Frelsi til a velja ekki Rkistvarpi

RV er mikilvg menningarstofnun sem sinnir hlutverki snu af miklum metnai. S sem etta skrifar lst upp vi RV og hlaut gegnum Rs 1 menningarlegt uppeldi sem hn verur vinlega akklt fyrir. eir sem harast gagnrna RV ttu a horfa aftur til skuranna og rifja upp kynni sn af RV. Geri eir a m tla a klakinn sem eir geyma brjsti sr gagnvart stofnuninni muni brna og kalt hjarta eirra taki a hlna. Hver er ekki akkltur fyrir tvarpsleikrit, sdegissgur, ljaflutning, Sinfnutnleika, tvarpsmessur, bnir, upplestur Passuslmum, sasta lag fyrir frttir? og svo mtti lengi halda fram a telja, en plssi leyfir a ekki. Halda essir hvru, en sennilega fmennu gagnrnendur, a essi dagskr myndi sjlfkrafa flytjast ara fjlmila yri RV gert starfhft?

Svona ritar Kolbrn Bergrsdttir, blaamaur Morgunblasins Pistilinn blai dagsins. g er ekki sammla henni, aldrei essu vant, og er ekki, a g held, me tiltakanlega kalt hjarta. g man glggt eftir Rkistvarpinu sku minni. Maur fann til ess a a var einokunarstofnun en me okkalegt tvarpstki sem ni mibylgju var maur ekki bundinn vi a hlusta dagskr Rkistvarpsins. Unga flki hlustai miklu frekar erlendar stvar og ar me tali Kanann.

Ein tvarpsst getur ekki gert svo llum lki. ess vegna er ekki sta til a klappa saman lfum og vegsama Rkistvarpi fyrir a hafa gert eitthva ... Samanburinn hafi maur ekki gamla daga nema egar maur ni eim aldri a vera gagnrninn og vilja velja. stillti maur Kanann ea Rad Lxemburg og slkkti rkistvarpinu sem tr mann undarlega valinni tnlist, misjfnum leikritum og enn misjfnum rum manna sem kllu voru erindi. Hugsanlega hefi g fengi betri dagskr ef um frjlsa samkeppni hefi veri a ra tvarpsrekstri. Metnaurinn var ltill.

Mjlkursamsalan er sambrilegt einokunarfyrirtki, ekki opinbert. g stekk ekkert upp svi og fagna v a hafa fengi mjlk, srmjlk ea undanrennu gegnum rin. Hugsanlega hefi g fengi betri vrur ef um frjlsa samkeppni hefi veri a ra.

Pstur og smi var einokunarfyrirtki eigu rkisins og bau ekkert upp merkilega jnustu, allra sst slu smtkja. tli maur hefi ekki fengi betri jnustu ef um frjlsa samkeppni hefi veri a ra.

Niurstaan er essi: Einokunarfyrirtki eru alltaf til urftar, skiptir litlu hvort au eru eigu rkisins ea annarra aila. etta er einfaldlega sguleg stareynd. a er einnig stareynd a Rkistvarpi reynir hva a getur til a fela eignaraild rkisins og dmi um a er nafnmyndin Rv.

En gui s lof fyrir a maur hafi gamla daga agang a tvarpstkjum, segulbndum og pltuspilurum. eir sem a hfu voru ekki eins hir slakri jnustu Rkistvarpsins. Margt hefur breyst dag. N arf enginn a nta sr jnustu Rkistvarpsins, nema auvita a hann vilji a. S er auvita munurinn, frelsi til a velja.


Kttum er slttsama um eigendur sna

Vi hsklann Lincoln Lincolnskri Bretlandi starfar kattavinurinn Daniel Mills sem hefur rannsaka ketti af miklum huga undanfarinn ratug. a kemur kannski kattarvinum vart, en ekki mr, a meal ess sem fram hefur komi rannsknum hans er a kttum er slttsama um eigendur sna, reyndar svo sama a eir kra sig kolltta um a hvort eigandinn s a koma ea fara og gildir einu hvort vikomandi hafi bori kttinn hndum sr, fra hann rjma og styrjuhrognum, stroki og kjassa.

Ofangreint er eftir rna Matthasson, blaamann Morgunblasins r Pistli dagsins. etta er mikill og merkilegur frleikur sem maur ttist vita fyrir. Kattavinur hefur alveg srstaka merkingu huga flks en hj kttum er byggilega ekkert til sem nefnist mannvinur aeins s sem gefur a ta.


Hrskota- og vlbyssulaus sveitarflg

Umran um byssur, hrskotabyssur og vlbyssur er dlti undarlegt. Margir skjta n aflts en spyrja aldrei. Sannleikurinn er eirra hverjar svo sem stareyndirnar eru. Margir eru hrskjtandi a stjrnvldum en svrin eru aukaatrii. Arir eru sannkallair vlbyssukjaftar og vanda engum kvejurnar hvar svo sem sannleikurinn liggur.

eir eru ekki margir sem kunna a stilla sig og ra mlin af r og yfirvegun. Jafnvel bjarstjrinn Hafnarfiri vill ekki sj vlbyssu bnum, hva lgreglumann me vlbyssu.

a minnir mann lyktanir sem tkuust mjg fyrir nokkrum rum er hvert sveitarflagi ftur ru vildi ekki sj kjarnorkusprengju snu landi. Hafnarfjrur lsti sig kjarnorkuvopnalaust svi og sama var me nnur sveitarflg hfuborgarsvinu. annig var a lka me ll nnur sveitarflg landsins enda eli mls vegna tkt ef ngrannasveitarflagi leyfi kjarnorkuvopn snu landi. Svipa eins og ef Skagabygg vri kjarnorkuvopnalaust en Skagastrnd leyfi slkt tl snu landi (fyrir sem ekki vita umlykur fyrrnefnda sveitarflagi a sarnefnda, a er a segja landfrilega ...).

N er a bara spurningin hvort friarsamtk efni ekki til annars taks og boi hrskotabyssulaus sveitarflg og jafnvel vlbyssulaus sveitarflg. Hr er auvita tt vi lgregluna sem og almenning rtt eins og egar sveitarflgin lstu sig kjarnorkuvopnalaus var byggilega tt vi a hvorki einstaklingar n lggan mtti eiga slk vopn, hva brka au.

egar g var sumarlggunni gamla daga var skammbyssa hanskahlfinu sumum vegalgreglublum. Ekki veit g til ess a neinn hafi meist ess vegna nema stku svartbakar. Hins vegar veit g ekki til ess a kjarnorkusprengja hafi veri neinum bl.

S tlunin a sveitarflg lykti gegn hrskota- og vlbyssum hj lggu og landhelgisgslu yrfti a jafnframt a lykta gegn vopnahaldi misyndismanna. er hugsanlegt a jafnvgi komist .

En hugsi ykkur, hvernig vri n staan ef lggan vri betur vopnum bin en vonda lii ...?


Kjsa tma vitleysu, segir Samfylkingarmaurinn um kjsendur

etta eru byggilega ein merkilegustu ummli rsins og jafnvel aldarinnar. Hlustai Sprengisand tvarpsstinni Bylgjan sunnudagsmorguninn 26. oktber. ar var meal annarra Stefn Jhann Hafstein, fyrrverandi dagskrrgerarmaur Rkistvarpinu og stjrnmlamaur fyrir Samfylkinguna og fyrrverandi borgarfulltri.

Veri var a tala um spillingu jflaginu. Stefn Jhann fr mikinn og dr ekkert r skounum snum og hlt v fram a spillingin vri alls randi en nefndi v miur ekki eitt einasta dmi frekar en eir sem halda hinu sama fram athugasemdakerfum dagblaa og vefsna.

kom a ummlum rsins er Stefn Jhann dr kjsendur inn spillingarumruna og sagi:

Jafnvel kjsendur eru farnir a samsama sig essu [spillingunni]. Eiga ekki von neinu ru og eru jafnvel a taka tt a leika eftir leikreglum spillingarinnar, til dmis a kjsa tma vitleysu.

Enginn af vimlendum ttinum hvi vi. Stjrnandinn Sigurjn M. Egilsson, ritstjri Frttablasins, lt eins og a vru bara viurkennd sannindi a flk kysi tma vitleysu. Raunar er a svo a hann rkrir aldrei vi vimlendur sna, hversu heimskuleg or ea tvr eir lta t t sr.

Auvita vilja sumir halda v fram a kjsendur kunni ekki ftum snum forr, srstaklega tapararnir.

Langflestir kusu til dmis ekki Samfylkinguna sustu Alingiskosningum. Var a vitleysa? Nrri v meirihluti flks kaus Jn Gnarr og li hans til valda sveitastjrnarkosningunum fyrir rmum fjrum rum. Var a vitleysa? Var a vitleysa a kjsa Sjlfstisflokkinn, Vinstri grna, Framskn og ara? Sum frambo n ekki a koma manni a. Eru essi frambo tm vitleysa?

Fyrir hnd kjsenda er mr misboi. g hef aldrei kosi tma vitleysu og g ekki ekki nokkurn mann sem hefur gert slkt. A vsu m halda v fram a fjlmargir kjsendur hafi sar meir s eftir vali snu en a er allt annar handleggur.


Hva er veri a spara me 4.847 skammstfunum?

Listi um skammstafanir er vinnslu; alls 4.847 skammstafanir og styttingar. Skringar fylgja talsverum hluta efnisins. Flokkunin er essi:

Eiginleg skammstfun: t.d., o.s.frv.
Stytting:
-Almennt: aaleink.
-Fur- og murnfn: Gunnarss., Helgad.
-Skrnarnfn: Kr., g.
Tkn og stakir bkstafir: $, a.
Akrnm:
Akrnm I (sem kvei er a, einstakir stafir): Kea
Akrnm II (sem ekki er kvei a): ADSL
Akrnm III (sem kvei er a, orhlutar): Ranns
Ofangreint er birt gtri vefsu Stofnunar rna Magnssonar sem er uppfull af frleik og upplsingum sem allir hafa gaman og ekki sur rf a notfra sr.
Skammstafanir eru a mnu mati algjrlega arfar. r eru nr eingngu notaar ritmli, enginn ber skammstfun fram nema a sem er a ofan nefnt Akrnm sem auvita er ekki slenska heldur a uppruna grska. Ltum a n vera.
g er sannfrur um a skammstafanir og styttingar eigi uppruna sinn eim tma er rf var a spara plss prentun. etta m rekja til blsetningar en hafa last nr v eilft lf jafnvel fyrir margt lngu hafi runni upp tlvuld og engin rf a spara vermtt plss prentari su.
Hvers vegna tti g til dmis a nota skammsstfunina t.d.? Af hverju tti g a skrifa Sigurars. sta Sigurarson? Hvaa gagn er af v a segja nv, apr, jl, sept ea des sta ess a skrifa mnaarnfnin fullum fetum? g held v fram a skammstafanir stuli ekki a gum skilningi texta sem er prentaur ea er tlvuskj. Hva er eiginlega veri a spara me skammstfunum?
Auvita eru skammstafanir bara gamaldags brk vegna astna sem ekki lengur eiga vi. N byggist notkun eirra bara af leti ea hugsunarleysi.
Svo er a allt annar handleggur etta me skammstafanir fyrirtkja ea a sem vefsum Stofnunar rna Magnsson er nefnt Akrnm (leiinlegt or). Kaupflag Eyfiringa Akureyri er langt nafn og lklega rf styttingunni KEA. Hugsanlega er htt a segja Ranns sta Rannsknamist slands.
Held a RV s eiginlega feluleikur, s sett upp til a fela hlut rkisins nafninu. Sama er me v a fengis- og tbaksverslun rkisins felur nafn sitt vefsu sinni sem kllu er vinbudin.is. essir ailar telja farsll a ykjast vera eitthva anna en rkisstofnun og m vissulega fra gild rk fyrir eirri afstu.
(Hr gti g haldi fram mali mnu og nefnt t.d. prenta ml fr 2. nv. '13, kl. 11:30, 14. des. '13, kl. 13:00 og e.t.v. af essu ri, t.a.m. 1. feb. '14 og 2. jl. '14. misl. skrist af urn. dmum o.fl. o.s.frv.

Byssur, lggan, almenningur og ofbeldi

SS logreglan 1977

egar g var tvtugur var g ess heiurs anjtandi a vera rinn lgregluna, var svokallaur sumarlgreglumaur. Var essu starfi tv sumur, 1978 og 1979. etta var grarlega lrdmsrkur tmi, heillandi, skemmtilegur en um lei hrilegur. Maur kynntist msu misjfnu, sumu gu og ru slmu.

g ni kynntist mrgum gum lgreglumnnum, breyttum, varstjrum, yfirlgreglujnum og lgreglustjranum. Eiginlega kom mr a mest vart a allt voru etta skp venjulegir menn sem komu vinnuna sna, sinntu henni af al og skyldurkni, fru svo heim til fjlskyldu sinnar.

Hrna ver g a skjta inn ltill sgu.

egar g var kringum sex til nu ra aldur teikuum vi Gaui, skuvinur minn bla eins og siur var hj llum heilbrigum strkum mean snjr var ngur. Stundum um helgar hjlpai g honum Gauja a bera t Tmann. Eitt sinn er vi ttum eftir a fara rf hs neri Barmahl ea Mvahl, man a ekki, sum vi leigubl nema staar til a hleypa farega t. Tkifri var grupplagt og vi gripum a. Fengum salbunu alveg niur a Engihl, slepptum vi takinu, hlgum og rsluum einhvers konar endorfnvmu. kom lggan a okkur n ess a vi sjum, greip okkur glvolga. Vi urum skaplega hrddir, sum sng okkar uppreidda. Bium refsingar lggunnar, foreldra okkar, sklans og vi urum sannfrir um a vi kmumst byggilega aldrei inn himnarki, ekki vegna ess a vi teikuum heldur af v a vi vorum stanir a verki.

670900-3

gerist nokku merkilegt. Lggumaurinn skammai okkur ekki, tk okkur ekki fasta, heldur talai vi okkur eins og jafningja. Hann bau okkur inn lgreglublinn og ar sagi hann og flagi hans okkur fr slysum og hppum sem ori hfu egar strkar teikuu bla. Svo kvaddi hann, vi sluppum, urum aftur frjlsir menn. Ruhld lgreglumannanna hfu r afleiingar a vi htum hvorum rum v a teika aldrei aftur. Og vi a stum vi bir, a minnsta kosti mrg r eftir. Hva svo sem sar gerist ...

essa sgu segi g vegna ess a g hafi bara ga reynslu af lggunni og hn breyttist ekki vi a starfa ar. etta er bara flk vinnunni sinni.

N gerist a a fjlmargir geta vart sr heilum teki vegna eirrar stareyndar a lgregla landsins er vopnu og gti hugsanlega fengi enn flugri vopn en hn egar hefur. Af essu hef g ekki miklar hyggjur. Lgreglumenn munu byggilega fara vel me au tki og tl sem eir hafa. Hj eim byggist yfirleitt allt v a tryggja ryggi almennings. eir eru til, eru rfir sem treysta ekki lgreglunni og vilji helst af llu berja henni. etta flk skilur ekki eli starfsins. Slkt flk grtti lgregluna fyrir framan Alingishsi og stjrnarri vi Lkjartorg mtmlunum 2008 og 2009. Lgregluna sem gtti almannaeigna og einstaklinga ingi og rkisstjrn, sem sinntu starfi snu af skyldurkni.

Sumt flk skilur ekki lgreglustarfi. Mr er eitt furulegt atvik fr strfum mnum lgreglunni fersku minni. Vi vorum sendir fjrir bl niur Lkjartorg en ar voru gangandi lgreglumenn vandrum me drukkinn mann. egar anga var komi stu flagar okkar og reyndu a ra vi drukkna manninn og flaga hans. a gekk illa. Hann hafi htunum og var reiur mjg. Hann hafi broti ru og var sta til a taka manninn inn og gera skrslu um atviki. egar a flagar mnir reyndu a leia hann burtu streittist hann mti. Hann var flefldur og urftum vi sex menn a taka verulega til a koma honum jrn.

Og hva haldi i a sumir af eim sem stu kring hafi sagt?

vlkur ruddaskapur lggunni. Rast sex einn mann!

etta heyri g fr mrgum. Hva vildi flki eiginlega a lgreglan geri? ttum vi a bja upp einhvers konar sanngjarnan fting, einn mti einum. Reyna einn einu a handtaka bandbrjlaan mann og fjarlgja hann?

a hefi byggilega enda me strslysi fyrir ba aila. Um sri komum vi aumingjans manninum inn bl, frum me hann lgreglust, ltum hann ar sofa r sr. Daginn eftir var hann hinn vnsti maur og s eftir llu. Hann tti bara vandrum me fengi.

Stundum frum vi rttatma hj honum Gubrandi orkelssyni, varstjra. Hann kenndi okkur grningjunum mis brg brg sem ttu a koma a gum notum vi handtku vandragemsa. Svo kenndi hann a ganga takt, heilsa me honnr og anna gfulegt.

Gubrandur hlt v fram a vi ttum a vera stuttklipptir.

Svona eins og g, gall mr.

Hann gekk a mr og skoai mr kollinn. Svo gerist a eldsnggt, a hann greip hri mr og snri mig niur n ess a g gti rnd vi reist.

Nei, Sigurur, ert me of miki hr, sagi hann. Hver og einn getur haft ig undir og anna hvort strslasa ig ea drepi.

Auvita var etta rtt hj honum. Ver a taka a fram a essum rum var g hrprur og me gfuleg kollvik. au hafa san smm saman n yfir allt hfui. Hitt er vst a enginn getur lengur sni mig niur hrinu ...

Auk rttatma voru skotfingar ... M nefna a ljsi umrunnar?

J, auvita tti lgreglan eins og n skotvopn. Skammbyssur, riffla, haglabyssur og g heyri a einhvers staar vru til hrskotabyssur, s r aldrei.

Vi fengum hendur skammbyssur, revolvers svona eins og notaar eru kbojmyndum. Okkur var sagt hvernig tti a nota byssurnar, hva tti a varast og hvernig tti a halda eim vi. Framar llu var okkur sagt a vi ttum aldrei a lta r sjst, notkun eirra vri algjrt neyarrri. Aldrei voru r notaar mean g var essi tv sumur lgreglunni. Minnir a sumum vegalgreglublum hafi skammbyssa veri tsku.

rlega fr fram keppni skotfimi me skammbyssu. g var dlti hittinn og fkk a minnsta kosti munnlegt hrs fyrir rangur. Held a seinna ri sem g var lggunni hafi vi B vaktinni unni keppni vakta.

Sem sagt. Byssur hafa veri til hj lgreglunni. Margt hefur breyst fr v g var sumarlgreglumaur og fingar og mehndlun skotvopna allt nnur. g hef enga tr ru en a grundvallarhugsun stjrnenda lgreglunnar s hin sama og ur.

g hef ekki hyggjur af lgreglunni. Held vandinn s eir sem rast me ofbeldi a lgreglunni vegna ess a ofbeldismaur ltur hendur skipta hvort sem hann eitthva uppgert vi ara einstaklinga ea lgreglu. Slkt er eli ofbeldismannsins.


Esjuhlar fyrr og n og samanburur myndum

slitlagMerkileg frtt var Morgunblai dagsins og fjallai hn um steinsteyptan veg undir Esjunni en s hefur lti lti sj fjrtu rum.Enn merkilegri eru jafnvel myndirnar tvr sem fylgja frttinni og g hef hr teki traustataki.

Eins og sj m eru myndin fr Vegagerinni, hgra megin, tekin nkvmlega sama sta og s vinstra megin sem Mats Wibe Lund tk egar veri var a steypa veginn 1972. Mats er frbr ljsmyndari eins og margir vita og hefur nmt auga fyrir landslagi. A sjlfsgu tekur hann mynd ar sem Gunnlaugsskar og Kistufell fr a njta sn. eim rmu fjrtu rum sem liin eru hefur skgrktarstarfi vi Mgils vaxi fiskur um hrygg og er n allt anna a sj Esjuhlar essum sta.

Nokku gaman er a ganga um skgrktarsvi og ber helst v ofarlega a a noranmegin grenitrja eru au nstum kalin en sunnan megin eru au grskumikil. etta er auvita afleiingin af snrpum og langvarandi kldum vindum sem falla niur af Esjubrnum og niur Kollafjr og oft rfur hann upp skara og sverfur annig plntugreyin.

Myndin er tekin rtt fyrir nean ar sem n er blasti fyrir sem vilja ganga upp verfellshorn. ar er umfer alltof mikil og ess vegna er hn fyrir mig orin einna ssta leiin Esjuna til a fara. Vel frekar Kistufell ea Kerhlakamb.

Annars er svo skaplega gaman a bera gamlar myndir vi ntmann. a hef g stundum gert hr. Nefna m essar greinar:

Fleirum man g ekki eftir augnablikinu. Hins vegar er etta svona framkvmdaplani a velja myndir sem maur kemst yfir og sna muninn.
vi manns jru eru afar stutt en breytingar landslagi gerast hgt og oft rhundruum ea sundum. Undaskili eru jklarnir en Morgunblai gerir gtlega skil dag breytingum sem hugamenn og vsindamenn hafa fylgst me tugi ra.


Stigakjafturinn rustl Alingis fer enn og aftur me fleipur

En berast frttir af v a til su peningar til a endurnja ea kaupa n vopn fyrir lgregluna.
Nei, Bjrn Valur. etta voru ekki reianlegar frttir?
Hrskotabyssur, hlfsjlfvirkar byssur, af smu fjrlgum og gera ekki r fyrir v a brnum s boi hr upp framhaldssklanm og fullornu flki thst r framhaldssklanmi smuleiis.
Nei, Bjrn Valur, httu n alveg. Einhvern tmann hefu svona tengingar veri kallaar lskrum.
Af smu fjrlgum er gert r fyrir v a hgt s a kaupa hr einhver hundru nrra hrskotabyssa og hlfsjlfvirkra skammbyssa fyrir lgregluna.
Varstu binn a lesa fjrlgin ea triru bara frttum?
Og g neita a tra v a a hafi safnast slkur sfnuur saman essa tvo stjrnmlaflokka a eim finnist etta llum allt lagi. Og g hfa til framsknarmanna srstaklega og g spyr ykkur ll hstvirtu og httvirtu ingmenn Framsknarflokksins: Finnst ykkur etta allt lagi? Komu i hinga til ings essum erindagjrum? Ea tli i a spyrna vi ftum, taka ykkur rgg og stva essa blvuu vitleysu sem etta sannarlega er.
Af hverju spyr hann ekki lka httvirta ingmenn Sjlfstisflokksins, stjrn Hvatar ea Heimdellinga ea kjrdmisflag Sjlfstismanna Austur-Hnavatnssslu?
Hann er n meiri strigakjafturinn, hann Bjrn Valur Gslason, sem hrkklaist af ingi eftir aeins eitt kjrtmabil. Samflokksmenn hans vildu hann ekki ing en geru hann a varaformanni flokksins sem fkk, meal annars vegna Bjrns Vals, hulega trei sustu alingiskosningum.
Svo stendur hann, varaingmaurinn, upp Alingi og fer me tmt fleipur og tvinnar saman byssur og nm. Af hverju ltur hann ekki ngja a fara Keflavkurgngu. a var alltaf dltil reisn eim.
Ofangreindar tilvitnanir eru r ru mannsins Alingi samkvmt frtt ... DV.

Whiskey on The Rocks skerjagarinum

Fr mijum ttunda ratugnum taldi snski sjherinn sig reglubundi skynja sovska kafbta sinni lgsgu og elti . En eir fundu engan. Ekki fyrr en oktber 1981 egar sovskan kafbt rak upp kletta Karlskrona og Svi, morgungngu me hundinn sinn, s hann ar. etta tti ekki gott fyrir Sovtrkin, og ekki heldur gott fyrir snska sjherinn, en eftirlaunamenn me hund mttu vel vi una.

Kafbturinn var W-137 af Whiskey-ger. Whiskey on the rocks, sagi umheimurinn og Svum var ekki skemmt.

Hann er rfandi skemmtilegur leiarahfundur Morgunblas dagsins sem skrifar um kafbtaleit Sva skerjagarinum snum. Og lokin segir hfundurinn:

N virast kafbtar vera komnir kreik n. Vel m vera a Ptn s a minna sig. Jafn lklegt er a Svar fi ekki r v skori nema Rssar strandi snum bt. En etta er ekki kalt str. En til ryggis ttu Svar a fjlga tmabundi eftirlaunaegum me rakka grunsamlegum fjrum. a hefur reynst drgsta varnarager eirra tvr aldir.

Mr er strlega til efs a hgt s a ra um kafbtaleitarstarfsemi Sva n ess a maur brosi a minnsta t anna. essi bgslagangur brrajarinnar er svo skaplega rangurslaus a hann minnir leit gamla Aluflokksins eftir atkvum ea Prata eftir frambjendum. Hvort tveggja grtbroslegt.


Enn og aftur fara Rssar illa me Sva

Skmmu ur en Sovtrkin hrundu belgdu au sig t og ttust umtalsvert meiri en au raun voru. Kafbtar eirra ikuu feluleik snska skerjagarinum sr til skemmtunar.

Fjldi tilvika eru skr runum 1962 til 1988. Allt var etta taugatrekkjandi en rangurslaust leitarstarf brra vorra snska flotanum. Raunar var a svo lokin a etta voru sagir smkafbtar, gott ef ekki fjarstrir. Svona skringar ttu a hjlpa til vi a tskra rangursleysi. Auvita harneituu Sovtmenn tilvist kafbta snska skerjagarinum en brostu reianlega t undan skegginu.

a var ekki fyrr en 27. oktber 1981 a kafbtur sigldi upp sker vi Karlskrona a snski flotinn fkk smvgilega uppreisn ru. Glottu snsk stjrnvld en Sovtmenn ttu afar illt me a neita glpnum.

a sem hins vegar vakti sfellt meiri athygli eftir v sem meintum kafbtum fjlgai snska skerjagarinum var hversu erfilega snska flotanum tkst a hafa upp eim. Raunar var a svo a aldrei tkst eim a elta uppi einn einasta kafbt. Strand rssneska kafbtsins var ekki snskum a akka.

Eftir a Sovtrkin hrundu hefur greinilega ekki miki gerst. rtt fyrir alla sna tkni er Svum gjrsamlega mgulegt a finna rssneska kafbta innan eigin lgsgu og eru nokkur tilvik skr um eltingarleiki. Og enn og aftur valsa Rssarnir t og inn um snska skerjagarinn og snski flotinn ltur t eins og sktar skemmtifer rabtum.

Tvennt er n til ra hj snskum. Anna hvort efla eir varnir snar ea eir taki me vihfn mti Rssunum eins og hverjum rum feramnnum. Vst m vera a hi sarnefnda gti styrkt snska ferajnustu umtalsvert. mean breiist sama meinfsna glotti t andliti Kremlverja eins og gerist egar eir voru kenndir vi Sovti.


mbl.is Rssneskt skip lei til Svjar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Geta umbrot Brabungu leitt til eldgoss Tungnafellsjkli?

Tungnafellsj

Margir fylgjast me skjlftavirkni landinu og hafa gert langan tma. Flestir vita a ekki eru skjlftar beintengdir vi eldsumbrot, fjarri v. eir eru oftar en ekki vegna hreyfingar jarskorpunnar. Stundum benda skjlftar til eldsumbrota og fyrst og fremst egar kvika brst upp og veldur vi a titringi sem jarfringar hafa n a tlka og skra.

etta er svo sem allt gott og blessa. Vi lifum essu landi og sttum okkur vi jarskjlfta og eldgos, fylgjumst me run mla af barnslegri forvitni og tkum eftir hverju ori sem fringarnir mila til okkar. Reyndar er a svo a tengslin milli jarfringa og almennings er svo skaplega stutt hr landi og skilningur flks verur v meiri og dpri en ella.

Lengi hef g veri afar hugsi yfir skjlftum Tungnafellsjkli enda hafa eir veri afar margir og strir upp skasti. Auvita flgrar a a leikmanninum a arna gti dregi til tinda vegna ess a hversu tengslin vi Brarbungu virast vera aus vegna nlgar.

ritger eftir rhildi Bjrnsdttur, jarelisfring, og Pl Einarsson, jarelisfring, Jkli nr. 63 2013, kemur eftirfarandi fram (feitletrun og greinaskil er mn):

Knnun jarskjlftaggnum og InSAR-myndum leiir ljs rjr skjlftahrinur ea atburi sem gtu tengst essum nlegu hreyfingum.

Fyrsti atbururinn var oktber 1996, mean Gjlpargosinu st, annar var gst 2008 og s riji nvember 2009. essir atburir koma fram aukinni jarskjlftavirkni svinu, bi ef liti er til fjlda skjlfta og skjlftavgis. Allir skjlftarnir eru litlir.

Samanlagt skjlftavgi allra skjlfta svinu samsvarar einum skjlfta af strinni 3,4. Vgi sprunguhreyfinganna sama tmabili samsvarar skjlfta af strinni 5,0. etta misrmi styur eindregi tlkun a sprungufrslurnar tengist kvikuhreyfingum en stafi ekki einvrungu af tektnskum hreyfingum.

141019 Skjlftar vik 42

Auvita heldur leikmaurinn rksemdafrslunni fram og freisast til a tengja essar niurstur astur vegna hreyfinga Brarbungu. annig getur vel hugsast a eldgos veri skju Tungnafellsjkuls haldi essir skjlftar fram. Mgulega getur veri a Brarbunga hafi aldrei gosi. Fargi ofan Brarbunguskjunni kann a vera svo miki a kvika leiti undan eldstinni og ar sem hn greiari lei upp yfirbor. Hn hefur ferast um fjrtu km lei fr Brarbungu og Holuhraun ar sem eldgos var. Lkur benda til ess a a hafi hn einnig gert lok 18. aldar er ar gaus sast. A minnsta kosti benda brotalnur sigdalsins, sem stundum hefur veri dreginn inn umruna, til ess a hr s um endurteki efni a ra. a vill segja a Barbunga skjti iulega kviku til norurs en gjsi ekki sjlf.

141019 landi skjlftar

Tungnafellsjkull er ekki ekkt eldst. Sagt er a ar hafi ekki ori eldgos sustu tu sund rin en a bendir ekki til ess hn s kulnu. vert mti benda or jarelisfringanna hr a ofan til a arna hafi eitthva gerst ur en Brur tk a bra sr.

Svo er a anna ml hversu kyrrt er landinu llu mean kyrr er Brarbungu, Holuhrauni og sku. Tindalaust er llum vgstum nema vi norvesturhorn Vatnajkuls eins og mefylgjandi skjlftakort fr Veurstofunni snir.

Efsta myndin er r ritger Pls og rhildar og me v er essi texti: Einfalda jarfrikort af svinu kringum Tungnafellsjkul byggt kortum fr Gumundi Kjartansyni (1965) og Hauki Jhannessyni og Gumundi mari Frileifssyni (2006a). Bakgrunnur fr Landmlingum slands.

Nsta kort er af skjlftum viku 42, a er sasta vika, fr 12. til 18. oktber 2014. Sasta korti er svo yfirlitskort dagsins fr Veurstofunni.


Rassbagan sem hvarf blmuna fr Holueldum

Alltaf skal maur taka ofan fyrir sjlfskipuu gfumnnunum og undrast hfileika og skra hugsun. Undraskjtt er stokki grunnhyggna skringu og henni teki sem heilgum sannleika og a jafnvel brotalamirnar su ltt huldar.

Seinnileikinn fr svo marga til a gleyma gagnrnni hugsun, notfra sr menntun og ekkingu sem tti alltaf a vera til taks. Svo afar margt er sennilegt og ar af leiandi of reytandi a leggja a sig a brjta heilann um eitthva sem gfumennirnir hafa teki upp sna arma sem sjlfsg sannindi.

Mr er oftast annt um mlfar mitt, bi mltu mli og rituu. Er sst af llu gur v. N man g a fyrir nokku lngu hversu eim var hlt sem httu a segja a eftirspurn vri mikil eftir ... blum, kexi ea hva a n var. ess sta var a ora annig a mikil spurn vri eftir hinu og essu. etta or brkuum vi sem ttumst vera gfumenni.

M vera a g hafi ekki teki ngu vel eftir slenskutmunum hj lafi Oddssyni MR fyrir margt lngu. Hann hefur byggilega nefnt a essi spurn vri blvu rassbaga, en ekki tk g eftir v.

Jja, a minnsta kosti les g daglega rdlkinn Morgunblainu sem nefnist Mli. Af honum hef g gagn og vonandi gaman af.

Mli dagsins segir eftirfarandi:

Stundum finnst flki tvtekning bor vi eftirspurn eftir e-u vera mlleysa og segir spurn eftir e-u. Meini er a spurn essari merkingu sr ekki sto mlinu. Lkt gildir um hugi e-u, agangur a e-u og tillit til e-s.

Er g las essar lnur rann upp fyrir mr nr dagur og rassbagan spurn eftir leysist upp blrri mu fr Holueldum og hvarf ravddir himingeimsins.

Ekki veit g hvort mikil eftirspurn er eftir svona dlkum eins og hafa mrg r birst Mogganum mnum. Hitt er vst a g myndi spyrja eftir honum htti hann a birtast enda lrir s er lifir.


Morgunblai gagnrnir sstrengsverkefni

kafi fyrirtkisins vi a vinna vi svokalla sstrengsverkefni er eiginlega enn skrtnari, tt ar fylgi hvorki hvaamengun n fugladrp. a ml er kynnt skiljanlegum sefjunarstl, sem er essu mikla fyrirtki ekki smandi.

Leiarahfundur Morgunblasins fer mikinn dag og leyfir sr a gagnrna Landsvirkjun. Ofangreind or eru r essum leiara og eru strmerkileg v lengi hefur fyrirtki fengi a valsa um og vinka sstrengnum framan landsmenn rtt eins og hann vri galdragulrt sem hgri menn hafa margir hverjir kokgleypt.

Vandinn er bara s a engin orka er fyrirsjanleg sstrenginn nema me trlegum breytingum landslagi og mefylgjandi nttruskaa.

Sefjunarstll m hiklaust kalla essa sstrengsplitk Landsvirkjunar. Vi skulum varast a leggja trna a sem etta fyrirtki segir um mli, miki vantar upp a ar su ll kurl komin til grafar.


Var flki myndinni strkostlegri httu?

TiskudrottningHn vakti vissulega athygli myndin sem birtist fjlmilum gr og dag af ungmennunum sem dnsuu af kti einhvers staar vi hraun sem rennur r gg Holuhrauni noran Vatnajkuls.

Sumir nu ekki upp nef sr fyrir vandltingu og eirra meal var formlandi almannavarna. Tr enginn fjrmenninganna hrauninu eins og msir blaa- ea frttamenn hafa gert.

Hgt er a ra hvar myndin var tekin. arna er mikill gufumkkur sem leggur upp af hraunjarinum. a bendir til a Jkuls renni arna vi jaarinn.

Hr er nnur mynd sem snir stu hraunsins ann 30. september 2014.

jarvsindastofnun

Samkvmt frtta myndum rennur Jkuls suur fyrir hrauni, kemst ekki norur fyrir a. g hef sett hvtan kross austan vi ann hluta hraunsins sem hefur a undanfrnu veri mestri hreyfingu. frttamyndum hefur mtt sj na renna rngri lnu vi hrauni og gufublstrar lagt upp fr v.

Myndin er byggilega tekin einhvers staar arna sem hvti krossinn er. hefur veri sunnan- ea suvestantt og mia vi efri myndina hefur hn veri talsvert strng, ef til vill 8 til 10 m sek.

arna hefur v ekki veri nokkur htta ferum vegna gasmengunar, hvorki fyrir yrluna n faregana.

Staurinn er rmlega tta klmetrum fr eldggunum og vindinn leggur ttina fr flkinu. Eldgosi gnai v essu flki ekki nokkurn htt.

Hamagangur almannavarna er v algjrlega tilgangslaus.

Vel m vera a yrlan hafi lent arna leyfi en engin htta virist hafa veri ferum fyrir flk, yrluflugmaurinn hefur ausjanlega veri afar agtinn.

Hins vegar halda yfirvld fram hrslurri snum og gera a v skna a allir svinu su strkostlegri httu. Ef eitthva er mlisvert er a rur yfirvalda.

g hef fylgst me gosfrttum og s tal myndir af gosstvunum. a hefur heyrt til undantekninga a vsindamenn og fjlmilaflk hafi veri me gasgrmur sr til varnar. Ekki nokkur maur og sst af llu fjlmilar, hafa gagnrnt gasgrmuskortinn ljsi rurs almannavarna og lgreglu.

A sjlfsgu geta astur stundum veri httulegar vi eldgosi. Hvernig geta r veri httulegar flki meira en tta klmetrum fr gosstvunum hvassri sunnan ea suaustantt?

Tek a fram til a fyrirbyggja misskilning a g ekki ekkert til yrlufyrirtkisins ea flugmannsins.


Landafrin vefst fyrir Veurstofunni

R141007 Veurstofan gosstaureglan er s a maur trir llu sem kemur fr stjrnvldum. Hins vegar gleymist a ar starfar flk sem er mistkt verkefnum snum rtt eins og starfsflk hj einkafyrirtkjum. Hin reglan er s a tra ekki llu sem birtist prenti og ekki heldur netmilum. etta datt mr hug egar g gndi mefylgjandi kort fr Veurstofu slands Facebook su hennar. Fannst a heldur lklegt.

Korti a sna hvert gasmengunin fr gosstvunum a leggja dag, mivikudag.

Einhver hefur kasta til hndunum hj Veurstofunni v gosstvarnar eru fjarri v a vera ar sem raui liturinn bendir til. r eru ar sem g hef sett lti X og a er um fjrtu klmetrum noraustar. Sast egar g athugai var ekki enn fari a gjsa vi Gsavtn.

Einhverjum kann a ykja etta smatrii sem engu skiptir. Setjum a bara samhengi vi anna. Fyrst stasetningin gosstvunum er rng er gti ekki fleira veri rangt, t.d. sjlf spin?

Svo er a etta me smatriin. Lklega er a bara smatrii launin hj lesandanum lkki um 1%. Enn kann a a vera smatrii stafsetningarvillur su texta. Jafnvel landakort getur veri rangt en a m vera smatrii. egar g geri villu Excel tflureikni f g ranga tkomu, jafnvel enga. a dugar sjaldnast.

Skipti smatriin litlu mli hva um stareyndir? Er ng a kvein stareynd s 99% rtt til a standa undir nafni. Hvar endar slkt egar slegi er af krfum um nkvmni blaamennsku ea upplsingagjf til jar, svo dmi s teki?

Hvaa mli skiptir eiginlega gosstvar su sagar vi Gsavtn en ekki flum Jkulsr Fjllum? Svari hver fyrir sig.


gmundur boar skrautritaan ssalisma

Stjrnmlamenn og fjlmilamenn koma n fram hver ftur rum og krefjast breytinga bvrulgum anda frjlshyggjusjnarmia. Engar undangur skuli leyfar, markaslgml skuli vera algerlega randi og llu sem heitir samvinna og samleg vsa dyr. Skyldu allir sem kvei hafa upp stra dma undanfrnum dgum hafa hugsa dmi til enda?

Svo kerfislgur sem Sjlfstisflokkurinn virist vera hlt g einfeldni minni a hann myndi koma Mjlkursamslunni til varnar tilvistarbarttu hennar sem byggist einokun. Nei, hina snnu kerfiskalla er greinilega a finna annars staar. Ofangreind tilvitnun er r grein gmundar Jnassonar, alingismanns, eim erkikomma sem er einna mlugastur Vinstri grnna. Grein gmundar birtist Morgunblai dagsins og undir yfirskriftinni: Hva gagnast neytendum og bndum?. Svari liggur augum uppi eftir lestur greinarinnar.

Samkvmt orabk gmundar er samkeppni markai frjlshyggja, varla nfrjlshyggja ea fgafrjlshyggja. Vi hin tlum, eiginlega hvar flokki sem er, tlum einfaldlega um samkeppni vegna ess a anna gengur ekki. Ekki nokkurt rttlti er flgi afskiptum rkisvaldsins af markanum vegna ess a rki kann eli snu ekki neina starfsemi markai. Og jafnvel a taki tt samkeppni markai er a gert me vlkum endemum og svindli a ekki tekur nokkru tali. Ltum a vera bili.

gmundur ver einokun MS me kjafti og klm. Hann segir:

Afkomu MS, fyrirtkis bndanna, er strt me verlagningu hrefni og afurum annig a hn er rtt lilega 1% af veltu gu ri, um 300 milljnir af 20 milljara krna veltu. Hagnaur strsta smslurisans, Haga, sem raun rur rlgum framleislufyrirtkja matvlainai, nam fyrra fjrum milljrum krna af 76 milljara veltu. etta er munurinn fkeppnisfyrirtki markai n kvaa og fyrirtki sem ltur regluverki og ahaldi!

Manninum stendur hrein hugmyndafrileg gn af v sem verur til egar gjld eru dregin fr tekjum fyrirtkis. a er sem mor huga hans a gur hagnaur s af rekstri fyrirtkis. Vonandi heldur er a ekki skoun hans a hagnaur af rekstri fyrirtkis skuli ekki vera meiri en 1,5% eins og hann segir a s tilviki MS. a tti n merkileg vxtun hvorki 1,5% og raunar lka 5,26% eins og er hj Hgum mia vi upplsingarnar sem gmundur gefur. Hann tti a tkka innlnsvxtum rkisbankanum Landsbankanum og ekki sur tlnsvxtum ar b og hj rum bnkum, svona til samanburar.

Annars er alltaf vandinn vi erkikommana a eir eru mti hagnai, enginn m gra. a er hin argasta frjlshyggja. Taki svo eftir oralaginu. Hagar eru fkeppnisfyrirtki markai n kvaa og MS er fyrirtki sem ltur regluverki og ahaldi. etta kallast n eiginlega skrautritaur ssalismi.


Hva veldur hkkun hsnis hr landi?

Fasteignablur virast hafa sprotti upp mrgum borgum vestur Evrpu. annig er a Kaupmannahfn, sl, Amsterdam og var. Reykjavk er mikill grftur fasteignablunni.

Okkur leikmnnum finnst a undarlegt hversu hsnisver hkkar n ess a eftirspurnin s samrmi vi a. Gti veri a nnur fl spili markainn og vi a hkki fasteignaveri r llu hfi.

Bygging fasteigna, ba og skrifstofuhsnis, er tiltlulega einfld en ru atvinnugrein. Fyrir rfum rum var miki rtt um a hfuborgarsvinu vru sundir ba umfram rf. Hva gerist? Ekki hefur rfin aukist ea salan teki svo mikinn kipp a a skri bluna hr landi.

g man ekki eftir a neinn hafi skoa sturnar fyrir hkkandi fasteignaveri hr landi.


mbl.is rar ttast ara fasteignablu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gsavatnalei er ekki merkilegt mannvirki ...

Vegurinn sem kenndur er vi Gsavtn er ekki merkilegur. Hann hefur aldrei veri unninn a neinu leiti og ar af leiandi er enginn skai hrauni hafi fari yfir hann. Gsavatnalei hefur ekki lokast. a sem nst gerist er a flk mun einfaldlega krkja fyrir hrauntotuna og fyrr en varir myndast nnur sl.

Manni hefur svo sem snst myndum fr gosstvunum og vi hrauni a eir sem ar hafa fengi a leika lausum hala hafi eki utan vega. annig hefur a veri flum Jkulsr fr v a menn fru a aka r. Ekki man g eftir v a hafa s nnur fr en veginn sjlfan. Jkulsin og vindurinn sj um a fela ll vegsummerki. Hr en ekki veri a mla utanvegaakstri bt.


mbl.is Hrauni er komi yfir veginn
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

rur lggu og almannavarna styst ekki vi rk

Vi, almenningur, hfum s alls kyns li spranga um gosstvunum, flk sem ausjanlega kann ekkert til fjallamennsku ea feralgum, hvorki gangandi n akandi. etta flk hefur einhvern htt geta fengi agngumia hj lgreglustjrum og almannavrnum t eitthva anna en ekkingu sna og kunnttu.

mean er alvnum fjallamnnum harbanna a fara arna inn eftir og dmi um a yrlur hafi veri senda til a stoppa menn blum sem eru langt umfram a sem vsindamenn og fjlmilamenn hafa yfir a ra.

Og jafnvel vsindamenn hafa margir hverjir ekki smu ekkingu fjallamennsku og margir eirra sem vera a hafa sig hga.

Til vibtar eru ferajnustuailar sem hagsmuni hafa v a geta fari me flk r slir sem hinga til hafa veitt eim miklar tekjur. eim eru nna allar bjargir bannaar.

Er eitthva sem mlir gegn v a almenningur fi a fara nlgt gosstvunum og skoa r r fjarlg? Hinga til hefur mannfall meal feramanna sem skoa gosstvar ekki veri neitt.

Vi fjallamenn mtmlum auvita essu banni. rur almannavarna virka ekki vegna ess a allir vita a hann hefur vi ltil rk a styjast.


mbl.is etta er afar skynsamlegt
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fundarger gfumannars um veurfar

Fundi gfumannars veurspmanna slands sitja gfumenn fr gfumannari og ennmeiragfumannari samt minnihttar og minnimttar. Fundinn sat einnig ritari fundargerarinnar.

Veri dag heldur fram me sama htti og sustu daga. Engin merki sjst um a veri htti ea a s rnun. Ekkert hefur dregi r rkomu. Rignir n vast um landi og mest ar sem rkoman er mikil en minna annars staar.

Lgir koma og fara svipaan htt og r hafa gert fr v landsmenn litu fyrst til veurs.

egar ekki skn sl er lkleg sta a sk hafi dregi fyrir hana. egar a gerist getur veri a a byrji a rigna.

rr mguleikar eru taldir lklegast um framvindu veurs:

  • Rigningin httir
  • Ekki httir a rigna
  • Skraveur, skin milli
  • Sld (rtt upp hnd sem veit hva ori ir)
  • Vindur er yfirleitt mti gngumanni, lka bakalei
Ekki er hgt a tiloka arar svismyndir.
Fr ennmeiragfumannari: Appelsnur eru appelsnugular, lgir eru litlausar. Varast ber a lta vrum augum til slar egar hn snir sig. Lklegt er a n s fari a hausta en a lur hj. Langt er til vors en a styttist.

essi fundarger barst mr morgun. Vi hana er fu gfulegu hgt a bta.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband