Berggangur Bįršar veldur skjįlfta ķ Dyngjufjöllum

140828 Į leiš ķ Öskju kl 1300

Sé litiš yfir noršanveršan Vatnajökul og haft ķ huga aš sem žar er aš gerast ķ jaršskorpunni vekur tvennt athygli leikmanns.

Annars vegar er žaš sem er aš gerast ķ og viš Bįršarbungu og hins vegar atburširnir į milli Dyngjujökuls og Öskju. Hiš sķšarnefnda į athygli mķna žessa stundina og hér ętla ég aš segja frį vangaveltum mķnum.

Žegar berggangurinn meš fljótandi kviku var aš marka sér leiš frį austanveršri Bįršarbungu og noršaustur um Dyngjujökul fylgdu žvķ hundruš jaršskjįlfta į hverjum degi. Skjįlftarnir voru allir djśpir. Fylgjast mįtti meš žvķ hvernig žeir röšušust ķ žyrpingu mešfram sprungunni og stundum mįtti greina hugsanlega leiš sem sprungan tók.

140828 Bįršarbunga kl 1317

Į loftmyndinni frį Google Maps hér fyrir ofan sjįst jaršskjįlftar frį žvķ ķ dag og ķ gęr. Hins vegar verša jaršskjįlftarnir ašeins žar sem berggangurinn er aš brjóta sér leiš og sķšan hętta žeir aš mestu. Žetta mį sjį į nešri myndinni sem er frį sama tķma.

Sem sagt, jaršskjįlftarnir hętta um leiš og greitt samband hefur komist į viš Bįršarbungu. Hér geng ég śt frį žvķ sem stašreynd er jaršfręšingarnir halda fram, aš kvikan ķ bergganginum sé ęttuš śr Bįršarbungu. Į mišmyndinni hef ég markaš leiš berggangsins, svona į aš giska. Aungvir jaršskjįlftar eru žaš, rétt eins og hann sé ekki til.

Svo er žaš dįlķtiš skrżtiš, og žó ekki, hvernig dreifing skjįlfta er umhverfis bergganginn. Engu lķkar er en aš kvikan sé aš brjóta sér leiš frį honum eftir žvķ sem kostur er. Eflaust er žaš bara ósköp ešlilegt. Žį er žaš spurningin hvert hśn leitar. Sé žetta rétt žį eru er įhrifasvęši berggangsins ķ gula reitnum. Stundum hefur mįtt sjį reglu ķ dreifingu skjįlfta og žaš gęti bent til žess aš kvikustraumur kvķslist hugsanlega til austurs. Athyglisvert er aš žaš gerist ekki til vesturs ef gengiš er śt frį žvķ sem vķsu aš skjįlftarnir marki feril kvikunnar.

Žį er žaš hvķti ramminn ķ efri myndinni hér aš ofan, Dyngjufjöll og umhverfi žeirra. Jaršfręšingar hafa talaš um įhrifasviš Öskju annars vegar og Bįršarbungu hins vegar. Žar séu tvö öfl enginn vill aš eigi ķ nįnu sambandi. Afleišingin er afar óholl.

980810-69

Nś er oršiš afar greinilegt aš Dyngjufjöll „vita“ af berggangi Bįršar. Mikill titringur er ķ fjöllunum og skjįlftum fjölgar grķšarlega frį degi til dags. Žarna er engin kyrrstaša eins og žar sem berggangurinn hefur fariš um og „lokiš sér af“.

Leikmašurinn veltir fyrir sér hvort kvika sé žegar komin inn ķ įhrifasviš Öskju eša hvort jaršskjįlftarnir séu hreyfing į brotaskilum sem žegar eru žekkt.

Merkilegast af öllu telst žó vera aš berggangurinn skuli ekki kvķslast heldur stefna rakleitt ķ Dyngjufjöll. Sś skošun er uppi aš sķšast žegar žetta geršist hafi gosiš žarna 1875 meš hrikalegum afleišingum. 

Eitt sinn er gistum viš nokkur noršan viš flęšur Jökulsįr į Fjöllum, į svipušum slóšum og bergkvikan er nśna. Žarna er allt marflatt hiš nęsta, sandorpiš hraun undir, en fjallasżnin tilkomumikil. Fyrir mišri mynd eru Kverkfjöll og hęgra megin sést ķ hluta Dyngjujökuls. 

 


mbl.is Vatnsstaša hękkaš um 5-10 metra
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Fyrst Jesś, svo Kristinn ... Hvar endar žetta?

Sagan byrjaši meš žvķ aš honum Jesśsi Jósefssyni var śthżst śt śr Rįs1. Og nś hefur Kristni R. Ólafssyni veriš śthżst af Rįs2. Hvar endar žaš sem hefur svona byrjun ...?

Žetta er įbyggilega allt gott og blessaš af fjįrmįlalegum įstęšum. Hitt er verra aš ķ staš žeirra tveggja sem flestir žekkja og kunna vel eru rįšnir einstaklingar sem kunna ekki aš segja frį, hafa slęm tök į ķslensku mįli, skortir almenna žekkingu en eru eflaust hįmenntuš ķ ganglitlum fręšum.


mbl.is „Kosta žó ekki neinar fślgur fjįr“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Fjölžreifinn Bįršur skekur landiš

140825 Įleiš ķ öskju

Hann Bįršur meš bungu sinni viršist vera fjölžreifinn og er nś aš reyna viš hana Öskju. Hvaš gerist veit enginn en mikiš óskaplega getur veriš įhugavert aš sjį hvernig fer ef berggangur Bįršar nęr undir Öskju ...

Ég tók eftir žvķ aš Pįll Einarsson, jaršešlisfręšingur, sagši eftirfarandi ķ vištali sem finna mį į vef Rķkisśtvarpsins: 

Hingaš til hafa jaršvķsindamenn tališ aš lķtil tenging sé į milli žessara tveggja jaršstöšvakerfa [Öskju og Bįršarbungu], en atburšir sķšustu daga sżna fram į aš endurskoša žarf myndina sem menn hafa gert sér af Bįršarbungukerfinu,“ segir Pįll.

„Sprungusveimur śt frį Bįršarbungu til noršurs hefur til žessa veriš teiknašur upp į Dyngjuhįlsi, en nś sjįum viš fram į aš innskot frį Bįršarbungu er aš stefna ķ įtt aš Holuhrauni og gķgnum žar.“

140825 skjįlftar n jökuls

Holuhraun er tališ hafa runniš įriš 1797 ... og kom śr gķg sem er į sprungu sem liggur ķ noršaustur nįlęgt jašri Dyngjujökuls. „Žetta hraun hefur veriš tališ til eldstöšvakerfis Öskju, en efnasamsetning žess svipar hins vegar til Bįršarbungukerfisins,“ segir Pįll. „Žetta gęti sżnt fram į aš eldstöšvakerfi Bįršarbungu nęr lengra til austurs - er breišara en viš töldum įšur og žaš er alls ekki śtilokaš aš til stašar sé tenging milli Bįršarbungukerfisins og Öskjukerfisins. 

Žetta eru merkileg orš hjį Pįli, aš skil milli eldstöšvakerfa séu ekki eins glögg eins og įšur var haldiš. Žaš breytir žvķ ekki aš nokkur spenna er mešal vķsindamanna og almennings yfir žvķ hvaš geti gerst ef berggangurinn sem myndast hefur austan viš Bįršarbungu nęr inn ķ Öskju ķ Dyngjufjöllum. Žangaš į hann ašeins eftir rśma fimmtįn kķlómetra.

140825 Skjįlftar į landinu

Berggangurinn hefur lķtiš hreyft sig til noršurs frį žvķ ķ gęr en engu aš sķšur eru talsveršir skjįlftar framarlega ķ honum. Sś kenning hefur veriš višruš aš hęgt og hęgt rķsi gķgtappinn ķ Brįšarbungu og svo skyndilega er eins og lofti sé hleypt śt. Žį veršur mikill jaršskjįlfti og hann sķgur aftur nišur. Um leiš žrżstist bergkvika inn ķ ganginn og hann žrżstist įfram ķ noršur. Žetta er eins og žegar pumpaš er ķ vindsęng, stigiš ofan į pumpuna sem leggst saman og sendir loft eftir slöngunni inn ķ sęngina.

Į mišmyndinni sjįum viš aš mikil hreyfing er į landinu umhverfis Bįršarbungu. Athygli vekja snarpir jaršskjįlftar ķ Tungnafellsjökli, jökullinn vinstra (hęgra) megin viš Vatnajökul. Einnig eru skjįlftar ķ Kverkfjöllum žar fyrir noršan og allt austur aš Hįlslóni. Sterkir skjįlftar eru śt um allan Vatnajökul og jafnvel ķ nįgrenni Hafnar ķ Hornafirši varš einn stór ķ gęr. Skjįlftar ķ Bįršarbungu og bergganginum hreyfa žannig viš sprungum eftir einhverju nešanjaršarkerfi sem okkur leikmönnum er huliš en jaršvķsindamenn kunnar meiri skil į.

Žó mašur hafi nś ekki lęrt mikiš ķ menntaskóla fyrir žrjįtķu įrum man ég žó aš įgętur jaršfręšingur sem kenndi žar hafši orš į žvķ aš hugsanlega vęri tengin milli eldgoss ķ Heimaey og Surtsey og žeirri stašreynd aš gos ķ Kötlu léti bķša eftir sér. Žetta žóttu nś heldur glannalegar yfirlżsingar en eru nś aš ég held višurkenndar. Tengingar į milli eldstöšvakerfa eru meiri en margir halda og hręringar į einum staš geta komiš gosi af staš ķ fjarlęgri eldsstöš.

Nešsta myndin sżnir jaršskjįlfta į öllu landinu um hįdegi ķ dag. Furšulega kyrt er vķšast um landiš nema žar sem tengingar eru viš Bįršarbungu. Vitaš er aš Lakagķgar tengjast Bįrši augljósum böndum og žau mį rekja allt sušur ķ Kötlu. Įšurnefnd fjölžreifni Bįršar er žvķ stašreynd. Hann kitlar ekki ašeins Öskju heldur jafnvel lķka Kötlu. Meš nokkrum sanni mį fullyrša aš Bįršur sé svo fjölžreyfinn aš hann hann skeki stóran hluta landsins.

 

 


Berggangurinn śr Bįršarbungu nįlgast Öskju

Žróun skjįlftavirkni

Tęplega tuttugu km eru ķ beinni loftlķnu frį sporši Dyngjujökuls ķ sušurhlķšar Žorvaldstinds ķ Öskju. Nś žegar er sį fręgi berggangur, sem uppruna sinn śr kviku Bįršarbungu, kominn um žrišjung leišarinnar undir jökullausu landinu ef marka mį mynd hér fyrir nešan.

Getur hugsast aš orkan ķ kvikunni ķ bergganginum sé svo mikil aš hśn geti žrżst sér alla leišina aš Öskju įn žess aš koma upp į yfirboršiš? Hvaš gerist žegar tvęr miklar eldstöšvar tengjast į žennan hįtt? Ugglaust vęri hęgt aš yrkja um žaš tvķręša vķsu en alvaran er meiri en svo aš žaš sér reynt hér ... 

Mešfylgjandi kort sem birt er meš frétt į mbl.is er afar gott og lżsandi fyrir stöšu mįla. Žaš sżnir vel žróunina, hvernig berggangurinn hefur vaxiš og dafnaš.

Į leiš ķ Öskju

Athygli vekur hversu margir stórir skjįlftar hafa oršiš vegna berggangsins. Ašeins ķ dag, sunnudag, hafa frį mišnętti oršiš 39 skjįlftar stęrri en 3 stig, og žaš ašeins ķ noršanveršum bergganginum.

Ég held aš fjöldi skjįlfta ķ noršan veršum Vatnajökli hafi į sama tķma veriš 1.123, langflestir į sama staš.

Žetta held ég aš sé algjör einsdęmi ķ sögu jaršskjįlftamęlinga, sel žaš žó ekki dżrara en ég keypti ...

Gleymum žó ekki sjįlfri Bįršarbungu. Žar hafa oršiš miklir skjįlftar og ekki śtséš um aš žar geti dregiš til tķšinda.

Ekki er heldur śtilokaš aš eldur verši uppi į tveimur stöšum samtķmis. 

 

 


mbl.is Skjįlftavirkni fyrir noršan jökul
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Gjósi į annaš borš finnst varla betri stašur en framan viš Dyngjujökul

140824 kl 1202Berggangurinn sem myndašist ķ sķšustu viku austan viš Bįršarbungu hefur lengst grķšarlega og er nś oršinn lķklega um 40 km langur og er įn efa kominn undan Dyngjujökli og er undir flęšunum fyrir framan hann.

Žetta mį greinilega sjį į mešfylgjandi mynd frį žvķ um kl. 12 ķ dag. Til samanburšar er mynd frį žvķ ķ gęrmorgun. Ķ fyrstu var stefna berggangsins SV-NA.

Į efri myndinni sést hvernig stefna gangsins hefur breyst og er nś nęr žvķ aš vera S-N.

Į nešri myndinni sem tekin var af vefnum um hįdegi ķ gęr sést hvernig stašan var žį og hversu miklu munar į stöšunni į tveimur dögum. 

140823 Bįršarb og Dyngju kl 1308

Žetta eru įhugaveršir tķmar. Sś spurning brennur į fólki hvort gjósi og žį hvar.

Jaršvķsindamenn eru ekki margoršir og varast aš vera meš miklar yfirlżsingar. Nóg er aš ašstęšur hafi veriš slķkar ķ gęr aš tališ var aš gos hefši byrjaš undir Dyngjujökli. Vont er aš gefa śt ranga tilkynningu og enn verra er aš gefa śt spįr sem byggjast į getgįtum.

Stašreyndin er einfaldlega sś aš kvika flęšir undir jaršskorpunni og įstęšan er žrżstingur aš nešan. Til aš losni um žennan žrżsting žarf annaš hvort aš gjósa eša kvikan fįi aš streyma eitthvaš lįrétt įn žess aš koma upp į yfirboršiš. Smįm saman léttir žetta į žrżstingnum.

140824 Afskekkt2

Gjósi į annaš borš ķ kjölfar žessara umbrota ķ Bįršarbungu og Dyngjujökli er varla hęgt aš finna „betri“ staš eša afskekktari en sporš Dyngjujökuls eša flęšurnar žar fyrir framan. 

Žarna eru engin mannvirki, ašeins vegaslóšir sem engu skipta. Žaš vęri mikil mildi ef gosiš kęmi žarna upp og žį myndi hraun renna og eflaust hlašast upp og hugsanlega mynda dyngju meš tķmanum.

Į žessum kortum Landmęlinga Ķslands sést skżrt hvar hugsanlegur gosstašur er. Varla er hęgt aš kvarta yfir stašarvalinu ... 

Ķsland

 


mbl.is Litakóša vegna flugs breytt
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Kann Mogginn ekkert ķ landafręši?

Meint Bįršarbunga2

Ég hef bloggaš į Moggablogginu frį žvķ 2006, aš žvķ er mig minnir. Aldrei nokkurn tķmann hef ég tvķbloggaš meš sömu frétt. Raunar hef ég reynt aš hętta aš blogga meš fréttum, aš minnsta kosti dregiš śr žvķ.

Fyrir tępum klukkutķma bloggaši ég meš frétt į mbl.is. Meš fréttinni var nokkuš falleg mynd śr Kverkfjöllum og hśn sögš af Bįršarbungu. Žaš žótti mér afar mišur.

Fyrir nokkrum mķnśtum sį ég ašra frétt į mbl.is meš annarri fallegri mynd sem tekin er śr flugvél yfir Tungnįrjökli og horft er yfir upptök Skaftįr, nyrsta hluta Langasjįvar og vķšar. Žessa mynd segir mbl.is aš sé af Bįršarbungu og Jökulsį į Fjöllum.

Eitthvaš er aš hjį Mogganum ķ kvöld og mašur getur hreinlega ekki orša bundist.

Žessi vinnubrögš eru slęm. Blašamašur sem žekkir ekki til ķ landafręši į ekki aš skrifa frétt um eldgos, skjįlftavirkni eša starf vķsindamanna ķ žessum greinum.


Kolröng mynd meš frétt

Meint Bįršarbunga

Val į myndum skiptir miklu mįli fyrir frétt. Ekki gengur til dęmis aš birta mynd meš frétt af nśverandi forsętisrįšherra og segja aš hann heiti Jóhanna Siguršardóttir.

Jafn vont er aš birta frétt śr Kverkfjöllum meš Dyngjujökul ķ baksżn og halda žvķ fram ķ myndatexta aš myndin sé af eša frį Bįršarbungu.

Fréttir eiga aš vera sannleikanum samkvęmar, bęši texti og myndir.

Frį Bįršarbungu og ķ Kverkfjöll eru tęplega fjörtķu km ķ beinni loftlķnu og ķ góšu skyggni mį sjį į milli žessara staša. Žaš er hins vegar fjarri lagi aš hęgt sé aš segja žį einn og hinn sama.


mbl.is Mat vķsindamanna aš ekkert gos sé
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Gżs ķ dag į flęšunum noršan Dyngjujökuls?

140822 Bįršarb og Dyngju kl 0845Afdrifarķkar breytingar hafa oršiš į skjįlftavirkninni ķ Bįršarbungu og sérstaklega Dyngjujökli frį žvķ ķ gęr. Rétt fyrir klukkan nķu ķ gęrmorgun var stašan eins og sést į mešfylgjandi mynd. Žį virtist sem aš skjįlftar tengdum bergganginum ķ stefnunni SV-NA hefši stöšvast og enn voru um 10 km śt ķ jökuljašarinn.

Nśna eftir hįdegi ķ dag segja jaršfręšingar ķ fjölmišlum landsins aš losnaš hefši um fyrirstöšu sem berggangurinn hafši hugsanlega oršiš fyrir į leiš sinni til noršausturs. 

140823 Bįršarb og Dyngju kl 1308

Žetta mį glögglega sjį į stóru myndinni. Žar er tvennt sem vekur athygli. Annars vegar er aš skjįlftum hefur stórlega fjölgaš. Hitt er aš breyting viršist hafa oršiš į stefnu žeirra eša berggangsins. Hśn er nś oršin miklu noršlęgari en įšur, er nįlęgt žvķ aš vera S-N.

Einnig skal į žaš bent aš nś eru berggangurinn komin mun nęrri jökuljašrinum, er ašeins innan viš 4 km frį honum.

Hvaš dżpiš nišur į hann er mikiš fylgir ekki sögunni. Ég į žó bįgt meš aš trśa öšru en aš hann nįlgist nś óšfluga yfirboršiš enda miklu minna farg sem er fyrir ofan hann en mešan hann var lengst undir jökli.

Af žessu mį draga žį įlyktun aš gjósi viš jašar Dyngjujökuls eša į flęšum Jökulsįr į Fjöllum veršur ekkert hamfararflóš. Ašeins hraunflóš sem ętti ekki aš valda neinu tjóni į mannvirkjum eša umferš enda takmarkaš viš flęšurnar sunnan Öskju og noršan Dyngjujökuls.

Žetta kann žó allt aš vera tóm vitleysa enda hefur sį sem hér slęr į lyklaborš ekki hundsvit į jaršfręši žó hann reyni aš vera sennilegur. Ķ ljósi žess vill hann gerast spįmannlegur og vęntir eldgoss įšur en degi lżkur, žó fyrr en sķšar.

Verra kann žó aš vera aš Bįršarbunga er enn virk žó gjósi ķ eša viš Dyngjujökul. Įstęšan er einfaldlega sś aš sś miga sem lįrétt śtstreymi frį möttlinum undir Bįršarbungu er og myndaš hefur bergganginn undir Dyngjujökli, žį hefur žaš engin įhrif į lóšréttu orkuna sem leitar śtrįsar undir bungunni. 


mbl.is Skyndileg aukning į skjįlftavirkni
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Tvöfalda žotan į fljśgandi ferš yfir Dyngjujökli

Žota3

Furšur nįttśrunnar eru margar og skrżtnar. Hér segir af einni en hvort hśn tilheyri nįttśrunni skal nś ósagt en hitt er žó vķst aš nįttśran er umhverfis og allt um kring.

Google birtir į vefsķšum sķnum żmsar myndasyrpur, mešal annars myndir af jöršinni sem teknar eru śr geimnum. Žessar myndir hafa grķšarlega upplausn og hęgt aš žysja nęr endalaust inn ķ žęr og skoša ólķklegustu smįatriši nįttśru Ķslands.

Margir leggjast ofan ķ slķkt, ekki sķst žeir sem įhuga hafa į gönguferšum, landafręši og jaršfręši svo eitthvaš sé nefnt af žvķ sem undirritašur pęlir jafnan ķ.

Žota2

Emil Hannes Valgeirsson er einn žeirra „nörda“ sem, eins og höfundur žessara lķna, liggur yfir loftmyndum og stśderar žęr ķ žaula. Um daginn rakst hann į einkennilegan blett sem hann vildi skoša nįnar og er ķ mišjum rauša rammanum į efstu myndinni.

Myndin er af jašri Dyngjujökuls sem er noršan viš Bįršarbungu og allir ęttu nś aš vita hvar er. Vinstra megin į myndinni er Uršarhįls, stórkostlegt fjall meš miklum gķg efst ķ žvķ mišju. Hęgra megin eru flęšur Jökulsar į Fjöllum.

Og Emil žysjaši inn ķ myndina. Og hvaš haldiši aš hann hafi fundiš? Jś, faržegažotu į fljśgandi ferš (... hvaš annaš?).

Žota1

Enn žysjaši hann inn ķ myndina og žį kom žotan glögglega ķ ljós. 

Emil segir į bloggsķšu sinni:

Žaš er svo sem ekkert óvenjulegt aš faržegažotur séu į sveimi yfir landinu enda landiš ķ žjóšleiš milli heimsįlfa. Žetta er samt frekar óvenjulegt sjónarhorn į flugvél į flugi ekki sķst śr žessari miklu hęš. Žaš mį gera rįš fyrir aš gervitungliš sem myndaši landiš sé ķ 600-1000 km hęš eša allt aš 100 sinnum meiri hęš en flugvélin sem žżšir aš flugvélin er nokkurn vegin ķ raunstęrš mišaš viš yfirborš landsins. Kannski veršur lķtiš um flugumferš žarna į nęstunni en žaš mį žó nefna aš vęntanlega er vélin löngu flogin hjį enda gęti gervitunglamyndin veriš nokkurra įra gömul. 

Žess mį hér geta aš ég er oft óžarflega tortrygginn. Um leiš og ég hafši lesiš pistilinn Emils var mitt fyrsta verk aš kanna hvort hann vęri nokkuš aš plata. Viti menn, žetta er allt satt og rétt. Žarna var flugvélin bęši į Google Maps og Google Earth.

Hvaš sem öllu öšru lķšur er žetta skemmtileg tilviljun og flokkast eiginlega sem furšur nįttśrunnar.

Sé einhver aš velta žvķ fyrir sér hvers vegna flugvélin er tvöföld žį er žaš lķklegasta skżringin aš sś gręna sé einhvers konar speglun af žeirri hvķtu.  

 


Hvaš ķ ósköpunum er aš innan Samgöngustofu?

Sam­göngu­stofa gaf žau svör aš eng­ar tak­mark­an­ir séu gefn­ar śt fyr­ir flug­um­ferš nema fyr­ir­séš sé aš gos sé aš hefjast, eša ef gos er žegar hafiš.

Žegar virtur vķsindamašur eins og Pįll Einarsson, jaršešlisfręšingur, sendir stjórnvöldum kurteislegt bréf meš įkvešnum įbendingum er žeim ekki svaraš eins og aš ofan greinir ķ endursögn blašamanns Morgunblašsins.

Nęr vęri lagi aš Samgöngustofa kallaši Pįl Einarsson į fund og fęri nįkvęmlega ķ saumana į ašfinnslum hans og tęki sķšan įkvöršun um nęstu skref. Žau geta hins vegar aldrei veriš į žann veg sem stofnunin hefur žó gefiš śt. Žvķlķkt kęruleysi aš halda hafa žį stefnu aš ekkert verši gert fyrr en gosmökkurinn er kominn ķ loftiš.

Svariš er slķk įviršing į Samgöngustofu aš meš réttu ętti innanrķkisrįšherra aš kalla stjórnendur stofnunarinnar į teppiš og lesa žeim pistilinn. Sķšan į rįšherrann aš fyrirskipa žeim aš gera žaš sem hér aš ofan greinir. 

Munum aš Pįll Einarsson, Jaršešlisfręšistofnun, Vešurstofan og fleiri vinna framar öllu aš žvķ aš vernda fólk gegn nįttśruvį. Sé stefna Samgöngustofu einhver önnur en aš gęta hagsmuna almennings žį er eitthvaš aš žarna innandyra. 


mbl.is Varasamt aš fljśga yfir Heklu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Gżs undir jökli, į flęšunum eša bara alls ekki?

BerggangurHvaš er berggangur?Slķk fyrirbrigši hafa veriš talsvert ķ fréttum žegar jaršfręšingar tjį sig um skjįlftana ķ Bįršarbungu og nįgrenni.

Hér til hęgri er mynd af tveimur samliggjandi berggöngum. Žeir myndast žegar kvika śr išrum jaršar žrengir sér inn ķ sprungur, vķkkar žęr jafnvel. Kvikan getur veriš į leišinni lošrétt upp eša śt til hliša. Um sķšir hęttir kvikan aš renna og hśn storknar. Žegar bergiš rofnar situr berggangurinn eftir žvķ oft er hann śr „endingarbetra“ efni en umhverfiš. Aš öšrum kosti myndi žaš ekki rofna

Jaršfręšingar segja aš glóandi kvika frį išrum jaršar hafi veriš į leišinni upp ķ Bįršarbungu en mętt žar fyrirstöšu, eins og oft gerist Žį leitar kvikan til hlišar, žar sem fyrir eru sprungur eša hreinlega sprengir bergiš og žrengir sér svo lengi sem fyrirstašan er minni en žrżstingur kvikunnar.

Frį žvķ į föstudaginn sķšasta hefur feikimikill berggangur veriš aš myndist og og lengjast. Hann er nś oršinn meira en 25 kķlómetrar į lengd. Meginskjįlftarnir verša til žegar kvikan leitast viš aš opna sprungur og slķk hreyfing er allt önnur en skjįlftar sem verša vegna spennu sem myndast t.d. viš landrek.

Merkilegast viš bergganginn er aš jaršfręšingar segja hann vera um 1,6 metra į breidd, sem hlżtur aš byggja į ótrślega nįkvęmum męlingum. Žeir segja lķka aš hęš berggangsins sé um 2,1 km, sem er įlķka mikiš og hęš Hvannadalshnśks frį yfirborši sjįvar. Enn er žó berggangurinn langt frį yfirborši jaršar, žaš er undir jöklinum. Jaršfręšingar segja aš um žrķr kķlómetrar séu nišur į ganginn.

140821 Google Maps kl 1651 b

Frį žvķ 16. įgśst hefur žaš gerst markvert aš skjįlftarnir hafa fęrst aš mestu frį Bįršarbungu og eru nś mišja vegu į milli hennar og Kverkfjalla, hafa SV-NA stefnu. Žeir eru komnir nišur fyrir efstu drög Dyngjujökuls. Um leiš hefur oršiš vart fjölda jaršskjįlfta viš jökuljašarinn og śti į flęšum Jökulsįr į Fjöllum en hśn į uppruna sinn ķ honum.

Dyngjujökull dregur nafn sitt lķklega af Trölladyngju. Hinn grķšarlega stóri hraunskjöldur myndašist viš eldgos sem žó varš ekki undir jökli. Žess vegna gat hrauniš fętt eftir landslaginu, og ekkert öskugos varš aš rįši. Heršubreiš er dęmi um samskonar eldgos en munurinn er sį aš žį gaus undir žykkum ķsaldarjökli. Žaš hefur įn efa veriš stórbrotiš eldgos meš miklu öskufalli. Jökullin mótaši Heršubreiš. Um leiš og gosvirknin komst upp śr bręšsluvatninu tók hraun aš renna. Žess vegna er efsti hluti Heršubreišar eiginlega eins og dyngja, ekki móbergsfjall eins og undirstöšurnar žó eru.

bardarbunga_dyngjuj-isor

Verši eldgos ķ jökli eru lķkur į žvķ aš śr verši móbergsfjall, aš minnsta kosti fyrst ķ staš. Undir Dyngjujökli kann aš gjósa į langri sprungu og žį myndast įbyggilega móbergsranar eins og vķša žekkjast, m.a. noršan viš Kverkfjöll, žar heita Kverkhnjśkar. Gjósi ķ jašri jökulsins eša śti į flęšunum fęr hraun aš renna svo til óhindraš. Žarna er grķšarlegt flęmi, nęr rennislétt og įbyggilega langt ķ aš hraun nįi nišur į lįglendi og raunar litlar lķkur til žess.

Žarna viš upptök Jökulsįr į fjöllum er Holuhraun. Žar komum viš aš merkilegum staš sem tengist ofangreindum atburšum. Ég vil benda hér į góšan vef Ķslenskra orkurannsókna, ĶSOR, sem gefur hefur śt afar góš kort og fróšleg og vefurinn er einkar athyglisveršur. Į vefnum segir um Holuhraun:

Ķ bókum sķnum um Ódįšahraun leišir Ólafur Jónsson lķkur aš žvķ aš hrauniš hafi komiš upp ķ eldgosi nįlęgt jökuljašrinum įriš 1797. Vitnar hann ķ Espólķn sem segir um žaš įr: „Žį sį Jón bóndi Jónsson ķ Reykjahlķš noršur, réttoršur mašur, eldsloga nokkurra sušur į fjöllum tvö kvöld um veturinn, og varš vart viš öskufall; žess uršu og fleiri varir“. Ólafur rekur sķšan feršalżsingar manna um svęšiš į žessum įrum og dregur af žeim žį įlyktun aš hrauniš hafi ekki veriš runniš 1794 žegar Pétur Brynjólfsson fór sušur meš jöklinum. Hann var heimildarmašur Sveins Pįlssonar sem ekki getur Holuhrauns ķ sķnum lżsingum. Um 40 įrum sķšar fór Pétur Pétursson bóndi į Hįkonarstöšum į Jökuldal ferš vestur meš noršurjašri Vatnajökuls og lżsir miklu „vonzkuhrauni“ viš jökuljašarinn milli Jökulsįr į Fjöllum og Uršarhįls. Hrauniš var svo illt yfirferšar aš žeir voru nęrri bśnir aš missa hesta sķna žvķ hófar žeirra tęttust sundur. Ekkert annaš hraun kemur til greina en Holuhraun, sem žį hefur ekki veriš oršiš eins sandorpiš og seinna varš. Ašalupptakagķgur Holuhrauns er um 350 m utan viš ystu jökulgarša Dyngjujökuls og svo viršist sem hraunjašarinn liggi rétt utan jökulgaršanna. Athyglisvert er aš leišin sem kvikan frį Bįršarbungu viršist fara eftir nśna er ekki fjarri žvķ aš stefna aš upptökum Holuhrauns. Ef til vill er Holuhraun žvķ myndaš ķ svipašri atburšarįs og nś er ķ gangi. Žess ber žó aš geta aš viš vitum ekki til žess aš til séu efnagreiningar į Holuhrauni sem gętu sżnt hvort žaš er ęttaš śr eldstöšvakerfi Bįršarbungu eša Öskju. Lżsingar Guttorms Sigbjarnarsonar jaršfręšings į hrauninu benda žó fremur til Öskju.

Ekki er žó hęgt aš fullyrša aš gosiš 1797 hafi ekki nįš inn undir jökulinn. Uršarrani einn mikill liggur nišur jökulinn skammt sušaustan Holuhrauns og skiptir Dyngjujökli ķ tvęr tungur. Hann er um 4 km langur og myndast slķkir uršarranar žar sem jökullinn rżfur jökulsker eša fjall sem er stutt undir yfirborši hans. Ekkert bendir žó til žess aš žar sé um framhald gossprungunnar aš ręša, en į hęšarlķkani af undirlagi jökulsins (ķ jöklabók Helga Björnssonar) er aflangt fjall eša hęš skammt frį žeim staš žar sem uršarraninn kemur upp į yfirborš jökulsins. Ekki er žekkt neitt jökulhlaup ķ Jökulsį į Fjöllum įriš 1797 sem enn frekar styšur žį hugmynd aš gosiš hafi ekki nįš inn undir jökul. Ekki er vitaš hvar jökuljašar Dyngjujökuls lį į žessum tķma en jökullinn er žekktur framhlaupajökull. Sķšast hljóp hann įriš 1999 um 1250 m. 

Hér viršast vera nokkur įhöld um hvort Holuhraun sé ęttaš śr Bįršarbungu eša Öskju. Óneitanlega er freistandi aš halda žvķ fram aš atburširnir nśna séu ķ lķkingu viš žį sem uršu 1797.

Lįtum nś žetta duga aš sinni. Bent skal į aš hęgt er aš lįta móšan mįsa af lķtilli žekkingu og komast jafnvel aš svipašri nišurstöšu og meiri og merkilegri menn en sį sem hér hamrar į žrįšlausa lyklaboršiš.


Myndręn framsetning į žróun skjįlftavirkninna ķ Vatnajökli

Skjalfta skv G Maps2

„Ég vissi žaš,“ hrópa börnin stundum og jafnvel žau eldri. Vissulega er gaman er aš monta sig af žvķ aš hafa rétt fyrir sér en žegar öllu er į botninn hvolft skiptir meira mįli hvernig mašur hafši rétt fyrir en ekki hvort. 

Hjį góšum kennurum dugši ekki ķ gamla daga aš hafa rétt svar ķ stęršfręšinni ef śtreikningurinn var rangur. Į sama hįtt var rangt svar ekki endanlegt ef ašferšin var rétt. Žetta hefur oft flogiš ķ gengum hausinn į mér žegar ég skoša žróun skjįlftavirkninnar ķ noršaustanveršum Vatnajökli. Žegar hśn hófst tók ég eftir žvķ aš jaršskjįlftarnir röšušust ķ įkvešin kerfi. Žaš hafši mér ekki įšur dottiš ķ hug en nįmskeiš ķ Endurmenntun Hįskóla Ķslands ķ vor var uppljómun. Žar fór Pįll Einarsson, hinn landsžekkti jaršešlisfręšingur į kostum, og sżndi okkur nemendur örlķtiš brot af žekkingu sinni og fręšum.

140818 kl 2248

Pįll benti išulega į aš jaršskjįlftar fara eftir žekktum brotalķnum og benti okkur į sannanir um slķkt.

Hvaš varšar Bįršarbungu og jökulinn žar fyrir noršaustan er ljóst aš ķ upphafi fóru jaršskjįlftarnir eftir fjórum stefnum. Tvęr žeirra voru SV-NA og tvęr voru NV-SA. Smįm saman varš sjįanleg breyting og skjįlftunum fjölgaši ķ stefnu sem var SV-NA, žaš er frį Bįršarbungu og śt į Dyngjujökul.

Jaršfręšingar hafa frį upphafi sagt aš skjįlftarnir stafi af kvikuinnstreymi upp ķ efri jaršlög og hugsanlega žrżstist upp ķ sprungu eša misgengi. En hvernig stendur į žvķ aš kvikan fer ķ NA en ekki ķ SV eša jafnvel haldi kyrru fyrir ķ Bįršarbungu?

Svariš er okkur leikmönnum huliš. 

140819 Google Maps kl 1948

Viš getum žó haldiš žvķ fram meš hlišsjón af žvķ sem Haraldur Siguršsson, eldfjallafręšingur, hefur ritaš į bloggsķšu sinni. Hann styšst viš rannsóknir annarra sem segja aš risastór gķgtappi sé ķ Bįršarbungu og komi ķ veg fyrir aš kvikan geti leitaš žangaš upp, nema žvķ ašeins aš krafturinn sé žeim mun meiri. Kvikan hefur hins vegar fundiš sér aušveldari rįs til noršausturs. Žaš kann aš stafa aš žvķ aš ķ žį įtt er landiš lęgra og farg jökulsins minnkar eftir žvķ sem lengra dregur.

Žarna er Dyngjujökull sem er žunnur. Efstu drög hans geta veriš ķ um 1200 m hęš og sporšurinn ķ um 800 metrum. Žetta mį glögglega sjį til dęmis śr Kverkfjöllum. Hugsanlega er žykktin mest um 200 m en fari svo hratt minnkandi śt ķ jašrana.

Žar sem ašalskjįlftavirknin er nśna gęti žykktin veriš um 100 metrar. Žaš er talvert minna en į Bįršarbungu žar sem hśn er lķklega um 700 metrar.

140820 Google Maps kl 1008

Allt sem gerist ķ išrum jaršar er tilviljunum hįš. Hitt er žó ljóst aš kvikan kemur upp vegna žrżstings. Hvort hann leysist lįrétt eša lóšrétt er erfitt aš fullyrša.

Į žessari stundu viršist skjįlftarnir hafa stašnęmst um žaš bil ķ efri drögum Dyngjujökuls. Žar gęti aušveldlega gosiš og į langri sprungu. Žar mun įbyggilega smįm saman myndast móbergsrani ķ lķkingu viš Kverkfjallahnśka sem vęnta mį aš hafi oršiš til viš gos undir jökli.

Bręšsluvatniš mun žį falla eftir farvegi Jökulsįr į Fjöllum og žaš mun įn efa fylla svęšiš milli Dyngjujökuls og Öskju.

Sé ķmyndunaraflinu gefinn laus taumurinn mį bśast viš öflugu öskugosi ķ nokkra daga en fljótlega mun eldvirknin komast upp śr vatninu og halda įfram meš hraunrennsli og gufubólstrum žangaš til śr henni dregur. Hugsanlega veršur gos ķ einn til tvo mįnuši. Gangi žetta eftir veršur sķst af öllum um eitthvert hamfarahlaup aš ręša ķ Jökulsį į Fjöllum og raunar afar óįbyrgt aš spį slķku.Um leiš og eldvirknin kemst upp śr bręšsluvatninu snarminnkar flóšiš ķ Jökulsį į Fjöllum.

Ķ lokin langar mig til aš vekja athygli į myndunum. Fyrsta myndin er sś sem ég hef įšur birt og er frį žvķ 17. įgśst kl. 17:30. Inn į hana hef ég dregiš įšurnefndar lķnur sem marka skjįlftastefnu ķ upphafi.

Nęsta mynd er af skjįlftunum kl. 13:55 žann 18. įgśst. Greinilegt hvernig skjįlftunum fjölgar ķ lķnu sem liggur SV-NA og śt į Dyngjujökul.

Žrišja myndin sżnir aš žęr tvęr fyrri eru engin tilviljun. Hśn er af stöšu mįli um kl. 13:56 ķ gęr.

Loks er žaš fjórša myndin og hśn er einungis stašfesting į žvķ sem er aš gerast. Myndin er frį žvķ ķ morgun kl. 10 og af henni mį sjį aš skjįlftarnir eru svo til allir į Dyngjujökli. Meš žvķ aš bera žessa mynd saman viš żmis önnur gögn sem finna mį į vef Vešurstofunnar viršist sem aš skjįlftunum fjölgi ofarlega ķ Dyngjujökli og hęgt hefur į feršalaginu ķ noršaustur. Žess vegna er žaš mķn spį ķ augnablikinu aš nś gjösi į žessum slóšum verši žrżstingurinn óbęrilegur fyrir bergiš undir jöklinum. 

Ķ ljósi ofangreinds gęti ég svo sem hrópaš upp ķ gešshręringu aš ég hafi nś haft rétt fyrir mér. Žaš er nś hins vegar allt annaš en svo. Vandamįliš er žaš sem įšur var nefnt aš ekki er nóg aš giska į rétt svar ef ašferšafręšin styšur žaš śtkomuna. Ég lęt žvķ nęgja aš skoša žróun mįla og held įfram aš fylgjast meš žvķ sem jaršfręšingarnir segja. 

 


mbl.is Skjįlftavirknin enn mikil
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Meginskjįlftavirknin er meš SV-NA stefnu

Yfirlit vešurstŽaš er svo sem įgętt aš hafa heildarmyndina fyrir sér žegar jaršskjįlftavirknin ķ Bįršarbungu er skošuš. Žess vegna er vert aš skoša vef Vešurstofunnar og hér hęgra megin er mynd af jaršskjįlftum undanfarinna daga sem tekin er af honum.

Myndin segir żmislegt en gallinn viš hana er aš viš žyrftum aš geta skošaš hana ķ smįatrišum til aš skilja. Aš vķsu er skilningur okkar leikmanna takmarkašur.

Frį mķnum sjónarhóli lķtur landiš svona śt:

Tęplega fimmtįn hundruš jaršskjįlftar hafa oršiš ķ og viš Bįršarbungu undanfarna tvo daga. Žar af eru meira en 140 sem eru stęrri en 2 og įtta stęrri en 3. Langflestir stóru skjįlftanna eiga uppruna sinn frį fimm til tólf kķlómetra dżpi. Fręšimenn segja žį verša til vegna kviku sem žrengir sér inn ķ grynnri jaršlög. 

Hins vegar er ljós aš vķšar skalf en ķ Bįršarbunguöskjunni og raunar minnst žar.

Skjalfta skv G Maps2

Grķšarlega margir skjįlftar voru į sama tķma undir Dyngjujökli og jafnvel žar fyrir austan. Žį er gott aš geta skošaš nįnar stašsetningu skjįlftanna.

Į myndinni til hęgri sést hvernig skjįlftarnir hafa rašaš sér ķ nokkra klasa. Svo viršist sem žeir haldi sér viš įkvešnar žrjįr lķnur sem ég hef dregiš į myndina. Ef til vill er hér um aš ręša nokkra klasa, jafnvel fimm. Noršar er einn klasi og hefur hann meginstefnuna SV-NA (hęgt er aš tvķsmella į žessar myndir og fį žęr stęrri til nįnari skošunar).

Klasarnir ķ Bįršarbungu og noršaustan viš hana raša sér ķ tvęr stefnur, annars vegar NV-SA og hins vegar SV-NA. Žetta er skrżtiš frį mķnum sjónarhóli séš og žaš skrżtnasta er aš nś viršist syšri SV-NA stefnan vera virkari en hinar. Skjįlftavirknin er sem sagt aš fęrasta frį Bįršarbungu og ķ austur

Vikuyfirl sķšasta

VikuyfirlitĮ mešfylgjandi kortum mį sjį hvernig skjįlftavirknin hefur žróast. Hęgra megin er skjįlftavirknin fram til mišnęttis į laugardaginn en vinstra megin sést hvernig hśn hefur veriš eftir žaš. Hśn er sem sagt aš fęrast mikiš til ķ austur, samkvęmt syšri SV-NA lķnunni sem įšur er nefnd. Stefnir raunar ķ Kverkfjöll.

Eldvirkni

Gaman vęri nś aš vita įstęšuna fyrir žessari žróun og hvort įšurnefndar lķnur standist einhverja skošun. Hugsanlega eru brotalķnur į yfirborši jaršar sem hnikast til rétt eins og žekkt er annars stašar į landinu.

Benda mį žó į aš SV-NA er stefna eldvirkninnar ķ gegnum landiš er einmitt hin sama eins og sjį mį į mešfylgjandi korti.

Hér er ekki śr vegi aš benda į blogg Haraldar Siguršssonar, eldfjallafręšings, en hann skżrir stöšu mįla ķ Bįršarbungu į mjög skiljanlega hįtt.

Ķ athugasemdum viš bloggiš hefur Gušmundur Haršarson sett inn afar įhugaveršar upplżsingar um dżpt jaršskjįlftanna og sett fram ķ grafi į hreyfimynd. Slóšin er žessi: http://gfycat.com/GlumUncommonDragonfly. Męli meš žvķ aš lesendur mķnir skoši žetta.


Gott į žig vanstillti varnarmašur Keflavķkur

Kjartan žarf aš sitja undir alveg ofbošslegum svķviršingum frį stušningsmönnum andstęšinga KR. Og žaš er bara lįtiš višgangast. Svona eins og hann eigi aš hrista žaš af sér. Žetta sé ekkert mįl.
Ef hann vęri želdökkur fengju lišin 150 žśsund króna sekt, bann, dómarinn myndi stöšva leikinn og bišja vallaržul um aš fara meš tilkyninngu aš hętta fordómum o.s.frv.
 
Ķ stśkunni er aš öllum lķkindum fjölskylda hans og barn. Ég žekki žaš samt ekki og kęmi mér ekkert į óvart ef fjölskyldan vęri hętt aš męta į KR-leiki.
 
Benedikt Bóas, blašamašur Morgunblašsins, skrifar į žessa leiš ķ pistli į ķžróttasķšunni ķ blaši dagsins. Honum ratast hér satt į munn, raunar hefur hann hįrrétt fyrir sér. Žaš er ótrślegt aš sjį višbrögš margra žeirra sem leika gegn meistaraflokki KR. Raunar er varla hęgt aš kalla suma žeirra ķžróttamenn, žvķ sannir ķžróttamenn eru ekki vanstilltir ķ skapi.
 
Ég hef horft į marga leiki meš KR ķ sumar og fyrra sumar. Kjartan Finnbogason mį lķtiš gera og alls ekki lįta andstęšinganna finna fyrir sér. Hann er snśinn nišur og yfir hausamótunum į Kjartani stendur andstęšingurinn oft frošufellandi, eys ekki ašeins munnvatni heldur lętur hann heyra hversu mikill óžverri hann sé ... Og hvers vegna? Jś, af žvķ aš Kjartan er snjall fótboltamašur og margir eru hręddir viš hann og halda aš hluti varnarinnar sé aš „terrorisera gęjann“.
 
Žetta var nokkuš įberandi hjį varnarmönnum Keflvķkinga ķ bikarśrslitaleiknum į laugardaginn. Ótrśleg orka leysist śr lęšingi viš skķtkast og ruddaskap sem betur vęri nżtt ķ aš leika almennilegan fótbolta. Nei, žeir skildu sumir hverjir ekki śt į hvaš fótboltaleikur gengur og žess vegna töpušu žeir. Žetta er svo einfalt og aušsętt. Um leiš og örfįir Keflvķkingar fóru aš einbeita sér aš žvķ aš vera meš leišindi viš Kjartan opnašist vörnin, einbeitingin feyktist meš noršanįttinni sušur til Keflavķkur.
 
Žaš var hins vegar svo afaskaplega sętt aš Kjartan Finnbogason skyldi hafa nįš aš skora sigurmarkiš.
 
Gott ķ žig, skapilli og vanstillti varnarmašur Keflavķkur. Mašur nennir ekki einu sinni aš muna nafniš žitt.
 

 

Gegn stiršbusalegu mįli

Ef „fjöldi ķbśša er mikill“, žį eru žęr margar. Ef „fjöldi feršamanna fer minnkandi“, žį fękkar žeim. Ef einhver fyrirbęri „eru meiri aš fjölda“ en önnur, žį eru žau fleiri. Fjöldi er eitt žeirra orša sem vilja snśast ķ höndum okkar og gera mįliš stiršlegra.
 
Žetta er śr dįlkinum Mįliš ķ Morgunblaši dagsins, bls. 29. Einfaldara getur žetta varla veriš ... og aušvelt aš muna, jafnvel fyrir fjölmišlamenn.

Löggan lokar vegum aš hętti Geirs og Grana

JökullUndarlegt er žaš meš lögregluna. Hśn viršist į sumum svišum ekki kunna til verka. Efsta myndin hér til hęgri birtist ķ Morgunblaši dagsins og hana tók ljósmyndari Morgunblašsins, Eggert Jóhannesson viš Sólheimajökul. Žarna stendur lögreglumašur viš veg sem hefur veriš lokašur vegna hęttuįstands viš sporš jökulsins.

Takiš eftir umbśnašinum. Plast er „teipaš“ um Grettistak og hringaš um einhvers konar jįrnadrasl sem gegna į hlutverki hlišs. Mikiš óskaplega er žetta nś illa gert og ótraustvekjandi.

Žegar gaus ķ Eyjafjallajökli og į Fimmvöršuhįlsi voru handarbaksvinnubrögš lögreglunnar nįkvęmlega hin sömu.

Hliš

Nęstu mynd tók ég 23. maķ 2010 žegar enn gaus ķ Eyjafjallajökli. Žį var vegurinn inn ķ Žórsmörk og Gošaland lokašur og greinilegt aš hönnunin er įlķka gįfuleg og jafn traustvekjandi og į efri myndinni.

Žegar gaus į Fimmvöršuhįlsi og fékk lögreglan žį flugu ķ höfušiš aš fólk vilji endilega fara sér aš voša viš glóandi hraun og gjósandi gķga. Af öllum tólum og tękjum ķ kjallaranum grķpur löggęslan til gula plastboršans.

Pöpullinn hlżšir aušvitaš yfirvaldinu en um sķšir fżkur plastiš fżkur śt ķ vešur og vind žar sem žaš finnst löngu sķšar.

Borši

Žrišju myndina tók ég į Fimmvöršuhįlsi 12. jśnķ 2012, um tveimur mįnušum eftir aš gosinu žar lauk. Žį mįtti enn sjį leifar af lögregluboršum. Žetta er nś ekkert góš mynd, tekin inni ķ hraungjótu.

Žegar fólki dettur ķ hug aš mótmęla fyrir framan Alžingishśsiš eša sendirįš Bandarķkjanna viš Laufįsveg ķ Reykjavķk eru settar upp heljarinnar grindur. Žęr eiga aš halda fólki öšru megin en lögreglu og heldra fólki hinum megin. Enginn mį fara yfir nema forsetafrś.

Žetta eru rammgeršar grindur enda óvissan meš mannlega hegšan allt önnur og ófyrirsjįanlegri en veseniš ķ nįttśrunni.

Žegar eldgos verša eša vatn spżtist undan jökulsporšum stendur löggan upp af hvķldarbekkjum sķnum, klęšist skotheldum vestum og gengur vasklega aš verkum, rétt eins og Geir og Grani ķ Spaugstofunni - og lokar vegum. 


Gķgurinn į myndinni er ekki ķ Hafnarfjalli

Myndin meš frétt mbl.is er ekki af Hafnarfjalli og ķ raun og veru allt annaš. Žetta er gķgur į Geldingahįlsi og Hafnardalur, djśpur dalur, skilur į milli.

Um žetta fyrirbrigši skrifaš ég um fyrir tveimur įrum, sjį hérhérhér og hér. Ég hafši rekist į gamla mynd sem ég hafši tekiš śr flugvél fyrir mörgum įratugum, og hélt ķ fįfręši minni aš žetta vęri gķgur eftir loftstein.

Haraldur Siguršsson, jaršfręšingur, mum hafa rekist į žessi skrif mķna og fjallaš sķšar um žessa jaršmyndun og mešfylgjandi mynd og fleiri eftir Rax fylgdi vištali Moggans viš Harald.

Vandinn er sį aš sumarafleysingarmenn į fjölmišlum eru margir hverjir ekki góšir ķ landafręši. Žaš er mišur og žyrftu eldri og reyndari blašamenn aš ritskoša žį svo villum fękki.

Sś fullyršing aš gķgurinn į myndinn sé ķ Hafnarfjalli er jafn vitlaus eins og halda žvķ fram aš Öskjuhlķšin sé ķ Įrbę eša Hvalfell sé hluti af Botnsślum.


mbl.is Fólkiš ķ Hafnarfjalli fundiš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Uppruni móbergsins ķ Vķfilsfelli og nįgrenni

AV sprunga2

Stašreyndin er sś aš Vķfilsfell er aš hluta móbergsfjall. Įhugamönnum um jaršfręši finnst afar heillandi aš nešri hluti fjallsins sé blįgrżtisstapi ofan į móbergi og ofan į stapanum er svo aftur móberg sem gefur fjallinu aš mestu leyti žį lögum sem viš žekkjum.

Sem sagt, fjalliš er samsuša af blįgrżti og móbergi, er hvort tveggja stapi og móbergsfjall.

Athygliveršast er hins vegar sś stašreynd aš móbergiš sem myndar toppinn er miklu yngra en bergiš sem nešar liggur. Žaš bendir einfaldlega til žess aš eldvirkni hafi kviknaš žarna mešan enn var jökull, žvķ móberg hefur varla myndast įn žess aš vatn hafi komiš viš sögu.

Žaš sem ég er hins vegar aš velta fyrir mér er sś stašreynd aš Blįfjöll hafa stefnuna noršaustur-sušvestur (NA-SV). Öll önnur eldvirkni į svęšinu hafa sömu stefnu eftir žvķ sem best er hęgt aš sjį į kortum. 

Žegar viš lķtum hins vegar į Vķfilsfell, og sérstaklega ef viš stöndum į toppi fjallsins, sjįum viš aš ķ noršvestur sjįst móbergsfell eša „móbergshrśgur“ frį Vķfilsfelli og ķ vestur eša noršvestur, eins og sjį mį į mešfylgjandi mynd.

Stóra spurningin er žį žessi: Tilheyra Arnaržśfur og ašrar móbergshęšir fyrr eša sķšari móbergsmyndun ķ Vķfilsfelli? Ég į viš hvort žessi fyrirbrigši tilheyra žvķ móbergi sem er undir stapanum eša ofan į honum? Eša eru žau frį allt öšru tķmabili.

Svona getur nś gśrkutķšin fariš meš mann. 

 


Gagnrżnislaus skżrsla um sešlabankastjórann

Eftir aš Morgunblašiš hafši birt fréttir sķnar og bankarįš bankans hafši sannreynt aš žęr voru réttar óskaši žaš eftir įliti Rķkisendurskošunar į mįlinu. Endurskošun tók sér langan tķma til vinnslu žess įlits og žvķ vakti žaš mikla undrun hversu veikt og vandręšalegt žaš var, er žaš loks barst. Skżrslan viršist leggja framburš fyrrverandi formanns bankarįšsins til grundvallar gagnrżnislķtiš og įn frambęrilegrar skošunar og žar er dregin upp sś mynd aš bankastjórinn
sjįlfur hafi ekki haft neitt meš žessar greišslur til sjįlfs sķn aš gera og varla haft vitneskju um žęr! Žessir örlętisgerningar hafi allir veriš geršir aš frumkvęši og į įbyrgš formanns bankarįšsins og hann hafi ekki rętt žęr viš nokkurn mann. Sešlabankastjórinn vissi og veit fullvel aš bankarįšsformašur hefur ekkert stöšulegt umboš til slķkra verka frekar en einstaklingur śti ķ bę. Hafi žessar miklu summur borist óvęnt inn į bankareikninga hans, eins og Ķslenskar getraunir hefšu sent žęr, hlaut hann aš rannsaka mįliš.

Žannig segir nśna ķ Reykjavķkurbréfi sunnudagsblašs Morgunblašsins um mįl Sešlabankastjóra og varpar įn efa óžęgilegu ljósti į mįlarekstur sem veriš hefur til mikilla vandręša ķ stjórnsżslu og stjórnmįlum undanfarin misseri.
 
Mįr Gušmundsson er įn efa góšur hagfręšingur og hefur eflaust stašiš sig nokkuš vel sem sešlabankastjóri. Launadeila hans viš bankans og raunar fyrrverandi rķkisstjórn skyggir žó dįlķtiš į. Ljóst er aš fyrrverandi forsętisrįšherra lofaši Mį miklu hęrri launum en hann fékk, launum sem vęntanlega eru viš hęfi hjį stóržjóšum en ekki hér į landi. Sķšan gerist žaš aš rķkisstjórn Samfylkingar og Vinstri gręnna setur reglur um aš laun į vegum hins opinbera megi ekki vera hęrri en nemur launum forsętisrįšherra. Mį žótti žetta ekki gott og heimtaši aš fį umsamin laun og ręddi lengi viš fyrrum forsętisrįšherra en gekk žar bónleišur til bśšar. Žegar launin lękkušu svo meš reglugerš varš Mįr verulega ósįttur og fór ķ mįl viš launagreišanda sinn, Sešlabankann sem hann veitir forstöšu. Hann tapaši mįlinu. Žį gerast žau ósköp aš Sešlabankinn greišir mįlskostnaš Mįs, og aš sjįlfsögšu sinn eigin. Bankinn greišir žvķ allan kostnaš vegna mįlareksturs Sešlabankastjóra viš Sešlabankann.
 
Allt žetta er hiš furšulegasta dęmi. Vķst mį vera aš stjórn einkafyrirtękis myndi aldrei sętta sig viš aš framkvęmdastjórinn fęri fram meš žessum hętti. Hann yrši rekinn, bótalaust.
 
Mogginn fletti ofan af mįlinu og ķ kjölfariš var embętti rķkisendurskošanda lįtiš rannsaka mįliš. Śt kom skżrsla sem viršist hvorki fugl né fiskur. Rannsóknin er einungis til mįlamynda og gerš til aš koma žeirri hugmynd inn aš fyrrum formašur bankarįšsins hafi upp į sitt eindęmi lįtiš bankann borga mįlskostnašinn og žaš įn vitundar bankastjórans. Um žetta segir ķ Reykjavķkurbréfinu:
 
Ef um löglega greišslu til bankastjórans er aš ręša hafa žeir sem sjį um greišslur fyrir bankann fulla heimild til aš afgreiša žęr og/eša gera athugasemdir og óska eftir skżringum. Annars vęri ekki hęgt aš greiša bankastjóranum laun eša ašrar greišslur um hver mįnašamót. Embęttismennirnir hafa bęši rétt og skyldu til aš kanna, žegar mįl er óvenjulegt, hvort formskilyrši, eins og samžykkt bankarįšsins, liggi fyrir. Fletta hefši mįtt stašfestum fundargeršum bankarįšsins, sem allmargir embęttismenn bankans hafa ašgang aš. Eins hefši mįtt spyrja annan hvorn, bankastjórann eša ašstošarbankastjórann, hvort greišslan vęri lögmęt.
 
Aušvitaš er žetta rétt hjį höfundi Reykjavķkurbréfsins enda benda lķkur til aš hann žekki eitthvaš til innanstokks ķ Sešlabankanum og viti žar af leišandi fullvel hvaš hann er aš tala um. En svo bęti hann um betur og segir žetta:
 
Žaš er ekki annaš aš sjį en aš žau pólitķsku skošanasystkin Mįr Gušmundsson og Lįra Jślķusdóttir hafi veriš mįnušum saman aš bralla meš žessar greišslur til Mįs og fariš vitandi vits framhjį bankarįšinu, eina ašilanum sem hugsanlega hefši mįtt taka slķka įkvöršun. Margir fundir eru haldnir ķ bankarįšinu, žar sem žau sitja bęši, og hvorugt žeirra upplżsir um mįliš. Bęši hafa žó augljósa upplżsingaskyldu. Brotaviljinn er žvķ einaršur. Įn Morgunblašsins vęri mįliš enn ķ žagnargildi. Ępandi žögn.
 
Ekki nóg meš aš höfundurinn dragi žessa įlyktun sem hlżtur aš rökrétt, hann bendir til višbótar, mjög kurteislega į eftirfarandi stašreyndir (greinaskil eru mķn):
 
Žaš sem vekur mesta athygli, en er ekki minnst į ķ skżrslu Rķkisendurskošunar, er žaš aš innri endurskošandi bankans kemur aldrei auga į hin augljósu misferli, žótt žau standi yfir svona lengi.
 
Ekki veršur séš aš bankastjórinn, ašstošarbankastjórinn, formašur bankarįšsins eša rekstrarstjórinn, sem innir greišslurnar af hendi įn žess aš samžykkja žęr, hafi nokkru sinni leitaš til innri endurskošandans um įlit į mįlinu. Vafalķtiš hlżtur aš vera aš innri endurskošandi hefši tekiš ķ taumana hefši hann vitaš hvaš var um aš vera, og vęntanlega kallaš til lögreglu.
 
Ekki veršur séš af skżrslu Rķkisendurskošunar aš viš yfirferš mįlsins hafi nokkru sinni veriš rętt viš innri endurskošandann um žaš hvernig žetta mįl mętti hafa fariš framhjį žvķ embętti. Nś hefši žaš įtt aš vera hęgšarleikur, žar sem innri endurskošandi bankans, sį ašili sem hefši įtt aš setja puttann į žį brotastarfsemi sem žarna įtti sér staš, er systir rķkisendurskošanda.
 
Er žaš meš miklum ólķkindum aš rķkisendurskošun, sem tślkar vanhęfisreglur um starfsmenn Sešlabankans svo vķtt, eins og gert er ķ įlitinu, skuli ekki hafa séš aš Rķkisendurskošandi var vita vanhęfur til aš fara meš mįl af žessu tagi og raunar ašallögfręšingur og stašgengill hans einnig, žegar af žeirri įstęšu og vegna annarra tengsla sem eru žżšingarmikil ķ mįlinu.
 
Enginn innan Sešlabankans sagši eitt aukatekiš orš um greišslur į mįlskostnašnum, įttu žó fjölmargir hlut aš mįli, samkvęmt Reykjavķkurbréfinu. Geršu embęttismenn ašeins žaš sem fyrir žį var lagt og hver stżrši žar mįlum, formašur bankarįšsins sem ekkert bošvald hefur, eša var žaš sešlabankastjóri sjįlfur?
 
Ljóst mį vera aš sumir eru į žeirri skošun aš Mįr Gušmundsson sé góšur kostur sem Sešlabankastjóri. Hins vegar hefur hann gert alvarleg stjórnunarleg mistök sem benda til žess aš hugsanlega žurfi aš lķta til annarra umsękjenda.
 
Ķ upphafi var afar undarlega stašiš aš rįšningu Mįs og bendir flest til žess aš enn sé talsvert ósagt um žau efni. Blandast žar óhjįkvęmilega inn ķ mįliš fyrrum forsętisrįšherra og formašur Samfylkingarinnar og fyrrum allsherjarmįlarįšherra og formašur Vinstri gręnna.
 
Getur til dęmis veriš aš žau Jóhanna og Steingrķmur hafi lofa Mį Gušmundssyni hęrri launum og hlunnindum sem ekki var unnt aš standa viš vegna pólitķsks vandręšagangs ķ stjórnsżslu sķšustu rķkisstjórnar?
 
Ķ žaš minnsta er žarf aš rannsaka mįliš mun ķtarlegar og betur en embętti Rķkisendurskošanda gerši. Hins vegar veršur aš segjast eins og er aš Rķkisendurskošandi ollu verulegum vonbrigšum meš skżrslu sinni.

Arfur frį blżsetningu texta og ritvélum

Enn skal brżnt fyrir žeim sem hlut eiga aš mįli aš mįliš er samskiptatęki. Misskilningur er nógur žótt menn finni ekki upp skammstafanir sér til hęgšarauka en öšrum til bölvunar. „Sökina eiga fjölmišlar e.ö.h. Netiš“: ž.e. „eša öllu heldur“.

Žetta er einn stysti dįlkur sem ég žekki ķ prentušum fjölmišlum en hann nefnist Mįliš og birtist daglega ķ Morgunblašinu. Ķ einfaldleika sķnum er Mįliš er góšur stušningur žeirra sem vilja framar öllu tala og rita rétt mįl. Žaš er žó ekki öllum gefiš og žvķ betra aš fylgjast meš, lęra.

Ég er sammįla höfundi ofangreindrar tilvitnunar. Skammstafanir held ég aš eigi rót sķna aš rekja til blżsetningar ķ prentišnaši. Mešan hśn tķškašist voru žęr til aš spara plįss. Į tölvuöld er nóg af plįssi og žvķ eru skammstafanir gjörsamlega óžarfar og eiginlega hundleišinlegar svo ekki sé talaš um hversu óskiljanlegar žęr geta veriš. Žęr viršast žó vera aš ryšja sér til rśms aftur ķ smįskilabošum ķ handsķmum. Margir nenna ekki aš tifa um smįgerš lyklaborš žeirra og nišurstašan veršur runa af skammstöfunum.

Arfur blżsetningar og ritvéla er mikill. Ofnotkun į hįstöfum og undirstrikunum er eitt af žvķ hvimleišasta sem um getur. Mešan ritvélar voru notašar var erfitt aš leggja įherslu į orš eša setningar. Žį var gripiš til žess rįšs aš nota HĮSTAFI eša undirstrika orš, jafnvel hvort TVEGGJA ķ einu. Žį var vissara aš taka vel eftir. Žetta žarf ekki lengur aš gera. Um marga og betri kosti er aš velja, til dęmis feitletrun, skįletrun og jafnvel lit

Dęmi er um aš žessu sé öllu blandaš saman, texti allur feitletrašur ķ hįstöfum og fjölmörgum litum eytt śt um allt skjal og ķ žokkabót fjölmargar leturtegundir notašar. Lesendur hafa įbyggilega séš slķkt. 

Hóf er žó best į öllu, einfaldleikinn farsęlastur. 


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband