Magn af snjó ķ klofnu og gyrtu landi meš tilliti til vešurfars

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum.

 

Nokkur munur er į žvķ aš ganga og labba.  Nśoršiš labba flestir, žó fer engin ķ labbitśr um labbileišir og ekki heldur į labbstéttum. Allir labba ķ göngutśrum um gönguleišir og einnig į gangstéttum. Mörgum finnst labbitališ hvimleitt.

labba s. (17. öld) ‘rölta, ganga’; sbr. nno. labba ‘žramma’, sę. mįll. labba ‘ganga žyngslalega, taka e-š meš höndunum’. 

So. er vķsast nafnleidd, sbr. nno. labb ‘fótur, löpp’, sę. labb ‘stór fótur, klunnaleg hönd’, fęr. labbi ‘fótur, loppa’, sbr. einnig fhž. lappo k. ‘handarflötur, lófi; įrarblaš’. 

Af so. labba eru leidd no. labb h. ‘rölt,…’ og labbi k. ‘smįsnįši (gęluyrši); fjörulalli; †karlmannsnafn’ (sbr. fsę. Labbe, en sjį Labbi). Sjį lófi (1), lappa og löpp. malid.is

 

 

1.

„Landiš klofiš meš til­liti til vešurs.“ Fyrirsögn į mbl.is.         

Athugasemd: Žetta er ein kjįnalegast fyrirsögn sem hugsast getur og er hśn žó ekki mįlfręšilega röng. Landiš klofnar ekki vegna vešurs, vešur er į landinu, ekki ķ. Hins vegar getur vešriš skipst ķ tvö horn, jafnvel fleiri enda eru vešursvęšin mörg og ólķk. Sagnoršiš er ekki rétt vališ.

Sé litiš til vešurkortsins sem fylgir fréttinni veršur ekki sól į austurhlutanum heldur ašeins į noršaustanmegin, žaš er į ašeins fjóršungi landsins.

Meš tilliti til … Svona oršasamband er hér og vķšar algjörlega gagnslaust og ķ raun algjörlega mįttlaust ķ skrifum. Miklu betra er aš skrifa sig framhjį svona klisjum og reyna aš sżna svolķtinn ferskleika ķ staš uppgjafar.

Įšur en blašamašurinn skilar fyrirsögn žarf hann aš huga aš žvķ sem veriš er aš segja. Įherslan į aš vera į vešrinu, žvķ er spįš aš žaš verši ekki eins į vesturhlutanum og žeim eystri. Sem sagt, skiptist ķ tvö horn.

Ķ vķsnažętti Halldórs Blöndal į bls. 29 ķ Morgunblašinu 26-06-2018 er žessi vķsa eftir Magnśs Geir Gušmundsson: 

Nś Sunnlendingum segja ber, 
svolķtiš af standinu.
Rétt sem snöggvast rignir hér, 
röngum megin į landinu!

Vissulega mį segja aš hér sé skemmtilega aš orši komist um meintan „klofning landsins meš tilliti til vešurs“, svo gripiš sé til mįlfars blašamannsins.

Og nś er aš spreyta sig og koma meš žokkalega tillögu um fyrirsögn.

Tillaga: Sól fyrir noršaustan annars stašar rigning

2.

„Mašurinn var svo fluttur ķ Emstruskįla af björgunarsveitarfólki sem gaf honum heitt aš borša og drekka.“ 

Śr frétt į visir.is.          

Athugasemd: Hjį fréttamišlinum Vķsi sinnir enginn prófarkalestri og kannar gęši frétta fyrir birtingu žeirra. Žar af leišandi fįum viš lesendur afar oft skemmdar fréttir. Matvara mį aldrei vera skemmd, um žaš gilda lög. Hins vegar er öllum sama žó fréttir sé žręlskemmdar og myglašar.

Ķ ofangreindri mįlsgrein er ekki sagt aš björgunarsveit hafi flutt manninn ķ Emstruskįla (sem er ķ svonefndum Botnum), heldur aš hann hafi veriš fluttur af henni. Röng oršaröš ķ mįlsgrein byggir į žolmynd en ekki germynd eins og ešlilegra vęri og fyrir žaš lķšur fréttin.

Ķ žessari stuttu frétt segir lķka:

Feršamašurinn var į göngu į Syšra-Fjallabaki og hafši villst į milli Hvanngils og Emstra.

Žetta getur varla stašist. Emstrur eru landsvęši og nį frį Blįfjallakvķsl  aš Emstruį fremri. Gönguleišin um Laugaveginn liggur aš hluta til um Hvanngil en mynni žess nęr aš Kaldaklofskvķsl, sumir segja aš Blįfjallakvķsl. Ólķklegt er aš einhver hafi villst į žeirri stuttu leiš og miklu nęr aš sį sem skrifaši fréttina žekki ekki til stašhįtta. Er žó fréttin komin frį Landsbjörgu og blašamašur Moggans birtir hana gagnrżnislaust, veit ekkert betur. Žetta var nś śtśrdśr um landafręši en ekki mįlfar.

Ennfremur segir ķ fréttinni:

Björgunarsveitarfólkiš vissi af ašila į vegum Feršafélags Ķslands į svęšinu og baš hann um aš keyra slóšann į žvķ svęši sem tališ var aš mašurinn vęri į, en hann hafši tengst farsķmasendi og žannig var unniš aš žvķ aš finna stašsetningu hans

Žetta er nś meira langlokan. Hver er ašili, var žaš mašur af holdi og blóši, Faxaflóahafnir eša Stjórnarrįš Ķslands? Spyr sį sem ekki veit. 

Aušvitaš įtti blašamašurinn aš skipta žessari 42 orša mįlsgrein og 243 įslįtta ķ tvęr eša fleiri. Žį hefši žetta litiš svona śt:

Björgunarsveitarfólkiš vissi af manni į vegum Feršafélags Ķslands į svęšinu. Hann var bešinn um aš aka um Emstrur, en žar var tališ aš feršamašurinn vęri. Endurvarpsstöšvar farsķma į žessum slóšum höfšu tekiš viš sķmtali mannsins og var žannig reynt aš finna śt stašsetningu hans. 

Aušvitaš er hęgt aš gera miklu betur en žetta. Skylda blašamannsins er aš skrifa frétt sem skilst.

Fyrirsögn fréttarinnar er žessi:

Björgunarsveitir ašstošušu feršamann ķ vandręšum į hįlendinu.

Miklu betur fer į žvķ aš segja aš feršamašurinn hafi veriš ķ vandręšum ķ Emstrum. Hįlendiš er vķšfešmt en Emstrur miklu minni.

Tillaga: Björgunarsveitarfólkiš flutti manninn ķ Emstruskįla ķ Botnum og gaf honum aš heitt aš borša og drekka.

3.

„Snjó­koma og strekk­ing­ur er į Fimm­vöršuhįlsi og nokkuš magn af nż­fölln­um snjó.“ Śr frétt į visir.is.        

Athugasemd: Ég er aš velta žvķ fyrir mér hvort blašamašurinn hafi męlt nżfallinn snjó ķ grömmum, kķlóum eša jafnvel tonnum. Śr žvķ aš hann er aš tala um magn af snjó er brżnt aš vita hversu mikiš žaš var.

Ķ alvöru talaš. Kannast einhver viš oršasambandiš magn af snjó

Ķ fréttinni segir ennfremur:

Lands­björg bend­ir į mik­il­vęgi žess aš fólk sem hug­ar aš feršalög­um į hį­lendi lands­ins fylg­ist meš vešur­spį og kynni sér ašstęšur …

Er žetta nś bošlegt hjį Landsbjörgu eša Mogganum. Hrikalega stirt stofnanamįl. Fyrir hverja er veriš aš skrifa? Rįšuneytisstjóra? Af hverju ekki svona: 

Mikilvęgt er aš fólk į ferš um hįlendiš fylgist meš vešurspį og kynni sér ašstęšur og hafi góšan śtbśnaš mešferšis …

Ķ tilvitnuninni er ekki orš um śtbśnaš. Skrżtiš.

Loks skal hér getiš um enn eitt rugliš ķ fréttinni:

Göngumašur­inn er ör­magna en held­ur kyrru fyr­ir viš įkvešna stiku og tališ er aš hann finn­ist fljót­lega.

Svo vill nś til aš sį sem hér skrifar tók žįtt ķ aš stika gönguleišina yfir Fimmvöršuhįls, aš minnsta kosti aš hluta. Engin stika er nśmeruš og žęr eru ótalmargar. Sé feršamašurinn viš įkvešna stiku getur žaš eflaust įtt viš alla 1231 eša hvaš žęr eru nś margar. Žó er gott aš vita aš hann er į gönguleišinni nema žvķ ašeins aš stikan hafi fokiš og hann sé einhver stašar vestan viš gönguleišina og bķši žar til eilķfšarnóns. Meš stikuna ķ fanginu, jįrn-, plast- eša tréstiku … Verst vęri žó ef stikan vęri óįkvešin!

Ekki ašeins blašamönnum Moggans er veitt opin heimild til aš skrifa tómt bull ķ fréttadįlka og vķšar. Engum er bent, ekkert er kennt. Žar eru framin skemmdarverk į ķslensku mįli.

Tillaga: Björgunarsveitarfólkiš flutti manninn ķ Emstruskįla ķ Botnum og gaf honum aš heitt aš borša og drekka.

4.

„Gyrtu sig af frį feršamönn­um į Lįtra­bjargi.“ Fyrirsögn į mbl.is.        

Athugasemd: Žessi fyrirsögn og fréttin sjįlf ollu mér heilabrotum. Og žegar ég er ekki viss žį leita ég ķ mįlfarsbankann, malid.is. žar segir į einfaldlega:

Athuga aš rugla ekki saman sögnunum gyrša og girša.

    1. Sögnin gyrša merkir: spenna belti eša ól um.
    2. Sögnin girša merkir: gera giršingu eša garš.

Žarna fékk ég stašfestingu į žvķ sem ég hélt. Fréttin segir frį rannsóknum vķsindamanna į fuglum ķ Lįtrabjargi. Žeir (vķsindamennirnir, ekki fuglarnir) fengu ekki friš ķ störfum sķnum vegna forvitni feršamanna. Svo mikill var įgangurinn aš vķsindamennirnir žeir girtu rannsóknarsvęši sitt svo žeir fengju friš.

Hins vegar gyrtu žeir sig ekki, og allra sķst ķ brók, nema hugsanlega ķ óeiginlegri merkingu, žegar allar ašrar bjargir voru bannašar.

Ég er ekki alveg sįttur viš oršalagiš aš vķsindamennirnir hafi girt sig af. Sögnin aš girša felur žaš óhjįkvęmilega ķ sér aš žeir sem eru innan giršingar blandist ekki viš žį sem eru utan hennar.

Lķklega fer betur į žvķ aš segja žaš sem fram kemur ķ tillögunni hér fyrir nešan (hśn er žó rękilega ofstušluš, sem lķklega gerir ekkert til).

Lokaorš: Ekki veit ég hvernig vinnubrögšin eru į Mogganum. Ég sendi ķ gęrkvöldi blašamanninum sem skrifaš fréttina stutta įbendingu, raunar ekkert annaš en žaš sem segir hér aš ofan og er fengiš frį malid.is. Ekkert svar hefur borist. Hins vegar var fréttin lagfęrš nķu klukkustundum sķšar og nś er stendur skrifaš girt ķ staš gyrt.

Tillaga: Settu upp giršingu til aš fį friš fyrir feršamönnum.

5.

„Žorleifur įsamt ķbśa Noršur-Kóreu. Ķ bakgrunni mį sjį akur žar sem ręktun fer fram.“ Myndatexti į bls. 24 ķ Morgunblašinu 28.06.2018.       

Athugasemd: Vart er hęgt aš hugsa sér akur į annan hįtt en aš žar sé eitthvaš matarkyns ręktaš. Takiš eftir, žar er ręktaš … miklu ešlilegra oršalag į ķslensku en aš žar fari ręktun fram.

Ręktun er nafnorš en sagnoršiš er aš rękta. Ķslenska byggir į sagnoršum en žeir sem hafa slaka hugsun eša minni žekkingu og ętla sér aš vinna sig ķ įlit skrifa svokallašan nafnoršastķl. Hann viršist oft formlegri og svona stofnanalegri en er einfaldlega stiršbusalegur og uppfullur af tilgerš.

Annars stašar ķ sömu grein stendur skrifaš:

Aš sögn Žorleifs voru leišsögumenn hópsins ķ Noršur-Kóreu afar hjįlpsamir og reyndu hvaš žeir gįtu aš lįta óskir feršamanna verša aš veruleika. 

Hér kemur enn eitt tilbrigšiš um nafnoršastķlinn. Yfirleitt fer betur į žvķ aš uppfylla óskir en reyna aš lįta žęr verša aš veruleika. Hęgt er aš gera fleiri athugasemdir viš mįlfar og oršanotkun ķ greininni.

Hér er įhugaverš tenging viš žaš sem į undan hefur veriš sagt:

Sagnorš gegna mikilvęgu hlutverki ķ tungumįlum. Į žaš viš um ķslensku ekki sķšur en önnur mįl. Sagnir eru žó missterkar. Žvķ er mikilvęgt aš huga vel aš vali žeirra žegar viš viljum orša hugsanir okkar į įhrifamikinn hįtt.

Sumir telja aš sagnorš séu į undanhaldi ķ mįli manna. Fólk hneigist žį til aš skeyta saman nafnorši og merkingarlķtilli sögn, svokallašri hękju, fremur en aš nota eitt kjarngott sagnorš til aš tjį hugsunina. Textinn lengist viš žetta og viš segjum žaš sama af minni krafti. Mįliš missir bęši hraša og hnitmišun. Žaš er ekki til bóta.

Meš žessu er žó ekki sagt aš aldrei eigi aš nota merkingarlitlar sagnir og nafnoršastķl. Hins vegar mį fullyrša aš sagnoršastķllinn sé yfirleitt ęskilegri.

Skošum eftirfarandi dęmi

Sagnoršastķll: Stofnunin kallaši … Ķbśum hefur fjölgaš … Varan batnaši …

Nafnoršastķll, hękjur: Stofnunin gerši könnun į … Ķbśafjöldi hefur vaxiš … Gęši vörunnar jukust …

Žetta er śr vefnum Mįlgagniš, en žar er fjallaš į einfaldan hįtt um ķslenskt mįl.

Tillaga: Žorleifur įsamt ķbśa Noršur-Kóreu. Ķ bakgrunni mį sjį akur.

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband