Oršręša, tķmapunktur og sitjandi ... eša standandi žingmašur

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum.

 

1.

„Mikil aukning į slysum vegna lyfjaaksturs.“ 

Fyrirsögn į forsķšu Fréttablašsins 3. desember 2018.    

Athugasemd: Varš aukning į slysum eša fjölgaši žeim? Stundum mętti halda aš blašamenn geršu žaš aš leik sķnum aš lengja mįl sitt frekar en aš stytta og einfalda. 

Į ķslensku leggjum viš įherslu į sagnorš, ekki nafnorš.

Berum saman fyrirsögnina og tillöguna hér fyrir nešan. Rétt um hönd sem finnst fyrirsögnin betri?

Tillaga: Slysum fjölgar vegna lyfjaaksturs.

2.

„Slķk oršręša er ķ senn óverjandi og óafsakanleg …“ 

Frétt į visir.is.     

Athugasemd: Oršafįtękt mun įbyggilega gera śtaf viš ķslenskt mįl ef ekki kęmu til ašrar aš hrašvirkari ašferšir. Ofangreint tilvitnun er höfš eftir forsętisrįšherra.

Oršręša er nokkurs konar samheiti yfir margvķslegt tal og jafnvel skrif. Į malid.is segir:

Oršręša er samfellt talaš mįl sem inniheldur margar setningar. Oršręša getur veriš ķ samtal, vištal, brandari, frįsögn, ręša, predikun o.fl.  

Oršręša er samfellt talaš mįl sem inniheldur fleiri en eina setningu, ķ texta eša tali. 

Nišurstašan er žį žessi: Ķ staš oršins oršręša getum viš sagt tal, talsmįti, oršaval, umręša, frįsögn og raunar allt sem į viš talaš mįl og ritaš.

Ķ žessari sömu frétt talar forseti Alžingis um oršbragš sem merkir oršaval eša oršafar en žetta eru falleg orš sem žarflegt er aš nota. Oršbragš er gegnsętt og žarf ekki aš merkja eitthvaš slęmt nema žaš komi sérstaklega fram. Hins vegar žekkum viš žaš einkum ķ samhenginu ljótt oršbragš. Til dęmis finnst mér oršbragš Žórarins Eldjįrns oftast fallegt og vel saman sett. Ekki var oršbragšiš į Klausturbar fallegt né til eftirbreytni.

Tillaga: Slķkt tal er ķ senn óverjandi og óafsakanlegt …

3.

„„Snertimark“ er žaš kallaš sem er afskaplega mįttlaus žżšing. Vęri ekki nęr aš nota oršiš „nišursetningur“ um gjörninginn?“ 

Ljósvaki į bls. 50 ķ Morgunblašinu 7.12.2018

Athugasemd: Hér er veriš aš agnśast śt ķ mįlfar ķ fjölmišlum en žó er vert aš geta snilldarinnar, žį sjaldan hśn sést. Orri Pįll Ormarsson, blašamašur į Mogganum skrifar ķ Ljósvakann og leggur fram orš til žżšingar ķ bandarķskum fótbolta. 

Oršiš nišursetningur var haft um sveitaómaga, fįtękt fólk, stundum fatlaš, en einnig börn og gamalmenni, sem komiš var fyrir į heimilum óskyldra. Žetta er samsett orš og merkir bókstaflega aš setja nišur. Ekki mį rugla žvķ saman viš žaš žegar einhver hefur sett nišur vegna einhvers, žaš er oršiš sér til minnkunar.

Mér finnst fótboltinn žarna vestra nokkuš flókinn og hef ekki mikinn įhuga į honum. Hins vegar žekkja margir oršiš „touchdown“ sem hingaš til hefur veriš kallaš snertimark į ķslensku. Nišursetningur er snilldarorš en ķ žaš vantar žó markiš žannig aš ég geri varla rįš fyrir aš žaš nįi śtbreišslu, bandarķskur fótbolti hefur hvort eš er ekki nįš neinum vinsęldum hér į landi.

Žrįtt fyrir snilldina hefši mįlsgreinin sem hér er vitnaš til mįtt vera hnitmišašri. Snilldin er oft óžęgilega takmörkuš.

Orri Pįll segir ķ Ljósvakapistli sķnum:

Annaš sem mér finnst undarlegt ķ ķžróttalżsingum ķ sjónvarpi er žegar leikmenn į EM kvenna ķ handbolta, sem nś stendur yfir, eru kallašir Danir, Serbar og Žjóšverjar. Allt eru žaš karlkyns orš. Hvers vegna ekki Dönur, Serbur og Žjóšverjur? Er žaš ekki ķ takt viš breytta tķma? Veit aš vķsu ekki alveg meš Žjóšverjur; žaš hljómar meira eins og nafn į smokkum sem ķslenska rķkiš hefši einkaleyfi į.

Eftir aš hafa lesiš žetta hló ég upphįtt.

Tillaga: „Snertimark“ er afskaplega mįttlaus žżšing. Vęri ekki nęr aš nota oršiš „nišursetningur“ um fyrirbrigšiš?

4.

„Į einum tķmapunkti lét Helga hann Kjartan vita af žvķ aš stušningsmenn Bröndby vory byrjašir aš banka og vęflast um ķ garšinum.“ 

Frétt į visir.is. 

Athugasemd: Hvaš ķ ósköpunum kemur oršiš „tķmapunktur“ mįlinu viš? Ekkert. Žetta er eitt af žessum vita gagnslausu oršum sem einhverjir krakkar sem villst hafa ķ blašamennsku finnst flott af žvķ aš žaš viršist svo śtlenskt.

Jafnvel ķ ensku er oršiš ofnotaš, sjį vefsķšuna Grammarist en žar stendur:

The common phrase point in time could usually be shortened to just point or time. If neither of those words sounds right, there are other alternatives such as moment, second, and instant, which get across that we are talking about time.

Sama er meš ķslensku. Önnur orš eša umritun getur veriš vęnlegri kostur en aš nota hiš klisjukennda, ofnotaša orš.

Berum nś saman tilvitnaša textann og tillöguna hér fyrir nešan. Merkingin hefur ekkert breyst žó „tķmapunkturinn“ hafi veriš fjarlęgšur.

Tillaga: Helga lét Kjartan vita af žvķ žegar stušningsmenn Bröndby voru byrjašir aš banka og vęflast um ķ garšinum.

5.

„Latifa lagši af staš į sjóskķšum frį Óman įsamt finnskri vinkonu sinni …“ 

Frétt/fréttaskżring į bls. 6 ķ sunnudagsblaši Morgunblašsins 8.12.2018 

Athugasemd: Lķklega hefši veriš trślegra oršalag aš Latifa hefši lagt af staš frį Oman į gönguskķšum. Aš vķsu fellur aldrei snjór ķ rķkinu sem er viš mynni Persaflóa og į landamęri aš Saudi-Arabķu og Jemen en žaš er nś bara smįatriši (!). 

Sjóskķši eiga žaš sameiginlegt meš svigskķšum aš žau eru ekki notuš til feršalaga. Ekki er hęgt aš komast įfram į žeim nema vera dreginn eša fara nišur brekku. Sem sagt, enginn feršast į sjóskķšum nema bįtur dragi feršalanginn. Annars er fer hann „hvorki lönd né strönd“ eins og sagt er.

Ķ žeim erlendu fréttamišlum sem ég hef lesiš til aš skilja frétt Moggans eru sjóskķši ekki nefnd heldur aš Latifa hafi fariš į snekkju (e.yacht) frį Óman. Mį vera aš ķ einhverjum śtlendum fréttamišlum sé sagt frį feršalagi į sjóskķšum.

Tillaga: Latifa fór frį Óman į snekkju įsamt finnskri vinkonu sinni.

6.

„Ašeins einn sitjandi žingmašur telur aš žingmennirnir ...“ 

Frétt į visir.is.  

Athugasemd: Hvaš er sitjandi žingmašur? Er žaš žingmašur sem situr į žingfundi? Er žaš žingmašur sem situr yfirleitt? Žingmašur ķ bķl?

Į śtlenskunni sem blašamenn dį svo mikiš segir af „sitting president“ ķ Bandarķkjunum. Žį er įtt viš nśverandi forseta. Og svo mikiš kunna žeir ķ ķslensku aš žeir halda aš žingmašur sem kjörinn er į Alžingi Ķslendinga sé „sitjandi žingmašur“. Žetta er alrangt. Sį einn er žingmašur sem kosinn hefur veriš žingmašur og svariš eiš aš stjórnarskrį. Ašrir geta żmist veriš fyrrverandi žingmenn eša ekki žingmenn. 

Hér er gįta. Ef sitjandi žingmašur er nśverandi žingmašur, hvaš er žį standandi žingmašur? En liggjandi žingmašur?

Tillaga: Ašeins einn žingmašur telur aš žingmennirnir ...


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband