Bloggfćrslur mánađarins, mars 2013

Hornvík ađ vetrarlagi

940420-185

Hornstrandir eru heillandi landsvćđi en um leiđ harđbýlt og erfitt yfirferđar, sérstaklega ađ vetrarlagi. Mestöll byggđ lagđist ţarna af á fyrri hluta síđustu aldar og má segja ađ langflestir vćru farnir  í lok fimmta áratugarins. Af ţví er dálítil saga sem ég hef kynnt mér, skrifađ um og jafnvel gert heimildarmynd fyrir sjónvarp. Hún fjallađi um Ađalvík og var um landiđ sem tćknin bókstaflega lagđi í eyđi.

Viđ gerđum myndina í félagi, Guđbergur Davíđsson, kvikmyndagerđarmađur, og ég. Viđ áttum nokkra spretti saman í heimildarmyndagerđ í lok síđustu aldar. Gerđum sjónvarpsţćtti sem nefndust Áfangastađir og fjölluđu um fallega stađi hér innanlands, til dćmis tröll í landslaginu, ţađ sem var óteljandi og margt, margt fleira.

940420-109

Viđ fórum í óskaplega eftirminnilega vetrarferđ í Ađalvík og upplifđum snjóinn og einangrunina. Ţađ var óskaplega gaman en ţegar öllu var á botninn hvolft er Ađalvík ađeins um 22 km norđur af Bolungarvík og ţar af leiđandi er veđurfariđ frekar svipađ.

Hornvík er hins vegar um 47 km í beinni loftlínu frá Bolungarvík og ef til vill eru ađstćđur ţar ađrar, svona veđurfarslega. Ţangađ er ferđinni heitiđ í dag ásamt fyrrnefndum Guđbergi. Hann er enn ađ gera heimildarmyndir og ég fć ađ fljóta međ fyrir ţrábeiđni ţví mig langar svo til ađ sjá Hornvík í vetrarbúningi. Verkefni hans er heimildarmynd um Hornstrandarrefinn, einstaklega áhugaverđa mynd um dýr sem var komiđ til landsins löngu fyrir landnám.

940420-56

Viđ ćtlum ađ gista í húsi og međ okkur verđur húsráđandi og hann Jón Björnsson, landvörđur á Hornströndum. Hann gat ekki sleppt tćkifćrinu og vildi endilega koma međ og ţađ var auđsótt enda hafsjór af fróđleik um Hornvík og strandirnar allar. 

Međfylgjandi myndir tók ég í lok apríl 1995 í Ađalvík. Sú efsta er svona klassísk mynd tekin í Vestur-Ađalvík, Sćbólsmegin eins og oftast er sagt, og horft er til Straumnesfjalls.

Nćsta mynd er tekin á hinni fögru skeljasandsströnd í Miđvík og er Mannfjall í baksýn.

Ţriđja myndin er af sviđsetningu á útrćđi úr Ađalvík.

Ţegar ég kem aftur stendur til ađ birta hér vetrarmyndir úr Hornvík. Hvenćr ţađ verđur veit ég ekki. Viđ höfum gert nokkrar tilraunir til ađ fara vestur en ekki tekist vegna veđurs í mars. Ótrúlegt ađ sjólag skuli vera ţannig ađ bátar komist ekki langtímum saman á veiđar, hvađ ţá ađ nokkrir kallar komist ekki í Hornvík.

Og ţó mađur komist á leiđarenda er óvíst međ heimkomuna. Kóngur vill sigla en byr hlýtur ađ ráđa. Ef til vill er ţetta dálítil dramatík hjá mér en ţađ helgast nú af ţví ađ ég er alltaf spenntur fyrir ađ komast í ferđir á fjarlćga stađi. Og ef allt gengur ađ óskum verđum viđ komnir í Hornvík ađ kvöldi páskadags.


Brostu Steingrímur, brostu ...

VG

Brostu, Steingrímur, brostu, sagđi ljósmyndarinn. Brostu, endurtók varaformađurinn, brostu sagđi formađur ţingflokksins.

Hvađ er'etta, ég er ađ brosa, hreytti Steingrímur út úr sér, og brosiđ hvarf í ţann mund sem ljósmyndarinn smellti af.

Vinstri grćnir kunna ekki ađ gera auglýsingar, ekki frekar en ađ stjórna landinu. Allt verđur ţeim til ónýtis.

Myndi nokkur mađur kaupa notađan bíl af ţessum Steingrími? Er ţessi Árni Ţór ekki sekur mađur? Og Álfheiđur, hvađ er hún ađ fela?

„Ábyrgđ, jöfnuđur, almannaheill“ er yfirskriftin á auglýsingu VG í Fréttablađinu. Skrýtiđ ađ hún skuli ekki birtast í Morgunblađinu. Og enn skrýtnara ađ VG skuli ekki auglýsa árangurinn, til dćmis svona: Viđ leystum skuldamál heimilanna, viđ áfnámum ÁrnaPálslögin, viđ útrýmdum atvinnuleysinu.

Nei, ţví miđur eru ekki forsendur til ţess. Skuldamál heimilanna eru hrikaleg, ÁrnaPálslögin standa enn og atvinnuleysinu var gert ađ útflutningsvöru. Ţetta er ástćđan fyrir lélegri útkomu VG í skođanakönnunum. Hún gćti ađ vísu veriđ verri. Hvađa hamfarir myndir ríđa yfir ef til dćmis Steingrímur myndi brosa?


Slími sprautađ í kjöt og fisk ...!

Mörg gáfumenni eru misskilin og talin vitgrönn ţví ţau kunna ekki ţá reglu ađ ţegja ţegar ţađ á viđ. Ţetta datt mér í hug á laugardagsmorgni er ég las athugasemdir frétt á dv.is um innkaup Halldórs Jónssonar, verkfrćđings í Flórída. Í fréttinni segir:
 
Halldór tekur dćmi af innkaupum sínum eitt kvöldiđ fyrir matarbođ sem hann bauđ til. „Fór í búđ um kvöldiđ. Keypti 12 Heineken bjóra, 1.5 L af góđu hvítvini og 1.5 L af góđu rauđvíni, ţađ var von á gestum, 12 svínakótelttur,kartöflur, baunadós, 1,5 lítra af ís, glas af rauđkáli, sítrónur, eintak af Time. 95 dollarar. 

Og nítíu og fimm dollarar eru um tólf ţúsund og fimmhundruđ krónur svo ţađ sé nú á hreinu. Og svo segir áfram í fréttinni og er vitnađ beint í ofangreindan Halldór:

0.75 L af bourbon wiskí á 9 dollara. Fatnađur ótrúlega ódýr.Einbýlishús á 100 000 dollara. 80 % lán á 3.%. Íbúđir á 70.000. Stór nýr bíll á 25.000 dollara. Notađir á skít og kanil. Og til viđbótar ţá eru tannlćknar svo ódýrir og góđir hérna ađ fólk er fariđ ađ beinlínis ađ koma hingađ til ađ nýta sér ţá.
 
Ţetta er nú allt gott og blessađ og fróđlegt ađ lesa um ađ verđlag á stórum markađssvćđum sé lćgra en hér í fámenningu lengst út í ballarhafi. En DV býđur lesendum sínum ađ gera athugasemdir viđ fréttir og ekki vantar ţađ viđ ţessa frétt og ţar komum viđ ađ gáfumönnunum, látum ţá vitgrönnu vera. Eiginlega eru athugasemdirnar ţrjátíu og sex svo kostulegur lestur ađ halda mćtti ađ ţeir vitgrönnu héldu á penna en ekki öfugt.
 
Einn 48 ára mađur segir, og er hann kynntur til sögunnar sem „sá međ flest ummćli“:
 
Ţađ má benda Halldóri Jónssyni á ţađ ađ ein af ástćđum ţess hvađ verđlag allt á Íslandi er hátt er hinn landlćgi klíkuskapur og spilling sem eru sannkölluđ ţjóđarmein. Hann veit áreiđanlega hvađ viđ er átt og getur ásamt félaga sínum Gunnari Birgissyni velt ţví fyrir sér í góđu tómi.

Engin önnur rök fylgja. Annar, sagđur menntaskólakennari, segir svo afskaplega skorinorđur og skýr:

Hvađ eru LÁGVÖRUR? Eru ţađ vörur eins og kjöt og fiskur sem er búiđ ađ sprauta međ alls konar sykurvatni, próteindufti og slími til ađ ţyngja ţađ? Eđa er eitthvađ annađ ađ baki ţví ađ kalla vörur lágar eđa háar?

Ţetta međ slímiđ er nú aldeilis skúbb. Hugsiđ ykkur, matvörur sprautađar međ slími ... Ojbara. Annar leggur ómengađ gullkorn í umrćđuna:

Svo var sagt í Mogganum um daginn og varla lýgur Morgunblađiđ ađ fjórđi hver bandaríkjamađur vćri ólćs og hefđi ekki ađgang ađ heilbrigđisţjónustu. ţar hafiđ ţađ.

Hmm, hvađ međ verđlagiđ sem frá segir í fréttinni? Og fleiri grípa til röksemda af íturvaxinni ţekkingu sinni og segja, ţó óvíst sé um tilganginn:

Misţyrmt hormónakjöt og efnahagur sem gengur bara vegna ţess ađ ţeir sem sjá um framleiđsluna lifa í örbyggđ í Mexico, Kína eđa verksmiđjum í USA sem myndu aldrei hafa starfsleyfi á norđurlöndum. Hvernig getiđi byrt svona einblýnt rugl?

Örbyggđ er líklega hérađ í Mexíkó. Skorinorđar yfirlýsingar vantar ekki heldur:

Viltu lifa međan ţú getur eđa vera dauđur áđur en ţú hefur lifađ? Steik á túkall eđa pulsa? Kom on!

Drekkum í dag, iđrumst á morgun, sagđi skáldiđ. Ekki vantar heldur pólitíkina:

Ţetta er Halldór Jónsson, verkfrćđingur. Hann er fyrst og síđast sjálfstćđismađur og stjórnarandstćđingur, eins og sést á viđtalinu viđ hann. Hann myndi ekki ţekkja velferđarkerfi ţótt hann ćtti lífiđ ađ leysa.

Einmitt, sjórnarandstćđingur og sjálfstćđismađur má ekki tjá sig ... Og svo vantar ekki heldur dýptina:

Ţví meir sem ég bý frá Íslandi, ţví meir líkist ţađ ţví systkyni bandaríkjanna sem fékk aldrei í skóinn. 

Já, góđan daginn ... 

Lćt ţetta nćgja af athugasemdum um litla frétt ef frétt skyldi kalla um verđlag ýmiss konar neysluvöru. Sleppti mörgu skynsamlegu en tók eiginlega bara öfgarnar. Ţetta er svona sćmileg lýsing á ruglinu sem birtist í athugasemdum dv.is, lítiđ málefnalegt og sjaldan ađ ţćr bćti fréttina eins og ég hélt ađ vćri nú tilgangurinn.


Kjaftađi vonda liđiđ í hel

Ásbjörn Óttarsson er mćtur mađur og fjölhćfur enda telst ţađ til hinna mestu afreka ađ hafa kjaftađ orđháka Samfylkingar og Vinstri grćnna bókstaflega til heljar. Hann fórnar sér eins og hetju sćmir. Leggur til atlögu viđ vonda liđiđ og slćst viđ ţađ. Hann á sinn ţátt í hrakförum ţessara tveggja flokka, sagđi ţeim ósparlega til syndanna. Sjálfur ćtlar hann ekki aftur á ţing. Hann ćtlar ađ í heiđarlega vinnu, sinna sjómennsku og útgerđ. Ásbjörn lćtur jafnan verkin tala. Ekkert hálfkák hjá honum.


mbl.is Ásbjörn nýr rćđukóngur
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Jarđskjálftar viđ Langjökul

LangjokullFjölmiđli leyfist ekki ađ fara rangt međ í landafrćđi, síst af öllu Mogganum. Jarđskjálftahrina hefur veriđ í dag austan viđ sunnanverđan Langjökul. Í jökuljađrinum heita Jarlshettur, merki um forn sprungugos.

Frá jarđskjálftasvćđinu ađ ađ Geysi eru 24 km. Ótrúlegt er ađ blađamađur skuli kenna ţetta svćđi viđ Geysi. Hann hefđi allt eins getađ fullyrt ađ ţađ vćri viđ Kerlingarfjöll sem eru lengst í norđvestri frá upptökunum.

Ţađ breytir ţví ekki ađ jarđskjálftarnir ellefu hafa veriđ stórir. Fjórir eđa fimm hafa veriđ stćrri en tvö stig og einn var 3,5.

Skjálftarnir hófust í dag um kl. 13 međ hörđum skjálfta upp á 2,3. Um klukkutíma síđar kom enn stćrri skjálfti, 2,8. Ţá fylgdu ţrír vćgari en um 17:24 kom ţessi stóri. Síđan hafa komiđ fimm skjálftar, sá síđasti um 17:49. Allir hafa ţeir veriđ stćrri en 1,0, sá stćrsti 1,9.

Skalfti

Vísindamenn horfa ekki ađeins á stćrđ skjálfta heldur líka hvar ţeir verđa. Ţeir hafa veriđ á milli 3,5 km ađ dýpt og allt niđur í 8,8 km.

Eins og sjá má hafa allir skjálftarnir veriđ á sömu slóđum sem ţykir víst dálítiđ merkilegt.

Mér skilst ađ margir skjálftar í sömu röđ og á sama stađ geti bent til ţess ađ um kvikustreymi sé ađ rćđa.

Svo bćta jarđfrćđingarnir viđ: Ţetta ţarf ekki ađ ţýđa neitt, getur sosum hćtt núna eđa haldiđ áfram.

Međ orđum veđurfrćđinga: Annađ hvort rignir'ann eđa ekki.

 Kortin skýra sig sjálf. Neđsta myndin er af Jarlhettum, Stóra-Jarlhetta er hćgra megin. Myndin er tekin frá Kjalvegi međ miklum ađdrćtti.

Jarlhettur
mbl.is Jörđ skalf viđ Jarlhettur
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Heift og titrandi brćđi milli Steingríms og Atla

Heiftin tekur á sig ýmsar myndir. Tveir fyrrum pólitískir samherjar áttust viđ á síđasta fundi Alţingis. Á yfirborđinu var allt kurteist og rólegt, enginn hrópađi og enginn var međ svívirđingar. Mórölsku banaspjótin voru ţó brúkuđ.

Um klukkan 0:15 lauk Atli Gíslason, ţingmađur máli sínu um Kísilver á Bakka. Hann gaf sínum gamla flokki, Vinstri grćnum ekki góđa einkunn og skilur ekki, frekar en ađrir Íslendingar, hvers vegna örlátar skattlegar ívilnanir eru veittar kísilveri sem reisa á viđ Húsavík.

Hćgra megin á sjónvarpsskjánum mátti sjá Steingrím J. Sigfússon, atvinnuvega- og nýsköpunarráđherra, iđa í stól sínum undir rćđum síns gamla samherja. Og hann veitti örstutt andsvar sem hlýtur ađ vekja furđu ţeirra sem fylgjast međ í stjórnmálum. Sjá mátti ađ hann var reiđur en stillti sig og sagđi:

Herra forseti. Í enskri tungu er ađ finna orđiđ „pathetic“. Ég hygg ađ ágćt íslenskun á ţví sé lítilmótlegt.

Međ ţví hvarf Steingrímur úr rćđustólnum. 

Forseti gaf ţá Atla Gíslasyni, ţingmanni, orđiđ. Atli virtist líka vera reiđur. Hann snéri baki í Steingrím, stillti sér ţannig vísvitandi upp, og sagđi:

Menn tala um orđ og efndir í pólitík. Menn tala um hugsjónir. Ţessi andsvör háttvirts ráđherra eru ekki svaraverđ ađ mínu mati.

Heiftin og titrandi brćđin sem greinilega mátti finna á máli Steingríms og Atla er hrikaleg. Eitthvađ hefur gerst sem orsakađ hefur slík vinslit ađ ţeir geta ekki veriđ í sama flokki og ţeir geta ekki talast viđ. Ţá sjaldan sem ţeir eiga orđaskipti ţá líta ţeir ekki á hvorn annan heldur senda ţeir baneitruđ orđ sem valda ugglaust stórskađa í sálartetrunum. Ţetta eru náttúruhamfarir.


Miklu fleiri góđar gönguleiđir til en Laugavegurinn

Ekkert skil ég í Ferđafélagi Íslands og Útivist. Gönguleiđin milli Landmannalauga og Ţórsmerkur er falleg en hún er fyrst og fremst afurđ vinsamlegs umtals sem skapast af ţví ađ lítil áhersla er lögđ á ađ byggja upp ađrar gönguleiđir á landinu.

Fólk vill gista í húsum. Ţađ tryggir öryggi. Gisting í húsum er einkenni Laugavegsins. Ţađ vantar hins vegar ađrar og góđar gönguleiđir. Ekki síst vantar kynningu á öđrum gönguleiđum. Í ofanálag vantar markađssetningu á gönguleiđum ţar sem ekki er gist í húsum.

Útivist reiđ á vađiđ og hefur byggt upp gönguleiđ frá Langasjó, í Sveinstind, Skćlinga, Lambaskarđshóla, Álftavötn, Strútsskála og ţađan suđur á Laugaveginn. Ţar er gist í húsum. Hluti af ţeirri leiđ hefur veriđ nefndur Skólavörđustígurinn af auđskiljanlegum ástćđum. 

Ferđafélag Íslands hefur byggt upp frábćra gönguleiđ frá Snćfelli og í Kollumúla. Stórkostlegar gönguleiđir eru frá Borgarfirđi eystri, Víknaleiđir.

Gönguleiđin frá Hveravöllum, um Ţjófadali, Ţverbrekknamúla og í Hvítárnes er stórkostlega fögur. Húsin ţar rúma ţó ekki eins marga og ţau á Laugaveginum. Gönguleiđir eru stórkostlegar í kringum Lakagíga en ţar hafa hestamenn veriđ ráđandi í skálum. Á Hornströndum setur göngufólk ekki fyrir sig ađ gista í tjaldi. Ţori ađ fullyrđa ađ ađsóknarmet verđi slegiđ ţar í sumar.

Vatnaleiđin, frá Hlíđarvatni, ađ Hítarvatni og áfram ađ Langavatni og síđan ađ Bifröst hefur ekki náđ ađ festa sig í sessi ţó hún sé nokkuđ ţekkt. Sama er međ gönguleiđir á Norđurlandi, t.d. er stórfín gönguleiđ frá Sauđárkróki um Víđidal og Laxárdal og ađ Blönduósi.

Hćgt er ađ nefna aragrúa gönguleiđa hér og ţar um landiđ og viđ ţađ vakna vangaveltur um ţörfina ađ fara Laugaveginn. Hann er eiginleg of hátt skrifađur miđađ viđ ađra kosti. En ... ef til vill eru ţetta bara vangaveltur manns sem hefur fariđ svo oft ţessa umtöluđu gönguleiđ ađ hann er jafnvel farinn ađ fá leiđ á henni.

Fyrir alla muni, ţiđ í Ferđafélagi Íslands, Útivist og öđrum klúbbum og félögum, byggiđ upp fleiri gönguleiđir. Ţetta er ađ verđa eins og í gamla daga ţegar enginn fór neitt nema í Landmannalaugar eđa í Ţórsmörk. Viđ sem fórum eitthvađ annađ vorum annađ hvort taldir ruglađir eđa meiriháttar fjallafólk. 


mbl.is Uppselt á Laugaveginn í sumar
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Kristján Eldjárn, sannur vísindamađur og einstaklega ritfćr

Vinlandsdagbok-175x161

Kristján Eldjárn, ţjóđminjavörđur, hafđi síst af öllu veriđ sannfćrđur um ađ hann og félagar hans hafi fundiđ minjar um norrćna byggđ á Nýfundnalandi. Ţetta má glögglega lesa í „Vínlands dagbók“ sem byggđ er á rituđum dagbókum Kristjáns og kom út síđasta haust.

Ţetta er falleg bók og lýsir Kristjáni afar vel, hógvćrum og vandvirkum frćđimanni, sem lćtur verkin talan en hleypur ekki til óđamála um leiđ og eitthvađ merkilegt finnst í uppgreftri hans.

Viđ lesturinn fćr mađur ţađ á tifinninguna ađ rannsóknarleiđangurinn til Nýfundnalands sem Norđmađurinn Helge Ingstad stóđ fyrir hafi veriđ skipulagđur til ţess eins ađ upphefja forystumannin sem ćtlađi ađ finna minjar um norrćna byggđ viđ ţorpiđ L'Anse aux Meadows.

Kristján var auđsjáanlega einstaklega ritfćr mađur. Málfariđ í dagbók hans er hreint og tćrt, hugsunin skýr og hann er umfram allt heiđarlegur og góđur mađur. Í leiđangrinum kastast í kekki milli manna eins og oft vill verđa. Vandamáliđ er ađ forystumađurinn, Helgi Ingstad, ber ekki sama skynbragđ á rannsóknir og fundi eins og Kristján, vill helst hlaupa međ allt í fjölmiđla. Hann áttar sig ekki á ađ ţarna finnast ummerki sem eru eftir steinaldarfólk og einnig frumbyggja.

Hann átti í sífelldum rökrćđum viđ Ingstad og ţađ hjálpađi ekki upp á móralinn í leiđangrinum. Kristján skrifar međal annars ţann 8. ágúst 1962:

Vafamál er einnig hvort framkoma okkar viđ Ingstad hefur veriđ alveg rétt, ţótt hún sé skiljanleg. Ef til vill hefđi ég átt ađ tala meira í trúnađi viđ hann og sýna honum fram á ađ hann skyldi ekki reyna ađ ţrýsta sínum sjónarmiđum upp á okkur. Í stađinn var sú stefna tekin ađ tala sem minnst um rannsóknina til ađ ţurfa ekki sífellt ađ vera ađ argúmentera viđ Ingstad. Ţađ var líka alveg óţolandi. En ţađ segi ég satt ađ ég vildi nokkuđ til vinna ađ Ingstad slyppi sem skást frá ţessu öllu ţó vitanleg ekki ţađ ađ misbjóđa sannleikanum á neinn hátt. Fyrir mér liggur nú ađ reyna ađ haga svo mínum orđum ađ siglt sé milli skers og báru og getur ţađ orđiđ erfiđ sigling. Viđ sjáum til. Enn má svo fara ađ kenning Ingstads haldi velli ađ einhverju leyti.

Svo ljúfur og góđur er Kristján í umsögn sinni um mann sem greinilega er dálítill fúskari og leitar ađ gögnum til ađ sanna hugmyndir en lćtur ekki gögnin sem finnast segja frá. Slíkt finnst Kristjáni ekki góđ frćđimennska. Engu ađ síđur vill Kristján halda friđinn og leyfa Ingstad ađ fá eitthvađ út úr ţessu öllu.

Í lok bókarinnar er kafli eftir Adolf Friđriksson, fornleifafrćđing. Hann fer yfir rannsóknir á norrćnum mannvistarleyfum í Norđur Ameríku og međal annars á uppgreftrinum í L'Anse aux Meadows. Adolf segir á bls. 162:

Ţađ var ekki af tómri ţvermóđsku ađ Kristján Eldjárn vildi ekki skera úr um eđli minjanna í L'Anse aux Meadows. Hann hafđi ekki ţćr upplýsingar sem hann ţurfti til ađ glöggva sig á augljósum ummerkjum um frumbyggja á stađnum. 

Síđar á sömu blađsíđu segir Adolf:

Síđast en ekki síst lá vandinn í túlkun á öllum minjunum í ţví ađ ekki fundust neinir norrćnir gripir heldur eingöngu munir frá ţví löngu fyrir daga víkinga og fram til nútímans. Áriđ 1964 fannst loks snćldusnúđur úr klébergi og síđasta uppgraftarár Ingstadshjónanna, 1968, fannst hringprjónn úr bronsi, dćmigerđir munir frá víkingaöld. 

Og á nćstu blađsíđu, 263, kemur loks stađfestingin:

Gerđar hafa veriđ á annađ hundrađ aldursákvarđanir međ geislakoli og sýna ţćr ađ ađalbyggđin er frá 10.-11. öld. Jaspismolar sem fundust viđ uppgröftinn eru líklega upprunnir úr íslenskri náttúru. Allt hefur ţetta treyst í sessi ţá niđurstöđu ađ hér sé um ósvikinn norrćnan bústađ ađ rćđa.

Án efa hefur Kristján Eldjárn glađst yfir niđurstöđum rannsóknanna í L'Anse aux Meadows. Hann vildi ţó ekki, rétt eins og Adolf bendir á, standa ađ einhverjum glannalegum yfirlýsingum. Ţetta segir nú margt um vísindamanninn Kristján Eldjárn, ţann sem síđar varđ forseti Íslands og stóđ sig međ sóma í ţví starfi.

Mér ţótti afskaplega fróđlegt ađ lesa bókina um rannsóknir Kristjáns í L'Anse aux Meadows og eins og áđur sagđi er hún falleg bók. Mér finnst eiginlega eins og ég hafi aldrei náđ ađ kynnast höfundinum eins vel og viđ lestur hennar. Í bókinni er fjöldi litmynda og treysta ţćr í sessi ímynd hins ágćta vísindamanns.


Er nýja gasmćlingastöđin Café Hekla enn óvirk?

2013-03-20-18.16.08-(2)

Fyrir nokkrum dögum flutti ţyrla Landhelgisgćslunnar gasmćlingatćki á Heklu. Ćtlunin er ađ mćla gasútstreymi í fjallinu sem hugsanlega geta gefiđ vísbendingu um hvort kvika sé ađ fćrast nćr yfirborđi. Viđ hreyfingu hennar verđa til margvísleg loftbćr efni sem vísindamenn vilja safna saman.

Á vef Veđurstofnunnar segir um ţetta:

Mćlingar munu hefjast í byrjun apríl og gögnin streyma á Veđurstofuna ţar sem ţau tengjast annarskonar vöktun (skjálftavirkni, skorpuţenslu). Lögđ er áhersla á ađ hefja sem fyrst samfellda söfnum gagna til ađ fá upplýsingar um hegđun gasútstreymis frá eldstöđinni og finna ţröskuldsgildi sem nýst geta sem fyrirbođar eldgoss.

Nú er ţađ spurningin hvort einhverjar tilgátur séu um kvikuhreyfingu miđađ viđ ţann stutta tíma sem tilraunin hefur stađiđ, en ađferđafrćđin var prófuđ sumariđ 2012.

Gasmćlingastöđin hefur fengiđ gćlunafniđ Café Hekla. Hún er stađsett á tindi Heklu til frambúđar, međ leyfi frá Rangárţingi ytra. Hún veldur engri hljóđ- eđa loftmengun en varađ er viđ ţví ađ reynt sé ađ opna kofann ţví gasstyrkur ţar inni getur veriđ hćttulegur. 

Nú kann gleđi vísindamanna ađ vera dálítiđ takmörkuđ ţví ef kvikan er á leiđinni upp ţá mun gasmćlingastöđin án efa eyđileggjast svo fremi sem gýs í toppgígnum.

Ég hef ţađ hins vegar á tilfinningunni ađ ef gjósi á ţessum slóđum ţá verđi ţađ eitthvađ austan viđ Heklu, norđan viđ Vatnafjöll. Hvađa rök hef ég fyrir ţví? Jú, draumspakur mađur fullyrti ţetta. Auk ţess hefur veriđ meiri jarđskjálftavirkni austan viđ Heklu en á fjallinu sjálfu undanfarnar vikur og mánuđi. 

Međfylgjandi mynd af gasmćlingastöđinni á Heklutindi er tekin tekin án leyfis af vef Veđurstofunnar. Ţar er ekki getiđ um ljósmyndara. 


mbl.is Engin sjáanleg merki um eldgos
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Mćlingar sýna dálítinn óróa

mjoEkki virđist mikiđ um ađ vera miđađ viđ óróamćlingar í Mjóaskarđi í Vatnafjöllum, sjá hér til hliđar. Og ţó ef til vill er ţetta talsvert miđađ viđ Heklu. Svona órói ţarf ekkert ađ ţýđa ađ fjalliđ gjósi.

En hvađ er órói?Haraldur Sigurđsson, jarđfrćđingur segir um óróamćlingar á bloggi sínu. Hann segir:

Jarđskjálftafrćđingar  á Veđurstofu stilla mćla sína til ađ skrá bylgjur sem eru á tíđninni 0,5 til 1 Hz,  1 til 2 Hz, og 2 til 4 Hz. 

Og svo áfram:  

Lágtíđni er einkennandi fyrir vissa tegund óróa eđa  jarđskjálfta (1 til 5 Hz) og er taliđ ađ ţeir myndist vegna kvikuhreyfinga í jarđskorpunni eđa jafnvel vegna rennslis kviku í átt ađ yfirborđi jarđar. 
Óróinn myndast vegna breytilegs ţrýstings ţegar kvikan streymir.  Ţađ er oft sagt ađ órói líkist titringi sem heyrist stundum í vatnslögnum í heimahúsum.  Á međan órói er fyrir hendi, ţá er líklegt ađ kvikan sé á hreyfingu og gos jafnvel í gangi.
Ţađ er ţví einkum athyglisvert í dag á Eyjafjallajökli ađ óróinn heldur áfram og er nokkuđ hár (sjá mynd til hliđar), ţótt öskuframleiđsla sé lítil og sprengingar fćrri og smćrri.  Ţađ bendir sennilega til ţess ađ kvika sé ađ streyma upp í gíginn og ađ nú sé gosiđ komiđ á stig sem má kalla blandađ gos.  Ţađ ţýđir ađ gosiđ einkennist af bćđi sprengingum vegna samspils kviku og brćđsluvatns úr jöklinum, og einnig kviku sem er ađ byrja ađ safnast fyrir í eđa rétt undir gígnum.  

 


mbl.is Óvissustig vegna Heklu
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband