Val á öndveegisritum og plebeiisminn

Útaf fyrir sig getur veriđ skemmtilegt ađ setja upp lista yfir „öndvegisrit“. Slíkur listi verđur ţó aldrei neitt annađ en mat ţeirra sem völdu, síst af öllu skođun okkar hinna. Viđ getum virt ţennan lista spekinganna fyrir okkur og dáđst ađ valinu ađ sumu leyti en dregiđ í efa skynsemi ţeirra ţegar kemur ađ ţví ađ ţau rit sem okkur ţykja góđ vantar.

Ađ sumu leiti er svona listi frekar „plebeiiskur“ eins og hann Ólafur M. Ólafsson, íslenskukennari í MR hefđi orđađ. Svipađ eins og ţegar einhverjir gáfumenn stóđu fyrir valinu á ţjóđarfjallinu og Herđubreiđ var valin en ekki Vífilsfell, Búrfell (ţau eru vissulega mörg, veldu bara eitt), Spákonufell, Esja, Skarđsheiđi, Kirkjufell, Búlandstindur eđa Sauđafell viđ Mosfellsheiđi. Vandinn viđ ţetta val er sá ađ sumir halda ađ valiđ sé hafiđ yfir allan vafa og gagnrýni og Herđubreiđ eigi ţennan titil skiliđ.

Enn áđur var Gleymmérei valiđ ţjóđarblómiđ. Ekki var baldursbrá valin né heldur geldingahnappur, eyrarrós, lúpínan (veit ekki hvort megi nefna hana í sömu andrá og ţjóđarblóm!) og fleiri og fleiri.

Nćst er ábyggilega skođanakönnun um ţjóđartréđ og síđan ţjóđargrjótiđ og loks ţjóđarlćkinn (dugar líklega ađ „lćka“ ţann sem manni ţykir bestur). 

„Plebeiisminn“ byggir á viđmótinu í gulu pressuni, sem segir yfirleitt í vefhlutanum ađ öll greinin sé í prenthlutanum og hann ţurfi ađ kaupa.

„Plebeiisminn“ byggir einnig á ţví ađ ná sem flestum saman til ađ velja eitthvađ eitt einstakt sem sé framar öđru ţrátt fyrir ađ ţađ sé í sannleika ekki hćgt. Ekki frekar en ađ hćgt sé ađ gera upp á milli barna sinna. Kynţokkafyllsti karlinn eđa konan, sá eđa sú best klćdda, fyndnasti gćinn, vinsćlasti stjórnmálamađurinn, besti hljóđfćraleikarinn og svo framvegis. Horfiđ á Edduna eđa hvađ ţessar uppákomur heita ţar sem leikarar og fjölmiđlamenn eru valdir sem „bestir“. Óskaplega getur svona veriđ ómálefnalegt og leiđinlegt svo ekki sé talađ um tilbreytingarleysiđ í ţessu öllu saman.

Ég get ómögulega talađ fyrir ţjóđina og ćtla ekki einu sinni ađ reyna ţađ. Hitt veit ég ađ bókmenntasmekkur minn hefur breyst frá ţví fyrst ég fór ađ lesa og allt fram á ţennan dag. Einu sinni ţótti mér Gerpla mikiđ öndvegisrit en eftir ţví sem ég las hana oftar fann ég ađ hún er langt frá ţví ađ vera heilsteypt rit vegna ţess ađ höfundurinn lendir ađ í afskaplega miklum ógöngum međ sögu sína og kemst ekki sennilega frá ţeim. Íslandsklukkuna skildi ég ekki fyrr en ég las hana í menntaskóla og međ tilsögn. Ţannig er ţađ međ mörg rit. Ţau eru margslungin og erfiđ og oft ţarf lesandinn leiđbeiningar viđ til ađ skilja til fullnustu. Ţetta er kosturinn viđ mörg rit. Hćgt er ađ lesa ţau aftur og aftur og alltaf sjá nýjar og áđur óţekktar víddir. Svo finnst mér međ Njálu og Sturlungu.

Ef til vill má nefna bókina Palli var einn í heiminum sem ég las sem barn og nokkrum sinnum síđar fyrir börnin mín. Dýptin í ţeirri sögu leynir á sér.

Út frá henni var samin stysta smásaga í heimi. Hún er svona, í endursögn gamalls vinar sem ég hef ekki hitt í mörg ár, hann er eignleg týndur:

Palli var einn í heiminum - og ţá var bankađ. 

Ţessi smásaga komst ekki á Kiljulistann. 


mbl.is Brennu-Njálssaga besta verkiđ
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: GH

Ţá einföldu skýringu vćri hćgt ađ gefa fyrir fjarveru Palla ađ bókin var skrifuđ af Jens nokkrum Sigsgaard, sem var danskur. Bókin telst ţví ekki međal íslenskra öndvegisrita

GH, 10.4.2014 kl. 10:02

2 Smámynd: S i g u r đ u r   S i g u r đ a r s o n

Úbbs ... Bestu ţakkir, GH.

S i g u r đ u r S i g u r đ a r s o n, 10.4.2014 kl. 10:25

3 Smámynd: Ásthildur Cesil Ţórđardóttir

Kári litli og Lappi var vinsćl hjá mínum börnum, og Selurinn Snorri, man yndislegar stundir ţegar viđ lágum öll upp í hjónarúmi, ég Elli minn og börnin og Elli las, einnig voru vinsćl ţjóđsögur Jóns Árnasonar.

Er sammála ţér međ ţetta vinsćlasta, gáfađasta, fallegasta ţetta og hitt, veit ekki af hverju ţetta er svona, sennilega einhverskonar minnimáttarkennd.

Ásthildur Cesil Ţórđardóttir, 10.4.2014 kl. 10:35

4 Smámynd: S i g u r đ u r   S i g u r đ a r s o n

Samála, Ásthildur.

S i g u r đ u r S i g u r đ a r s o n, 10.4.2014 kl. 10:40

5 Smámynd: Jóhannes Laxdal Baldvinsson

Nokkuđ sammála ţér ţarna Sigurđur en ţó ekki međ orđiđ plebbalegur. Ţađ er yfirleitt notađ um almúga eđa lágstétt í niđrandi merkingu. Ţarna í ţessum dćmum sem ţú nefnir er einhver hópkenndarárátta í gangi sem ég kann ekki viđ.  Ţessi ţörf til ađ skilgreina sig útfrá hópum međ sameiginlegt gildismat.

Jóhannes Laxdal Baldvinsson, 10.4.2014 kl. 23:46

6 Smámynd: S i g u r đ u r   S i g u r đ a r s o n

Bestu ţakkir fyrir innlitiđ, Jóhannes. Má vera ađ skilgreiningin á plebbalegur eđa plebeiismi sé rétt en ég held ađ gamli íslenskukennarinn hafi notađ ţađ í ţeirri merkingu ađ einstaklingurinn hugsi ekki sjálfstćtt heldur taki ţađ gagnrýnislaust sem „hópurinn“ heldur. Ţá getum viđ veriđ komnir ađ skrýtinni „hópkenndaráráttur“ eins og ţú segir. Hvert ţađ leiđir okkur í umrćđunni er erfitt ađ segja eđa hvort sú umrćđa sé gagnleg á einhvern hátt.

S i g u r đ u r S i g u r đ a r s o n, 11.4.2014 kl. 08:27

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband