Umdęmi sem žekur, björgum rśllaš og banni lyft ...

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum.

 

Óžarfi aš vera „į tįnum“

„Aš vera į tįnum“ – one one“s toes, er oršiš vinsęlt hér. Haft um žaš aš vera įrvökull, į varšbergi, vel į verši, višbśinn, viš öllu bśinn, višbragšsfljótur, duglegur, einbeittur, standa sig vel, spenntur, fylgjast vel meš (t.d. ķ sķnu fagi) – o.fl. (auk žess aš vera berfęttur!). Eiginlega óžarft.

Mįliš į bls. 28 ķ Morgunblašinu 21. september 2018.

 

1.

„Aš vera eini lög­reglumašur­inn ķ heilu um­dęmi gęti ef­laust veriš sum­um ofviša, og hvaš žį ef um­dęmiš žekur svęši į viš tvö og hįlft Ķsland.“ 

Frétt į mbl.is.      

Athugasemd: Hér er sagnoršiš aš žekja rangt notaš. Ķ malid.is segir:

žekja sagnorš 
fallstjórn: žolfall
mynda samfellda breišu (yfir e-n flöt)
visnaš lauf žekur gangstéttina
skógar žöktu stórt landflęmi

Lögregluumdęmi getur aldrei žakiš neitt ekki frekar en hugsun getur žakiš  borš eša huliš žaš. Dśkur getur žakiš boršiš aš hluta eša öllu leyti, sama er meš óhreinindi eša įlķka.

Blašamašurinn er hefur lķtinn oršskilning. Žaš sżnir sig best ķ nįstöšunni, sömu oršin endurtekur hann ę ofan ķ ę. Umdęmi kemur fimm sinnum fyrir ķ žessari stuttu frétt, svęši fimm sinnum og sögnin žekja tvisvar. Hann framleišir einfaldlega frétt sem er stórskemmd.

Tillaga: Eflaust getur žaš veriš sumum ofviša aš vera eini lög­reglumašur­inn ķ heilu um­dęmi, hvaš žį ef žaš er į stęrš viš tvö og hįlft Ķsland.

2.

„Įšur en lagt var ķ hann sįtu žįtttakendur stutt nįmskeiš hjį ökukennaranum Jussi Kumpumaki, sem fór yfir helstu atriši um hvernig ętti aš keyra ķ brautinni.“ 

Grein į bls. 4 ķ bķlablaši Morgunblašsins 18.09.2018.     

Athugasemd: Frekar illa skrifuš grein blašamanns Morgunblašsins um hrašakstur į braut Kvartmķluklśbbsins ķ Kapelluhrauni ķ Hafnarfirš. Greinilegt er af ofangreindu aš blašamašurinn er óvanur skrifum. Kennarinn fór yfir helstu atriš um hvernig … Žetta er barnalega skrifaš og ótrślegt aš enginn į ritstjórn Moggans skuli gera athugasemd viš žetta oršalag.

Fleira er furšulega oršaš ķ greininni:

Aksturinn hófst svo į upphitun meš žvķ aš aka svig milli keila …

Ekki er öllum ljóst hvaš žaš er aš aka svig en lķklega er žaš žannig aš nokkrum keilum er komiš fyrir ķ beinni lķnu og ökumanninum er ętlaš aš aka į milli žeirra. Mį vera aš oršasambandi aš aka svig sé til en lķklegt er aš fęstum er kunnugt um žaš.

Hrašinn var aukinn ķ hverjum hring žar til mašur upplifši sig tęta ķ gegnum brautina eins og fagmašur į ljóshraša.

Žessi mįlsgrein gengur ekki alveg upp, mį vera aš žarna ętti aš vera … aš tęta. Ef blašamašurinn er sįttur viš sögnina aš tęta, hefši veriš betra aš segja žar til mašur tętti ķ gegnum … Upplifunin mį svo liggja į milli hluta, öll greinin er aš hįlfu um hana.

Gera mį athugasemdir viš margt fleira ķ greininni sem er flausturslega og gagnrżnislaust samin. 

Tillaga: Įšur en lagt var ķ hann sįtu žįtttakendur stutt nįmskeiš hjį ökukennaranum Jussi Kumpumaki, sem gaf nokkur góš rįš um aksturslag.

3.

„Esjunni veršur lokaš į morgun į mešan björgum veršur rśllaš nišur fjalliš.“ 

Fyrirsögn į visir.is.     

Athugasemd: Oršskilningi margra blašamanna į visir.is er verulega įbótavant. Sögnin rślla merkir velta. Boltinn rśllar til dęmis eftir gólfinu sé żtt viš honum. Börn segjast hafa rśllaš sér nišur brekku. 

Į mbl.is er frétt um sama rugliš. Žar er mįlsgreinin algjörlega óskiljanleg:

Žegar žeir voru aš leggja ķ hann klukk­an sjö ķ morg­un tók į móti žeim hóp­ur verk­fręšinga sem var ķ žann mund aš fara aš rślla nišur nokkr­um björg­um viš fjalliš nęrri toppi Žver­fells­horns.

Samkvęmt fyrirsögninni og fréttum sér lesandinn fyrir sér aš viškunnanlegir verkfręšingar lįti björg rślla sķ sona ķ rólegheitum nišur Žverfellshorn, gangi lķklega meš žeim til aš tryggja aš allt fari nś aš óskum.

Nei, bjarg, žaš er stór steinn, grettistak, rśllar ekki nišur Žverfellshorn, žaš endasendist ķ loftköstum į vaxandi hraša, skilur eftir sig stórar skellur hér og žar uns hlķšina žrżtur og mżrin tekur viš. Lķkast til brotnar žaš į leišinni og dreifst. Enginn, ekki nokkur mašur, getur rįšiš viš bjarg sem fellur. Žyngdarlögmįliš ręšur og žar af leišandi er kolrangt aš nota sögnina aš rślla ķ fyrirsögn fréttarinnar og textanum.

Žess ber žó aš geta aš Esjunni veršur ekki lokaš. Göngumönnum er frjįlst aš fara upp Kerhólakamb, um Žverįrkotshįls, upp Kistufell svo ekki sé talaš um noršurhlķšar Esjunnar. Blašamašurinn įttar sig ekki į žvķ hversu mikiš stór Esjan er. Žar eru fleiri gönguleišir en hann viršist įtta sig į. Oršalagiš ber vitni um sama barnaskap og žegar fréttabörnin segja aš bķll „hafi klesst į annan“.

Tillaga: Lokaš veršur fyrir umferš um Žverfellshorn ķ Esju mešan lausum björgum er hratt nišur. 

4.

„Lyfjabanni Rśssa lyft: „Mestu svik ķžróttasögunnar“.“ 

Fyrirsögn į visir.is.     

Athugasemd: Börn eiga ekki aš skrifa fréttir. Žau eru of mörg į Vķsi Fréttablašinu og Stöš2.

Hvaš merkir aš lyfta banni? Lķklegt er aš fréttabarniš hafi žarna veriš aš reyna sig viš žżša śr ensku, „Russia’s doping ban lifted“. Barniš žżšir žetta žannig aš einhver hafi lyft lyfjabanni. Blašamašurinn hefur hugsanlega įlyktaš aš skjalinu sem lyfjabanniš var ritaš į hafi veriš hafiš til lofts, aš minnsta kosti upp af borši. Ķ žokkabót er lyftingin kölluš „mestu svik ķžróttasögunnar“. Öšru vķsi er ekki hęgt aš skilja bulliš.

Sé banni aflétt er žvķ ekki „lyft“, falliš er frį žvķ, žaš er afnumiš, er ekki lengur ķ gildi eša įlķka.

Žeir sem hafa ekki glöggan skilning į ķslensku mįli eiga ekki aš starfa ķ blašamennsku. Puntur. Įstęšan er einföld. Fįkunnandi framleiša skemmdar fréttir og stunda žar meš hryšjuverk į ķslensku mįli. Verstur andskotinn er sį aš ķ birtingu skemmdra frétta felst innręting.

Fyrir utan ofangreint er hrošvirkni blašamannsins įhyggjuefni. Dęmi:

Rśssar voru dęmdir bann fyrir žremur įrum …

Vantar ekki eitthvaš ķ žessa setningu?

Nķu af 12 mešlimum stjórnar WADA kusu meš žvķ aš lyfta banninu, tveir kusu gegn žvķ en einn sat hjį.

Var žetta kosning eša atkvęšagreišsla. Blašamašurinn viršist ekki žekkja muninn.

Kosningin kom eftir aš talsmašur rśssnesku rķkisstjórnarinnar hélt tölu žar sem hann sagši Rśssa hafa lagaš žaš sem var ķ ólagi.

Hvernig gat „kosningin“ (žaš er atkvęšagreišslan) komiš? Gekk hśn inn um dyrnar eša birtist hśn į einhvern annan hįtt? Hvernig var hśn klędd? Hvaš sagši Rśssinn sem breytti skošun annarra nefndarmanna? Um žaš er ekkert sagt ķ „fréttinni“.

Ekki er alvont žó blašamašur klśšri frétt. Stóra vandamįliš eru hins vegar fréttastjórar og ritstjórar. Žeim er greinilega algjörlega sama um fréttaflutninginn, veita blašamönnum ekkert ašhald eša tilsögn. Lķklegast er aš žeir séu engu skįrri ķ ķslensku mįli en žessi vesęli blašamašur. Svona lagaš er til algjörrar skammar. 

Tillaga: Klśšur og heimskupör fjölmišlanna Vķsis og Stöšvar2 og verša ekki leišrétt hér.

 


Ókjörnir fulltrśar, ęlt ķ bķlinn, og misnotašir lęrisveinar

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum.

 

 

1.

„Ókjörnir fulltrśar sem styddu 90% af brjįlušum stefnum forsetans ęttu ekki aš segja bandarķsku žjóšinni aš vera róleg žvķ žeir vęru aš stöšva hin 10% af stefnum Trump.“ 

Frétt į visir.is.       

Athugasemd: Eitt er aš blašamenn į Vķsi skrifi illskiljanlegan texta og kalli fréttir, annaš er aš fara hreinlega rangt meš og fullyrša aš žaš séu lķka fréttir. Verst af öllu er žegar žetta tvennt fer saman.

Ofangrein tilvitnun er furšuleg. Hvaš er ókjörinn fulltrśi?

Ókjör getur žżtt mikiš af einhverju, jafnvel ofbošslega mikiš. Žaš į greinilega ekki viš hér. Ókjör getur lķka žżtt slęm kjör. Til dęmis vęru žaš afspyrnu slęm kjör ef blašamašur fengi lęgstu laun allra, žaš gęti kallast ókjör. Aftur į móti geta žaš lķka veriš ókjör fyrir śtgįfu aš hafa rįšiš lélegan blašamann į góšum launum.

Sį sem ekki hefur veriš kosinn ķ įkvešiš embętti getur aldrei veriš kallašur ókjörinn. Oršiš er rassbaga og žaš vita allir sem eitthvaš kunna fyrir sér ķ ķslensku. Ensk orš er ekki alltaf hęgt aš žżša į ķslensku og sama į viš ķslensk orš į ensku. Į ensku er til oršiš unelected, til dęmis ķ oršasambandinu unelected bureaucrats sem žżšir fólk sem gegnir embętti en hefur ekki veriš kjöriš ķ žaš.

Ķ heimild blašamannsins, New York Times, segir:

They’re not doing us a service by actively promoting 90 percent of the crazy stuff that’s coming out of this White House and then saying, Don’t worry, we’re preventing the other 10 percent.

Ķ allri greininni ķ New York Times hef ég hvergi rekist į unelected bureaucrats eša officials. Lķklegast er žvķ aš blašamašurinn į Vķsi hafi spunniš upp žetta meš „ókjörna fulltrśa“. Sé svo gengur žetta žvert į góša siši ķ blašamennsku.

Tillaga: Engin tillaga gerš.

2.

„Nešanj­aršarlest­ar­stöš opn­ar į nż eft­ir 11. sept­em­ber 2001.“ 

Fyrirsögn į mbl.is.       

Athugasemd: Ķ žessari frétt į Moggavefnum er röng. Nešanjaršarlestarstöš opnar ekki neitt, hśn er opnuš.

Svona villa er ótrślega algeng hjį blašamönnum. Žeir skrifa um verslanir og hśs sem opna en byggingar, fyrirtęki og önnur dauš apparöt opna ekki neitt. Fólk opnar verslanir, hśs, byggingar og fyrirtęki.

Engu aš sķšur stendur ķ meginmįli fréttarinnar:

Nešanj­aršarlest­ar­stöšin Cortlandt Street ķ New York ķ Banda­rķkj­un­um var opnuš į nż ķ gęr  …

Žarna er rétt meš fariš.  

Samskonar frétt er birt į Vķsi og žar sem sama villa ķ fyrirsögninni en rétt er mešfariš ķ megintexta. Moggafréttin er žó skįrri.

Ķ Vķsisfréttinni er sagt aš lestarstöšin sé „stašsett“ žar sem hśn er. Af hverju žarf allt aš vera stašsett? Hvaš meš aš nota sögnina vera ķ stašinn?

Ķ MR ķ gamla daga fékk mašur sérstakt tiltal fyrir aš vera ekki samkvęmur sjįlfum sér. Skįrra var aš hafa sömu villuna tvisvar eša žrisvar en aš hrökkva śr og ķ.

Tillaga: Nešanj­aršarlest­ar­stöš opnuš į nż eft­ir 11. sept­em­ber 2001.

3.

„Stjórnarmanni RŚV blöskrar tillögur rįšherra.“ 

Fyrirsögn į visir.is.       

Athugasemd: Blašamenn į Vķsi fara stundum meš rangt mįl, ofangreind fyrirsögn er dęmi um slķkt. Hvergi ķ fréttinni kemur fram aš stjórnarformanninum blöskri tillögur rįšherra. Honum finnst aftur į móti vinnubrögš rįšherrans skrżtin. 

Į žessu tvennu er talsveršur munur. Frekar andstyggilegt er žegar blašamenn fara meš rangt mįl, slķkt kallast falsfréttir.

Tillaga: Stjórnarmanni RŚV finnst vinnubrögš rįšherra skrżtin. 

4.

„Lloris ęldi ķ bķlinn og žurfti ašstoš viš aš komast śr honum.“ 

Fyrirsögn į visir.is.       

Athugasemd: Hver er munurinn į eftirfarandi:

  • Mašurinn ęldi ķ bķlinn …
  • Mašurinn ęldi ķ bķlnum …

Flestir įtta sig į žvķ aš ķ fyrra tilvikinu hlżtur mašurinn aš hafa stašiš fyrir utan bķlinn og gubbaš inn ķ hann. Ķ seinna tilvikinu hefur hann setiš inni ķ bķlnum og kastaš žar upp.

Blašamašurinn skilur ekki muninn į žessu tvennu og kemur žaš ekki į óvart. Žörf er į žvķ aš Vķsir rįši til sķn fólk meš ašeins meira en lįgmarksskilning į ķslensku mįli.

Tillaga: Lloris ęldi ķ bķlnum og žurfti ašstoš viš aš komast śr honum.

5.

„Haustiš byrjaš aš setja lit į Žingvelli.“ 

Fyrirsögn į myndatexta į forsķšu Morgunblašsins 17.09.2018.       

Athugasemd: Góšur mašur sagšist fella tįr sęi hann vondan texta. Hann įtti ekki viš texta meš stafsetningavillum, röngum föllum eša tķšum. Slķkt mį laga en ljótur texti stingur alltaf ķ augun.

Mynd eftir einn besta ljósmyndari landsins er į forsķšu Moggans. Hśn er tekin śr lofti og sżnir Žingvallabęinn, Öxarį og nįgrenni. Stórfögur mynd og óvenjulegt sjónarhorn.

Hins vegar er textinn sem fylgir illa saminn og flatur. Hann er svona:

Haustiš er byrjaš aš setja lit sinn į Žingvelli. Eftir einstaka frostnętur er laufiš į trjįnum oršiš skrautlegra, gult og rautt. Trén draga efni śr laufžekjunni nišur ķ rętur til aš undirbśa vöxt nęsta įrs, įšur en laufiš fellur.

Feršafólk sękir žjóšgaršinn heim allan įrsins hring. Žeir sem eru meš ljósmyndavélar og sķma į lofti eiga von į góšu į žessum įrstķma, litirnir skapa eftirminnilega stemningu.

Hvernig er hęgt aš taka svo til orša. Haustiš er byrjaš, haustiš sé aš setja lit sinn … Hvaša lit einkennir haustiš? Er gult og rautt lauf skrautlegt? Nei, ég nenni žessu ekki. Žetta er tilgeršalegur og ljótur texti, verra er aš stjórnendur blašsins séu gjörsneiddir skilningi. 

Hver helduršu, įgęti lesandi, aš hafi oršaš žaš sem ranglega er kallaš „tillaga“ hér fyrir nešan? 

Tillaga: „Eitt gulnaš blaš, / ašeins eitt // fellur til jaršar / viš fótspor žitt, // fótatak tķmans / og tregi.“

6.

„Fįtt get­ur komiš ķ veg fyr­ir aš lęri­svein­ar Heim­is Gušjóns­son­ar ķ HB vinni fęr­eyska meist­ara­titil­inn ķ knatt­spyrnu ķ įr.“ 

Frétt į mbl.is.        

Athugasemd: Ótrśleg er vitleysan hjį ķžróttafréttamönnum Morgunblašsins. Į žetta hefur margsinnis veriš bent aš leikmenn ķ fótbolta eša handbolta eru ekki lęrisveinar žjįlfarans. Žetta er bull og snżr į haus hinni upprunalegu merkingu oršsins lęrisveinn.

Žjįlfarinn er aš öllu leyti verkstjóri, segir fyrir um vinnu. Hann er ekki kennari. Žar aš auki eru leikmenn ķ flestum tilvikum launašir starfsmenn, aš hluta eša öllu leyti. Mį bśast viš žvķ aš žeir verši nęst kallašir lęrlingar?

Af hverju žarf mį starfsheitiš žjįlfari halda sér? Af hverju geta ķžróttablašamenn ekki nefnt hlutina réttum nöfnum? Velst bara illa gefiš fólk ķ žessi störf?

Eru ritstjórar og fréttastjórar sįttir viš skrif „lęrisveina“ sinna ķ ķžróttadeildinni? Eša ber nś aš kalla yfirmenn blašamanna lęrifešur?

Loks er ekki śr vegi aš geta žess aš leikmenn ķ fótbolta verša ekki meistarar, heldur lišiš. Valur veršur Ķslandsmeistari ķ fótbolta og žar meš lęris… ég meina leikmennirnir.

Tillaga: Fįtt get­ur komiš ķ veg fyr­ir aš liš Heim­is Gušjóns­son­ar ķ HB vinni fęr­eyska meist­ara­titil­inn ķ knatt­spyrnu ķ įr.


Uppdregin öxi, lagt į forseta og Hermann fśli

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum.

 

1.

„Karl og kona voru handtekin vegna įtaka žar sem öxi var dregin upp viš Smįralind ķ Kópavogi į sjöunda tķmanum ķ kvöld.“ 

Frétt į visir.is.       

Athugasemd: Žetta er nś meiri ruglfréttin į Vķsi og raunar lķka į mbl.is, sem lepur „fréttina“ upp śr fyrrnefnda vefmišlinum. Ekki žykir žaš merkileg blašamennska aš afrita fréttir śr öšrum fjölmišlum. Ķ žvķ felst eiginlega uppgjöf.

„Öxi var dregin upp“, segir Vķsir ķ sjö lķnu frétt. Stuttu sķšar ķ fréttinni er sama oršalagiš endurtekiš. Einnig er tvķtekiš aš sį sem fyrir įrįsinn varš hafi ekki skašast mikiš.

Hvaš merkir aš draga upp öxi? Gęti žżtt aš teikna hana, rissa. Lķkur benda til aš eigandi hafi dregiš hana upp og ętlaš aš nota sem vopn. Ķ fyrirsögninni segir: 

Rįšist į mann meš öxi ķ Kópavogi.

Hér er fréttin ķ heilu lagi. Ég hef leyft mér aš gerast ritstjóri og stika ķ žaš sem blašamašurinn žarf aš laga.

Karl og kona voru handtekin vegna įtaka žar sem öxi var dregin upp viš Smįralind ķ Kópavogi į sjöunda tķmanum ķ kvöld. Lögregla telur aš įtökin megi rekja til innheimtu į einhvers konar skuld. Sį sem varš fyrir įrįsinni er sagšur meš minnihįttar įverka.

Fólkiš er sagt žekkjast og aš um einhvers konar uppgjör hafi veriš aš ręša. Samskipti žeirra hafi endaši meš įtökum žar sem öxi var dregin upp. Samkvęmt upplżsingum lögreglunnar į höfušborgarsvęšinu voru įrįsarašilarnir handteknir og eru nś vistašir ķ fangageymslu.

Sį sem varš fyrir įrįsinni er ekki talinn alvarlega sęršur eftir hana.

Blašamašurinn er lķkast til alsendis óvanur skrifum. Hann reynir aš lengja „fréttina“ meš endurtekningum, fórnarlambiš er żmist sagt meš minnihįttar įverka eša ekki alvarlega sęrt. Hvaš er „einhvers konar skuld“? Mįliš tengist żmist innheimtu eša uppgjöri. „Įtökin mį rekja til innheimtu“ sem er lošiš og illskiljanlegt oršalag. Fréttin er į einhvers konar löggumįllżsku sem er a skjön viš venjulegt ritmįl og einnig talmįl. Hverjir eru „įrįsarašilar“? Hvernig eru „ašilar“ „vistašir“ hvaš er „fangageymsla“?

Sem sagt, fréttin er tómt rugl sem er birt įn žess aš ritstjóri eša fréttastjóri geri nokkra tilraun til aš laga „fréttina“. Og į mbl.is  hefur enginn neitt aš athuga viš bulliš lekur įfram. Ritstjórar og fréttastjórar beggja fjölmišla eru įbyggilega saman ķ frķ į einhverri huggulegri sólarströnd.

Tillaga: Gul višvörun vegna hvassvišris og śrkomu.

2.

„„Viš ętlum aš vera miklu hófstilltari,“ sagši Mattis viš ašstošarmenn sķna eftir aš hann lagši į forsetann 

Frétt į visir.is.       

Athugasemd: Hvaš skyldi nś blašamašurinn eiga viš ķ žarna viš? Jś, meš góšum vilja mętti segja aš einhver hafi slitiš sķmavištali viš forsetann. Žaš er žó alls ekki vķst.

Oršasambandiš aš leggja į einhvern getur merkt aš leggja sķmtóliš į sķmtękiš, slķta samtali. Žetta sögšu menn išulega fyrir tķma handsķma, gsm. Nś er sķmtölum yfirleitt slitiš, fįir leggja į eša skella į enda varla hęgt.

Oršasambandiš getur žżtt żmislegt annaš. Nefna mį aš leggja fęši į sem žżšir aš hatast viš. Leggja į gęti žżtt galdur, eša hvaš sagši ekki Bśkolla ķ ęvintżrinu:

Legg ég į, og męli ég um, aš žś veršir aš svo stórri móšu, aš ekki komist yfir nema fuglinn fljśgandi.

Og hįriš śr hala kżrinnar varš aš stóru fljóti.

Svo getur vel veriš aš žessi orš hafi einfaldari merkingu, mašurinn hafi lagt eitthvaš į forsetann, til dęmis bók en išulega var biblķa eša sįlmabók į brjóstkassa lķks ķ kistu. Trump myndi nś bara hafa gott af žvķ.

Enn mį tķna til. Oft leggur fólk į rįšin um aš gera eitthvaš fyrr eša sķšar.

Af žessu mį rįša aš ekki er einhlķtt hvaš Mattis žessi hafi gert er hann „lagši į forsetann“.

Vera mį aš ég sé ekki mjög skarpur en blašamenn žurfa aš vera žaš svo žeir skiljist. Ķ upphafi hélt ég aš ég hafi skiliš en er ekki jafnviss eftir aš hafa skrifaš žetta.

Tillaga: Viš ętlum aš vera miklu hófstilltari,“ sagši Mattis viš ašstošarmenn sķna eftir aš hann sleit samtalinu/sķmtalinu viš forsetann.

3.

Hermann„Ég held ekki aš allur žessi nįttśrulegi matur sé aš gera žér nokkuš gott!“ 

Hermann, skopmynd į bls. 29 ķ Morgunblašinu 05.09.2018.      

Athugasemd: Ķ gamla daga voru nżlišar ķ blašamennsku lįtnir vinna viš aš žżša skopmyndir og sögur. Žóttu žaš ekki viršuleg verkefni. Žar af leišandi var mįlfariš ķ žeim stundum ekki upp į marga fiska. Žaš var og er mišur žvķ ungt fólk les skopiš ekki sķšur žeir sem eldri eru.

Hermann ķ Mogganum er kostulegur. Flestir žekkja nįunga eins og hann, stórskrżtinn, sérgóšan, frekan og veit allt betur en ašrir, svona fśll į móti eins og oft er sagt.

Į teikningunni sem ofangreind tilvitnun fylgir hefur Hermann tekiš upp į žvķ aš borša nįttśrulegt fęši, salat og įbyggilega fleira. Afleišingin er sś aš hann er allur oršinn lošinn og ófrżnilegur. Ekki er žetta nś fyndnasta śtgįfan af Hermanni, en lįtum žaš vera.

Sį sem žżšir textann hefši įtt aš hafa skipti į fornöfnum. Ķ staš žess aš segja nokkuš gott fer betur į žvķ aš segja neitt gott. Hiš fyrrnefnda er jįkvętt en hiš seinna neikvętt.

Flestir sem hafa um ęvina nįš góšum lesskilningi samfara miklum oršaforša įtta sig į žessu. Hinir, žeir sem lķtiš hafa stundaš lestur, eiga aušvitaš bįgt meš aš skilja muninn.

Tillaga: Ég held ekki aš allur žessi nįttśrulegi matur sé aš gera žér neitt gott!

4.

„Žżskaland og Tyrkland deila, Washington og Moskva skiptast į fśkyršum, Hvķta hśsiš mótmęlir, Kreml hefur ķ hótunum.“ 

Bękur, ritdómur eftir Björn Bjarnason į bls. 30 ķ Morgunblašinu 05.09.2018.      

Athugasemd: Björn Bjarnason, fyrrum rįšherra og alžingismašur, skrifar įhugaveršan ritdóm um bókina Stjórnmįl eftir Timothy Snyder ķ žżšingu Gušmundar Andra Thorssonar, alžingismanns.

Bókin fęr góša dóma hjį Birni. Hann segir mešal annars ķ dómnum:

Ķ erlendum fréttatextum er gjarnan talaš um lönd, borgir og jafnvel byggingar eins og um gerendur sé aš ręša: Žżskaland og Tyrkland deila, Washington og Moskva skiptast į fśkyršum, Hvķta hśsiš mótmęlir, Kreml hefur ķ hótunum. 

Vissulega skilst žetta į ķslensku en betra er aš segja: stjórnir Žżskalands og Tyrklands deila, rįšamenn ķ Washington og Moskvu skiptast į fśkyršum, talsmašur Bandarķkjaforseta mótmęlir, Kremlverjar hafa ķ hótunum. Gušmundur Andri velur bįšar žessar leišir ķ žżšingu sinni.

Varla žarf aš fjölyrša frekar um ofangreinda tilvitnun. Ég er sammįla Birni. Žar af leišandi ętti ekki aš segja aš bķl hafi ekiš į ljósastaur frekar aš bķl hafi veriš ekiš į ljósastaur. Bķll getur aldrei veriš gerandi nema aušvitaš aš hann hafi veriš stjórnlaus. Alltaf skiptir mįli hvernig atburšum er lżst.

Tillaga: Stjórnir Žżskalands og Tyrklands deila, rįšamenn ķ Washington og Moskvu skiptast į fśkyršum, talsmašur Bandarķkjaforseta mótmęlir, Kremlverjar hafa ķ hótunum.

5.

„Joachim Löw, landslišsžjįlf­ari Žjóšverja ķ knatt­spyrnu, stašfesti ķ dag aš žaš vęri eng­inn mögu­leiki į aš Mesut Özil sneri aft­ur ķ landslišiš …“ 

Frétt į mbl.is.      

Athugasemd: Ķ ofangreindri tilvitnun fer blašmašurinn rangt meš tķš sagnarinnar aš snśa. Landslišsžjįlfarinn fullyršir žetta og žvķ į aš nota vištengingarhįtt nśtķšar, ekki žįtķšar og en sķšur framsöguhįtt ķ žįtķš en ķ bįšum tilvikum er 3. pers. eintölu eins, sneri.

 

Tillaga: Joachim Löw, landslišsžjįlf­ari Žjóšverja ķ knatt­spyrnu, stašfesti ķ dag aš žaš vęri eng­inn mögu­leiki į aš Mesut Özil snśi aft­ur ķ landslišiš …

6.

„Jaršskjįlfti aš stęrš 6,7 hef­ur skiliš eft­ir sig mikla eyšilegg­ingu į Hokkaido, nyrstu eyju Jap­an, en skjįlft­inn bęt­ist viš röš ham­fara sem duniš hafa į land­inu und­an­farna daga, vik­ur og mįnuši.“ 

Frétt į mbl.is.      

Athugasemd: Velta mį vöngum um oršalagiš, hvort jaršskjįlfti hafi skiliš eftir sig eyšileggingu rétt eins og hann vęri fellibylur. Mér finnst réttara aš orša žetta į annan hįtt, til dęmis aš skjįlftinn hafi valdiš mikill eyšileggingu. Jaršskjįlfti veršur en fellibylur fer yfir.

Tillaga: Jaršskjįlfti aš stęrš 6,7 valdiš mikilli eyšilegg­ingu į Hokkaido, nyrstu eyju Jap­an. Hamfarir hafa hafa į land­inu und­an­farna daga, vik­ur og mįnuši.


Vindgangur, samstuš og skemmdar fréttir

Athugasemdir viš mįlfar ķ fjölmišlum.

 

 

1.

„Gul višvörun vegna vinds og śrkomu.“ 

Vešurfréttir į rįs eitt ķ Rķkisśtvarpinu kl. 10:03 29.08.2018.      

Athugasemd: Mikiš hefur breyst hjį Vešurstofu Ķslands į sķšustu įrum. Nżjar kynslóšir vešurfręšinga tala sķnkt og heilagt um vind, hann sé lķtill eša mikill. Sjaldnast er gefin einhver višmišun og žvķ er engin hjįlp ķ žessu tali. 

Ķ ķslensku mįli eru til į annaš hundraš orš sem lżsa vindstyrk. Sjį pistil į žessu bloggi. Jafnvel į sjįlfri Vešurstofunni er listi yfir mat į vindhraša samkvęmt gamla kerfinu og einnig gefnir upp metrar į sekśndu (m/s), sjį hér. Svo viršist sem nżju vešurfręšingarnir žekki ekki žessi orš, aš minnsta kosti eru žau žeim ekki tungutöm.

Stundum er sagt aš ekkert hęttulegt sé aš falla fram af hįu bjargi, hins vegar sé žaš lendingin sem skaši. Sama mį segja um vindinn. Hann skašar engan nema žvķ ašeins aš hrašinn sé mikill.

Andvari er ekki hęttulegur og ekki heldur kul, gola, stinningsgola, kaldi og stinningskaldi. Eftir žaš verša ašstęšur ę varasamari. Žį er hrašinn oršinn um žaš bil 14 m/s (7 gömul vindstig) og nefnist žaš allhvass vindur. Hvassvirši er frį  17 m/s (8 vindstig), stormur 21 m/s (9 vindstig) og upp frį žvķ er vissara aš gefa śt rauša višvörun.

Mikill skaši vęri ef gömul og gild ķslensk orš um vindstyrk séu sett til hlišar. Barnalegt og raunar gagnslaust er aš nota „mikill vindur“ eša „lķtill vindur“. Žetta er eins og aš leggja af męlikvarša um lengd eša žyngd og segja ķ stašinn aš laxinn sé langur eša stuttur, žungur eša léttur, nżfętt barn mikiš žungt eša lķtiš žungt og svo framvegis. Nei, žetta gengi ekki upp. 

Vari vešurstofan viš hvassvišri ber henni aš tilgreina eins nįkvęmt og henni er unnt hvaš sé ķ vęndum. Hvaš ķ ósköpunum er mikill eša lķtill vindur?

Tillaga: Gul višvörun vegna hvassvišris og śrkomu.

2.

„Hśs ķslenskunnar hefur žurft aš bķša of lengi ķ grunni sķnum.“ 

Grein eftir Vilhjįlm Bjarnason, fyrrverandi alžingsmann ķ Morgunblašinu 31.08.2018.      

Athugasemd: Ķ vel skrifašri grein ķ Mogganum fjallar Vilhjįlmur um gjafir žjóšarinnar til sjįlfrar sķn af żmsu tilefni. 

Ofangreind tilvitnun er eitthvaš biluš. Ekki er enn fariš aš byggja hśs ķ grunninum og žar af leišandi bķšur žar ekkert hśs.

Margt skondiš er ķ greininni enda Vilhjįlmur įgętlega ritfęr:

Vert er žó aš minnast orša hagyršingsins; „sęlla er aš gefa en žiggja, į kjaftinn“.

Ķ mörgum tilfellum er žetta įbyggilega rétt. 

Vilhjįlmur gagnrżnir aš ekki sé byggt hśs fyrir rannsóknir ķ hafi og vötnum en byggja frekar hafrannsóknarskip. Honum finnst žetta ekki neinn sérstakur rausnarskapur og segir:

Žjóšina getur allt eins vantaš veghefil, jaršżtu eša vélskóflu!

Kaldhęšnin er yfiržyrmandi og vel aš orši komist.

Tillaga: Hśs ķslenskunnar hefur ekki enn risiš, alltof lengi hefur grunnurinn veriš tómur.

3.

„Uršu aš stöšva tónleika eftir aš Bono missti röddina.“ 

Fyrirsögn į visir.is.       

Athugasemd: Blašamašurinn sem skrifaši fréttina hefur takmarkašan skilning og lélegan oršaforša. Hann įttar sig ekki į muninum į sögnunum aš stöšva, hętta og aflżsa.

Hljómsveit sem lendir ķ vandręšum af žessu tagi hęttir tónleikunum, stöšvar žį ekki, žeim er einfaldlega sjįlfhętt. Hęgt er aš stöšva bķl, stöšva skemmdarverk, stöšva vatnsrennsli, įtt er viš aš eitthvaš sem heldur įfram žangaš til einhver grķpur inn ķ. Hęgt er aš hętta leik en fótboltaleik er stundum aflżst vegna vešurs. Lögregla hefur stundum stöšvaš tónleika en žaš er allt önnur saga.

Ķ fréttinni er vķsaš ķ norska dagblašiš VG. Žar segir ķ fyrirsögn:

Bono mistet stemmen i Berlin, U2 måtte avlyse

Žarna stendur aš U2 hafi žurft aš aflżsa tónleikunum.

Ķ malid.is segir:

aflżsa sagnorš 
fallstjórn: žįgufall
hętta viš (t.d. samkomu, tónleika)
fundinum var aflżst vegna vešurs
kennarar aflżstu verkfallinu

Bono missti röddina og žar af leišandi hętti hljómsveitin viš tónleikana, aflżsti žeim, hśn lék ekki įfram.

Sama frétt er į mbl.is en žar eru skrifin miklu skįrri žó żmislegt megi viš žau aš athuga. Žarna segir aš tónleikunum hafi veriš aflżst. Heimild Moggans er BBC.

Tillaga: Uršu aš hętta viš tónleikanna eftir aš Bono missti röddina.

4.

„Lögregla ķ Washington ķ Bandarķkjunum leitar nś aš ökumanni sem trylltist eftir aš hafa lent ķ samstuši viš rśtu.“ 

Frétt į visir.is.       

Athugasemd: Ofangreint er śr hrošvirknislega frétt sem er einfaldlega blašamanninum og Vķsi til skammar.

Hvaš er samstuš ökumanns og rśtu?

Hér er ein vitleysan enn:

Ökumašurinn, ung kona, keyrši ķtrekaš į rśtubķlstjórann sem reyndi aš hefta för hennar eftir įreksturinn.

Ekki er einu sinni hęgt aš giska į hvaš blašamašurinn į viš. Hvaš žżšir til dęmis „ķtrekaš“? Merkir oršiš žarna oft eša aftur og aftur? Af hverju er žaš žį ekki sagt frekar en aš nota orš sem ekki žżšir žaš sama? Ökumašur og bķlstjóri! Voru žeir į hlaupum eša ... ?

Hér er enn eitt:

Sest hśn žvķ nęst upp ķ bķl sinn og ógnar ökumanni rśtunnar sem tekiš hafši sér stöšu fyrir framan bķl hennar į mešan hann hringdi į lögreglu.

Og ķ fjórša sinn bullar blašamašurinn svona:

Sjį mį hvernig konan hótar žvķ aš keyra į rśtubķlstjórann įšur en hśn stķgur bensķngjöfina ķ botn meš žeim afleišingum aš rśtubķlstjórinn kastast upp į bķl hennar įšur en hann kastast af honum eftir nokkra vegalengd.

Enginn, ekki nokkur mašur į ritstjórn visir.is les yfir žaš sem skussarnir skrifa. Ritstjóri og fréttastjórar eru lķklega engu skįrri vegna žess aš aftur og aftur („ķtrekaš“) er neytendum Vķsis, Fréttablašsins og Stöšvar2 bošiš upp į skemmdar fréttir. Žetta ętlar engan enda aš taka.

Tillaga: Ekki er hęgt aš leišrétta bulliš į Vķsi, betra aš endurskrifa.

5.

„Myndbrot af fyrrverandi Bandarķkjaforseta George W. Bush aš lauma sęlgętismola ķ lófa fyrrverandi forsetafrśr Bandarķkjanna, Michelle Obama, viš jaršarför žingmannsins Johns McCain ķ gęr hefur vakiš nokkra athygli į samfélagsmišlum.“

Frétt į visir.is.       

Athugasemd: Į ķslensku er reglan sś aš stöšuheiti fólks kemur į eftir nafni žess, ekki į undan eins og reglan er ķ ensku. 

Nóg hefši veriš aš nefna landiš einu sinni ķ žessari löngu mįlsgrein. Žó žvķ hefši veriš sleppt hefši žaš ekki truflaš neinn.

Einföldun į mįlsgreininni hefši ekki skašaš hana į neinn hįtt. 

Blašamašur sem ekki kann aš fallbeygja er ekki mikils virši. Žarna er oršiš frś kolrangt. 

Annars stašar ķ fréttinni stendur žetta:

Er nokkur betri leiš til žess aš eiga sķšasta oršiš en aš lįta okkur George ausa hann lofi frammi fyrir alžjóšlegum įhorfendahópi?

Žetta er ekki rangt oršalag en afar slęmt. Til dęmis žetta aš ausa lofi. Žess ķ staš mį nota sagnirnar aš lofa eša hrósa og ef ętlunin er aš auka enn viš mį lofa ķ hįstert, lofa óspart og įbyggilega margt fleira.

Reglan Jónasar heitins Kristjįnssonar fyrrum ritstjóra, er hins vegar žessi: Stuttar setningar. Setja punkt sem vķšast. Til višbótar er aš stafsheiti eša stöšuheiti er haft į eftir nafni.

Tillaga: Myndbrot af George W. Bush sem laumar sęlgętismola ķ lófa Michelle Obama ķ jaršarför Johns McCain ķ gęr hefur vakiš nokkra athygli į samfélagsmišlum.

6.

„Flateyjargįtan er lżst sem ...“

Frétt į visir.is.       

Athugasemd: Margir eiga žaš oft til aš gleyma fallbeygingu nafnorša sérstaklega žegar nafnoršiš stendur fremst ķ setningu og sögnin sem stżrir fallinu er einhvers stašar aftar.

Hér į aušvitaš aš hafa nafnoršiš ķ žįgufalli.

Tillaga: Flateyjargįtunni er lżst sem ...


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband