Var einkavęšing bankanna įstęšan fyrir hruninu?

Žaš leggur okkur rķkar skyldur į heršar ef aš Ķslandsbanki fęrist ķ hendur rķkisins, sérstaklega žegar viš völd situr rķkisstjórn žeirra flokka sem eiga Ķslandsmet, kannski Evrópumet eša heimsmet ķ spillingu viš sölu rķkisbanka.

Žetta sagši Įrni Pįll Įrnason, žingmašur, fyrrum rįšherra og sem stendur formašur Samfylkingarinnar, ķ umręšum į Alžingi 20. október 2015.

Žegar rök žrżtur gera margir eins og tķškast ķ athugasemdardįlkum fjölmišla, lįta leirinn vaša, kasta skķtnum ķ allar įttir. Illa gert fólk heldur nefnilega aš upphafning sjįlfsins byggist į žvķ aš nišurlęgja ašra. Meš žvķ er mįlefnaleg umręša horfin og ekkert eftir nema ómerkilegur sandkassaleikur.

Stuttu eftir hruniš var mikiš um žaš rętt aš breyta pólitķskri umręšuhefš hér į landi, lįta af illdeilum og nota mįlefnaleg rök ķ stašin. Vont aš Įrni Pįll Įrnason taki slķkar breytingar ekki ķ mįl.

Śr žvķ aš formašur Samfylkingarinnar tekur ekki sönsum en spriklar ķ gamalli skķtlęgri umręšuhefš er ekki śr vegi aš skoša enn einu sinni stašreyndir um einkavęšingu bankanna.

Spurningin er žessi: Var einkavęšing bankanna įstęšan fyrir žvķ aš žeir fóru į hausinn og voru žar meš valdir aš hruninu?

1.

Ein mikilvęgasta stofnun Alžingis er Rķkisendurskošun. Munum aš hśn lżtur ekki framkvęmdavaldinu heldur löggjafarvaldinu. Enginn getur haldiš žvķ fram meš neinum rökum aš stofnunin sé vasanum į stjórnvöldum į hverjum tķma og framleiši fyrirfram įkvešnar nišurstöšur. Hśn nżtur einfaldlega óskorašs sjįlfstęšis og fer vel meš žaš. 

Ķ Desember 2003 gaf Rķkisendurskošun śt skżrsluna „Einkavęšing helstu rķkisfyrirtękja įrin 1998-2003“. Žetta er afar merkileg skżrsla og raunar sś eina sem gerš hefur veriš į einkavęšingu bankanna. 

Enginn hefur gagnrżnt śttektina. Žaš sem merkilegra telst er aš žeir sem hafa hnżtt ķ einkavęšingu bankanna gera žaš ekki meš rökum śr skżrslunni. Jafnvel Įrni Pįll Įrnason, formašur Samfylkingarinnar, getur ekki stušst viš eitt einasta orš ķ skżrslu Rķkisendurskošunar ķ įsökunum sķnum um spillingu og hann reynir žaš ekki einu sinni. Frekar notar hann frumsamdar įviršingar sem aušvitaš styšjast ekki viš sannleikann.

2.

Jś, bankarnir féllu, en var žaš vegna žess aš žeir höfšu veriš einkavęddir? Margir halda žvķ fram.

Žaš gleymist žó aš Glitnir var ekki rķkisbanki og hafši aldrei veriš, ekki heldur forverar hans. Hann var stofnašur sem Ķslandsbanki įriš 1990 en įri įšur höfšu einkabankarnir Išnašarbankinn, Alžżšubankinn og Verslunarbankinn keypt hlut rķkisins ķ Śtvegsbanka Ķslands

Var žį hruniš vegna einkavęšingar tveggja rķkisbanka? Ķ įšurnefndri śttekt Rķkisendurskošunar voru engar athugasemdir geršar vegna žessa žó hśn segi aš um sölu į rįšandi hlut ķ Landsbanka Ķslands og Bśnašarbanka Ķslands:

 „... verši aš teljast óheppilega. Ķ fyrsta lagi var ekki komin reynsla į žį söluašferš sem valin var og ķ öšru lagi gaf hśn minni möguleika į aš višhalda samkeppni milli įhugasamra kaupenda.

Žetta er eiginlega žaš bitastęšasta sem Rķkisendurskošun hafši um einkavęšinguna aš segja. Engin spilling fannst, ekkert tortryggilegt annaš en žetta meš dreifša eignarašild. Engu aš sķšur voru um 32% Landsbanka Ķslands ķ eigu annarra en tķu stęrstu hluthafanna.Žvert į žetta talar Įrni Pįll Įrnason um heimsmet ķ spillingu vegna einkavęšingar. Varla veršur fįtt um svör žegar hann er spuršur um rökin fyrir fullyršingu sinni. Sumir eru vanir aš tala sig śt śr vandręšum.

3.

Einkavęšing bankanna var ešlilegur žįttur ķ framžróun žjóšfélagsins. Fyrirkomulagiš sem gilti įšur var gjörsamlega gagnslaust. Ekki nokkur mašur meš viti vill fara aftur til žeirra įra er žingmenn sįtu ķ bankarįšum og bankastjórar voru skipašir pólitķskt.

Um leiš ęttu allir aš vita aš bankar eru ķ einkaeigu vķšast um öll lönd, engin krafa hefur veriš gerš um breytingar į žvķ fyrirkomulagi. Vandinn ķ bankarekstri, eins og ķ öšrum rekstri, er aš misjafn saušur er ķ mörgu fé. Einkavęšing bankanna mistókst ekki, en žeir sem eignušust žį og rįšandi hluti ķ žeim fóru meš žį į hausinn. Svo einfalt er mįliš.

Žaš tķškasta aš tala um spillingu jafnvel gjörspillingu, sérstaklega ķ stjórnkerfinu ef ekki lķka į Alžingi. Žannig tala ašeins rökžrota fólk sem reynir meš öllum rįšum aš upphefja sjįlft sig. „Nei, ég er sko ekki spilltur žaš eru allir hinir sem eru vondir og spilltir.“

Einkavęšing rķkisbankanna tveggja var ekki įstęšan fyrir hruninu. Ekki frekar en žaš sé bķlaframleišandanum Toyota aš kenna aš ökumašurinn ķ Yaris bķlnum var fullur og olli stórslysi. Sé svo er öllu snśiš į hvolf, rangt veršur rétt og rétt veršur rangt. Haldi Įrni Pįll Įrnason slķku fram žį er žaš ašeins tķmabundin skošun.

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Predikarinn  -  Cacoethes scribendi

Haf ž0kk fyrir góša yfirferš į sleggjudómum göturęsisins sem Įrni Pįl višhefur. Hann hefur sem stjörnvitni sitt Gróu į Leiti, sem og dómstjóra. Žaš veit aldrei į gott.

Mig minnir aš Išnašarbankinn sé stofnašur um 1947 og lifši įgętu og vöndušu lķfi žar til śtrįsarvķkingar eignušust Ķslandsbanka og nafnbreyttu ķ Glitni og settu sķšan į hausinn. Merkilegt samt ķ umręšunni, aš banki sem aldrei var einkavęddur, enda einkabanki frį upphafi ef frį er talin višbótin sem fólst ķ kaupum į eignasafni Śtvegsbankans, aš hann féll fyrstur bankanna. 

Menn muna ekki aš rķkisstjórn Įrna Pįls gaf Ķslandsbanka og Arķon nįnast til barrakśdanna į Wall Street og fór žar fremstur ķ flokki jaršfręšineminn sem fer nś mikinn yfir ašgeršum fjįrmįlarįšherrans aš ętla aš taka Ķslandsbanka yfir, žar sem hann treystir sķšur ķslendingum aš koma vel fram viš višskiptavini sķna en barrakśdurnar į Wall Street.

Margt er stórskrķtiš ķ kżrhausnum sem og vinstrimönnum.

Predikarinn - Cacoethes scribendi , 21.10.2015 kl. 14:55

2 Smįmynd: Erlingur Alfreš Jónsson

Siguršur: Žś gleymir einum hlekk ķ kešjunni žegar žś fullyršir aš Glitnir banki og forverar hans hafi ekki veriš rķkisbankar, en žaš er hlutur FBA, en hann var fyrsti rķkisbankinn sem var einkavęddur.

Fjįrfestingarbanki atvinnulķfsins (FBA) var banki sem varš til śr Fiskveišisjóši Ķslands, Išnlįnasjóši, Śtflutningslįnasjóši og Išnžróunarsjóši. Bankinn var stofnašur 1. janśar 1998 gagngert til aš einkavęša žessa sjóši. Hann var aš fullu ķ eigu rķkisins og forstjóri bankans var Bjarni Įrmannsson. Žann 15. maķ įriš 2000 sameinašist FBA Ķslandsbanka, og til varš Ķslandsbanki-FBA hf., sem sķšar var endurnefndur Glitnir įriš 2006. Viš sameininguna eignušust hluthafar FBA 49% ķ Ķslandsbanka-FBA.

Žaš er žvķ ekki alls kostar rétt aš allir forverar Ķslandsbanka hafi ekki veriš rķkisbankar.

Erlingur Alfreš Jónsson, 21.10.2015 kl. 17:23

3 Smįmynd: S i g u r š u r   S i g u r š a r s o n

Žakka fyrir innleggiš, Erlingur. Ég vissi žetta svo sem enda skrifaš įšur ķ sama dśr. Sleppti žessu til aš stytta pistilinn, fannst hann of langur.  Engu aš sķšur, bestu žakkir.

S i g u r š u r S i g u r š a r s o n, 21.10.2015 kl. 20:53

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband