Reykjarvegur lggunnar og almannavarna a gosstvunum

Litli-Hrútur leiirFullyra m a a s me lkindum a lgreglan og almannavarnir tryggi ekki betur ryggi flks feralgum. Algjrlega eftirlitslaust flkist lurinnum ll fjll, byggir og jkla alls kyns verum. Auvita a loka landinu egar hvessir, rignir, snjar ea egar sfalii lggunni og almannavrnum finnur reytu skja sig.

Flk vinga 20 km gngu

alvru. Fr v aeldgos hfust vi Fagradalsfjall hafa yfirvld ori sr margsinnis til skammar fyrir flmkenndar agerir snar. mars 2021 gaus fyrsta sinn. var Suurstrandarvegi loka milli Krsuvkurvegarog Grindavkur og v bori vi a hann vri skemmdur. a var rangt. Gnguflki var rlagt a leggja blum snum Grindavk og ganga aan a eldgosinu. Meira en tuttugu km lei. Hinn kosturinn var ekki skrri, a ganga fr Bla lninu, jafnlanga lei ef ekkilengri. etta var ekki bolegt. Lggan og almannavarnir ekktu ekki landi, kunnu ekki a lesa landakort og leituu ekkitil eirra sem ekkingu og reynslu hafa.

Kaalbrekkan

Allir vita hvernig gnguleiirnar voru hannaar a gosstvunum. Kaalbrekkan var frg a endemum. kvei var a lta flk ganga upp mjg bratta og langa brekku. egar ljst var a flki sttist leiin seint var settur langur kaall brekkuna svo flk gti n handstyrkt sig upp og niur. Og ettavar tmum smitfaraldurs. var lggan ekki a gta ryggis almennings.

Ntthagadalur

Aldrei flgrai a snjallmennunum lggunni Suurnesjum ea Almannavrnum a gera gngulei um dalinn sem kenndur er vi Ntthaga. Var hann auveldastur fyrir gnguflk. v var bori vi upphafi a kvikugangurinn vri undir honum en a var nokkru sar dregi til baka. Raunar virtist kvikugangurinn vera beint undir lgguleiinni, lei A.

Flk sat kvikuganginum

Ekki flgrai a lggunni a huga a ryggi gnguflks sem settist oftar en ekki brekkuna noran viggana tvo, snddi nesti og hafi a gott. Stuttu sar brast jrin og eldsprunga myndaist nkvmlega ar sem flk hafi seti sundum saman. Ekki var lggan a gta ryggis almennings. arnavar til stri ggurinn semsendi fr sr grarlegthraun. Hann erorinn hrri en sjlft Gnfellsem var vinsll tsnisstaur.

Banna brnum

egar gaus dalverpi vi Merardal tk lggan til ess rs a banna brnum innan tlf ra a ganga a gosinu. Hn var ger afturreka me banni, hafi engar heimildir til ess.

rija gosi

N egar gs vi Litla-Hrt hefur lggan og almannavarnir enn og aftur ori sr til skammar fyrir einkennilegvaldbo sem minna frekar srviskulegar tilskipanir einvaldskonunga fyrr tmum:„g einn veit, valdi er mitt“. Svo virist sem yfirvld haldi a flk s ffl og hlaupi umsvifalaus ofan nsta gg ea leggist fjrar ftur glandi hrauni. Allt einu dettur lggunni hug a skipuleggjahinn eina og sanna rkisveg, svona anda MarteinsMosdals Spaugstofunni.

Reykjarvegur

Hann fkk me vihfn nafni „Meradalavegur“. Flki var tla a ganga tu km lei mti norantt, reyk fr mosabruna og mekki r eldgosi. sundir gengu a gosstvunum og nefndu veginn sn milli Reykjarvegog er a rttnefni.

Skyndilega fkk lggan bakankaogveginum og var loka. Hvers vegna? Tja, sko, vi erum a tryggja sko ryggi feramanna og sko„vebragsaila“. En hva me ryggislausa feramenn Esju, Hornstrndum, Laugaveginum, jklum? Enginn tryggir ryggi eirra.

Mhlsadalur

Ekki ng me a Reykjarvegi vri loka heldur kvu yfirvld a loka veginum um Mhlsadal, eim sem stundum er kenndur vi Vigdsarvelli og ber nmeri 428. a var n einkennileg rstfun, er hann ekki lokaur nema korti.

g spurist v fyrir um lokunina hj lggunni Suurnesjum, Almannavrnum og Vegagerinni. Fkk aeins svar fr eirri sastnefndu. Hn segir:

essi lokun er samstarfi Vegagerarinnar og Almannavarna svo a flk s ekki a keyra grennd vi gosstvar ar sem margir slar liggja t af Vigdsarvallarvegi 428.

etta bendir einungis til ess a yfirvld vilji geraflki eins erfitt fyrir a komast a gosstvunum og hgt er. Almannavarnir rkislgreglustjra ttu a heita Almannatlmanir. a vri rttnefni.

Krkamri

Besta leiin a gosstvunum vi Stra-Hrt er fr Krkamri Mhlsadal. aan eru aeins um sex km a Hraunsels-Vatnsfelli.

okkalegur malarvegur er um Mhlsadal, nokku grfur en fr flestum blum nema eim allra minnstu. Ng er af blasti vi Krkamri en leggja verur af skynsemi svo ekki hljtist af grurskemmdir.

Gangan upp Vesturhls er auveld sem og niur a Skolahrauni hinum megin. Sunna vi Krkamri er Vesturhlsafar brattur a vestan grasi vaxinn s.

Borgaraleg hlni

A llum lkindum mun lggan n setja srsveitina vegamt Krsuvkurvegar og Mhlsadalsog eir settir jrn sem leyfi sr a njta gngufera brunareyks og gosmakkar.Engu a sur ska g flki grar ferar og hvet almenning til a reyna a sniganga bjnabnn yfirvalda anda borgaralegrar hlni.

Greinin birtist Morgunblainu laugardaginn 15. jl 2023.


lafur Jhann lafsson er einn besti rithfundur jarinnar

Um daginn hlustai g afar vel skrifaabk og var svo hrifinn a g hef varla n mr enn. etta var Hll minninganna eftir laf Jhann lafsson. Hann er tvmlalaust einn af mestu rithfundum samtmans. a get g fullyrt eftir a hafa hlusta fleirieftir hann.

Oftast geri g tvennt einu, geng langar leiir og hlusta um lei sgur. Gerist skrifandi a „Storytell“ fyrir rmu ri og hef eim tma loki vi a hlusta meira en eitt hundra bkur samkvmt talningu vefsunnar.Einn og hlfur til tveir og hlfur tmi dag gngu og hlustun.

Bkur hafa veitt mr mikla ngju. Stundum get g veri i fordmafullur, treysti ekki slenskum rithfundum, hrddur um a verafyrir vonbrigum. Hins vegarhef g gaman af llu, sagnfri, spennusgum, glpasgum og svo framvegis.

tmabili fannst mr g vera kominn rot, fann g engar bkur sem mig langai til a hlusta . Horfi bkurnar hans lafs Jhanns skjnum og kva a lta slag standa. Hafi aeins lesi eina bk eftir hann ur en a var Endurkoman envar ekkert srstaklega hrifinn. N veit g a skin er mn en ekki sgunnar. g las hana ekki rtt. orvaldur Dav les hana einstaklega vel Storytell.

Hll minninganna er strkostleg bk. Hgvr upplestur og tlkun Sigurar Sklasonar leikara sgunni eykur hrifin. bkarlok er maur v sem nst agndofa yfir rlgum aalsguhetjunnar og annarra lfi hennar. Svo slyngur rithfundur er lafur Jhann a honum tekstauveldlega a tvinnasamannokkrum sgum eina heilda engin missm sst og lesandinn mjg auvelt me a fylgja sgurinum. Hfundurinn hefur mikinn og gan orafora og beitir honum lesandann sem kemst ekki undan givaldi sgunnar.

Arar sgur lafs Jhanns eru me smu skldlegu einkennum. Skiptir engu hvort hann segi sgu karls ea konu fyrstu persnu ea riju. Allt leikur hndunum honum. Vissulega sprettur engin saga alskpu t r hfi neins manns, vinnan er grarleg.

g kva a hlusta fleiri sgur eftir laf Jhann og r ollu ekki vonbrigum, Snerting, Sakramenti, Endurkoman og ekki sst Aldingarurinn, safn smsagna.

Miklu skiptir hver les. orvaldur Dav Kristjnsson les Sakramenti og Endurkomuna. a tk mig nokkrar mntur a venjast honum enver a segja a lestur hans er afskaplega gur, tekur ekkert fr hfundinum en ljr sgunnivngi svobar sgurnareru seinn heillandi og angurvrar.

A sjlfsgu er hgt a finna a stku oravali lafs Jhanns og gagnrna hann fyrir mislegt sem skiptir engu mli egar upp er stai. Sagan er allt og svo skaplega ftt truflar hana margbrotin s.

BókStundum er hlabor matar girnilegt. Maur a til a gleypa allt sig, gleyma a njta og upplifa.Bkur eru allt anna, r urfasinn tma. G bkgerir krfur til lesandans sem arf einbeitingu og ni. annig man g eftir barnsku minni rtt eins og svo margir af minni kynsl. kafi bkum og tal ferum bkasafninu. Lfi er margbrotien bkineru besti uppalandi sem til er og vilangur vinur.

er eitt sem svo margir hafa sagt vera a versta og a er aljka vi a lesa ga bk. Hana m lesa aftur og aftur og aftur.


rjr gnguleiir a gosstvunum vi Litla-Hrt

IMGL0081_IMGL0083 Neo

egar byrjai a gjsavi Litla-Hrt misstilggan ogalmannavarnir alla skynsemi. Halda a flk muni bruna stainn og hlaupa beint glandi kvikuna ea jafnvel ofan eldsprungu.Langflestir fara varlega og kunn ftum snum forr hvort sem um er a ra eld ea gasmengun.

Lggan og almannavarnir virast ekki vita margt um tiveru og gnguferir.egar gaus Fimmvruhlsi gekk flk upp og niur einum degi, meira en rjtu km. nnur lei var ekki boi. Uppi Hlsinum strengdi lggan gula bora hr og ar, ttist vera a vara vi einhverri httu. eir fuku auvita og margir fundust lngu sar samankulair hrauninu.

egar gaus fyrra skipti vi Fagradalsfjall lokai lggan beinlnis llum stystu leiunum og hvatti flk til a ganga fr Grindavk ea Bla lninu. stan var einfld, lggan vissi ekkert hva skyldi taka til brags. Atti flki t frur.

N gs vi Litla-Hrt og lokar lggan leiinni a Hskuldarvllum og veginum um Mhlsadal, lokar agengi a Vesturhlsien af honum er engu a sur besta tsni til gosstvanna. Margir urfa ekki a fara lengra. ar er engin htta gasmengun, eiturgufum af neinu tagi. En auvita veit lggan ekkert um a.

Lggan vill frekar a flk gangi enn lengri lei en rf er en gerir sr ekki grein fyrir httunni. Allur almenningur veit a egar vindurinn er baki er engin htta gasmengun, lggan ttar sig ekki v.

Flk er ekki ffl jafnvel lggan haldi a.

Litli-Hrútur leiir mefylgjandi korti eru teiknaar rjr skstu leiirnar a gosstvunum.

g mli me eirri sem er bllitu, a minnsta kosti mean vindur er ekki vestlgur. Gallinn vi essa lei er a fara arf um Mhlsadal en ar er vegurinn talsvert grfur, er fjrhjladrif ekki nausynlegt. Gengi er fr Krkamri og upp Vesturhls. Gmlum jeppavegi er fylgt til a byrja me en sni af honum og haldi vestur yfir Hlsinn. Sj nnar ljsmyndina.

Screenshot 2023-07-11 at 13.23.39Litla myndin snir grflega merkta gngulei fr Krkamri og yfir Vesturhls a Skolahrauni.

Skolahrauni eru va troningar yfir hrauni. Gott er a skoa landkort netinu ur en lagt er gnguna.

Sast gekk g yfir Vesturhls daginn ur en gaus. Sunnan vi Krkamri erHlsinn mjg brattur vestan megin oggetur ar veri mrgum erfiur. Fr Krkamri og upp Hraunsels-Vatnsfell eru um fimm km gangur.

Nst besti kosturinn er a ganga eftir jeppaveginum (gul punktalna kortinu)sem liggur austan vi „gmlu“ eldstvarnar. Hann er gtur fyrir gangandi og hjlandi. g hef nokkrum sinnum fari essa lei rafhjli sem er frbrt. Leiin er um tt km lng, en mjg auveld, frekar sltt alla leiina.

Lakasti kosturinn er A lei lggunnar, jartuleiin fr blastunum og upp Fagradalsfjall (merkt me grnum lit). Leiin er um tu km lng, tuttugu alls.Munurinn essari lei og jeppaveginum er a s sari er mun slttari, enginn bratti. Kosturinn vi leiina er a hn er mjg greinileg og varla mguleiki a villast. Hgt er a ganga jeppaveginn til baka.


Handarbaksvinnubrg lggunnar og Almannavarna

egar gaus fyrra skipti viFagradalsfjall var Suurnesjalgganog Almannavarnir sr til skammar vegna handarbaksvinnubraga og ekkingarleysis. Bta m Vegagerinni vi sem lt hafa sig a ganga erinda lggunnar. Suurstrandavegur fr vegamtunum vi Kleifarvatnsveg og allt vestur a Grindavk var lokaur um heila helgi og v bori vi a skemmdir vru veginum vegna jarskjlfta. a var fyrirslttur.

sundir manna vildu sj eldgosi en lggan og Almannavarnir ltu a a ganga fr Grindavk ea jafnvel Bla lninu. Mrgum reyndist aerfitt, meira en 20 km bar leiir yfir greifrt hraun.

upphafi var me llum rum reynt a tlma fr flks a gosstvunum. Allt fr flkjuanga til einhverjum datt hug a ba til blasti svo ekki yrfti a skilja bla eftir vegkanti.

Fullyrt var a eldgosi vri llum httulegt. a var rangt. Jarfringar og allir eir sem eitthva ekkja til jarfri vissu fr upphafi a engin htta var ferum. etta var sprungugos me stefnuna suvestur-noraustur eins og flestnnur eldgos hafa veri Reykjanesi.

Aeins ein eldsprunga opnast r hverjum kvikugangi, ekki tvr og aldrei samsa. Hins vegar getur sprunganveri slitrtt, ekki lng og samfelld.

Jarelisfringur sagi gosi vera rfil semreyndist rtt svo a fjlmilar og fleiri reyndu a gera grn a honum fyrir viki.

Lggan Suurnesjum og Almannavarnir kvu seint og um sir a ryjaekki gngulei um Ntthagadal sem var einfaldasta og besta leiin a gosstvunum. Fullyrt var a kvikugangur vri undir dalnum.a var sar dregi til baka.

Gngulei A reyndist torstt fyrir flesta. Hn var lng og greifr. Versti farartlminnvar lng og brtt brekka sem var afar erfi fyrir flesta. var brugi a r a setja langan kaal brekkuna til a gnguflk gti handstyrkt sig upp. Enginn fjallamaur hefi mlt me v. Skynsamlegra hefi veri a setja upp nokkra styttri kala. Margir misstu taki kalinum erhann sveiflaist til og fr.

Svo datt lggunni og Almannavrnum a snjallri hug a sneia framhj kaalbrekkunni og fara upp gil skammt austan vi hana.Vissu eir ekki af gilinu, fru eir aldrei stainn, lsu eir ekki landakort? Uppferin reyndist ar aeinsskrri, engan kaal urfti. Loks dattsfakllum huga a notajartu til a ryja leiina, gera sneiing framhj essum tveimur urnefndu brttu brekkum. a var skynsamlegt.

IMGL7154Aldrei flgrai a eim lggunni og Almannavrum a gera gnguleium Ntthagadal. ess sta var flk vinga um leiir sem nefndar voru A, B og C. Svo voru sett skilti hinga og anga sem ttu a vara flk vi v a slasa sig. Hvergi var neitt gagn af essum skiltum og skiljanlegt hvernig eim var valinn staur.

Varla hefur nokkur maur lggunni ea Almannavrnum neina reynslu af fjallamennsku. Einfaldast hefi veri a tala vi Feraflag slands og bija flaga arum a marka bestu leiir a gosstvunum. v er mikil reynsla af feralgum og gergnguleia. Auvita datt engum hug a tala vi sem hafa ekkingu ea reynslu. ess sta remmdust eirsfaliinu lggunni og Almannavrnum a finna upp hjli. a tkst illa.

Tvr gnguleiir gosstvum reyndust bestar. kunnugir urftu aeins a skoa landakort og sst a Ntthagadalur og Langihryggur hentuu best. Lggan og Almannavarnir virtust ekki kunna landakort.

Um sir rann hraun yfir allar gnguleiir lggunnar og einnig Ntthagadal. Aeins Langihryggur hefur enst. Leiin ar upp var unnin me jartu og var skynsamlega a verki stai.

nnur gngulei var vart til. Me jartu voru gerir sneiingar upp kaalbrekkuna sem nefndvar hr undan. stan var s a gera urfti ryja leiigaraar fyrir ofan. Dugu eir vel, stru hrauni ofan Ntthagadal.

IMGL7288Lggan urfti samt a setja gula plastbora fyrir leiina svo flk fri sr ekki a voa. Fstir ltutrufla ferir snar. Um sirfuku eir t veur og vind. Sprkir gngumenn gengu upp Fagradalsfjall og fengu aan frbrt tsni a gosstvunum. egar gaus Meradal fru margir essa lei.Lngu sar kom lggan eftir me jartuna sna og ruddi leiina. a var akkarvert stutt vri goslok. Sem sagt, flk markaileiina og lggan elti.

Svo kvein var lggan og Almannavarnir v a bjarga flki fr heimsku sinni a banna var fyrir brn innan tlf ra a fara a gosstvunum Meradal. Ekki reyndist lagasto fyrir eirri kvrun. egar kvei var upp r me avar gosi lngu bi en fjldi barna hafi engu a sur fari me snu flki tila sj a. Flk virir bjnalegar skipanir a vettugi.

N virist sem a aftur muni gjsa vi Fagradalsfjall. Vera m a sfakallarnir Suurnesjalggunni og Almannavrum hafi lesi sr til fjallamennsku. a dugar hins vegar ekki. Menn lra af reynslunni.

Sfakallarnir ttu a hringja Feraflagi og bija sem ar stjrnaum a skipuleggja leiir a njustu gosstvum. Vit er a f asto, vitleysaa ana fram.


Eru lkur eldgosi vi Fagradalsfjall innan tveggja vikna?

rija lota elda Reykjanesi er hafin me mikilli jarskjlftahrinu norvestan vi Faradalsfjall. Skjlftarnir eru n efa vegna kvikugangs sem liggur suaustur fr Keili og ttina a gossvinu fr runum 2021 og 2022.

Samkvmt lauslegri athugun jarskjlftunum vefum Veurstofnunnar og map.is virast upptk skjlftanna vera dpri rtt suvestan vi Keili, a giska fimm km, og ar eru eir snarpastir. Nr gosstvunum Meradal veru eir frri en grynnri, upptkin nrfjrum km dpt.

etta er svipa og fyrir gosi vi Fagradalsfjall ri 2021. Frust upptkin nr svoklluum Geldingadal ar sem loksins gaus. Jarskjlftahrinan ri 2021 nitil sjvarog undir hafsbotninn.

yfirgnfandi fjlda tilfella eru jarskjlftar ekki undanfari eldgoss. etta hafa jarfringar margoft sagt. Hins vegar geta jarskjlftar veri undanfarieldgosa. stan er einfld. Kvika sem trest upp gegnum jarskorpuna ryur fr sr bergi og vi a mlast skjlftar. eir eru frekar litlir oftast kringumeitt stig. Litlir skjlftar getav samkvmt essu verifrttaefni. En firgefa eim gaumnema jarfringar sem skoa vandlega, og a auki mislegt anna eins og ra, lyftingu lands og margt fleira sem getur bent til a gos s a hefjast.

Jarfringar hafa frttamilum sagta skjlftavirknin milli Fagradalsfjalls og Keilis s svo ofsafenginn a miklar lkur su til ess a jr s a brestaog eldur komi upp yfirbori. Mia vi reynsluna af sustu gosum erekki lklegta n gjsi innan tveggja vikna. Mttulkvikan virist hafa fundi kvikuganginn sinn og rstingur fr henni s ngur til a hreyfa vi jarskorpunni, valda skjlftum.

IMGL0997_IMGL0999 Aur

Hva gerist nst? Mia vi a sem geristri 2021 er hgt a mynda sr a kvikugangurinn lengist suvestur, og aftur gjsi smu slum. fullyrtu jarvsindamenn a hann vri undir Ntthagdal og jafnvel undir gngulei A. Fjlmargir skjlftar mldust undir sjvarbotni og veltu margir v fyrir sr hvort gjsa myndi sj. a getur allt eins gerst nna.

IMGL0996 NeoEfri myndinhr fyrir ofan er tekin noran vi Meradalshnk. ar er talsver sltta allt a fjalli sem nefnist Kistufell og er Keilir hvarfi vi a. miri myndinni m greina jarfall ea sprungu sem sst betur eirri neri.

Jarvsindamenn hafa lengi haft mikinn huga sprungunni og sett einhver mlitki vi hana. stan er s a sprungan virist vera beinu framhaldi af kvikuganginum sem olli gosinu Geldingadal og Meradal. Ef til vill er hn nna a glina. Hver veit.

arna gti gti gosi og a er hinn besti staur Hraun myndi fyrst og fremst renna Meradal og fylla hann. Flddi t r honum rynni hraun Skolahraun og suur til sjvar.

KortHr er kort af skjlftum sustu dgra teki af map.is sem er afskaplega gur vefur fyrir sem huga hafa landafri og ekki sur jarskjlftum.

gtt er a tvsmella myndir og kort til a stkka.

Nesta myndin er tekin frjlsri hendi af vef Veurstofunnar og snir upphaf eldgossins Meradal. Eldsprunganteygir sig arnaupp hl Merarfells. Sprungan sem nefnd var hr fyrir ofan og rin bendir , er beinu framhaldi af eldinum.

Af hverju var sprungan Meradal svona stutt, komst ekki upp slttuna fyrir ofan. Skringin er einfld, gosi var frekarkraftlti, ekki ngur rstingur kvikuganginum.

Screenshot 2023-03-25 at 10.36.06


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband