķklegt aš nś gjósi innan tveggja vikna. Möttulkvikan viršist hafa fundiš kvikuganginn sinn og žrżstingur frį henni sé nęgur til aš hreyfa viš jaršskorpunni, valda skjįlftum.

IMGL0997_IMGL0999 Aur

Hvaš gerist nęst? Mišaš viš žaš sem geršist įriš 2021 er hęgt aš ķmynda sér aš kvikugangurinn lengist ķ sušvestur, og aftur gjósi į sömu slóšum. Žį fullyrtu jaršvķsindamenn aš hann vęri undir Nįtthagdal og jafnvel undir gönguleiš A. Fjölmargir skjįlftar męldust undir sjįvarbotni og  veltu margir žvķ fyrir sér hvort gjósa myndi ķ sjó. Žaš getur allt eins gerst nśna.

IMGL0996 NeoEfri myndin hér fyrir ofan er tekin noršan viš Meradalshnśk. Žar er talsverš slétta allt aš fjalli sem nefnist Kistufell og er Keilir ķ hvarfi viš žaš. Į mišri myndinni mį greina jaršfall eša sprungu sem sést betur į žeirri nešri.  

Jaršvķsindamenn hafa lengi haft mikinn įhuga į sprungunni og sett einhver męlitęki viš hana. Įstęšan er sś aš sprungan viršist vera ķ beinu framhaldi af kvikuganginum sem olli gosinu ķ Geldingadal og Meradal. Ef til vill er hśn nśna aš glišna. Hver veit.

Žarna gęti gęti gosiš og žaš er hinn besti stašur Hraun myndi fyrst og fremst renna ķ Meradal og fylla hann. Flęddi śt śr honum rynni hraun ķ Skolahraun og sušur til sjįvar.

KortHér er kort af skjįlftum sķšustu dęgra tekiš af map.is sem er afskaplega góšur vefur fyrir žį sem įhuga hafa į landafręši og ekki sķšur jaršskjįlftum.

Įgętt er aš tvķsmella į myndir og kort til aš stękka.

Nešsta myndin er tekin ófrjįlsri hendi af vef Vešurstofunnar og sżnir upphaf eldgossins ķ Meradal. Eldsprungan teygir sig žarna upp ķ hlķš Merarfells. Sprungan sem nefnd var hér fyrir ofan og örin bendir į, er ķ beinu framhaldi af eldinum.

Af hverju var sprungan ķ Meradal svona stutt, komst ekki upp į sléttuna fyrir ofan. Skżringin er einföld, gosiš var frekar kraftlķtiš, ekki nógur žrżstingur ķ kvikuganginum.

 

Screenshot 2023-03-25 at 10.36.06

 


Orkuveitan hyggst reisa fjölda vindmylla örskammt frį Reykjavķk

Orkuveitan

 

 

 

 

Orkuveita Reykjavķkur hefur įhuga į aš reisa vindmyllur ķ nįgrenni höfušborgarsvęšisins. Įformin vekja furšu. „Vindgaršar“ er svo óskaplega vinalegt orš og sagšar muni verša „ķ nįgrenni Hellisheišar“. Allt svo sętt.

Hvers vegna fer Orkuveitan meš rangt mįl og notar villandi oršalag um vindmyllurnar?

Hér er mynd sem Orkuveitan lét gera og hefur veriš birt ķ fjölmišlum og į vefsķšu fyrirtękisins. Ég hef leyft mér aš merkja Hellisheiši meš raušu inn į myndina, svona ķ stórum drįttum. Žess mį geta aš Hellisheišarvirkjun er ekki į Hellisheiši, hśn er vestan undir henni. 

Į kortiš hefur Orkuveitan merkt žrjį staši sem įhugi er fyrir aš reisa vindmyllur og žeir eru allir fjarri Hellisheiši. Fullyršingar um annaš eru ósannindi.

Lyklafell

Orkuveitan hefur hugmyndir um aš reisa vindmyllur viš Lyklafell sem er skammt frį Sušurlandsvegi, til móts viš Sandskeiš. Felliš er um tķu km frį Hellisheiši og um ellefu km frį austustu byggš ķ Reykjavķk. Sem sagt; mišja vegu milli byggšar ķ Reykjavķk og Hellisheišar.

Hvers vegna er Lyklafell sagt ķ nįgrenni Hellisheišar? Hiš fyrsta sem manni dettur ķ hug er aš veriš sé aš reyna aš villa um fyrir almenningi, afvegaleiša hugsanlega umręšu.

Hvaš er aš žvķ aš segja aš Orkuveitan vilji aš reisa vindmyllur ķ nįgrenni Reykjavķkur? Įstęšan er einföld. Fólk myndi leggjast hatrammlega gegn įformunum. Žeir hjį Orkuveitunni vita aš ekki er sama hvernig mįliš er kynnt. Vandamįliš er greinilega ekki léleg landfręšižekking starfsmanna hennar heldur allt annaš. Įróšur?

Dyravegur

Fyrir bķlaöld lį žjóšleiš frį Ellišakoti (Helliskoti) aš Lyklafelli. Žašan voru tvęr leišir,  yfir Hellisheiši og yfir Dyrafjöll. Sķšarnefnda leišin er nefnd Dyravegur og er frišašur eins og allar fornar leišir. Hann er merktur į Herforingjarįšskort Dana og einnig į Atlaskort Landmęlinga.

Nįlęgt Hengli, einhvers stašar milli Nesjavallavegar og Dyravegar hefur Orkuveitan įhuga į aš reisa vindmyllur. Stašurinn er fjarri Hellisheiši. Žar munar um įtta til tķu km eftir žvķ hvar boriš er nišur. Hann er į Mosfellsheiši en starfsmenn Orkuveitunnar reyna aš fela žį stašreynd og masa um Hellisheiši.

0J2B8756_0J2B8757 NeoSandfell viš Žrengsli

Sandfell er lķtiš fell sunnan viš Žrengsli, rétt viš žjóšveginn. Žaš hefur veriš notaš sem malarnįmur og vont fólk hyggst nś moka žvķ ķ burtu og selja til Žżskalands. Į rśstunum er lķklega ętlunin aš reisa vindmyllur.

Sandfell er ekki ķ nįgrenni viš Hellisheiši. Tępir įtta km eru žangaš ķ beinni loftlķnu. Segja mį fyrirhugašar vindmyllur séu ķ nįgrenni Žorlįkshafnar žvķ žangaš eru tólf km. 

Vindmyllur

Lķklega mį segja aš vindmyllur geti veriš žarfažing. Žęr eru hins vegar ekki alltaf naušsynleg višbót viš orkukerfi landsins žvķ framleišsla žeirra er ekki endilega ķ beinum tengslum viš eftirspurn, hśn getur veriš minni eša meiri, allt eftir žvķ hvernig vindurinn blęs. Bókstaflega. 

Žęr eru hins vegar hrikalega įberandi hvar sem er. Ašskotahlutir sem raska landslagi og eyšileggja tilfinningu fyrir vķšernum.

Screenshot 2023-06-29 at 16.06.25Į svoköllušu Hafi fyrir ofan Bśrfell standa tvęr vindmyllur. Žegar armarnir eru ķ efstu stöšu eru žęr hęrri en Hallgrķmskirkjuturn.

Hér fyrir ofan er ljósmynd af Žrengslum og Sandfelli (lengst til hęgri). Vindmyllurnar yršu į svipašri hęš og felliš en žęr yršu varla tvęr, lķklega tķu hiš minnsta.

Žeir hjį Orkuveitunni passa sig į žvķ aš nefna ekki fjölda vindmylla, žaš gęti skemmt fyrir žeim. Lśmskir.

 


Sagan af Lśkasi sem seldi bķlinn sinn

Lśkas skildi bķlinn sinn eftir į bķlasölunni. Svo gekk hann heim, kyssti konu sķna og börn og bjó til kvöldmatinn. Viku sķšar eftir bankaši löggan upp į og vildi spjalla viš hann. 

Skildir žś bķlinn žinn eftir sķšasta žrišjudag klukkan 17:30 į bķlasölunni Stórbķlasölunni? spurši löggumašurinn.

Jį, svaraši Lśkas.

Veistu aš bķllinn hefur veriš seldur?

Jį. Ég skrifaši rafręnt undir afsališ ķ gęr og fékk greitt fyrir hann aš frįdreginni žóknun bķlasalans.

Sįstu žegar bķlasalinn sem var bęši drukkinn og dópašur ķ gęr lamdi kaupandann?

Nei, ég fór ekki aftur į bķlasöluna, skrifaši undir rafręnt. 

Žś varst sjįlfur edrś og tókst sem sagt ekki žįtt ķ barsmķšunum?

Jį og nei, svaraši Lśkas.

Hvaš įttu viš, jį og nei, spurši löggan og hvessti sig.

Žś spuršir mig tveggja spurninga og ég svaraši bįšum.

Hmm, heyršist frį lögmanninum, og hann horfši lengi į Lśkas sem leit loks undan.

Ertu alveg viss?

Viss um hvaš? spurši Lśkas.

Aš žś segir satt og rétt frį.

Hvaš įttu eiginlega viš?

Jį, žetta hélt ég, sagši löggumašurinn, sigri hrósandi. Žś žarft aš męta ķ skżrslutöku vegna rannsóknarinnar eftir helgi. Viš hringjum ķ žig.

Lśkasi leiš nś ekki sem best eftir žetta. Imba konan hans sagši aš hann žyrfti ekki aš hafa neinar įhyggjur, sannleikurinn kemur ķ ljós um sķšir. Hśn hafši rétt fyrir sér. Hįlfu įri sķšar fékk Lśkas bréf meš skżrslu löggunnar um sölu bķlsins og ofbeldi bķlasalans sem var įkęršur en ekki var minnst į Lśkas.

Kęran barst ķ fjölmišla sem fundu śt aš Lśkas hefši įtt bķlinn. Į samfélagsmišlum var fullyrt aš žįttur hans ķ ofbeldinu hefši ekki veriš rannsakašur og įbyrgš hans hljóti aš vera rķk.

Fjölmišlar sįtu um heimili Lśkasar ķ Įlftamżri. Nęsta morgun gekk Lalli śt ķ nżja bķlinn sinn og ętlaši ķ vinnuna. Fjölmišlungar og bloggarar umkringdu hann og rįku hljóšnema sķna aš honum og hrópuš og köllušu spurningar sķnar. Lśkasi tókst aš komast ķ bķlinn sinn og fór ķ vinnuna sķna. Žar las hann um sjįlfan sig ķ fjölmišlum.

„Žaš blas­ir viš aš žįtt­ur seljanda bķlsins sem und­ir­rit­ar samn­inginn og annarra įbyrgšarašila hef­ur ekki veriš rann­sakašur til hlķt­ar“, sagši Hanna.

„Žótt įbyrgšin liggi hjį Stórbķlasölunni, vegna brota og annmarka į söluferli bķlsins, žarf engu aš sķšur aš skoša sišferšilega įbyrgš Lśkasar sem blygšunarlaust seldi bķlinn sinn“, sagši Helga.

„Okkur vantar heildarmyndina. Okkur vantar gögn sem ašeins rannsóknarnefnd getur veitt, įbyrgšarašilinn į sölunni hefur hvergi veriš rannsakašur og žetta snżst ekki um persónur og leikendur. Žetta snżst um traust, gagnsęi og yfirsżn“, sagši Kristrśn.

„Lśkas ber lagalega įbyrgš į framkvęmdinni og hann beri aušvitaš lķka sišferšilega įbyrgš į žvķ aš vel fari. Ég meina, ég myndi segja aš hann falli į bįšum prófum og tilraun til aš halda öšru fram sé bara Ķslandsmet ķ mešvirkni,“ sagši Žorbjörg.

Blašamašur hringdi ķ Lśkas og spurši: Ętlar žś aš axla įbyrgš į barsmķšum bķlasalans? Hver var žįttur žinn ķ ofbeldinu? Heimildir herma aš žś hafir séš barasmķšarnar. Lśkasi varš orša vant.

Bloggari sem ekki vill lįta nafns sķns getiš hringdi ķ kaupanda bķlsins og sį sagši:

Bķlasalinn er ruglašur, hélt žvķ fram aš ég skuldaši honum pening, svo braut hann į mér nefiš og sparkaši ķ afturendann į mér.

Hvaš gerši Lśkas?

Hvaša Lśkas?

Seljandi bķlsins.

Jį hann. Hef aldrei hitt manninn.

 


mbl.is Orš Bjarna aš engu oršin
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Eyšing sįlar

Skiln­ing­ur eša tślk­un Frans pįfa er mun mannśšlegri og nś­tķma­legri. Hann tel­ur hins veg­ar aš žeir sem sżna enga išrun muni hverfa eša eyšast, žannig aš eng­inn er stadd­ur ķ hel­vķti. Sį sem er trś­laus og neit­ar aš išrast hlżt­ur aš telja eyšingu betri kost en aš brenna ķ hel­vķti aš ei­lķfu.

Žetta segir Sigurgķsli Skślason, sįlfręšingur, ķ afar fróšlegri og vel skrifašri grein ķ Moggann 31.5.23. Ķ henni rekur hann vištal Eugenio Scalfari viš Frans pįfa. Sį fyrrnefndi var įhrifamikill ķtalskur blašamašur og śtgefandi. Žann sķšarnefnda žarf ekki aš kynna. Įhugavert er aš velta ofangreindum oršum fyrir sér og jafnvel halda lengra ķ vangaveltunum.

Pęlingin sem ofangreind tilvitnun vekur ķ huga mķnum er flókin en ķ sjįlfu sér hrķfandi hugsun um lķf eftir daušann og tengingu viš sannfęringu einstaklingsins ķ lifanda lķfi sem jafnvel nęr śt yfir gröf og dauša eins og sagt er.

Išrun og fyrirgefning er ein af stošum kristinnar trśar. Samkvęmt henni žarf išrun svo hęgt sé aš fyrirgefa. Ég velti žvķ fyrir mér hvort hęgt sé af grundvallarįstęšu aš neita žvķ aš išrast. Hvers góš eša traust sem įstęšan kann aš vera er ekki hęgt aš veita fyrirgefningu.

Leiš žess sem stendur hnarreistur fyrir ęšri mįttarvöldum, išrast ekki og bišst ekki vęgšar heldur segir; žetta gerši ég af žvķ aš žaš var rétt.

Dómarinn ęšsti réttir śr sér og segir nęrri ef til vill; „computer says no“. Višhorf sem  žetta er ekki išrun heldur žrįkelni. Sįl žess hnarreista er žvķ annaš hvort send beinusta leiš til helvķtis žar sem hśn brennur aš eilķfu, eša henni sé einfaldlega eytt. Andinn hverfur, sporin hverfa, allt er ónżtt. Er žetta sanngjarnt?

Helvķtiskenning kirkjunnar byggšist į tvennu, synd eša ekki synd. Vandinn er bara sį aš lķfiš er ekki svart og hvķtt. Ekki er hęgt aš meta lķfsferil manns samkvęmt mešaltali, aš sį sé hólpinn sem nįi lįgmarkseinkunn.

Ég velti žessu fyrir mér eftir aš hafa lesiš grein Sigurgķsla.

Upp į sķškastiš hef ég veriš aš hlusta į fróšlega og góša bók, Bęrinn brennur eftir Žórunni Valdimarsdóttur. Arnar Jónsson les hana į svo įhrifarķkan hįtt aš athygli hlustandans er sem lķmd viš söguna, umhverfi nśtķmans breytist og samtķminn ķ upphafi 19. aldar veršur til.

Bókin fjallar um moršin į Illugastöšum 1828. Ašdragandi žeirra er rakin į sagnfręšilegan hįtt, einkum samkvęmt mįlsskjölum en getiš er um sögusagnir og žęr hraktar. Sagt frį žremenningunum sem voru sek fundin, fjölskyldum žeirra og fleirum. Upp śr stendur hversu lķfsbarįttan var erfiš į žessum įrum, kjörin bįg og lķtiš mįtti śt af bregša svo lķf einstaklings yrši ekki aš hręšilegri vesöld.

Óharšnašur unglingur, Frišrik Siguršsson (18 įra), myrti Natan Ketilsson (36 įra) bónda meš hamri. Hjį stóš Agnes Magnśsdóttir (33 įra) og Sigrķšur Gušmundsdóttir (16 įra). Žau sköpušu sér hręšileg örlög sem ekki sķst umhverfi žeirra bjó žeim og miskunnarlaus stjórnvöld. Takiš eftir aldri žeirra. Öll voru žau dęmdi į höggstokkinn en litla stślkan hśn Sigrķšur var nįšuš, hélt höfšinu en var send ķ ęvilanga erfišisvinnu ķ Danmörku og lauk lķfi sķnu sex įrum sķšar. Žannig var nś réttlęti žessa tķma.

Samkvęmt mįlsskjölum höfšu žau žrjś ętlaš aš stela peningum Natans sem žó var ekki eins rķkur og flestir ętlušu. Ašrar įstęšur eru lķka tilgreindar. Agnes į aš hafa veriš full heiftar śt ķ Natan og lķkur benda til aš įstęšan sé kynferšisleg misnotkun.

Žį fór ég aš velta fyrir mér žvķ sem segir ķ upphafi žessa pistils, um orš Frans pįfa sem heldur žvķ fram aš enginn sé ķ helvķti, žess ķ staš er hverfa sįlir žeirra sem ekki išrast. Žeim er lķklega eytt ķ sorpu eftirlķfsins. 

Žetta eru forngrżtis kenningar, hótun. Geri mašur ekki žaš sem sagt er, liggja viš limlestingar eša dauši. 

Sama geršist viš aftökur Frišriks og Agnesar į Žrķstöpum įriš 1830. Fólki ķ Hśnvatnssżslu var žröngvaš til aš horfa į žęr aš višlögšum refsingum. Eflaust hefur enginn nįš sér eftir lķfsreynsluna.

Vķkjum nś ķ eftirlķfiš žar sem Agnes Magnśsdóttir stendur frammi fyrir ęšsta dómi og er žar spurš hvort hśn išrist ekki gjörša sinna. Gefum okkar aš hśn neiti stašfastlega og bęti sķšan grįu ofan į svart meš žvķ aš segja aš Natan hafi įtt žetta skiliš. Svo segir hśn frį misnotkuninni og sįrindunum sem hśn olli og sķšar reiši og heift.

Heyršu nś góša mķn, segir dómarinn, yfirlętislega. Annaš hvort išrastu eša ekki. Hér er enginn millivegur, kona góš. Žś varst óbeint völd aš dauša Natans. Išrunarlaus fęr enginn fyrirgefningu. Hér įšur fyrr hefšum viš sent svona skįlk eins og žig til eilķfs bruna ķ helvķti. En žar er nś enginn lengur, eldarnir kulnašir, svo viš eru naušbeygšir til aš eyša sįlu žinni.

Haršneskjulegur dómur kirkjunnar og ekkert ólķkur dómi veraldlegra yfirvalda sem dęmdi hana til aš hįlshöggvast. Į hvorugum stašnum er fyrirgefning ķ boši, ašeins refsingin ein.

Gęti veriš aš Frišrik hafi haft vit į žvķ aš išrast ķ eftirlķfinu og fengiš fyrirgefningu stórsyndar sinnar og nś flögri sįl hans ķ sęluvistinni ķ eilķfri hamingju?

Žetta voru nś bara hugleišingar yfir morgunveršarboršinu ķ gęr meš Moggann fyrir augunum.

 

 

 


Aldrei gottkvöldar reiši strįkurinn į svölunum

Snjallt oršalag er alltaf eftirminnilegt, en ekki mér. Ég gleymi öllu óšar en man žaš eitt aš ég hafši heyrt eša lesiš eitthvaš sem ég dįšist aš. Rétt eins og mašurinn sem mundi ekki annaš um brandarann en aš hann hefši hlegiš sig mįttlausan. 

Ķ Mogga dagsins er żmislegt forvitnilegt og til aš gleyma ekki er rįš aš skrifa nišur.

Įgętur penni nefnir sig „sunnlending“. Ég dreg žį įlyktun aš hann sé žar bśsettur eša ęttašur žvķ žaš vill svo til aš margir kjósa aš kenna sig viš uppruna sinn. Ķ spjalli į blašsķšu sautjįn segir hann:

Žegar komiš er ķ flugrśtuna til Reykjavķkur lķta fįir upp žegar reynt er aš gottkvölda og žeir sem lyfta höfši eru steinhissa yfir svona furšulegheitum.

Žetta er ansi skemmtilegt og gott nżyrši. Verš žó aš višurkenna aš ég gottkvölda sjaldan ašra en žį sem ég kannast viš og žaš sem verra er tek sjaldnast undir žegar svona lagaš hrekkur upp śr ókunnugum.

Strįkurinn į svölunum

Ég tek eftir žvķ aš stjórnmįlamenn gera nęstum hvašeina til aš vekja athygli. Sérstaklega er žetta algengt mešal stjórnarandstöšunnar į žingi. Sumir hafa tileinkaš sér reiši, hrópa og skammast ķ ręšustól eins og žeir hafi oršiš fyrir meišslum ķ sandkassaleiknum.

Ég man ekki hvaš hann heitir, Kastljósžingmašurinn, sem įšur fyrr var svo gešugur, dagfarsprśšur, vel klęddur og mįlefnalegur ķ sjónvarpinu, uppįhald allra męšra sem įttu ógefnar dętur. Nś er hann eins og krakkaófétiš sem dęmdist óhęft ķ leikskólanum. Hrópar ókvęšisorš af svölunum heima hjį sér aš öllum börnunum sem eiga leiš framhjį, jafnvel žeim stóru enda ķ öruggri fjarlęgš.

Evrópusambandiš

Lķtill flokkur į Alžingi hefur sér ķ staš gušshjįlpar aš Ķsland gangi ķ Evrópusambandiš. Žingmenn hans hrópa af svölum įn žess aš nį athygli kjósenda. Enginn hlustar enda stękkar hann ekkert. Žetta finnst žingmönnum flokksins mišur og hafa komiš sér saman um prżšilega samsęriskenningu, aš einhver hafi sko bannaš alla umręšu um ESB.

Ekki er hęgt aš kenna rķkisstjórn um rigningartķš og sólarleysi. Į sama hįtt er varla hęgt aš kenna kjósendum um heyrnarleysi eša įhugaleysi um Evrópusambandiš.

Enginn ręšst į kjósendur, žaš telja allir of dżru verši keypt. Engu aš sķšur er allt žeim aš kenna. Žeir kjósa meirihlutann sem svo myndar rķkisstjórn. Og žaš er žessi rķkisstjórn sem er įbyrg fyrir allri rigningunni svo ekki sé talaš um įrangursleysi stjórnmįlaflokka sem vilja ganga ķ ESB. Kjósendur koma ašeins illu til leišar žvķ žeir vita ekki hvaš žeim er fyrir bestu.

Įrangursleysiš

Žannig er žetta meš fyrirbrigšiš Višreisn sem er einsmįlsflokkur og nżtur afar lķtils stušnings jafnvel žó alltaf sé sól ķ Evrópu en rigning hér. Sér enginn samhengiš, vill fólk ekki sól og blķšu? Jś, en žaš mį bara ekki tala um Evrópusambandiš. Hvaš er eiginlega aš žessari rķkistjórn?

Jęja, žetta leišir hugann aš sagnfręšingnum meš meiru, honum Hirti J. Gušmundssyni. Hann segir į blašsķšu fimmtįn ķ Mogga dagsins:

Mér vitanlega hefur enginn bannaš umręšur um Evrópusambandiš. Žó umręšan skili ekki žeim nišurstöšum sem forystumenn Višreisnar vilja sjį žżšir žaš ekki aš hśn hafi veriš bönnuš.

Žó ašrir flokkar séu ekki reišubśnir aš framkvęma stefnu Višreisnar žżšir žaš ekki aš bannaš sé aš ręša um Evrópusambandiš. Žaš er, sem fyrr segir, vitanlega į įbyrgš Višreisnar og ekki annarra aš vinna aš stefnumįlum flokksins og afla honum fylgis śt į žau. Žeirri įbyrgš veršur ekki varpaš yfir į ašra flokka meš ašrar įherzlur.

Aušvitaš er žetta rétt hjį manninum og įgęt ašfararorš fyrir žessu:

For­ystu­menn Višreisn­ar vilja meina aš hį­vęr krafa sé um inn­göngu ķ Evr­ópu­sam­bandiš og vķsa ķ nišur­stöšur skošanakann­ana. Aš vķsu er inn­an viš helm­ing­ur hlynnt­ur inn­göngu sam­kvęmt žeim og žar af ein­ung­is um 20% mjög hlynnt mišaš viš nżj­ustu könn­un­ina sem fram­kvęmd var af Maskķnu. Fleiri eru mjög and­vķg­ir.

En telji for­ystu­menn­irn­ir žetta engu aš sķšur rétt stend­ur vit­an­lega upp į žį aš śt­skżra hvers vegna žaš hafi ekki skilaš sér ķ stór­aukn­um stušningi viš eina flokk­inn meš įherzlu į mįliš? Hvaš sé žį aš hon­um?

Žetta er vel sagt en mun varla gera annaš en aš espa žingmenn Višreisnar til andsvara. Nś mį bśast viš žvķ aš Kastljósžingmašurinn ryšjist reišur fram įn žess aš gottkvölda eša góšdaga. Fleirum en Sunnlendingnum kann žį aš mislķka.

 


Hringsól Kristrśnar Frostadóttur ķ Mogganum

Ef stefn­an sem Sjįlf­stęšis­flokk­ur­inn hef­ur rekiš und­an­far­in įr og įra­tugi veršur óbreytt eft­ir nęstu kosn­ing­ar žį mun žaš hamla fram­förum ķ svo aš segja öll­um okk­ar stóru mįla­flokk­um svo mjög aš afar erfitt veršur aš fara ķ rķk­is­stjórn meš žeim.

Žetta segir formašur Samfylkingarinnar ķ vištali ķ sunnudagsblaši Morgunblašsins 21.5.23. Vištališ er rżrt, byggist einkum į aš hnżta ķ Sjįlfstęšisflokkinn en getur žess ekki hvaš hann hafi gert rangt.

Kristrśn Frostadóttir formašur Samfylkingarinnar vill verša fjįrmįlrįšherra og jafnvel forsętisrįšherra en hvergi kemur fram hvernig hśn myndi stżra žessum rįšuneytum į annan hįtt en formašur Sjįlfstęšisflokksins og formašur Vinstri gręnna. Ef til vill er žaš bara aukaatriši sem kjósendur taki ekki eftir.

Ekki er nóg aš tala hringsóla ķ vištali įn žess aš taka į einu eša neinu nema pęlingum sem litlu skipta.

Stašreyndin er einfaldlega sś aš sumir eiga ekki erindi ķ annaš en stjórnarandstöšu. Aušvelt er aš segja frį žvķ sem mętti ganga betur, erfišara er aš gera betur. Stašreyndin er einfaldlega sś aš fjįrmunir rķkisins eru takmarkašir. Fjįrveiting sem tekiš er frį einum mįlaflokki kann aš valda miklum vanda, jafnvel žó vel sé meint.

Allir žekkja stefnu Samfylkingarinnar ķ fjįrmįlum. Hśn kemur glögglega fram ķ laugardagsblaši Morgunblašsins 20.2.23. Hśn byggist einfaldlega į žvķ aš taka lįn, safna skuldum. Skuldir Reykjavķkurborgar hafa tvöfaldast į įtta įrum. Žarf aš hafa fleiri orš um fjįrmįlastefnu undir forystu Samfylkingarinnar?

Lķklega er besta įróšursbragšiš fyrir Samfylkinguna aš koma vel fyrir, tala fjįlglega, ekki stuša neinn, lofa öllu fögru. Žannig talar formašurinn Kristrśn Frostadóttir ķ vištalinu ķ Mogganum.

Eflaust eru margir hrifnir aš gešugri konu sem lofar žvķ einu aš komist hśn ekki ķ rķkisstjórn į nęsta kjörtķmabili žį hętti hśn ķ stjórnmįlum. 


Ósannindavašall Hönnu K. Frišriksdóttur žingmanns Višreisnar

Sį sem ętlar aš ófręgja pólitķskan andstęšing og upphefja sjįlfan sig ķ leišinn ętti aš skrifa eins og žingmašur Višreisnar, Hanna Katrķn Frišriksdóttir.

Ķ föstum dįlki sem stjórnmįlamenn er einum til afnota og er į blašsķšu 14 ķ Morgunblaši dagsins segir hśn um Fréttablašiš sem hętti śtgįfu sinni ķ sķšustu viku:

Svo eru žaš žeir sem hemja ekki žóršargleši sķna lķkt og ritstjóri Morgunblašsins ķ Reykjavķkurbréfi helgarinnar. Lķklega er žaš žó frekar gamli stjórnmįlaforinginn sem fagnar afdrifum žessa frjįlslynda, alžjóšasinnaša og hófsama mišils en ritstjórinn sem glešst yfir žvķ aš samkeppnin veršur minni į fjölmišlamarkaši.

Oršiš Žóršargleši er haft um kęti er grķpur um sig vegna ófara annarra. Aušvitaš nennir enginn aš fletta upp į žvķ hvaš ritstjóri Morgunblašsins sagši um gjaldžrot Fréttablašsins. Alltof margir trśa įróšri um ritstjórann en fęrri žekkja hins vegar skošanir mannsins.

Ósvķfnir og ómerkilegir stjórnmįlamenn eins og Hanna Katrķn Frišriksdóttir kunna įróšurstękni. Ķ žvķ felst aš segja óbeint frį žvķ hvaš ašrir segja og fullyrša aš žaš sé ljótt. Hśn varast aušvitaš aš geta žess nįkvęmlega hvaš ritstjórinn sagši. Ķ žvķ felst „trixiš“.

Höfundur Reykjavķkurbréfs Morgunblašsins sunnudaginn 2. aprķl 2023 sagši žetta.

Og ķ ljós kom aš lokunartilkynningin įtti einnig viš um Fréttablašiš, sem sķšustu žrjį mįnuši var keyrt į nokkra staši og žvķ haldiš fram aš blašiš vęri enn prentaš ķ 45 žśsund eintökum, eftir aš hętt var aš dreifa žvķ ķ hśs.

Ekki var heil brś ķ žeirri fullyršingu. Žaš hefši žżtt aš fylla hefši žurft ķ kassa mörgum sinnum į dag, sem voru žó fjarri žvķ aš tęmast eftir fyrstu og einu dreifingu.

Auglżsendur keyptu hvorki galdrana né köttinn ķ sekknum, eins og fyrirsjįanlegt var, og gufušu auglżsingar blašsins žvķ upp.

Almennt hafši veriš tališ aš endalok Fréttablašsins yršu ķ lok janśar eša hugsanlega febrśar, en ekki mįnuši sķšar.

Hvar ķ tilvitnuninni er nś Žóršarglešin falin? Meš hvaša oršum fagnar og glešst ritstjórinn yfir óförum Fréttablašsins? Hvergi.

Eftir stendur žaš eitt aš žingmašurinn skrökvaši og reyndi um leiš aš upphefja sjįlfan sig aš hętti „góša fólksins“.

Ašall sumra stjórnmįlamanna er vašall. Ótrślegt moš, samsuša orša sem hafa ekkert innihald annaš en ósannindi og stundum alls ekki neitt. Deila mį um hvort sé lakara.

 


« Fyrri sķša | Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband