═slensk tunga ver­ur ˙tdau­ eftir tuttugu ßr

Ůa­ ■arf a­ fara fram einhvers konar vitundarvakning sem felur Ý sÚr a­ fˇlk ßtti sig ß ■vÝ a­ Ýslenskan ß alltaf vi­, alls sta­ar. Ef vi­ h÷ldum ■vÝ ekki til streitu ■ß erum vi­ komin ß hŠttulega braut. Jafnframt ■urfum vi­ a­ leggja ßherslu ß ■a­ a­ au­vita­ er enskan mikilvŠg og ■a­ er sjßlfs÷g­ kurteisi og ■jˇnusta vi­ fˇlk sem heimsŠkir okkur a­ nota hana. Enskan mß bara ekki ˙trřma Ýslenskunni.

Ůegar virtur frŠ­ima­ur eins og EirÝkur R÷gnvaldsson, prˇfessor, tekur svona til mßls (Ý vi­tali ß bls. 10 Ý Morgunbla­i dagsins), veltir ma­ur ■vÝ fyrir sÚr hverjir hÚrlendir eigi a­ takaáa­ sÚr v÷rn fyrir Ýslenskuna fyrstáfrŠ­imennirnir sitji hjß. ═ or­um hans er felst ekkert anna­ en uppgj÷f, enginn eldmˇ­ur engar hugmyndir e­a till÷gur.

Raunar eru uppgj÷fin enn vÝ­ar. Fer­a■jˇnustan hefur engan ßhuga ß vi­gangi Ýslenskunnar.áFyrirtŠki eru k÷llu­ enskum n÷fnum, meira a­ segja skrß­ ■annig athugasemdalaust Ý fyrirtŠkjaskrß.á

Banki heitir Arion, flugfÚlag Iceland Air Connect, r˙tufyrirtŠki Iceland Excursions, rekstrara­ili flugvalla Isavia, hvalasko­unarfyrirtŠki Gentle Giant, rukkunarfyrirtŠkiáMotus,áfataframlei­andiáCintamani, veitingah˙s Lemmon, gleraunasala Eyesland, bˇkhaldsfyrirtŠki Accountant, tÝskuverslun Black Pepper Fasion og svo framvegis Ý langan tÝma.á

Almenningur er algj÷rlega sofandi, ekki heyrist m˙kk vegna yfirgangs enskunnar. Fˇlki vir­ist almennt sama.

Fj÷lmi­larnir gera lÝti­ Ý a­ vekja athygli ß ■essu. Bla­amenn, frÚttamenn og dagskrßrger­arfˇlk Ý ˙tvarpi og sjˇnvarpi af yngri kynslˇ­inni eru margir hverjir illa skrifandi ß Ýslensku, hafa lÝtinn or­afor­a og geta ekki skammlaust ■řtt greinar af ensku ßn ■ess a­ br˙ka enska or­ar÷­. Verst er a­ ˙tgefndum, ritstjˇrum og ÷­rum er algj÷rlega sama.

Hva­ segir ■etta um menntakerfi­, kennaranna? ┴byrg­ ■eirra er mikil rÚtt eins og okkar foreldra. Vi­ erum a­ ala upp enskumŠlandi kynslˇ­ir.

Stjˇrmßlamenn er flestir steinsofandi, ■eir vilja a­ vÝsu vel, en gera ■ˇ ekkert. Og hva­ Šttu ■eir svo sem a­ gera ■egar frŠ­asamfÚlagi­ vir­ist hafa gefist upp rÚtt eins og EirÝkur R÷gnvaldsson.

Eldmˇ­ur fyrir Ýslenskunni fyrirfinnstáekki. Írfßir tu­arar eins og sß sem hÚr skrifar eru hinga­ og ■anga­ en ■a­ er allt of sumt.

═ ßr fagnar ■jˇ­in 100 ßra afmŠlis fullveldisins. Hvers vir­i er heil ÷ld ef vi­ erum a­ glata tungunni.

Jar­frŠ­ingar hafa bent ß a­ fari sem horfir munu allir Ýslenskir j÷klar ver­a horfnir eftir um 150 ßra. ╔g spßi ■vÝ a­ eftir tuttugu ßr ver­i Ýslenskt mßl horfi­ og ■jˇ­in tali ensku.

Allar lÝkur benda til ■ess. Vi­spyrnan er engin. Skřr merki um uppgj÷f er allt Ý kringum okkur.


mbl.is Enskan or­in sjßlfs÷g­ ß ═slandi
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Athugasemdir

1 Smßmynd: Aztec

╔g er ekki sammßla ■Úr Ý svartsřninni. ┴ me­an einhver talar Ýslenzku, ■ß deyr h˙n ekki ˙t. Enska ß skiltum lundab˙­anna e­a sms-skeyti unglinga breytir ■ar engu um. Ůegar t˙ristarnir eru hŠttir a­ koma (vegna okurs, slŠms ve­urfars og lei­inda) og ÷ll nřju, ljˇtu hˇtelin, lundab˙­irnar og veitingasta­irnir eru farin ß hausinn, ■ß mun Ýslenzku or­in aftur rata ß skiltin.

Ef Ýslenzkunni stafa­i einhver hŠtta af ensku ■ß Štti ■a­ sama vi­ um pˇlsku. Margar auglřsingar eru birtar ß pˇlsku og margir strŠtˇbÝlstjˇrar (80% af ■eim eru Pˇlverjar) tala enga Ýslenzku (og sumir hverjir heldur enga ensku), sem hlřtur a­ vera einsdŠmi Ý ver÷ldinni (■.e. a­ opinberir starfsmenn Ý ■jˇnustust÷rfum tali ekki mßl innfŠddra). ╔g ߊtla a­ ■a­ sÚu b˙settir (skrß­ir og ˇskrß­ir) um 30.000 Pˇlverjar ß ═slandi, en a­ vÝsu er ekki hŠgt a­ bera saman ■vÝ a­ ═slendingar tala ekki pˇlsku.

┴ me­an Ýslendingar eru ekki farnir a­ tala ensku sÝn ß milli (me­ hrŠ­ilegum frambur­i), ■ß ver­ur Ýslenzkan aldrei ˙tdau­. ŮŠr ■jˇ­ir sem anna­ hvort hafa tapa­ tungumßli sÝnu (margar AfrÝku■jˇ­ir og ═rar) e­a ■ar sem enskan er jafnrÚtthß (t.d. Indland) hafa allar veri­ nřlendur ÷ldum saman ■egar ■etta var­ raunveruleikinn. ┴ sama hßtt var veruleg hŠtta ß a­ Ýslenzka myndi l˙ta Ý lŠgra haldi fyrir d÷nskunni, en komi­ var Ý veg fyrir ■a­ af Rask og Ýslenzkum mßlverndunarsinnum ■rßtt fyrir yfirgang danskra embŠttismanna. Svo a­ ß me­an ═sland er sjßlfstŠ­ ■jˇ­ og einhver er eftir ß ■essari eyju, ■ß mun Ýslenzkan ekki ver­a enskunni a­ brß­.

Au­vita­ er ÷llum ═slendingum (svo og ÷­rum) hollt a­ lŠra ensku, sem er eina virka al■jˇ­atungumßli­ sem til er (og ■ß helzt ekki me­ Ýslenzkum frambur­i). ŮvÝ a­ ■eir sem kunna ekki ensku eru illa settir. Svo a­ ■­ mß segja a­ hatur Ůjˇ­verja og Frakka ß enskunni stendur ■eim sjßlfum fyrir ■rifum. Ůeir sem einungis kunna sitt eigi­ tungumßl, ef ■a­ er ekki enska, eru verulega einangra­ir. Sem betur fer eru bݡmyndir og sjˇnvarps■Šttir ß Nor­url÷ndum (og Hollandi) texta­ir, sem ˙tskřrir sŠmilega gˇ­a enskukunnßttu ■essara ■jˇ­a frß blautu barnsbeini. Ůannig Štti ■a­ lÝka a­ vera Ý t.d. Pˇllandi, ■ar sem enskukunnßtta Pˇlverja er verulega ßfßtt.

Ůa­ er ÷llum skylt a­ standa v÷r­ um Ýslenzka tungu sem er flˇknasta tungumßli­ af ÷llumálifandi germ÷nskum og rˇm÷nskum mßlum. En alveg eins og a­rar marklausar dˇmsdagsspßr um endalok heimsins, ■ß er Ýslenzkan ekkert ß f÷rum.

Hins vegar mŠtti verulega bŠta ritun (stafsetningu og mßlfrŠ­i) skˇlabarna, sÚrstaklega hva­ var­ar ypsilon. ŮvÝ a­ Ýslenzkan er ekki bara talmßl, heldur einnig ritmßl, sem er jafn mikilvŠgt.

Aztec, 2.7.2018 kl. 11:37

2 Smßmynd: Aztec

En Úg er viss um a­ margir ESB-sinnar vildu helzt a­ ■řzkan yr­ri a­altungumßli­ hÚr ß landi Ý anda foringjans Ý BerlÝn, en ■a­ er ÷nnur umrŠ­a.

Aztec, 2.7.2018 kl. 11:39

3 Smßmynd: Hj÷rtur Herbertsson

╔g er algj÷rlega sammßla Sigur­i a­ Ýslenskan hverfur me­ tÝmanum, hvort heldur ■a­ ver­a 20 ßr e­a 50 ßr. ═ dag er svo komi­ a­ ma­ur fer ekki inn ß ■jˇnustust÷­var svo sem veitingasta­i, sjoppur, bensÝnst÷­var o.s.f.v. ÷­ruvÝsi en a­ hitta ß erlent starfsfˇlk sem talar ekki eitt einasta or­ Ý Ýslensku. Ůetta ■arf a­ st÷­va, ■vÝ mÝn sko­un er s˙ a­ starfsfˇlk ß opinberum st÷­um eigi a­ vera skilt a­ tjß sig ß Ýslensku. Erlent vinnuafl ß bara ekki a­ fß atvinnuleyfi hÚr, fyrr en ■a­ er b˙i­ a­ lŠra eitthva­ Ý Ýslensku.

Hj÷rtur Herbertsson, 2.7.2018 kl. 14:28

4 identicon

╔g ß ■a­ til a­ ganga ˙t ˙r versluninni ef starfsma­urinn skilur ekki Ýslensku.

Jˇhannes (IP-tala skrß­) 2.7.2018 kl. 18:25

5 identicon

Ůa­ er allt of mikill kraftur Ý Ýslenskum frŠ­um til a­ ■etta gangi eftir. Ůetta er rangt meti­ me­ unga fˇlki­ ■.e. Ůa­ fŠr ekki almennilegan ßhuga ß Ýslensku fyrr en fˇlk hefur aldur til. ═slendingar eru mj÷g "cool," svo svalir a­ ■eir voru ß HM. Unga fˇlki­ fattar ■etta sÝ­ar, enda tungumßli­ ekki au­velt svo sem.

╔g held a­ vandamßli­ sÚ kennslan, h˙n er lÝklega vanhugsu­. Til vi­bˇtar vi­ a­ kenna or­in me­ pßfagauksstÝl ■ß ■arf a­ fara meira Ý uppruna or­anna og samsetningar. Kenna a­ b˙a til nř or­ til a­ ver­i einhver nřsk÷pun Ý tungumßlinu.á

Ůegar Úg lŠr­i ■etta ß sÝnum tÝma ■ß var ■etta kennt eins og ■etta vŠri einkamßl/eign einhvers annars. Ůa­ ger­i ■a­ a­ verkum a­ ßhugi minn vakna­i ekki fyrr en um 25-30 ßra aldurinn.

═slenska er ekki augljˇslega sv÷l fyrir ■ß yngri, ■a­ mß laga nokku­ au­veldlega.

Ůetta sem margir segja hÚr um verslanir hefur lÝti­ sem ekkert me­ ■etta a­ gera. Fˇlk talar ekki sÝna bestu Ýslensku ˙t Ý b˙­!

Sig■ˇr Hrafnsson (IP-tala skrß­) 2.7.2018 kl. 19:16

6 Smßmynd: Jˇn Steinar Ragnarsson

Hefur­u teki­ eftir a­ fˇlk vir­ist ekki lengur geta gert greinarmun ß samsettum og ˇsamsettum or­um? MÚr finnst ■a­ vera sterkasta merki­ um a­ enskan er a­ ganga af mßlinu dau­u.

stafsetnign er eitt en or­fŠri og or­fŠrni anna­. ╔g fŠ stundum pˇsta frß sprengmenntu­um hßsk÷laborgurum sem gŠtu alveg eins veri­ frß grunnskˇlabarni ef ma­ur vissi ekki betur.

Jˇn Steinar Ragnarsson, 2.7.2018 kl. 21:07

7 Smßmynd: Halldˇr Egill Gu­nason

á═slenska deyr ekki ˙t. Hva­a rugl er ■etta eiginlega? ═slenska er t÷lu­ ß ═slandi. Tungutak og talsmßti mun ßn efa breytast, hefur ßvallt gert, en ■arf ■a­ a­ koma einhverjum ß ˇvart? Varla Štlast menn til ■ess a­ n˙tÝma ═slendingar tali um aldur og Švi eins og Snorri Sturluson?á

áTek undir me­ sÝ­uhafa a­ ■eir sem komnir eru me­ prˇfessorstign Ý ═slensku Šttu a­ vera Ý fylkingarbrjˇsti fyrir mßli­ okkar. MˇttŠkilegir fyrir ˇumflřjanlegum breytingum, en ekki vŠlukjˇar ß hli­arlÝnunni.á

áHver er tilgangurinn me­ prˇfessor Ý ═slensku, ef hann telur a­ a­rir eigi a­ sjß um vi­hald ═slenskrar tungu? Prˇfessor Ý ═slensku er prˇfessor Ý ═slensku og ■ar me­ mßlsvari tungunnar. A­ varpa ßbyrg­inni ß a­ra rřrir tignina a­ stˇrum hluta.

áGˇ­ar stundir, me­ kve­ju a­ sunnan.

Halldˇr Egill Gu­nason, 3.7.2018 kl. 01:33

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband