Vinna unnin, slegnar meš blautri tusku og undirbśningur eldfjalla

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum.

 

Ķ netfréttum um helgina sagši aš vindasamt hefši veriš ķ mišborginni žangaš sem fólk fjölmennti į fullveldishįtķš į laugardag. Vķkverji kann ekki viš žetta undarlega oršskrķpi žvķ til eru fyrir góš og hljómmikil orš um žetta sama. Best hefši fariš į žvķ aš tala um strekking og skķtakulda.

Vķkverji, bls. 15 ķ Morgunblašinu 3.12.2018

Sjį upptalningu um „vindasöm“ orš  ķ lok žessa pistils.

1.

„Stjórnarformašur Icelandair: „Erum bara aš vinna žessa vinnu af heilindum“.“ 

Fyrirsögn į visir.is.      

Athugasemd: Fróšlegt, einhver er aš vinna vinnu … Svona tvķtekning er aušvitaš slęm, eflaust sagt ķ hugsunarleysi, rétt eins og sį sem hljóp hlaup eša stökk stökk.

Verkefni blašamanns aš fęra orš višmęlenda sinna ķ rétt mįlfręšilegt horf. Til hvers aš skrifa mismęli og ambögur oršrétt upp og bera žęr į borš fyrir lesendur? Žaš hefur gjörsamlega engan tilgang.

Tillaga: Stjórnarformašur Icelandair: „Erum aš vinna af heilindum“.

2.

„Lögreglan į höfušborgarsvęšinu haldlagši ķ sķšustu viku talsvert magn af verkfęrum og fleiri muni er fundust viš hśsleit.“ 

Innlegg Lögreglunnar į höfušborgarsvęšinu į Facebook.     

Athugasemd: Hald merkir handfesta eša tak. Aš leggja hald į eitthvaš er nokkuš vel gegnsętt oršasamband og merkir aš kyrrsetja eša taka eitthvaš frį. Mörg oršasambönd eru žó skįrri.

Sagnoršiš haldleggja er afspyrnu ljótt, hluti af stofnanamįllżsku sem blašamenn og lögreglan hefur tekiš innilegu įstfóstri viš. Žeir halda aš viš neytendur fjölmišla skiljum ekki męlt mįl nema žaš sé sem mest uppskrśfaš. Af sama toga eru ofnotuš orš og oršasambönd eins og „um aš ręša“, „vista ķ fangageymslu“, „vettvangur“, „brotažoli“ og fleiri.

Ķ gamla daga gerši lögreglan žjófstolna muni upptęka og allir skildu hvaš  hafši gerst. Stundum var sagt aš löggan hefši tekiš žżfi ķ sķna vörslu og žaš skildist og gerir įbyggilega enn.

Nś viršast fįar kröfur geršar til žeirra sem skrifa fyrir hönd lögreglunnar ašrar en žęr aš kunna aš kveikja eša slökkva į tölvu. 

Alltaf er įstęša til aš hvetja til fjölbreytni, ekki festast ķ įkvešnu oršalagi žegar skrifa skal um lögregluna. Ekkert eitt er réttara en annaš.

Tillaga: Ķ sķšustu viku gerši lögreglan į höfušborgarsvęšinu žżfi upptękt eftir hśsleit.

3.

„Ingileif og Marķa slegnar meš blautri tusku ķ Bķó Paradķs.“ 

Fyrirsögn į dv.is.      

Athugasemd: Afsakiš, en žetta er eiginlega vitlausasta fyrirsögn sem dęmi eru um. Nei, nei, žęr voru ekki slegnar meš blautri tusku, žęr uršu ekki fyrir ofbeldi af einu eša neinu tagi Hins vegar uršu žęr fyrir miklum įhrifum af heimildarmynd sem žęr voru aš hofa į ķ bķóinu, žęr voru slegnar en žó ekki baršar.

Sį sem er sleginn getur lķka žżtt aš hann hafi oršiš fyrir vonbrigšum, įfalli eša įlķka. Annar sem er sleginn gęti žó hafa fengiš kjaftshögg.

Žegar fólk veršur eins og slegiš meš blautri tusku er įtt viš aš žaš verši forviša, eitthvaš komi į skelfilega į óvart, jafnvel fyrir įfalli vegna einhvers sem žaš sér. Sķst af öllu er įtt viš einhver hafi veriš sleginn meš blautri tusku. Žjóšin varš slegin eftir aš hafa heyrt ummęli „klausturžingmannanna“ og žau voru sem blaut tuska ķ andlit kvenna.

Blašamašurinn hefur ekki mįliš į valdi sķnu en hefur žó heyrt um ofangreint oršasamband en kann ekki aš nota žaš rétt. Almennt er reglan sś ķ blašamennsku aš foršast klisjukennd oršasambönd. Jónas Kristjįnsson sem raunar var einn af stofnendum DV skrifaši: 

Foršastu klisjur, žęr voru snišugar bara einu sinni. Skrifašu eins og fólk, ekki eins og fręšimenn.

Og hann skrifaši žetta lķka:

Góšur stķll einkennist af stuttum mįlsgreinum og -lišum. Af sagnoršum į kostnaš nafnorša, lżsingarorša, atviksorša, smįorša og klisjusetninga. Af frumlagi nafnorša og germynd sagnorša. Einkum žó einkennist hann af haršri śtstrikun hvers konar truflana.

Blašamašurinn sem skrifaši tilvitnunina sem hér er fjallaš um um žarf naušsynlega aš lesa sér til į vefnum jonas.is. Hann žyrfti lķka aš iška lestur góšra  bókmennta ķ tómstundum sķnum og auka žannig oršaforša sinn, vonandi er žaš ekki of seint.

Tillaga: Ingileif og Marķa uršu fyrir miklum įhrifum į sżningu ķ Bķó Paradķs.

4.

„Vaxandi žrżstingur undir Bįršarbungu – Hekla, Grķmsvötn og Öręfajökull eru einnig aš undirbśa gos.“ 

Fyrirsögn į dv.is.      

Athugasemd: Eldstöšin er aš undirbśa sig fyrir gos, segja jaršfręšingar. Einhvern veginn finnst mér žetta ekki alveg rétt oršaš žó ekki sé žaš beinlķnis rangt enda er hér um yfirfęrša merkingu. Oršalagiš segir fyrir um įkvešinn atburš sem erfitt er aš skżra į annan hįtt. Žó er ekki rétt aš tönglast sķfellt į žessu, hér vantar fjölbreytnina.

Meš undirbśning er įtt viš aš veriš sé aš gera rįšstafanir. Til dęmis undirbżr nemandi sig fyrir próf meš žvķ aš lesa skólabękur.  Ķžróttamenn undirbśa sig į fjölbreyttan hįtt fyrir keppni. Ręšumašur undirbżr sig fyrir fund meš žvķ aš skrifa ręšuna. Yfirleitt er oršiš undirbśningur bundiš viš sjįlfrįšan eša ósjįlfrįšan vilja. 

Sjaldnast er talaš um aš kżr undirbśi sig fyrir mjaltir žó eflaust séu einhver teikn ķ žį įtt. Fuglar bśa ķ haginn fyrir sig og byggja sér hreišur. Hiš sama er aš segja um mörg dżr, ketti, hunda, refi og svo framvegis. Vanfęr kona er ekki aš undirbśa sig fyrir fęšingu, nįttśrlegur žróun veldur fęšingunni og yfirleitt įn ķhlutunar móšur.

Ekki nokkur mašur myndi taka svo til orša aš fjall ķ Hķtardal hafi veriš aš undirbśa grķšarlegt berghlaup žó eftir į séš hafi ašdragandinn veriš nokkuš ljós. Nįttśran hefur engan sjįlfstęšan vilja.

Eldstöš hefur ekki neinn sjįlfstęšan vilja. Żmislegt getur žó bent til aš žaš kunni aš eldgos sé ķ nįnd. 

Ég hef fariš į afar fróšleg nįmskeiš um eldfjöll og jaršskjįlfta hjį Pįli Einarssyni, jaršešlisfręšingi, ķ Endurmenntun Hįskóla Ķslands og fengiš žar aš vita hversu ótrślega vel vķsindamenn fylgjast meš eldstöšvum. Fróšlegt er til dęmis sś stašreynd aš eldstöš rķs eftir žvķ sem meira safnast fyrir ķ kvikužró undir henni, en ekki nóg meš žaš. Stórt land umhverfis fjalliš rķs fyrir gos og hnķgur aš žvķ loknu.

Žetta eru bara vangaveltur og pęlingar.

Tillaga: Vaxandi žrżstingur undir Bįršarbungu – Hekla, Grķmsvötn og Öręfajökull eru einnig ķ gosham.

5.

„Ofstękisfullur fašir lįggjaldalķkansins freistar žess aš bjarga WOW Air.“ 

Fyrirsögn į visir.is.      

Athugasemd: Furšuleg oršanotkun blašamanna į Vķsi vekur oft meiri athygli en fréttirnar sjįlfar. Ofnagreind fyrirsögn er óskiljanleg. Hvernig į aš skilja lżsingaroršiš ofstękisfullur og hvaš er fašir lįggjaldalķkans? 

Ķ fréttinni er ekkert sem skżrir oršavališ eša merkingu žess. Žar er mešal annars žetta:

Honum er lżst sem klókum kaupsżslumanni, höršum ķ horn aš taka - og ofstękisfullum ķ višhorfi sķnu til veršlagningar.

Hvaš er ofstękisfullt višhorf til veršlagningar? Hér hefur blašamašurinn bersżnilega klśšraš frétt sem hann hefur lķklega žżtt śr śtlensku mįli en įhöld eru um hvort hann skilji žaš mįl eitthvaš skįr en ķslensku.

Tillaga: Ekki hęgt aš gera tillögu.

 

Į ķslensku eru ašeins 112 orš um vind

Pistill frį žvķ 2016.

Stundum hvarflar aš manni aš oršaforši margra sem starfa ķ fjölmišlum sé ansi rżr. Žetta datt mér ķ hug žegar ungi vešurfręšingurinn sagši aš į landinu vęri vindasamt. Žeir eldri hefšu lķklega sagt aš vķša vęri hvasst enda fjölmörg orš og oršasambönd til sem lżsa vešri, ekki sķst „vindasemi“.

Raunar eru til į annaš hundraš orš sem lżsa vindi. Nefna mį žessi:

    1. aftakavešur
    2. andblęr
    3. andi
    4. andvari
    5. įhlaup
    6. bįl
    7. bįl 
    8. bįlvišri
    9. belgingur
    10. blįstur
    11. blęr
    12. blęs
    13. brimleysa
    14. derringur
    15. drif
    16. dśnalogn
    17. dśs
    18. fellibylur
    19. fjśk
    20. fok
    21. forįttuvešur
    22. galdravešur
    23. gambur
    24. garri
    25. gerringur
    26. gjóla
    27. gjóna
    28. gjóstur
    29. gol
    30. gola
    31. grįš
    32. gustur
    33. hrakvišri
    34. hregg
    35. hrķš
    36. hroši
    37. hrök
    38. hundavešur
    39. hvassvišri
    40. hviša
    41. hvirfilbylur
    42. hęgvišri
    43. illvišri
    44. kaldi
    45. kali
    46. kįri
    47. kul
    48. kuldastormur
    49. kuldastrekkingur
    50. kylja
    51. kyrrvišri
    52. kęla
    53. lįgdeyša
    54. ljón
    55. logn
    56. lęgi
    57. manndrįpsvešur
    58. mannskašavešur
    59. mśsarbylur
    60. nepja
    61. nęšingur
    62. nępingur
    63. ofsarok
    64. ofsavešur
    65. ofsi
    66. ofvišri
    67. ókjör
    68. óvešur
    69. remba
    70. rembingur
    71. rok
    72. rokstormur
    73. rumba
    74. runta
    75. ręna
    76. skakvišri
    77. slagvešur
    78. snarvindur
    79. snerra
    80. snerta
    81. sperra
    82. sperringur
    83. stilla
    84. stormur
    85. stólparok
    86. stólpi
    87. stórastormur
    88. stórvešur
    89. stórvišri
    90. strekkingur
    91. strengur
    92. streyta
    93. streytingur
    94. stroka
    95. strykur
    96. sśgur
    97. svak
    98. svali
    99. svalr
    100. sveljandi
    101. svipur
    102. tķkargjóla
    103. tśša
    104. vešrahamur
    105. vešurofsi
    106. vindblęr
    107. vindkul
    108. vindsvali
    109. vindur
    110. vonskuvešur
    111. ördeyša
    112. öskurok

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband