Enn og aftur fara Rssar illa me Sva

Skmmu ur en Sovtrkin hrundu belgdu au sig t og ttust umtalsvert meiri en au raun voru. Kafbtar eirra ikuu feluleik snska skerjagarinum sr til skemmtunar.

Fjldi tilvika eru skr runum 1962 til 1988. Allt var etta taugatrekkjandi en rangurslaust leitarstarf brra vorra snska flotanum. Raunar var a svo lokin a etta voru sagir smkafbtar, gott ef ekki fjarstrir. Svona skringar ttu a hjlpa til vi a tskra rangursleysi. Auvita harneituu Sovtmenn tilvist kafbta snska skerjagarinum en brostu reianlega t undan skegginu.

a var ekki fyrr en 27. oktber 1981 a kafbtur sigldi upp sker vi Karlskrona a snski flotinn fkk smvgilega uppreisn ru. Glottu snsk stjrnvld en Sovtmenn ttu afar illt me a neita glpnum.

a sem hins vegar vakti sfellt meiri athygli eftir v sem meintum kafbtum fjlgai snska skerjagarinum var hversu erfilega snska flotanum tkst a hafa upp eim. Raunar var a svo a aldrei tkst eim a elta uppi einn einasta kafbt. Strand rssneska kafbtsins var ekki snskum a akka.

Eftir a Sovtrkin hrundu hefur greinilega ekki miki gerst. rtt fyrir alla sna tkni er Svum gjrsamlega mgulegt a finna rssneska kafbta innan eigin lgsgu og eru nokkur tilvik skr um eltingarleiki. Og enn og aftur valsa Rssarnir t og inn um snska skerjagarinn og snski flotinn ltur t eins og sktar skemmtifer rabtum.

Tvennt er n til ra hj snskum. Anna hvort efla eir varnir snar ea eir taki me vihfn mti Rssunum eins og hverjum rum feramnnum. Vst m vera a hi sarnefnda gti styrkt snska ferajnustu umtalsvert. mean breiist sama meinfsna glotti t andliti Kremlverja eins og gerist egar eir voru kenndir vi Sovti.


mbl.is Rssneskt skip lei til Svjar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Geta umbrot Brabungu leitt til eldgoss Tungnafellsjkli?

Tungnafellsj

Margir fylgjast me skjlftavirkni landinu og hafa gert langan tma. Flestir vita a ekki eru skjlftar beintengdir vi eldsumbrot, fjarri v. eir eru oftar en ekki vegna hreyfingar jarskorpunnar. Stundum benda skjlftar til eldsumbrota og fyrst og fremst egar kvika brst upp og veldur vi a titringi sem jarfringar hafa n a tlka og skra.

etta er svo sem allt gott og blessa. Vi lifum essu landi og sttum okkur vi jarskjlfta og eldgos, fylgjumst me run mla af barnslegri forvitni og tkum eftir hverju ori sem fringarnir mila til okkar. Reyndar er a svo a tengslin milli jarfringa og almennings er svo skaplega stutt hr landi og skilningur flks verur v meiri og dpri en ella.

Lengi hef g veri afar hugsi yfir skjlftum Tungnafellsjkli enda hafa eir veri afar margir og strir upp skasti. Auvita flgrar a a leikmanninum a arna gti dregi til tinda vegna ess a hversu tengslin vi Brarbungu virast vera aus vegna nlgar.

ritger eftir rhildi Bjrnsdttur, jarelisfring, og Pl Einarsson, jarelisfring, Jkli nr. 63 2013, kemur eftirfarandi fram (feitletrun og greinaskil er mn):

Knnun jarskjlftaggnum og InSAR-myndum leiir ljs rjr skjlftahrinur ea atburi sem gtu tengst essum nlegu hreyfingum.

Fyrsti atbururinn var oktber 1996, mean Gjlpargosinu st, annar var gst 2008 og s riji nvember 2009. essir atburir koma fram aukinni jarskjlftavirkni svinu, bi ef liti er til fjlda skjlfta og skjlftavgis. Allir skjlftarnir eru litlir.

Samanlagt skjlftavgi allra skjlfta svinu samsvarar einum skjlfta af strinni 3,4. Vgi sprunguhreyfinganna sama tmabili samsvarar skjlfta af strinni 5,0. etta misrmi styur eindregi tlkun a sprungufrslurnar tengist kvikuhreyfingum en stafi ekki einvrungu af tektnskum hreyfingum.

141019 Skjlftar vik 42

Auvita heldur leikmaurinn rksemdafrslunni fram og freisast til a tengja essar niurstur astur vegna hreyfinga Brarbungu. annig getur vel hugsast a eldgos veri skju Tungnafellsjkuls haldi essir skjlftar fram. Mgulega getur veri a Brarbunga hafi aldrei gosi. Fargi ofan Brarbunguskjunni kann a vera svo miki a kvika leiti undan eldstinni og ar sem hn greiari lei upp yfirbor. Hn hefur ferast um fjrtu km lei fr Brarbungu og Holuhraun ar sem eldgos var. Lkur benda til ess a a hafi hn einnig gert lok 18. aldar er ar gaus sast. A minnsta kosti benda brotalnur sigdalsins, sem stundum hefur veri dreginn inn umruna, til ess a hr s um endurteki efni a ra. a vill segja a Barbunga skjti iulega kviku til norurs en gjsi ekki sjlf.

141019 landi skjlftar

Tungnafellsjkull er ekki ekkt eldst. Sagt er a ar hafi ekki ori eldgos sustu tu sund rin en a bendir ekki til ess hn s kulnu. vert mti benda or jarelisfringanna hr a ofan til a arna hafi eitthva gerst ur en Brur tk a bra sr.

Svo er a anna ml hversu kyrrt er landinu llu mean kyrr er Brarbungu, Holuhrauni og sku. Tindalaust er llum vgstum nema vi norvesturhorn Vatnajkuls eins og mefylgjandi skjlftakort fr Veurstofunni snir.

Efsta myndin er r ritger Pls og rhildar og me v er essi texti: Einfalda jarfrikort af svinu kringum Tungnafellsjkul byggt kortum fr Gumundi Kjartansyni (1965) og Hauki Jhannessyni og Gumundi mari Frileifssyni (2006a). Bakgrunnur fr Landmlingum slands.

Nsta kort er af skjlftum viku 42, a er sasta vika, fr 12. til 18. oktber 2014. Sasta korti er svo yfirlitskort dagsins fr Veurstofunni.


Rassbagan sem hvarf blmuna fr Holueldum

Alltaf skal maur taka ofan fyrir sjlfskipuu gfumnnunum og undrast hfileika og skra hugsun. Undraskjtt er stokki grunnhyggna skringu og henni teki sem heilgum sannleika og a jafnvel brotalamirnar su ltt huldar.

Seinnileikinn fr svo marga til a gleyma gagnrnni hugsun, notfra sr menntun og ekkingu sem tti alltaf a vera til taks. Svo afar margt er sennilegt og ar af leiandi of reytandi a leggja a sig a brjta heilann um eitthva sem gfumennirnir hafa teki upp sna arma sem sjlfsg sannindi.

Mr er oftast annt um mlfar mitt, bi mltu mli og rituu. Er sst af llu gur v. N man g a fyrir nokku lngu hversu eim var hlt sem httu a segja a eftirspurn vri mikil eftir ... blum, kexi ea hva a n var. ess sta var a ora annig a mikil spurn vri eftir hinu og essu. etta or brkuum vi sem ttumst vera gfumenni.

M vera a g hafi ekki teki ngu vel eftir slenskutmunum hj lafi Oddssyni MR fyrir margt lngu. Hann hefur byggilega nefnt a essi spurn vri blvu rassbaga, en ekki tk g eftir v.

Jja, a minnsta kosti les g daglega rdlkinn Morgunblainu sem nefnist Mli. Af honum hef g gagn og vonandi gaman af.

Mli dagsins segir eftirfarandi:

Stundum finnst flki tvtekning bor vi eftirspurn eftir e-u vera mlleysa og segir spurn eftir e-u. Meini er a spurn essari merkingu sr ekki sto mlinu. Lkt gildir um hugi e-u, agangur a e-u og tillit til e-s.

Er g las essar lnur rann upp fyrir mr nr dagur og rassbagan spurn eftir leysist upp blrri mu fr Holueldum og hvarf ravddir himingeimsins.

Ekki veit g hvort mikil eftirspurn er eftir svona dlkum eins og hafa mrg r birst Mogganum mnum. Hitt er vst a g myndi spyrja eftir honum htti hann a birtast enda lrir s er lifir.


Morgunblai gagnrnir sstrengsverkefni

kafi fyrirtkisins vi a vinna vi svokalla sstrengsverkefni er eiginlega enn skrtnari, tt ar fylgi hvorki hvaamengun n fugladrp. a ml er kynnt skiljanlegum sefjunarstl, sem er essu mikla fyrirtki ekki smandi.

Leiarahfundur Morgunblasins fer mikinn dag og leyfir sr a gagnrna Landsvirkjun. Ofangreind or eru r essum leiara og eru strmerkileg v lengi hefur fyrirtki fengi a valsa um og vinka sstrengnum framan landsmenn rtt eins og hann vri galdragulrt sem hgri menn hafa margir hverjir kokgleypt.

Vandinn er bara s a engin orka er fyrirsjanleg sstrenginn nema me trlegum breytingum landslagi og mefylgjandi nttruskaa.

Sefjunarstll m hiklaust kalla essa sstrengsplitk Landsvirkjunar. Vi skulum varast a leggja trna a sem etta fyrirtki segir um mli, miki vantar upp a ar su ll kurl komin til grafar.


Var flki myndinni strkostlegri httu?

TiskudrottningHn vakti vissulega athygli myndin sem birtist fjlmilum gr og dag af ungmennunum sem dnsuu af kti einhvers staar vi hraun sem rennur r gg Holuhrauni noran Vatnajkuls.

Sumir nu ekki upp nef sr fyrir vandltingu og eirra meal var formlandi almannavarna. Tr enginn fjrmenninganna hrauninu eins og msir blaa- ea frttamenn hafa gert.

Hgt er a ra hvar myndin var tekin. arna er mikill gufumkkur sem leggur upp af hraunjarinum. a bendir til a Jkuls renni arna vi jaarinn.

Hr er nnur mynd sem snir stu hraunsins ann 30. september 2014.

jarvsindastofnun

Samkvmt frtta myndum rennur Jkuls suur fyrir hrauni, kemst ekki norur fyrir a. g hef sett hvtan kross austan vi ann hluta hraunsins sem hefur a undanfrnu veri mestri hreyfingu. frttamyndum hefur mtt sj na renna rngri lnu vi hrauni og gufublstrar lagt upp fr v.

Myndin er byggilega tekin einhvers staar arna sem hvti krossinn er. hefur veri sunnan- ea suvestantt og mia vi efri myndina hefur hn veri talsvert strng, ef til vill 8 til 10 m sek.

arna hefur v ekki veri nokkur htta ferum vegna gasmengunar, hvorki fyrir yrluna n faregana.

Staurinn er rmlega tta klmetrum fr eldggunum og vindinn leggur ttina fr flkinu. Eldgosi gnai v essu flki ekki nokkurn htt.

Hamagangur almannavarna er v algjrlega tilgangslaus.

Vel m vera a yrlan hafi lent arna leyfi en engin htta virist hafa veri ferum fyrir flk, yrluflugmaurinn hefur ausjanlega veri afar agtinn.

Hins vegar halda yfirvld fram hrslurri snum og gera a v skna a allir svinu su strkostlegri httu. Ef eitthva er mlisvert er a rur yfirvalda.

g hef fylgst me gosfrttum og s tal myndir af gosstvunum. a hefur heyrt til undantekninga a vsindamenn og fjlmilaflk hafi veri me gasgrmur sr til varnar. Ekki nokkur maur og sst af llu fjlmilar, hafa gagnrnt gasgrmuskortinn ljsi rurs almannavarna og lgreglu.

A sjlfsgu geta astur stundum veri httulegar vi eldgosi. Hvernig geta r veri httulegar flki meira en tta klmetrum fr gosstvunum hvassri sunnan ea suaustantt?

Tek a fram til a fyrirbyggja misskilning a g ekki ekkert til yrlufyrirtkisins ea flugmannsins.


Landafrin vefst fyrir Veurstofunni

R141007 Veurstofan gosstaureglan er s a maur trir llu sem kemur fr stjrnvldum. Hins vegar gleymist a ar starfar flk sem er mistkt verkefnum snum rtt eins og starfsflk hj einkafyrirtkjum. Hin reglan er s a tra ekki llu sem birtist prenti og ekki heldur netmilum. etta datt mr hug egar g gndi mefylgjandi kort fr Veurstofu slands Facebook su hennar. Fannst a heldur lklegt.

Korti a sna hvert gasmengunin fr gosstvunum a leggja dag, mivikudag.

Einhver hefur kasta til hndunum hj Veurstofunni v gosstvarnar eru fjarri v a vera ar sem raui liturinn bendir til. r eru ar sem g hef sett lti X og a er um fjrtu klmetrum noraustar. Sast egar g athugai var ekki enn fari a gjsa vi Gsavtn.

Einhverjum kann a ykja etta smatrii sem engu skiptir. Setjum a bara samhengi vi anna. Fyrst stasetningin gosstvunum er rng er gti ekki fleira veri rangt, t.d. sjlf spin?

Svo er a etta me smatriin. Lklega er a bara smatrii launin hj lesandanum lkki um 1%. Enn kann a a vera smatrii stafsetningarvillur su texta. Jafnvel landakort getur veri rangt en a m vera smatrii. egar g geri villu Excel tflureikni f g ranga tkomu, jafnvel enga. a dugar sjaldnast.

Skipti smatriin litlu mli hva um stareyndir? Er ng a kvein stareynd s 99% rtt til a standa undir nafni. Hvar endar slkt egar slegi er af krfum um nkvmni blaamennsku ea upplsingagjf til jar, svo dmi s teki?

Hvaa mli skiptir eiginlega gosstvar su sagar vi Gsavtn en ekki flum Jkulsr Fjllum? Svari hver fyrir sig.


gmundur boar skrautritaan ssalisma

Stjrnmlamenn og fjlmilamenn koma n fram hver ftur rum og krefjast breytinga bvrulgum anda frjlshyggjusjnarmia. Engar undangur skuli leyfar, markaslgml skuli vera algerlega randi og llu sem heitir samvinna og samleg vsa dyr. Skyldu allir sem kvei hafa upp stra dma undanfrnum dgum hafa hugsa dmi til enda?

Svo kerfislgur sem Sjlfstisflokkurinn virist vera hlt g einfeldni minni a hann myndi koma Mjlkursamslunni til varnar tilvistarbarttu hennar sem byggist einokun. Nei, hina snnu kerfiskalla er greinilega a finna annars staar. Ofangreind tilvitnun er r grein gmundar Jnassonar, alingismanns, eim erkikomma sem er einna mlugastur Vinstri grnna. Grein gmundar birtist Morgunblai dagsins og undir yfirskriftinni: Hva gagnast neytendum og bndum?. Svari liggur augum uppi eftir lestur greinarinnar.

Samkvmt orabk gmundar er samkeppni markai frjlshyggja, varla nfrjlshyggja ea fgafrjlshyggja. Vi hin tlum, eiginlega hvar flokki sem er, tlum einfaldlega um samkeppni vegna ess a anna gengur ekki. Ekki nokkurt rttlti er flgi afskiptum rkisvaldsins af markanum vegna ess a rki kann eli snu ekki neina starfsemi markai. Og jafnvel a taki tt samkeppni markai er a gert me vlkum endemum og svindli a ekki tekur nokkru tali. Ltum a vera bili.

gmundur ver einokun MS me kjafti og klm. Hann segir:

Afkomu MS, fyrirtkis bndanna, er strt me verlagningu hrefni og afurum annig a hn er rtt lilega 1% af veltu gu ri, um 300 milljnir af 20 milljara krna veltu. Hagnaur strsta smslurisans, Haga, sem raun rur rlgum framleislufyrirtkja matvlainai, nam fyrra fjrum milljrum krna af 76 milljara veltu. etta er munurinn fkeppnisfyrirtki markai n kvaa og fyrirtki sem ltur regluverki og ahaldi!

Manninum stendur hrein hugmyndafrileg gn af v sem verur til egar gjld eru dregin fr tekjum fyrirtkis. a er sem mor huga hans a gur hagnaur s af rekstri fyrirtkis. Vonandi heldur er a ekki skoun hans a hagnaur af rekstri fyrirtkis skuli ekki vera meiri en 1,5% eins og hann segir a s tilviki MS. a tti n merkileg vxtun hvorki 1,5% og raunar lka 5,26% eins og er hj Hgum mia vi upplsingarnar sem gmundur gefur. Hann tti a tkka innlnsvxtum rkisbankanum Landsbankanum og ekki sur tlnsvxtum ar b og hj rum bnkum, svona til samanburar.

Annars er alltaf vandinn vi erkikommana a eir eru mti hagnai, enginn m gra. a er hin argasta frjlshyggja. Taki svo eftir oralaginu. Hagar eru fkeppnisfyrirtki markai n kvaa og MS er fyrirtki sem ltur regluverki og ahaldi. etta kallast n eiginlega skrautritaur ssalismi.


Hva veldur hkkun hsnis hr landi?

Fasteignablur virast hafa sprotti upp mrgum borgum vestur Evrpu. annig er a Kaupmannahfn, sl, Amsterdam og var. Reykjavk er mikill grftur fasteignablunni.

Okkur leikmnnum finnst a undarlegt hversu hsnisver hkkar n ess a eftirspurnin s samrmi vi a. Gti veri a nnur fl spili markainn og vi a hkki fasteignaveri r llu hfi.

Bygging fasteigna, ba og skrifstofuhsnis, er tiltlulega einfld en ru atvinnugrein. Fyrir rfum rum var miki rtt um a hfuborgarsvinu vru sundir ba umfram rf. Hva gerist? Ekki hefur rfin aukist ea salan teki svo mikinn kipp a a skri bluna hr landi.

g man ekki eftir a neinn hafi skoa sturnar fyrir hkkandi fasteignaveri hr landi.


mbl.is rar ttast ara fasteignablu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gsavatnalei er ekki merkilegt mannvirki ...

Vegurinn sem kenndur er vi Gsavtn er ekki merkilegur. Hann hefur aldrei veri unninn a neinu leiti og ar af leiandi er enginn skai hrauni hafi fari yfir hann. Gsavatnalei hefur ekki lokast. a sem nst gerist er a flk mun einfaldlega krkja fyrir hrauntotuna og fyrr en varir myndast nnur sl.

Manni hefur svo sem snst myndum fr gosstvunum og vi hrauni a eir sem ar hafa fengi a leika lausum hala hafi eki utan vega. annig hefur a veri flum Jkulsr fr v a menn fru a aka r. Ekki man g eftir v a hafa s nnur fr en veginn sjlfan. Jkulsin og vindurinn sj um a fela ll vegsummerki. Hr en ekki veri a mla utanvegaakstri bt.


mbl.is Hrauni er komi yfir veginn
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

rur lggu og almannavarna styst ekki vi rk

Vi, almenningur, hfum s alls kyns li spranga um gosstvunum, flk sem ausjanlega kann ekkert til fjallamennsku ea feralgum, hvorki gangandi n akandi. etta flk hefur einhvern htt geta fengi agngumia hj lgreglustjrum og almannavrnum t eitthva anna en ekkingu sna og kunnttu.

mean er alvnum fjallamnnum harbanna a fara arna inn eftir og dmi um a yrlur hafi veri senda til a stoppa menn blum sem eru langt umfram a sem vsindamenn og fjlmilamenn hafa yfir a ra.

Og jafnvel vsindamenn hafa margir hverjir ekki smu ekkingu fjallamennsku og margir eirra sem vera a hafa sig hga.

Til vibtar eru ferajnustuailar sem hagsmuni hafa v a geta fari me flk r slir sem hinga til hafa veitt eim miklar tekjur. eim eru nna allar bjargir bannaar.

Er eitthva sem mlir gegn v a almenningur fi a fara nlgt gosstvunum og skoa r r fjarlg? Hinga til hefur mannfall meal feramanna sem skoa gosstvar ekki veri neitt.

Vi fjallamenn mtmlum auvita essu banni. rur almannavarna virka ekki vegna ess a allir vita a hann hefur vi ltil rk a styjast.


mbl.is etta er afar skynsamlegt
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fundarger gfumannars um veurfar

Fundi gfumannars veurspmanna slands sitja gfumenn fr gfumannari og ennmeiragfumannari samt minnihttar og minnimttar. Fundinn sat einnig ritari fundargerarinnar.

Veri dag heldur fram me sama htti og sustu daga. Engin merki sjst um a veri htti ea a s rnun. Ekkert hefur dregi r rkomu. Rignir n vast um landi og mest ar sem rkoman er mikil en minna annars staar.

Lgir koma og fara svipaan htt og r hafa gert fr v landsmenn litu fyrst til veurs.

egar ekki skn sl er lkleg sta a sk hafi dregi fyrir hana. egar a gerist getur veri a a byrji a rigna.

rr mguleikar eru taldir lklegast um framvindu veurs:

  • Rigningin httir
  • Ekki httir a rigna
  • Skraveur, skin milli
  • Sld (rtt upp hnd sem veit hva ori ir)
  • Vindur er yfirleitt mti gngumanni, lka bakalei
Ekki er hgt a tiloka arar svismyndir.
Fr ennmeiragfumannari: Appelsnur eru appelsnugular, lgir eru litlausar. Varast ber a lta vrum augum til slar egar hn snir sig. Lklegt er a n s fari a hausta en a lur hj. Langt er til vors en a styttist.

essi fundarger barst mr morgun. Vi hana er fu gfulegu hgt a bta.


Nna get g ekki haldi kjafti ...

g segi nei, n er bi a dma svokllu rna Pls-lg lgleg, tti hann ekki a vera binn a segja af sr ingmennsku? a dettur honum ekki hug, frekar en a essir frbru rannsknarblaamenn DV myndu benda a. Rherra sem sat smu rkisstjrn og hann sat var dmdur fyrir lglegar agerir egar hn stoppai af fyrirhugaar virkjanaframkvmdir neri hluta jrsr. Ekki var krafist afsagnar Svandsar Svavarsdttur. Hn var rherra Jhnnu Sigurardttur sem einnig hefur veri dmd, ar var ferinni lgleg mannarning. etta gerist svo allt vaktinni hj Steingrmi J. Sigfssyni, sem rgang reyndi a troa Icesave ofan koki okkur, skellti svo milljara tapi Sparisjs Keflavkur okkur skattgreiendur og skrifai svo heila bk til a reyna a rttlta voaverkin. Ekki dettur honum hug a segja af sr rtt fyrir eigin lofor um a egar hann sagist mundu standa ea falla me Icesave-mlinu.

Hva ir a annars a standa ea falla me einhverju? Hanna Birna Kristjnsdttir hefur engan dm fengi sig essu mli, ekki heldur veri kr svo nna get g ekki haldi kjafti og lti sem g heyri ekki essum sjlfskipuu dmurum sem sj bara flsina augum annarra en ekki bjlkann eigin auga.

eir urfa ekki a vera boralagir stjrnmlafringar, lgfringar ea hagfringar sem tj sig fjlmilum. Hann heitir lafur Karl Bergmann, hsasmameistari, sem ritar svo snfurmannlega Velvakanda Morgunbla dagsins. fyrirsgn segir hann g get ekki aga lengur.

g staldra bara vi Iceave oglglega mannarningu fyrrverandi forstisrherra. Hi fyrra hefi raunar tt a vera ng til a s rkisstjrn segi af sr - risvar, ef a hefi veri hgt.


Hegunarvandaml nldrara netinu

egar netvingin hfst uppgtvai flk,sem ur hafi stunda umfangsmiki nldur stofunni heima hj sr, a n hefi a mtstilegt tkifri til a koma nldursmum skounum snum llum mgulegum hlutum framfri vi fjlmarga ara. eim tma var okkur sagt a eir sem harast gengju fram rausi og svviringum kynnu ekki neti. arna vri hegunarvandaml sem myndi sannarlega rjtlast af flki me tmanum. a tti bara eftir a lra neti. etta hefur ekki reynst rtt. Sumir eru einfaldlega dnar og vera alltaf dnar. Vi v er ekkert a gera. Verra er hversu margir taka mark dnunum.

etta er vel mlt hj Kolbrnu Bergrsdttur pistli Morgunblai dagsins. Ekki rf a bta stafkrk vi. Hins vegar eru margir eirra sem skrifa pistla, blogg, nota Fsbkina ea rita athugasemdadlka bloggum afar mlefnalegir og upplsandi. ess vegna er neti svo frbrt og frandi. v ber a fagna en leia hj sr sem Kolbrn nefnir.


Rki tapar alls ekki svartri atvinnustarfsemi

... sem ekki hfu leyfi til starfsemi gistijnustu.

Hver var httan, hverjum var bani binn, hver tapai? Lgreglan og embtti rkisskattstjra vaa n fram rtt eins og mafan hollvddbmynd og berja eim sem vart geta bori hnd fyrir hfu sr en hafa stt tekjur til tlendra feramanna.

Nei, httan var engin. Aungvum var bani binn. eir einu sem tpuu var rkisvaldi og . egar llu er botninn hvolft grir rki beint svartri atvinnustarfsemi. Veltan fer ll inn hagkerfi, ftt lekur til tlandsins.

Ferajnustan? Nei, hn tapar ekki, a minnsta kosti ekki ll. Einhvern veginn kemur etta flk til landsins sem gistir stum sem ekki hafa leyfi til starfsemi gistijnustu.

Varla kemur a me nesti meferis, einhvers staar fr a sr a bora. Varla kaupir a sr mat veitingasta sem ekki hefur leyfi til veitingajnustu.

etta flk fer skemmtistai, leikhs, sfn ea lka v ekki skemmtir a sr yfir tengingaspili herbergi b ea hsi sem ekki hefur leyfi til gistijnustu.

Ef til vill fer etta flk rsmrk, Vestmannaeyja, skounarfer eldstvarnar og varla me fyrirtkjum sem ekki hafa leyfi til flksflutninga.

Virisaukaskatturinn flir inn rkiskassann og beinir og beinir skattar vera hrri vegna svartrar atvinnustarfsemi heldur en ef hn myndi leggjast af.

Getur a veri a eir su til sem bji feramnnum upp jnustu n leyfis til ferajnustu?arf ekki a skoa hvers vegna ekki er hirt um a skja um leyfi?

Lklega er kerfinu um a kenna, kostnainum vi a stofna til fyrirtkjarekstrar, eftirlitgjld hins opinbera, skattlagningu tekna og svo framvegis.

g held a a s r a einfalda etta allt saman annig a tekjumguleikarnir vi skattsvik lkki strlega svo a a hreinlega taki v ekki a skja ekki leyfi til ferajnustu.egar v er narf lgreglan og rkisskattsstjri ekki a ganga fr einum gistista til annars og munda hafnarboltakylfu frammi fyrir hsranda eins og mafsar hollvddbmynd.

tli eim lgreglustjra og rkisskattstjra bregi ekki brn ef svrt atvinnustarfsemi leggst af. a er nefnilega ekki gefi a eir sem stunda haldi slku fram lglegan htt. eir nenna v byggilega ekki vegna kostnaar og fyrirhafnar.


mbl.is Lokuu fjrum tleigum bum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Alltaf vex anna blm smu krs ea annarri

Vi rithfundar og bkatgefendur erum ekki a heimta nein forrttindi ea undangur fr skttum og skyldum. etta er meira spurning um sjlfsaga tillitssemi gagnvart vikvmum hlut.

etta segir Hallgrmur Helgason, myndlistarmaur og rithfundur, grein Morgunblai grdagsins. Man ekki hvenr g s sast grein eftir sama hfund Mogganum.

Mr hefur alltaf tt a gfug rtt a semja texta af msu tagi, bundi sem bundi ml. Hef raunar alltaf tali nr almttinu sem slkt geta og er Hallgrmur Helgason ekki undanskilinn.

Greinin er annig a sjlfrtt veltir maur fyrir sr markmium flks. au eru auvita lk fr einum einstaklingi til annars. Undir niri virist allt spurning um peninga. Enginn vill enginn borga of miki, hvorki fyrir vrur n skatta. ljsi ess a ftt er ruggt essu lfi anna en skattar og ... dauinn er skiljanlegt a margir vilji komast hj v a greia af tekjum snum. Ef vel tekst til ktast eir sem eiga meiri afgang en arir, hvernig sosum hann er fenginn.

Hva skattana varar er etta alltaf spurning um rttltingu. Skrkar sp ekki slkt, eir svkja undan skatti og lta engan vita. Arir heimta repaskipt skattkerfi og rttlta a me umhyggju fyrir okkur aumingjunum.

Rttltingin er hins vegar forvitnileg athfn. Hn tengist oft upphafningu eigin verleikum, umhyggjunni og manninni. Fjlmargir falla fyrir slkum fagurgala n ess a hugsa neitt um eli mls.

Hallgrmur Helgason, rithfundur er lkast til ekki skrkur. Rttlting hans lgri virisaukaskatti ofan ver bka tengist alls ekki v a hann hafi hagsmuna a gta. Hann er ekki a sp tekjumguleika sna heldur er a gfgin sem rur hvert penninn bendir.

S framleisla a skrifa bk hvetur eflaust til lestrar. S sem framleiir fatna vill a flki s hlttog hvetur v til a flk kaupi hana.

Hvort er n gfugra starf, a skrifa og selja bkur ea framleia og selja peysu?

er a spurningin hvort rkisvaldi s ess umkomi a taka afstu. a verlauna rithfunda og seljendur bka me v a leggja sluver eirra lgri virisaukaskatts? Hvers peysuframleiandinn og seljandi peysunnar a gjalda?

Er a virkilega svo a einn vruflokkur s gfugri en annar og rki a f a velja ? Eiga til dmis bkur, miskonar barnavrur, matur og anna a bera lgri virisaukaskatt en peysur, reihjl, rttavrur, tlvur, kk og skkulaikex?

etta er meira spurning um sjlfsaga tillitssemi gagnvart vikvmum hlut. Viljum vi ekki vihalda almennri lestrarkunnttu og efla ann frga lesskilning? Hva er auur, afl og hs / ef ekkert blm vex inni krs? j sem ekki ekkir srstu sna, sem ekki ekkir sinn mesta hfileik og kann v ekki a hla a honum, er sorglegur flokkur. a menn vilji lta eitt yfir alla ganga, ekki gera neinar undangur og einfalda kerfi eru til eir menn sem ekki fara lka me slttuvlina yfir blmabei. a heitir vst menning.

etta segir rithfundurinn Hallgrmur Helgasson sem vill efla lesskilning og vihalda almennri lestrarkunnttu og ess vegna eiga bkur a vera drari en arar vrur. n ess a spyrja neinn kveur hann t fr eigin forsendum a bkur su gfugari en flspeysa. Honum yfirsst s stareynd a slttuvlin hefur egar fari yfir blmabei, hefur bi til repaskiptingu sem er algjr arfi.

etta allt veltir upp spurningum eins og essum: Vri a atlaga a menningu jarinnar ef allar vrur vru sama virisaukaskattsflokki, hvort sem r eru bkur, flspeysur, gisting, agangur sundlaug, leikhs, laxveii, matur og allt sem nfnum tjir a nefna?

Myndi visna blm krs ef aeins vri einn virisaukaskattsflokkur fyrir allar vrur? Myndi lesskilningi jarinnar hnigna? Vri htta v a brn gtu ekki lrt tlvur? Myndu rithfundar htta a skrifa? Yri htta v a bkur yru llegri ea skemmtilegri?

Nei, etta er auvita tm vitleysa a setja hlutina fram me eim htti sem rithfundurinn gerir. Hann er bullandi hagsmunabarttu fyrir sjlfan sig og ttast a eitt a hafa minna tekjur. a er hins vegar mikill misskilningur.

Vaxtarmguleikar blmsins krsinni velta allt ru en skttum rkisvaldsins. rithfundar spretta upp rlega tugatali vegna ess a flk finnur hj sr rf til a skrifa, segja fr. Skiptir engu tt Hallgrmur Helgason leggi pennann hilluna.


Jarskjlftaspr ljsi eirra afla sem a baki liggja

Hr var einblnt tlfri um endurkomu skjlfta n ess a skilja au ytri og innri fl sem lgu a baki reglunni og hugsanlegan nttrulegan breytileika eirra.

etta segir Ragnar Stefnsson, jarskjlftafringur, grein Morgunblai helgarinnar og er etta nnur greinin greinaflokki um jarskjlfta.

Ragnar fjallar hvernig hgt er a sp fyrir um jarskjlfta. ofangreindri tilvitnun nefnir hann a sem llum tti a vera ljst, a ekki er ng a giska. Aalatrii er a dmi s rtt reikna. tkoman er ekki alltaf a mikilvgast heldur aferarfrin. Ragnar segir a skilja urfi au fl sem valda skjlftum.

Knverskir frimenn spu rtt til um jarskjlfta ri 1970 og vakti a heimsathygli. Fimm rum sar var mikill jarskjlfti. eir vissu svo sem a hann vri leiinni en tru ekki niurstur rannskna sinna.

Svipa gerist Parkfield Kalifornu Bandarkjunum. Um a segir Ragnar:

Reynslan fr Parkfield snir hve varasamt a er a byggja spdma um a hvenr skjlftar
vera tlfri um endurtekningu atbura, ekki vri nema vegna ess hve stutt okkar
jarskjlftasaga er og hversu illa hn nr yfir breytileika stands nttrunni. A taka eftir slkum
reglum sgunni er gott fyrsta skref httumati, en um lei eru r bending um a kafa dpra til
a skilja hvaa kraftar liggja a baki eim.
v miur uru mistkin Parkfield til a styrkja r raddir sem sgu a aldrei yri hgt a sp fyrir um jarskjlfta.

Or Ragnars minna a sem Haraldur Sigursson, jarskjlftafringur, segir um a reikna megi eldgos t fjlda ra fr sasta gosi. Hann dregur strlega efa a hgt s a nota almanaksr eitt ea fleiri til a sp fyrir um eldgos, mli s mun flknara en vo.

lok greinarinnar segir Ragnar:

egar lg voru drg a aljlegum jarskjlftasprannsknum slandi nunda ratug sustu
aldar eimdi vissulega enn eftir af bjartsninni kjlfar hinnar vel heppnuu spr Knverja 1975, en
raddir svartsninnar voru farnar a styrkjast verulega. Vi tkum vissulega mi af gagnrninni en
ann htt a kafa dpra, a skoa eli eirra breytinga jarskorpunni, sem leia til strra jarskjlfta.

Hva gera hrauni og jkulfljti?

Hrauni og JklaLandslagi hefur a sjlfsgu ll hrif hvernig Jkuls og hrauni hega sr. Hrauni er langt og mjtt vegna ess a a fellur niur mti. Hvergi lei ess er hindrun sem tefur fyrir lei essi niur mti.

etta kann a breytast egar a mtir rengingum farvegi Jkuls undir Valdu. Gerist hugsanlega a a hrauni kemst ekki lengra heldur leitar upp r farveginum og t sandana og jafnvel kann svo a fara a a renni samkvmt v sem snir myndinni sem g bj til fyrir nokkrum dgum og hef ur birt hr.

Fyrir viki er Jkulsin inniloku, a minnsta kosti bili. Hn mun safnast upp og eftir v sem vatni eykst lninu eru meiri lkur v a hn finni arar leiir. Jafnvel er mguleiki v a hn leiti til austurs, Hvannalindir og aan Kreppu.

Hr munu vera nstu dgum afskaplega forvitnilegir atburir sem hugsanlega geta dregi dilk eftir sr. Hva gerir hrauni og til hvaa braga grpur Jkulsin til? Ef ekki vri um halvarlega atburi a ra mtti lkja essu vi endalausa spuperu sjnvarpi.

Fylgist me nsta tt egar ...


mbl.is Fossinn Sknandi kann a hverfa
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gengdarlaus rur gegn v a flk fi a sj gosi

Httulegustu stair slandi eru meal annars essir:
  • Bjargbrnin, falli drepur ekki heldur lendingin
  • Esjan og nnur fjll, htta er a misstga sig og velta niur hlar
  • rbakkar, httulegt a falla t kalt straumvatn ea stuvatn
  • Storkna sund ra apalhraun, htta a misstga sig, detta og reka hfui
  • Gangbrautir yfir Miklubraut ea arar gtur ttblis
  • Vegaxlir jvega eru hvorki gerar fyrir gangandi ea hjlandi flk
  • Stigi heimahsi, htta a flk detti niur
  • Sti svlum jleikhsinu, r gtu hglega brotna
  • Sjkrahs, ar deyr fjldi manns hverju ri
  • Rmi svefnherbergi flks, httulegasti staur llum heiminum, ar deyja flestir
Honum tlar aldrei a linna, rrinum gegn v a flk fari a gosstvunum fyrir noran Dyngjujkul. Allt er tnt til. Httulegt er kringum ggana sem dla upp hrauni en anga leggur ekki nokkur maur lei sna vegna ess a glandi hraun umlykur og auk ess er hitinn grarlegur.
Enginn minnist a httan vegna gasmengunar er hlutfallslega minni eftir v sem fjr dregur gosstvunum. Skyldi einhverjum vera htta bin sem horfir gosstvarnar r tveggja km fjarlg me strekkingsvindinn baki? Er flkinu Valdu einhver htta bin anga standi vindurinn af gosstvunum?
Va hefur gosi slandi undanfarna ratugi. sundir manna fru a gosstvunum Fimmvruhlsi og enginn kenndi sr nokkurs meins ar. sundir hafa lka fari a glandi hraunum Heklugosum.
Vissulega hafa tvisvar ori banaslys nnum tengslum vi eldgos, eitt Heimaeyjargosinu og anna Heklueldunum 1947.
rur lgreglu og almannavarna breytir v ekki a fjldi flks vill fara a gosstvunum vi Dyngjujkul. Hgur vandi er a vera vi essum skum almennings og skipuleggja skounarferir eins og g hef ur raki pistli hr essum vettvangi.
Staan er hins vegar annig a yfirvld treysta ekki flki, jafnvel eim sem hafa umtalsvera reynslu af fjallaferum og ra yfir mun meiri ekkingu en lgregla og almannavarnir samanlagt.

mbl.is Httulegasti staur slandi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sasta lag fyrir ...

S essa limru vsnatti Morgunblai dagsins. Hn er eftir hinn virulega prest Hjlmar Jnsson, sem er ekktur hagyringur og spaugari:

tvarpi ermar upp brettir
og byrg af herum sr lttir.
Um hdegisbil
hljmar ar spil:
Sasta lag fyrir auglsingar.

Stareyndin me Rkistvarpi er auvita s a ar virist ekki eiga a halda hefir.


Reyndum fjalla- og jeppamnnum er meinu fr gosstvarnar

Flk vill f a sj gosi Holuhrauni og a a f a fara anga - undir eftirliti. hverju m eiga von arna vi eldstvarnar:

  • Httulegar gufur fr hrauninu
  • Sprengingar hraunstrauminum
  • Glandi kvikuslettur fr ggunum
  • Sandbleyta
  • Slmt veur
  • Slmar astur til aksturs

Ofangreint flir byggilega fjlda manns fr v a fara anga en ekki reynda fjallamenn.

Reynsluboltar

Til a knast lgreglu og almannavrnum er er hgt a a tba ruggan og afgirtan sta hfilegri fjarlg fr hrauni og eldstvum ef reynsluboltunum er ekki treyst.

Flestir eigendur fjrhjlabla af strri gerinni eru vanir fjallaferum og vita vi hverju er a bast, jafnvel eldgosasvi. Almenningur er frleitt ekki samansafn illa upplsts flks. vert mti kann flk a ferast og fjlmargir ekkja eldgos af eigin raun.

Lggan

g fullyri a reynsla og ekking fjallaferum hvort heldur er jeppum ea gangandi er miklu meiri meal almennings en hj lgreglu og almannavrnum. etta sst svo ekki var um villst gosinu Fimmvruhlsi. sundir manna gengu upp Hlsinn ea ku yfir Mrdalsjkul til a sj gosi ... og allir komu eir aftur. Hins vegar hlgu flestir a lgreglunni sem reyndi meal annars a takmarka fr flks a hrauni og ggum me plastbora.Sj einnig etta.

Vsindamenn og fjlmilamenn vi gosstvar eiga vi smu httu a etja og allir arir. Fjlmargir eirra eru gir fjallamenn. Munurinn hr er byggilega s a hgt er a takmarka dvl almennings vi kveinn sta, einn ea fleiri.

hugi almennings

N veit enginn hvort gosi veri langvinnt ea skammvinnt, hvort til annarra atbura kunni a draga, til dmis undir Dyngjujkli. Ekkert mun draga r huga almennings a fara inn svi nema ef til vill s stareynda a brtt haustar. ar af leiandi er sta til a leyfa takmarkaa umfer inn svi undir eftirliti ur en veur breytast og fr tekur a spillast.

Hrslurur

Hrslurur lgreglu og almannavarna um stu mla vi gosstvarnar bta ekki skynsama fjallamenn. ekkingin landinu er mikil a eirra hlfu og eir sj gegnum hann.

Skipulag gosstvum

Tiltlulega einfalt og auvelt er a skipuleggja dvl flks vi flurnar sunnan Dyngjufjalla. Hgt er a ba svo um a takmarkaur fjldi dvelji kveinn tma stanum og er hann kemur til baka er annar hpur sendur. Nefna m til dmis a um tv hundru manns fi a vera arna hverjum klukkutma fr v klukkan tu morgnanna til klukkan 17. etta ir a um fjrtn hundru manns geta fari a gosstvunum degi hverjum, tplega tu sund manns einni viku.

Upphafsstaur eru Hrossaborgir sem eru vi jveginn skammt austan vi Mvatn. ar er blum hleypt inn kveinni r annig a eir su tmanlega vi Drekagil ar sem er landamraeftirlit og tali inn og t af svinu.

Heimsknartmar

Og hvernig a velja flki? J, heimsknartmar veri einfaldlega auglstir og geti flk stt um ann tma sem v hugnast best. Fyrstur kemur fyrstur fr rtt eins og gildir vi fjlmarga arar uppkomur jflaginu.

Skilyrin gtu veri essi:

  1. Bllinn s fjrhjladrifinn, a minnsta kosti 33" dekkjum, veltur tegund og ger.
  2. kumaur og faregar su skrir inn og t af svinu.
  3. Greidd er kve fjrh fyrir hvern bl, h fjlda farega. Agangseyrinn gengur svo upp kostna vegna umferareftirlits og skipulags bjrgunarsveita. Reyndar m hugsa sr a etta gti veri fjrflunarverkefni fyrir Landsbjrgu.
  4. Mti einhver ekki a Hrossaborgum tilsettum tma er hann r leik. arna vera byggilega einhverjir sem vilja greia og stkkva inn rina.

Smm saman mun hausti ganga gar arna efra og lokast vegir sjlfkrafa og jafnframt dregur miki r huga flks fjallaferum auk ess sem skammdegi gengur gar. vera sjlfkrafa gerar auknar krfur til bla, s.s. strri dekk og fleira.

Einokun eldgosi

Vandinn er s a fjldi flks fr n egar a fara inn flur Jkulsr og allir eru skyndilega ornir fjlmilamenn. eir sem mesta ekkingu og reynslu fjallaferum er hins vegar banna a fara arna, hpar eins og 4x4 klbburinn, jeppaklbbur tivistar og byggilega fjlmargir arir ailar sem teljast bi byrgir og reynslumiklir.

a er engin sanngirni v a banna essu flki fr gosstvarnar ea einstaklingum sem hafa mikla reynslu af fjallaferum, sst sri en margir sem arna eru langvlum me mis konar starfsheiti.


mbl.is krir vegna aksturs um gosstvar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband