Nálastungur, leikrćn lyfleysa

Ţekking flestra er takmörkuđ og ekki síst mín. Ţá er gott ađ geta leitađ til sérfrćđinga á hinum ýmsu sviđum eftir ţví sem viđ á. Ekki hef ég mikiđ vit á nálarstungufrćđum en hef ţó lesiđ talsvert um ţau og fundiđ út ađ ţau séu dularfull frćđi sem hjúpuđ eru leyndardómum og jafnvel yfirskilvitlegum kröftum.

Aldrei hef ég ţó fariđ til „nálastungulćkni“ en hef hitt nokkra sem segjast hafa fengiđ allra sinna meina bót eftir blessun ţeirra. Ţessu öllu hef ég trúađ eins og nýju neti.

Verstur andskotinn er samt ađ ţekkja menn eins og Björn Geir Leifsson, lćkni, sem er óhrćddur ađ gagnrýna ýmiskonar kukl og hindurvitni. Eftirfarandi pistil las ég á Facebook síđu hans:

Ţađ er ekki nóg ađ vita nokkurn vegin ađ lungun séu í brjóstkassanum (thorax) flestir átta sig ekki á hversu örstutt er inn í fleiđruna sums stađar milli rifja, a.m.k. í grönnu fólki, og ađ lungnatopparnir ná vel upp fyrir viđbein svo stungur á hálssvćđi geta valdiđ loftbrjósti. Og ţađ er ekki trygging ţótt viđkomandi telji sig kunna til verka. Nokkur tilvik ţekki ég til dćmis íslensk, ţar sem sjúkraţjálfarar töldu sig vera ađ međhöndla međ ţví ađ stinga í „gikkbletti”, trigger points, í vöđvum viđ herđablađ.
Í einhverju blađinu í gćr er haft eftir ljósmóđur ađ ţćr stingi aldrei í brjóstkassann heldur í útlimi, fótleggi og handleggi. Eins og ţađ sé eitthvađ betra?

Hún tekur ţađ sem sjálfsögđum hlut ađ stungur í hendur og fćtur geri eitthvađ gagn í allt öđrum líkamshlutum. Vitnađ er í valdar rannsóknagreinar sem virđast stađfesta ćtlađa virkni ef bara er lesinn titill og niđurstöđusetning. Svo ţegar betur er ađ gáđ er oftast enginn fótur fyrir fullyrđingunni. Nálastungur í útlimi eru bara alls ekki hćttulausar, fyrir utan ađ vera tilgangslausar. Í Noregi dó mađur áriđ 2017 af fylgikvillum eftir nálastungu í hendi. Sú međferđ var framkvćmd í nálastunguskóla svo ekki er hćgt ađ kenna viđvaningshćtti um.

Bak viđ nálastungufrćđin er enginn heildstćđur, samhćfđur ţekkingargrunnur.
Í handbók útgefinni af ljósmćđrafélaginu eru flóknar og ađ ţví er virđist merkilegar útlistingar á ţví hvar eigi ađ stinga í hinum og ţessum tilgangi.

Bak viđ útleggingar á ţví hvar eigi ađ stinga eru engin gagnreynd, stađfestanleg frćđi. Ef stungustađir í mismunandi útgáfum af nálastungufrćđum eru skođađir, er ekkert vitrćnt samrćmi milli kínversku, kóreönsku, japönsku... eđa annarra útgáfa. Ţađ er t.d. enginn sem veit af hverju á ađ örva blett á utanverđri litlutá til ţess ađ fá fóstur í sitjandastöđu til ţess ađ snúa sér viđ. Ţađ veit heldur enginn hvernig fundiđ var út ađ stunga í blett sem kallast CV-1 getur veriđ gagnleg viđ langri röđ meina allt frá ristruflunum og hćgđatregđu til drukknunar og međvitundarleysis. Ţessi blettur er stađsettur um fingurbreidd framan viđ endaţarmsopiđ hjá báđum kynjum og um ţetta eru útleggingar í mörgum frćđitextum.

Ţessar kenningar eins og allar ađrar í ţessum frćđum byggir hvorki á skipulega safnađri ţekkingu né stađfestanlegri reynslu. Engum hefur tekist ađ finna út af hverju og hvernig ţessir tilteknu stađir eru til komnir enda skiptir engu hvar er stungiđ ţegar ţađ er rannsakađ međ réttum og óvilhöllum hćtti. Ţađ skiptir heldur engu hvort raunverulega sé stungiđ, bara ef báđir ađilar halda ţađ. Ţetta hefur veriđ rannsakađ.

Nálastungur hafa engin mćlanleg eigin áhrif. Lengi voru uppi alls konar kenningar um losun bođefna og örvun taugabrauta. Talađ var um losun adenósins, endorfíns, gate theory og ţađan af fínna. Vissuleg gerist allt mögulegt slíkt viđ stungur en ţađ gerist líka ef slökkvitćki dettur á fót eđa hamri er slegiđ á ţumalfingur. Engum hefur dottiđ í hug ađ ţađ geti komiđ í veg fyrir mígreni eđa bćtt króníska verki meira en ađ ţeir gleymast kannski um stundarsakir. Ţótt einhverjir fái bót meina sinna samtímis nálastunguathöfnum ţá er yfirleitt hćgt ađ finna ađrar skýringar á breyttri líđan, sem oftast hefđi orđiđ hvort sem er, eđa ná fram sömu sefjandi lyfleysuhrifum međ öđrum, sársaukaminni og hćttuminni leikatriđum.

Leikţátturinn og dulúđin skapa sterkar eftirvćntingar, ekki síst hjá iđkendunum sjálfum, sem taka öllu sem virđist stađfesta vćntingarnar en gleyma fljótt ţeim sem engan bata fengu.

Nálastungur hafa veriđ kallađar leikrćn lyfleysa, theatrical placebo, og er sú nafngift afar lýsandi.

 


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband