Lúpínan, vörn gegn gróđureyđingu af mannavöldum

Melar og auđnir eru ađeins vitnisburđur um sögu eyđileggingar ţurrlendisvistkerfa sem rekja má frá landnámi og til vorra daga.

Ţćr eru ekki „ósnortin víđerni“ sem okkur ber skylda til ađ vernda, lofsama, tigna og hampa í ferđaauglýsingum og öđrum fróđleik handa útlendingum. Ţćr eru ţjóđarskömm. Ţćr eru okkur til leiđinda og ama.

Ţetta segir Ađalsteinn Sigurgeirsson,skógfrćđingur, á fésbókinni í dag. Hann er ađ rćđa um afar góđa grein eftir Ágúst H. Bjarnason sem sá síđarnefndi birti á vefsíđu sinni í desember 2015 undir fyrirsögninni „Grćr allt sem girt er - Hugleiđing um grćđslu mela.

Ágúst segir svo í einföldu máli (greinaskil eru mín):

Bágt er ađ trúa ţví, ađ nokkrum heilvita manni sé annt um gróđurlausa láglendis-mela. Í raun og veru hvílir sú skylda á okkur ađ rćkta ţá til nytja. Mér er ekki kunnugt um neina ţjóđ, sem nytjar ekki land sitt af fremsta megni en ţó af skynsemd.  

Ţví miđur er ţađ borin von, ađ melar grói upp af sjálfsdáđum nema á óralöngum tíma, ţó ađ ţeir njóti algerrar friđunar. Margsinnis hefur veriđ sáđ í mela og borinn á tilbúinn áburđur. Ekki hefur ţađ gefiđ góđa raun.

0J2B9688 - Version 2Venjulega hafa graskenndar plöntur kođnađ niđur á öđru eđa ţriđja ári, nema boriđ sé á reglulega. Ţađ kostar ekki lítiđ og er álíka raunhćft og mála hús sitt međ vatnslitum. Myndun jarđvegs ţar er mjög hćg eđa nćr engin, nema ausiđ sé áburđi. (Ef til vill mćtti ná árangri međ ţví ađ aka mykju á mela, en ţá ţyrfti 30-40 tonn á hektara.)  

Í annan stađ má velta ţví fyrir sér, hvort dreifing tilbúins áburđar sé í raun í sátt viđ ţá stefnu í umhverfismálum, sem viđ viljum fylkja okkur um. Auk ţess er fullyrt, ađ innan fárra ára verđi mikill skortur á fosfór-áburđi og vita menn ekki enn, hvernig bregđast skuli viđ ţví.  

0J2B9868Einfaldast og ódýrast er ađ rćkta mel međ lúpínu. Innan fárra ára er unnt ađ planta í melinn međ góđum árangri. Á ţennan auđvelda og ódýra hátt er unnt ađ breyta ónýtum flákum í verđmćtt land, sem gefur ríkulegan ávöxt. Á 20-40 árum byggist

upp frjósamt jarđvegslag í lúpínu-breiđu, sem tćki innlendar tegundir árhundruđ.

 

Hjörleifs ţáttur Guttormssonar

Fyrrum ţingmađur og ráđherra, Hjörleifur Guttormsson, ritar grein í Morgunblađ dagsins og finnur lúpínunni allt til foráttu en fátt til gildis. Hann er einn af ţeim sem lofsama, tigna og hampa víđernunum ... og gróđurleysinu

Ágúst hefur áđur brugđist viđ hatrömmum áróđri Hjörleifs gegn lúpínunni. Ágúst segir í áđurnefndri grein sinni: 

Hjörleifur er einn fárra Íslendinga alinn upp í skógi. Ţví mćtti ćtla, ađ hann hefđi betri skilning á jarđargróđa en flestir ađrir. Ţví miđur sýndi ţađ sig ekki í ţá tíđ hann sat á ţingi (1978-1999) og í náttúruverndarráđi (1972-1978), ţví ađ ţá átti gróđur í landinu undir högg ađ sćkja.

0J2B9888Minna má á nokkur atriđi:

    1. Uppblástur var í algleymingi og sauđfjárbeit líklega aldrei meiri.
    2. Tilbúnum áburđi var dreift úr flugvél yfir gróin heiđalönd (kallađ „hagabćtur“) og eđlilegri tegundasamsetningu raskađ stórlega.
    3. Eiturefni (sams konar og í Vietnam) var notađ til ţess ađ eyđa kvistgróđri og auka sprettu grasa (sjá međal annars: http://ahb.is/tofralausnir/).
    4. Ómćldu, lítt hreinsuđu frći erlendra grastegunda var dreift um landiđ.
    5. Votlendi var raskađ međ skurđgreftri.
    6. Mólendi var spillt í stórum stíl og lagt undir túnrćkt.

Ekki er vitađ til ţess, ađ Hjörleifur hafi beitt sér í ţessum málum, ţegar hann hugsanleg gat haft einhver áhrif. En nú telur Hjörleifur loks, ađ tími sé kominn til ađ hefjast handa og leggur hann til „sjálfgrćđslu lands“ en umfram allt beri ađ upprćta lúpínu, sem er í ţann  mund ađ leggja íslenzkt gróđurríki í rúst. – Sannast sagna hljóma ţessar tillögur Hjörleifs ekki viturlegar. Ţađ eru til ađrir og hnýsilegri kostir.

Eiginlega er ekkert viđ ţetta ađ bćta nema ţađ ađ Guttormslundur á Hallormsstađ er nefndur eftir föđur Hjörleifs. Ţar voru ţar gróđursettar 5000 útlenskar lerkiplöntur.

Sumir halda ţví fram ađ lúpínan ekki „íslensk“ en gleyma ţví eđa vita ekki ađ fjölmargar plöntur ţađ líka. Og hvađ er eiginlega íslensk planta?

 

0J2B9777

Skógrćkt

Ágúst H. Bjarnason dáir ekki lúpínuna vegna litarins eđa hversu útbreidd hún er. Hann hampar henni vegna niturframleiđslunnar, efnisins sem skortir svo bagalega í íslenskri jörđ ađ gróđur á mjög erfitt uppdráttar. Lúpína framleiđir nitur eđa köfnunarefni  og ţess vegna ţrífst annar gróđur betur ţar sem hún hefur vaxiđ. Og ţađ er rangt sem margir halda, ađ hún víki ekki. Rannsóknir hafa sýnt ţađ mjög skýrlega.

„Vörn“ gegn lúpínu liggur í augum uppi og hún er fólgin í skógrćkt. Lúpínan kann ekki viđ sig í skugga hćrri plantna og hörfar ţví. Kostnađur viđ skógrćkt er margfalt minni en viđ slátt lúpínu, eitrun eđa upprif hennar. Ţar ađ auki verđur landiđ allt miklu fegurra ţegar skógrćkt er sinnt í lúpínubreiđum.

Gott er ađ ljúka ţessum pistli á annarri tilvitnun í manninn sem vitnađ er til hér í upphafi, Ađalstein Sigurgeirsson. Hann lét hafa á eftir sér á fésbókinni:

... ađ helsta umhverfisógn sem steđjar ađ Íslandi sé hvorki „framandi, ágengar“ plöntur né fiskeldi í fjörđum Austfjarđa eđa Vestfjarđa. Versta ógnin er landhnignun af mannavöldum. Ţeirri landhnignun hefur hins vegar tekist ađ ávinna sér traustan hefđarrétt í landinu.

Sárgrátlegt ađ ađ hugsa sér hversu margir telja auđnir DSC_2146landsins vera hiđ upprunalegra útlit ţess og ekki megi snerta viđ ţeim heldur eigi ţau ađ gróa upp af sjálfu sér á nćstu hundruđum ára. Hversu fjarstćđukennd er ekki ţessi skođun?

Myndirnar:

1. Efsta myndin er tekin viđ Gíslalćk í Kjós

2. Sunnan viđ Grímsstađi á Fjöllum.

3. Í Langadal á Möđrudalsheiđi.

4. Skógrćktin viđ Silfrastađi í Skagafirđi.

5. Óuppgrćđanlegt Mćlifell og illa fariđ land ţar fyrir vestan.

 


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Hef aldrei skiliđ ţetta ofstćki gegn lúpínuni, frábćr planta sem grćđir landiđ og er falleg.

Helgi Jónsson (IP-tala skráđ) 6.7.2017 kl. 09:01

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband