Akkúrat núna og lekkerir tónar

Orđlof og annađ

Betri íslenska

Ţeim sem spyrja hvernig eigi ađ tala betri íslensku er venjulega bent á ađ lesa sem mest, og lestur er mikilvćgur á margan hátt. 

Af lestri lćrir fólk ný orđ og orđasambönd og hvernig eigi ađ nota ţau, áttar sig á ýmsum merkingarblćbrigđum orđa og orđasambanda sem ţađ ţekkir fyrir, og fćr tilfinningu fyrir málsniđi – hvađ á saman, hvađ tilheyrir hverri stíltegund, hvađ á viđ í tilteknum ađstćđum.

Kristinn Schram, Vísindavefurinn.

Athugasemdir viđ málfar í fjölmiđlum

1.

„Rúss­neska of­ur­fyr­ir­sćt­an Ir­ina Shayak er stödd á Íslandi akkúrat núna.

Frétt á mbl.is.           

Athugasemd: Ég er viss um ađ sami blađamađurinn og skrifađi ofangreinda setningu er sá sami og skrifađi „akkúrat núna“ í frétt í Morgunblađinu 10. júní 2019, sjá hér (athugasemd númer 6). Í henni segir:

Akkúrat núna höfum viđ fundiđ 95 óbreytta borgara látna …“

Um svona vill skrifari segja ţetta:

  1. Eitt er ađ bulla međ slettu, annađ er ađ gera ţađ oft (athugiđ ég nota ekki tískuorđiđ „ítrekađ). 
  2. Vont er ţegar sá sem ţetta gerir er blađamađur. 
  3. Enn verra er ađ vera samstarfsmađur blađamannsins og hafa ekki sagt honum til. 
  4. Verst af öllu er ađ vera ritstjóri eđa ritstjórnarfulltrúi á fjölmiđlum og hafa ekki komiđ auga á bulliđ og veitt blađamanninum vinsamlegt tiltal.

Já, ţađ er vandratađ í henni veröld. En hver ţessi fyrirsćta er veit ég ekki né heldur hvađ ofurfyrirsćta er. Hins vegar veit ég hvađ hetja er og ofurhetja en sú vitneskja er úr „súpermanbíómyndum“.

Tillaga: Rúss­neska of­ur­fyr­ir­sćt­an Ir­ina Shayak er núna stödd á Íslandi.

2.

17 frum­vörp hafa veriđ af­greidd á Alţingi í dag …

Frétt á mbl.is.           

Athugasemd: Af hverju getur blađamađurinn ekki skrifađ töluna sautján međ bókstöfum? 

Í Morgunblađinu 13. júní 2109 segir á blađsíđu 34, undir millifyrirsögn:

14 árum síđar, ţegar Anna María var orđin ţekkt leik- og söngkona …

Af hverju ekki fjórtán árum síđar eđa um 14 árum síđar, rúmlega eđa tćplega? Líklega eru sumarstarfmennirnir teknir til óspilltra málanna á Mogganum. Leiđbeinir enginn byrjendum? 

Hvergi tíđkast ađ byrja setningu á tölustöfum, í flestum tungumálum er varađ viđ ţví. Af hverju: Vegna ţess ađ ţeir eru allt annars eđlis en bókstafir og oftast til annarra hluta nytsamlegri. Á eftir punkti kemur stór upphafsstafur, ţetta er reglan í flestum tungumálum. Tölustafir eru alltaf eins, eru eins og ađskotahlutir, gefa ekki ţađ sama til kynna og bókstafir.

Ég hef haft ţađ fyrir reglu ađ skrifa lágar tölur í bókstöfum, ţađ er ađrar en dagsetningar. Margir miđa viđ lćgri tölur en eitt hundrađ en ađrar međ tölustöfum. Ţetta veltur á smekk.

Tillaga: Sautján frum­vörp hafa veriđ af­greidd á Alţingi í dag, öll međ mikl­um meiri­hluta at­kvćđa.

3.

„Ţurrkur skapar vanda á vegum á Suđurlandi og rykiđ er eins og jóreykur í kúrekamynd.

Frétt á blađsíđu 2 í Morgunblađinu 12. júní 2019.          

Athugasemd: Margir góđir blađamenn starfa á Morgunblađinu međal ţeirra er sá sem ţekkir orđiđ jóreykur. Hann veit ađ jór er gamalt heiti og merkir hestur. Ţegar einn eđa fleiri hestar hlaupa á ţurru landi ţyrlast upp ryk. Forđum og jafnvel enn er ţađ nefnt jóreykur, ađ vísu ryk, ekki reykur.

Alltaf ánćgjulegt ađ lesa góđan texta.

Tillaga: Engin tillaga

4.

„Ljós­ir og lekk­er­ir tón­ar eru áber­andi í íbúđinni …

Frétt á mbl.is.           

Athugasemd: Hér er ekki veriđ ađ tala um tónleika í íbúđ, hugsanlega liti á veggjum og jafnvel húsgögnum. Ţví miđur er engin skýring á „tónunum“. Svona er nú sérfrćđitaliđ orđiđ sérfrćđilegt ađ einfaldur lesandi áttar sig ekki á „fréttinni“.

Hér áđur fyrr var allt „lekkert“, jafnvel „gasalega lekkert“. Sérstaklega föt og hárgreiđsla kvenna, húsgögn og annađ mikilvćgt. Síđan fór vegur ţessarar slettu hnignandi sem og mörg önnur á sjöunda, áttunda og níunda áratug síđustu aldar. Enginn amast viđ ţví. 

Ţegar einhver segir eitthvađ vera „lekkert“ ţykir ţađ ótrúlega gamaldags („retró“) og bendir ađallega til ţess ađ sá sem notar orđiđ sé nokkuđ viđ aldur.

Orđiđ hefur ábyggilega borist hingađ úr dönsku. Á Wiktionary segir um ćttfrćđi orđsins:

From Middle Dutch lecker, derived from the verb lekken (“lick”) (Dutch likken). Cognate to German lecker, Afrikaans lekker, Middle Low German lecker, Norwegian lekker, Swedish läcker and Danish lćkker.

Líklega lifir ţetta orđ ágćtu lífi í ţessum tungumálum ţó úr ţrótti ţess dragi hér.

Tillaga: Ljós­ir og snotrir tón­ar eru áber­andi í íbúđinni …


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband