Réttleiki, hlķtni og vęngur sem var ófęr um aš sinna hlutverki sķnu

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum.

 

Nauthólsvegur 1001.

„Eftirlitinu śtvistaši hann til verkefnisstjóra į byggingarstaš en žaš fólst mešal annars ķ žvķ aš stašfesta réttleika reikninga frį verktökum.“ 

Skżrsla Nauthólsvegur 100, um braggamįliš, śtg. Innri endurskošun Reykjavķkurborgar, bls. 35.   

Athugasemd: Ég kannast ekki viš oršiš nafnoršiš „réttleika“, žaš er žó aušskiljanlegt ķ samhenginu. Oršalagiš lķkist enskri beitingu orša. Ķ staš žess aš segja frį į ešlilegan hįtt er gripiš til žess aš bśa til nafnorš en nafnoršastķll er mjög slęmur fyrir žróun ķslenskunnar. 

Miklu betur fer į žvķ aš orša seinni hlutann eins og segir ķ tillögunni hér aš nešan.

Žetta kynduga orš, „réttleiki“, er aš finna vķša ķ skżrslunni, į blašsķšum 35 (tvisvar), 36, 59 (tvisvar) 65 og 66. Žetta bendir til žess aš höfundur hennar sé nś ekki vanur skrifum. Žaš kemur berlega ķ ljós į blašsķšu 7 er žessi furšulega setning:

Nišurstöšur innri endurskošunar benda eindregiš til žess aš kostnašareftirliti hafi veriš įbótavant og hlķtni viš lög, innkaupareglur, starfslżsingar, verkferla, įbyrgš og forsvar hafi ekki veriš nęgjanleg.

Nafnoršaįst höfundarins er ótrśleg. „Hlķtni“ er ekki til jafnvel žó žaš kunni aš vera rétt myndaš og skiljist žarna. Hins vegar veršur viš aš hafa hugfast aš ķslenskan styšst framar öllu viš sagnorš en til dęmis enskan er elsk aš nafnoršum.

Sögnin aš hlżša er stundum rituš meš ‚ż’. Réttara mun aš nota ‚ķ“. Brekkan sem liggur frį rótum fjalls og upp į brśn er yfirleitt kölluš fjallshlķš eša bara hlķš. Svo er einnig meš bęjarnafniš Hlķš. Vęri hęgt aš segja aš kindin sem sękir ķ hlķšina sé haldin „hlķšni“? Eša aš skķšamenn séu hlķšnir ...?

Hvaš į žį aš segja? Ég hefši skrifaš svona:

Nišurstöšur innri endurskošunar benda eindregiš til žess aš lögum hafi ekki veriš hlķtt,  kostnašareftirliti hafi veriš įbótavant, innkaupareglur, starfslżsingar, verkferla, įbyrgš og forsvar hafi ekki veriš nęgjanleg.

Į sömu blašsķšu kemur fyrir oršiš „misferlisįhętta“. Hér brast mér žolinmęšin. Hver ķ fjandanum las próförkina?

Tillaga: Eftirlitinu fól hann verkefnisstjóra byggingarinnar, en žaš felst mešal annars ķ žvķ fara yfir reikninga og stašfesta aš žeir séu réttir.

2.

„Žrįtt fyrir aš vera ekki oršinn žrķtugur hefur Aron Einar Gunnarsson, fyrirliši karlalandslišsins ķ fótbolta undanfarin sex įr, veriš į hvers manns vörum ķ um sex įr …“ 

Bókardómur į bls. 44 ķ Morgunblašinu 22.12.2018.   

Athugasemd: Nįstaša er stķlleysa, hśn er eins og lśs ķ hįri, situr žar og fjölgar sér hżslinum til óžęginda nema hann sętti sig viš nit. Svo óskaplega margir sjį hana ekki og žeim er alveg sama. 

Alltaf er aušvelt aš komast hjį nįstöšu, hiš eina sem žarf aš gera er annaš hvort aš skrifa sig framhjį tvķtekningunni eša nota önnur orš eins og gert er ķ tillögunni hér fyrir nešan.

Tillaga: Žrįtt fyrir aš vera ekki oršinn žrķtugur hefur Aron Einar Gunnarsson, fyrirliši karlalandslišsins ķ fótbolta undanfarin sex įr, veriš į hvers manns vörum ...  

181224 mbl įskrift3.

„Gefšu mįnašar įskr.ift af Morgunblašinu įn endurgjalds og kynntu vinum žķnum og vandamönnum žaš besta ķ ķslenskr.i blašamennsku.“ 

Auglżsing į bls. 4 ķ ķžróttablaši Morgunblašsins 24.12.2018.   

Athugasemd: Ég dreg ekkert ķ efa um aš į Morgunblašinu starfi góšir blašamenn og vķst er aš blašiš er afar gott. Auglżsingin sem ofangreind tilvitnun er śr er žó meingölluš, hśn er öll śtbķuš af svona villum eins og sjį mį hér aš ofan.

Fyrst er žaš mįlfręšin. Ég er įskrifandi Morgunblašinu, ekki af žvķ. Margir eru ekki vissir į žvķ hvort eigi aš nota af eša aš ķ įkvešnum tilvikum.

Ķ Mįlvķsi, handbók um mįlfręši handa grunnskólum segir:

aš eša af?

Dęmi um hvenęr forsetningin aš er notuš og hvenęr af.

aš įstęšulausu, aš fyrra bragši, brosa aš žessu, dįst aš barninu, aš eigin frumkvęši, gagn er aš bókinni, gera aš gamni sķnu, heišur er aš žessu, hlęja aš honum, aš žessu leyti, aš yfirlögšu rįši, uppskrift aš laxi, gera žaš aš verkum, vitni aš įrekstrinum.

af öllu afli, ekki af neinni sérstakri įstęšu, hafa gaman af handbolta, aš ganga af honum daušum, hafa gagn af nįmskeišinu, gera eitthvaš af sér, af minni hįlfu, eiga heišurinn af žessu, leggja sitt af mörkum, mynd af honum, af įsettu rįši, ķ tilefni af žessu, af fśsum og frjįlsum vilja.

Flestum ber saman um aš erfitt er aš finna įkvešna reglum um hvenęr skuli nota aš og hvenęr af. Mįltilfinningin hjįlpar žó en hśn myndast einkum viš mikinn lestur bóka frį barnęsku. Sé tilfinningin ekki örugg er eiginlega best aš lesa ofangreint og leggja į minniš og finna fleiri heimildir.

Vķkum žį aftur aš tilvitnuninni. Ég er einna helst į žvķ aš žessir punktar séu einhvers konar mistök, jafnvel kunna žeir aš hafa komiš į sjįlfvirkan hįtt, til dęmis žegar villuleišréttingaforritiš tekur völdin af skrifaranum og hann gleymir aš lesa yfir.

Aušvitaš er žaš algjört hneyksli aš svona meingölluš auglżsing skuli hafa komist ķ birtingu. Meš illum vilja vęri hęgt aš segja aš hśn beri ekki gott vitni um fagleg vinnubrögš viš śtgįfuna. Į móti kemur aš svona vitleysur eru afar sjaldgęfar og fagmennskan į Mogganum er miklu, miklu meiri.

Tillaga: Gefšu mįnašar įskrift aš Morgunblašinu įn endurgjalds og kynntu vinum žķnum og vandamönnum žaš besta ķ ķslenskri blašamennsku.

4.

„Įreksturinn gerši žaš aš verkum aš vęngurinn var ófęr um aš sinna hlutverki sķnu, vélin hefši žvķ aš lķkindum hrapaš.“ 

Frétt į dv.is.    

Athugasemd: Žetta er tómt bull. Svona er ekki tekiš til oršs, hvorki tölušu mįli né ritušu. Hluti af tęki, byggingu eša öšru gegnir aš sjįlfsögšu įkvešnu hlutverki. Hér vęri sagt aš vęngurinn hafi skemmst og flugvélin hrapaš.

Svo eru žaš oršaklisjurnar; 'gera žaš aš verkum' og 'sinna hlutverki sķnu' sem eru algjörlega ónaušsynlegar og hafa engan tilgang annan en aš lengja skrifin. Mjög lķklegt er aš höfundur žessa texta sé śtlenskur, hugsanlega finnskur og hafi žżtt greinina meš ašstoš Google Translate.

Margt annaš mį gagnrżna ķ fréttinni:

Breskir fjölmišlar greina frį žvķ ķ kvöld aš óvissa rķki um žaš hvenęr flugvöllurinn opnar aftur. 

Žetta er óskiljanlega mįlalengingar. Miklu betur hefši fariš į žvķ aš segja aš fjölmišlar hafi fullyrt aš óvķst sé hvenęr flugvöllurinn verši opnašur į nż. Žess ber aš geta aš flugvöllurinn opnar ekkert, hann er opnašur. Į žessu tvennu er stór munur.

Eftirfarandi mįlsgrein er tómt klśšur: 

Flugi til og frį flugvellinum var żmist aflżst eša beint ķ gęrkvöldi žegar tilkynnt var um tvo dróna viš flugvöllinn.

Betra hefši veriš aš orša žetta svona:

Flugumferš var żmist aflżst eša beint annaš ķ gęrkvöldi eftir aš sést hafši til tveggja dróna viš hann.

Svo er sagt:

Breski herinn hefur veriš kallašur śt og lögregla hefur leitaš į nįšir almennings um upplżsingar um žį sem bera įbyrgš į drónunum. 

Hvaš žżšir aš leita į nįšir einhvers? Ķ malid.is segir aš oršiš merki nįš, , hvķld, vernd, miskunn. Af oršinu er leidd sögnin aš nįša og lżsingaroršiš nįšugur. Og hvaš skyldi nįšhśs merkja?

Af žessu leišir aš lögreglan hefur ekki leitaš į nįšir almenning, hśn mun hins vegar hafa sóst eftir upplżsingum frį almenningi.

Vonlaust er aš eltast viš mįlfarsvillur ķ illa skrifašri grein. Hśn er DV einfaldlega til skammar.

Tillaga: Įreksturinn skemmdi vęnginn og vélin hefši aš öllum lķkindum hrapaš.

5.

„… hefur sś hugsun sótt į margar Žjóšverja aš hópurinn, sem samanstóš af Beate Zschäpe og tveimur körlum Uwe Mundlos og Uwe Böhnhardt, hafi fengiš utanaškomandi ašstoš.“ 

Frétt į dv.is.    

Athugasemd: Undarlegt er aš lesa žessa frétt. Oršalagiš er barnalegt og aš auki er hśn fljótfęrnislega rituš. Żmislegt bendir til aš blašamašurinn hafi ekki lesiš yfir skrifin įšur en hann birti žau eša, og žaš sem verra er, hafi ekki skilning į stķl, stafsetningu eša mįlfari.

Ķ tilvitnuninni er talaš um 'hugsun' og stuttu sķšar heitir hugsunin 'spurning'. Žetta bendir ekki til aš höfundurinn hafi lesiš skrif sķn yfir eša gert žaš gagnrżnislaust.

Strax ķ nęstu mįlsgrein heldur blašamašurinn įfram aš klśšra fréttinni:

Ķ žeim kom aldrei fram hvort NSU hefši notiš ašstošar fleiri.

Hvaš į blašamašurinn viš meš žessu? „… notiš ašstošar fleiri.“ Lķklega į hann viš aš NSU hafi notiš ašstošar annarra. Žetta bendir ekki til aš blašamašurinn sé ekki vel aš sér skrifum og hafi ekki góša mįltilfinningu. 

Tillaga: … hefur sś sótt į marga Žjóšverja aš Beate Zschäpe, Uwe Mundlos og Uwe Böhnhardt, hafi fengiš ašstoš annarra.

6.

„Žegar Akihito lętur af störfum ķ aprķl veršur hann fyrsti japanski keisarinn til žess aš stķga til hlišar sjįlfviljugur ķ nęrri tvęr heilar aldir.“ 

Frétt į bls. 8 ķ Fréttablašinu 24. desember 2018.    

Athugasemd: Klisjur eru ódaušlegar af žvķ aš svo margir skilja ekki uppruna žeirra. Sį sem lętur af störfum hęttir. Enska ensku oršasamböndin „step aside“ og „step down“ eru bęši žżdd svo ķ Macmillan Ditionary į netinu:

to leave an official position or job, especially so that someone else can take your place

Žetta žżšir aš einhver hęttir ķ stöšu eša starfi til žess aš annar getiš tekiš viš. Oršasambandiš aš stķga til hlišar er ofnotaš og mį beinlķnis nota sögnina aš hętta ķ stašinn.

Sem sagt, Akihito hęttir og er fyrstur keisara sem hęttir … Allir sjį aš žetta er bölvuš stķlleysa sem er afleišing af hugsanaskorti og gagnrżni į eigin skrif.

Blašamašurinn segir aš „ķ nęrri tvęr heilar aldir“. Fróšlegt vęri ef keisarinn vęri sį fyrsti sem segir af sér ķ tvęr hįlfar aldir. Nei, kęri lesandi, svona er ekki hęgt aš skrifa. Blašamenn verša aš vanda framsetninguna. Talmįl hentar ekki alltaf ķ ritušu.

Tillaga: Žegar Akihito lętur af störfum ķ aprķl veršur hann fyrsti japanski keisarinn sem žaš gerir sjįlfviljugur ķ nęrri tvęr aldir.“

7.

„Hundruš fórust ķ harmleik ķ Indónesķu.“ 

Fyrirsögn į bls. 8 ķ Fréttablašinu 24. desember 2018.    

Athugasemd: Harmleikur merkir samkvęmt oršabók leikverk sem endar illa, sorgarleikur, hryggilegur atburšur eša vįlegur atburšur, oft ķ nįttśrunni. Hugsanleg er hiš fyrst nefnda upprunaleg merking oršsins. Sķšar kann merkingin aš hafa fęrst yfir ķ žaš sem almennt telst afar sorglegt eša hręšilegt.

Ég hefši reynt aš komast hjį žvķ aš nota oršiš harmleikur, og notaš žess ķ staš hamfarir en žaš merkir mikil umbrot og įtök, einkum ķ nįttśrunni.

Vera mį aš žetta sé spurning um smekk, engu aš sķšur žarf žarf aš huga aš stķl og tilfinningu fyrir žvķ sem geršist. Munum aš oršalag getur bent til dżpri hugsunar eša meiri žekkingar į mįlavöxtum heldur en sem nemur yfirboršinu. Blašamenn žurfa aš vera sannfęrandi ķ fréttaskrifum sķnum, annars tapast trśveršugleikinn.

Tillaga: Žegar Akihito lętur af störfum ķ aprķl veršur hann fyrsti japanski keisarinn ķ nęrri tvęr aldir sem gerir slķkt sjįlfviljugur.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband