Á 100 ára fullveldisafmćli fer íslenskunni hratt hnignandi

Niđurstađan er ţá ţessi: Ţađ er vegna skáld­skap­ar og bók­mennta sem Ísland er sjálf­stćtt. Vissu­lega eru ţetta ekki ný tíđindi og kall­ast oft gođsögn. Ţetta er gođsögn­in okk­ar um ís­lenska menn­ingu, um til­urđ ís­lenskr­ar menn­ing­ar, enda tungu­máliđ ađ sjálf­sögđu hornsteinn ís­lenskr­ar menn­ing­ar.

Ţannig skrifar Ţórarinn Eldjárn í dálkinum Tungutak í Morgunblađi dagsins. Ég er sammála honum ţó miklu meira hljóti ađ hafa komiđ til. En Ţórarinn segir líka ţetta:

Ţess vegna er ţađ hlut­verk okk­ar sem nú erum á dög­um ađ halda áfram ađ sanna ţessa gođsögn, sjá til ţess ađ hún breyt­ist hvorki í lygi né hálflygi. Ţađ ger­um viđ međ ţví ađ beita ţessu máli, sem okk­ur var trúađ fyr­ir, alltaf og alstađar á öll­um sviđum sam­fé­lags­ins, iđka skáld­skap og hlúa ađ bók­mennt­um og ţar međ menn­ingu og öđlast á ţann hátt dýpri skiln­ing á ţví hver viđ erum og vilj­um vera.

Ég er ekki svartsýnn ađ eđlisfari en íslenskan á ţví miđur ekki framtíđ fyrir sér, jafnvel ţó allir rithöfundar, skáld og jafnvel skáldjöfrar leggi sig fram. Íslenska er ađ verđa hitt tungumáliđ ... Ég skal rökstyđja ţađ hér.

Nýjar kynslóđir lesa ekki bókmenntir á borđ viđ ţađ sem viđ gerđum sem nú erum komnir fram yfir miđjan aldur svo ekki sé talađ um gengnar kynslóđir.

Enskan er viđ ţađ ađ bylta íslenskunni. Ţetta sést berlega í fjölmiđlum. Nafnorđastíllinn ryđst ţar yfir hinn íslenska sagnorđastíl, fjöldi íslenskra orđa hafa fengiđ furđulegar merkingar, orđaröđin er ađ breytast, stíll er orđinn hrođvirknislegur og óskipulagđur.

Margt ungt fólk hefur aldrei ótilneytt lesiđ bćkur eđa fjölmiđla. Af ţví leiđir ađ orđfátćktin er áberandi í fjölmiđlum, heimasíđum á netinu, skýrslum og jafnvel bókum.

Jafnslćmt er ađ ferđaţjónustan hefur byrjađ á ţví ađ ţýđa íslensk örnefni á ensku og jafnvel nefna stađi í náttúru landsins enskum nöfnum. 

Lítum síđan á fyrirtćkjamenningu ţjóđarinnar. Svo virđist vera ađ ţjóđin fyrirverđi sig fyrir íslenskuna og noti frekar ensku í heitum verslana, veitingahúsa, framleiđslu- og eignarhaldsfyrirtćkja. Tilgangurinn er auđvitađ sá ađ höfđa til útlendinga, ferđamanna og fyrirtćkjastórvelda í öđrum löndum. Auđvitađ er ţađ ekki hćgt međ íslenskunni. Eđa hvađ? Koma útlendingar hingađ til lands til ađ skilja íslenska eđa enska menningu?

Á aldarminningu fullveldisins og sjötíu og fjögurra ára sjálfstćđi er stolt landsmanna á ţjóđerni sínu frekar í orđi en á borđi. Viđ erum sunnudagsţjóđ, ađeins á tyllidögum erum viđ Íslendingar, ţess á milli erum viđ ísl-ensk eins og svo margir hafa sagt á undan mér.

Ég horfi á yngstu kynslóđirnar og heyri viđhorf ţeirra til bóka. Ţađ er ekkert gaman ađ ţví ađ lesa, ţađ er svo erfitt. Miklu meira gaman ađ stara á símann sinn og njóta léttmetisins sem fćstir skilja vegna ţess ađ ţađ er á ensku.

Hvađ í ósköpunum er ađ gerast hjá ţjóđinni. Yfirfćrsla ţekkingar frá einni kynslóđ til annarrar virđist hafa mistekist. Viđ foreldrar höfum brugđist, skólinn hefur brugđist. Hornsteinn íslenskra menningar sem Ţórarinn Eldjárn segir tungumáliđ vera, er viđ ţađ ađ bresta.

Íslensk tunga stefnir í ađ vera hitt tungumáliđ, rétt eins og hjá vestur-Íslendingum. Ofmćlt er ađ segja ađ öllum sé sama en viđ ofurefli er ađ etja. Leiđin er mörkuđ.

Ágćti lesandi, sorry about all this but congratulations on the centenary of sovereignty. 


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: Ómar Ragnarsson

Eitt síđasta vígiđ í skákinni er falliđ, - afsakiđ, runniđ út. 

Allt tíđ hefur ţađ veriđ sagt ađ í tímahraki falli menn á tíma. 

Ţetta hefur veriđ afar viđeigandi, ţví ađ í íslensku glímunni fellur annar glímumađurinn. 

Hann fellir andstćđinginn á klofbragđi og hann fellur jafnvel á eigin bragđi. 

En í síđustu skákinni í heimsmeistaraeinvíginu síđasta var áskorandinn ekki ađ falla á tíma, heldur ađ renna út á tíma ađ sögn fjölmiđla. 

Á sama hátt er íslenskan ekki ađ falla tíma, heldur ađ renna út á tíma. 

Og ţá er alveg eins gott ađ orđa ţessa ensku hugsun á ensku, chess is running out of time.

Ómar Ragnarsson, 1.12.2018 kl. 21:16

2 Smámynd: Ómar Ragnarsson

ć,ć, ćtlađi ađ hafa ţetta siđasta: "the icelandic language is running out of time.

Ómar Ragnarsson, 1.12.2018 kl. 21:18

3 Smámynd: S i g u r đ u r   S i g u r đ a r s o n

Bestu ţakkir, Ómar. Ég held ađ ţjóđin sé fallin á tíma. Er ekki best ađ hafa stađreyndin á ensku svo hún skiljist: We have reached the point of no return.

S i g u r đ u r S i g u r đ a r s o n, 1.12.2018 kl. 21:28

4 identicon

Beittasta vopniđ

https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2018/11/30/islenskan_er_beittasta_vopnid/

En ekki nógu beitt til ađ hafa íslenskt nafn á fyrirtćkinu...

ls (IP-tala skráđ) 1.12.2018 kl. 21:38

5 Smámynd: Már Elíson

"Falliđ á tíma.." finnst mér nú í lagi ef horft er til skákklukkunnar. Ţar fellurđu sannarlega á tíma. - Fínn pistill Sigurđur, ađ venju.

P.S. Keep on the good work...

Már Elíson, 2.12.2018 kl. 21:50

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband